(1990)15 Μαρτίου, 1990 [Α. Ν.ΛΟΪΖΟΥ,Π.,ΜΑΛΑΧΤΟΣ, ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ, ΚΟΥΡΡΗΣ, ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ, ΝΙΚΗΤΑΣ,ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ,Δ/στές] ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΛΗΣ, Εφεσείων-Αιτητής, ν.
- ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΤΩ ΑΚΟΥΡΔΑΛΙΑΣ,
- ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ,
- ΥΠΟΥΡΓΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ, Εφεσφλήτων-Καθ' ων ηαίτηση. (Αναθεωρητική ΈφεσηΑρ. 708). Αίτηση Ακυρώσεως — Έννομο συμφέρον — Χαρακτηριστικά — Αμε σο — Οι απλές αντανακλαστικές συνέπειες των διοικητικώνενερ γειών δε γεννούν συμφέρον — Ηπερίπτωση τωνπεριοίκων. Ο αιτητής εφεσίβαλε την πρωτόδικη απόφαση πουδεν του αναγνώριζε έννομο συμφέρον ναπροσβάλει την ανάκλησημη συντελε σθείσας επίταξηςκαιαπαλλοτρίωσης γειτονικών προςταδικήςτου ιδιοκτησίαςκτήματα. 5 ΗΟλομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου, απορρίπτοντας την έφεση,αποφάσισεOTL: 10 Ηέννοιατου έννομου συμφέροντος προσδιορίζεται απότο Αρθρο 146.2 τουΣυντάγματος.Ταστοιχείαπουτοσυνθέτουν ωςκαιοβαθμός του απαιτούμενου συμφέροντος αποτελεί αντικείμενο πλήθους αποφάσεων. Ηδιαπίστωση τουσυμφέροντος είναι έργο τουδικαστηρίου μεταδεδομένα κάθεσυγκεκριμένης περίπτωσης. Ένα απότασυστατικάτουστοιχεία είναιότιησχέσημεταξύπρο σβαλλόμενης πράξηςκαιπροσφεύγοντος πρέπειναείναιάμεση. Η ιδιότητατουπερίοικουκαθαυτήδεφτάνειγιαναμπορείναεπι καλεσθεί την ακυρωτική δικαιοδοσία του δικαστηρίου με προσφυγή, 928 15 20 3 AAA. Οικονομίδηςν. Επιτρ.Δημ. Υγείας ΚάτωΑκουρδάλιας κ.ά. γιατίησύγχρονηέννομητάξηδεναναγνωρίζειτηλαϊκήαγωγή. 5 ι0 Στηνκρινόμενη περίπτωσηδεθεμελιώνεταιίδιοκαιάμεσοσυμ φέρον τουεφεσείοντα αφούηζημία που ζητάνααποτρέψειδεν προξενήθηκε αμέσωςαπόταπροσβαλλόμενα διατάγματα. Η κτήση δουλείας στο τεμ. 107 εξυπηρετεί ιδιωτικό συμφέρον τουεφεσείο νταδιότι τουπαρέσχε διέξοδο στοδημόσιο μονοπάτι. Η περαιτέ ρωζημίαπουμπορούσεναυποστεί εμφανίζεταικατάτηφράση του Δένδια"ωςκατ'αντανάκλασινσυνέπεια"τωνανακλητικώνπράξε ωνπουδενστοιχειοθετείάμεσοέννομοσυμφέρον. Ηέφεσηαπορρίπτεταιχωρίςέξοδα. Αναφερόμενες υποθέσεις: 15 Vakana andOthers v. Republic
(1987)3(A) C.L.R. 316, Papantoniou v.Electricity Authority of Cyprus
(1986)3(A) C.L.R.
- 20 Έφεση. 25 Έφεση εναντίον της απόφασηςΔικαστή του Ανωτάτου Δικα στηρίου (Στυλίανίδης,Δ.),πουδόθηκε στις 31 Ιανουαρίου,1987 (Προσφυγή Αρ.755/85),μετην οποία απορρίφθηκε η προσφυγή του εφεσείοντα εναντίον της απόφασης των εφεσίβλητων να ανακαλέσουν ταδιατάγματα για την επίταξηκαι απαλλοτρίωση κτημάτων γειτονικών προς τακτήματα του εφεσείοντα στο χω ριό Κάτω Ακουρδάλια της ΕπαρχίαςΠάφου. 30 Κ. Χρνσοστοβίόης, για τον Εφεσείοντα. Χρ. Ιωαννίδης, Δικηγόρος της Δημοκρατίας,για τους Εφεσί βλητους 2και
- 35 Ηεφεσίβλητη 1 δενεκπροσωπήθηκε. Cur. adv.vult. 40 Α. Ν.ΛΟΪΖΟΥ, Π.: Ηαπόφαση τουδικαστηρίου θαδοθεί από το δικαστή κ.Σόλωνα Νικήτα. ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ.:Οεφεσείων είναι ιδιοκτήτης κτήματος, έκτα σης 18 σκαλών, πουκείται στο χωριό Κάτω Ακουρδάλια της 929 Νικήτας, Δ. Οικονομικήςν.Επιτρ.Δημ. Υγείας ΚάτωΑκουρσάλιαςκ.ά,
(1990)Επαρχίας Πάφου. Είναικαταχωρημένοσταμητρώατουκτημα τολογίου ως τεμάχιο 108 του χωρομετρικού σχεδίου XXXV/
- Ηπροσφυγήτου εφεσείοντα με αίτηματην ακύρωση διαταγ μάτων ημερ. 21/6/85 με τα οποία ανακλήθηκε η επίταξη και 5 απαλλοτρίωση τμήματος γειτονικών κτημάτων, συνολικού εμ βαδού 2 περίπου σκαλών, απέτυχε πρωτόδικα. Η αίτηση του απορρίφθηκεσε προκριματικόστάδιογιατίτοπρωτόδικοδικα στήριο την έκρινε απαράδεκτηγια έλλειψη νομιμοποίησης του εφεσείοντα. Με την έφεσητου τώρα αμφισβητεί την ορθότητα 10 του ευρήματος αυτού ότι, δηλαδή, λείπει το έννομο συμφέρον πουθέτει ηδιάταξη του αρθρ. 146.2 του Συντάγματοςσανπρο ϋπόθεση του παραδεκτούαίτησης ακύρωσης. Τα κύριαπεριστατικάπου έφεραν στο προσκήνιο τηδιένεξη έχουν σε σύνοψηως εξής: Τοκτήμα του εφεσείοντα είναι περί κλειστο. Σεόλο το μήκος της ανατολικής τουπλευράς συνορεύ ει με το τεμάχιο
- Απ' εδώ αρχίζει δημόσιο μονοπάτι,πλά τους 4 ποδών, που διέρχεται από τα τεμάχια 94, 95, 87/2, 87/1 και καταλήγει σε δρόμο. Η κατεύθυνση του διαγράφεται στο κτηματολογικό σχέδιο -τεκμήριο. 15 20 Η εφεσίβλητη χωριτική αρχή, που ως ένα βαθμό ωθήθηκε στην απόφασητης απότις επανειλημμένες οχλήσειςτου εφεσεί οντα, ζήτησε την απαλλοτρίωση τμήματος των προαναφερθέ- 25 ντων παρόδιωνκτημάτων γιατη μετατροπή του μονοπατιού σε δημόσιο δρόμο πλάτους 20 ποδών.Ο εφεσείων μάλιστα ανέλα βετην πληρωμή των αποζημιώσεων γιατησκοπούμενηαπαλλο τρίωση συμποσούμενων σε £
- Ακολούθησε η γνωστοποίηση στις 22/7/
- Όμως μέχρις ότου εξεταστούν OL ενστάσεις που 30 υπέβαλανεπηρεαζόμενοι παρόδιοιιδιοκτήτες καιληφθούνπρό σθετα στοιχεία κατέστη αναγκαία η δημοσίευση νέας γνωστο ποίησης. Είχε μεσολαβήσειητροποποίηση τουπερί Αναγκαστι κής Απαλλοτρίωσης Νόμουαρ. 15/
- Συγκεκριμένα μετο αρθρ. 3 του τροποποιητικού Νόμου25/83μειώθηκε ο χρόνος δημοσί- 35 ευσης διατάγματοςαπαλλοτρίωσης απότηδημοσίευση γνωστο ποίησης σε 10 μήνες και υπήρχε στο προκείμενο κίνδυνος να ατονήσει ηδιαδικασίααπότησημειωθείσα καθυστέρηση. Έτσι, μετά τηνέαγνωστοποίηση δημοσιεύθηκαν έγκαιρα,στις 40 2/11/84, διατάγματα επίταξηςκαιαπαλλοτρίωσης. Πρόκειταιγια ταδιατάγματαπουανακλήθηκανμετιςπράξειςτης21/6/85 πουεί ναι καιτο αντικείμενο της υπόθεσης. Η ανάκλησηαποφασίστηκε μετάαπό γνωμοδότηση του Γενικού Εισαγγελέα τηςΔημοκρατίας 930 3 AAA. 5 10 15 20 25 30 Οικονομικήςv. Επιτφ. Δημ. Υγείας ΚάτωΑκουρ&άλιαςκ.ά. Νικήτας, Δ. OTLηκηρυχθείσααπαλλοτρίωσηδενείχετοστοιχείο τηςδημόσιας ωφέλειας όπως απαιτείο νόμος και το σύνταγμα,αλλά έγινεγια εξυπηρέτηση ιδιωτικούσυμφέροντος. Επισημαίνουμε το γεγονός, στοοποίοέδωσε έμφασηοκ.Χρυσοστομίδης, ότι οεφεσείων απέκτησεπρογενέστερα στις26/1/85 δικαίωμαδιόδου,πλάτους 10πο δών,στοδημόσιο μονοπάτιδιαμέσουτουτεμ. 107.Το διάβημααυ τό, έγινε, όπως είπε, ενόψει της διάνοιξης νέου δρόμου πουεξα σφαλιζόταναπότηνεπικείμενη απαλλοτρίωση. Η ειδοποίησηπεριέχει 5 λόγους έφεσης, αλλά,όπως έγινεδε κτό, ένα είναι το κεντρικό σημείο γύρω απο το οποίο διαμορ φώθηκανοι νομικοί ισχυρισμοί του εφεσείοντα: τοσυμπέρασμα στο οποίο κατέληξε ηπρωτόδικηαπόφασηγια έλλειψηνόμιμου συμφέροντος. Ηουσία της απόφασηςεντοπίζεται στο παρακάτω απόσπασμα: "Theacts of revocation donot directlyrelate to the applicant and no adverse results are affecting any legitimate interest of the applicant inthesenseofArticle 146.2.Any adverseeffect isindirect and does not affect any legitimate interest within the ambit of "legitimateinterest", asenvisagedinparagraph 2 of Article 146." Είναιηεισήγηση τουκ.Χρυσοστομίδη on αντίθεταμεό,τιδέ χθηκε ηαπόφασηοι προσβαλλόμενες πράξεις έθιξαν τα έννομα συμφέροντα του εφεσείοντα κατά τρόπο άμεσο. Ιδιαίτερηβαρύ τητα απέδωσε στην εξασφάλιση δικαιώματος διάβασης από το γειτονικό κτήμα,πράγμαπου θατου επέτρεπε ελεύθερη πρόσβα σηστο δημόσιο δρόμο ανοι σχετικές πράξειςδενεξαφανίζονταν μετηνανακλητική απόφαση. Γιατηνπαραχώρησηδικαιώματοςο εφεσείων υποβλήθηκε σε δαπάνες και επομένως ηματαίωση των πράξεων έπληξε άμεσατα συμφέροντα του. Ηενέργεια τωνκαθ' ων η αίτηση,κατέληξε ηεισήγηση, αποστέρησε τον ενάγοντα του δικαιώματος προσπέλασης στο δημόσιο δρόμο και συγχρόνως απέτρεψετηγεωργική εκμετάλλευση της ιδιοκτησίαςτου. 35 40 Πρέπει να αναφερθεί εδώ ότι μέρος της επιχειρηματολογίας είχεαντικείμενο την ουσία της υπόθεσης,αλλά συσχετίστηκε ως ένασημείο μετοέννομο συμφέρον τουεφεσείοντα.Όμωςθαπα ρατηρούσαμε ότι το δικαστήριο δεν μπορεί ναασχοληθεί μετην ουσίαπρωθύστερα. Όπως παρατηρείοκαθηγητήςΣκουρής στη μελέτητου "Ηάσκησις αιτήσεως ακυρώσεως απότρίτους": "Η νομιμοποίηση αποτελεί προϋπόθεση του παραδεκτού της αιτήσεως, ενώ το έννομο συμφέρον γιατην επίκληση των λό931 Νικήτας,Δ. Οικονομίδηςν.Επιτρ. Δημ. Υγείας ΚάτωΑχονρδάλιας κ,ά.
(1990)γων ακυρώσεως απασχολεί τον δικαστή,αφούτερματίσει το προκριματικό στάδιο του παραδεκτού και εισέλθει στην έρευνα της ουσίας της αιτήσεως." (ΤόμοςΤιμητικός ΣυμβουλίουτηςΕπικρατείας1929-1979σελ. 397) 5 Υποστηρίζοντας τηνπρωτοδίκηαπόφασηοκ. Ιωαννίδηςυπέ βαλεότι ο εφεσείων δεν έχειενεστώς συμφέρον. Κι αυτόγιατίη απαλλοτρίωση δεν συντελέστηκε με τηνκαταβολήαποζημίωσης. Επομένως ηδιοίκησηήτανελεύθερη μεβάσητιςδιατάξειςτουάρ- 10 θρ.7του Ν. 15/62 ναπροβείστις ανακλητικέςενέργειες. Τοπολύ πολύ,ισχυρίστηκε οσυνήγορος,ο εφεσείων είχεελπίδασυμφέρο ντος σε μελλοντικόχρόνο ανβεβαίωςσυμπληρωνόταν ηαπαλλο τρίωση. Όμωςτο στοιχείο αυτόδεναρκείκαιδενδικαιολογεί τη νομιμοποίηση του. Επίσης εισηγήθηκε ότι ηαμεσότητα του συμ- 15 φέροντος στην προκειμένη περίπτωση περιοριζόταν σε όσους απευθύνονταν οι πράξεις. Με άλλα λόγια στους ιδιοκτήτες των υπό απαλλοτρίωση κτημάτων. Ο εφεσείων δεν απέκτησε οποιο δήποτεδικαίωμαπουαπώλεσε απότις επίδικεςαποφάσεις. 20 Η έννοια του έννομου συμφέροντος προσδιορίζεται από το αρθρ. 146.2 του Συντάγματος. Ταστοιχεία πουτοσυνθέτουν ως και ο βαθμόςτου απαιτούμενουσυμφέροντος αποτελεί αντικεί μενο πλήθους αποφάσεων.Δεθαεξυπηρετούσε, πιστεύουμε, ευ ρεία αναφοράσ' αυτές. Γιατο λόγο ότι ηδιαπίστωση του συμ- 25 φέροντος είναι έργο του δικαστηρίου με τα δεδομένα κάθεσυ γκεκριμένης περίπτωσης. Αθηνά Βακανά και Άλλοι ν. Δημο κρατίας(\98Ί) 3Α.Α.Δ.316. Τοβάροςαπόδειξηςτου συμφέρο ντος επωμίζεταιπάντοτεοπροσφεύγων.Παπαντωνίονν.Αρχής · ΗλεκτρισμούΚύπρου
(1986)3Α.Α.Δ. 105. Ένααπότασυστα- 30 τικά του στοιχεία είναι ότι η σχέση μεταξύ προσβαλλόμενης πράξης καιπροσφεύγοντος πρέπει να είναι άμεση. Η ιδιότητα του περίοικουκαθαυτήδεν φτάνει γιανα μπορεί να επικαλεσθεί την ακυρωτικήδικαιοδοσία του δικαστηρίου με προσφυγή, γιατί η σύγχρονη έννομη τάξη δεν αναγνωρίζει τη λαϊκή αγωγή. Το στοιχείο της αμεσότητας αναλύει ο Δένδιας "Διοικητικόν Δίκαιον" τόμος Γ, σελ. 277: 'Το έννομον προσωπικόν συμφέρον πρέπει να είναι άμεσον υπότην έννοιαν,ότι,κατάτην μεταξύτηςεκδόσεως τηςπρά ξεωςκαι της εξ αυτήςπροκαλούμενης εις τον προσφεύγοντα ζημίας αιτιώδησχέσιν,δενπρέπει να παρεμβάλληται συμφέ ρον τρίτου εις τρόπον ώστε η ζημία του προσφεύγοντος να 932 35 40 3 ΑΛΛ. Οικονομίδηςν.Επιτρ. Δημ. Υγείας ΚάτωΑχονροάλιας κ.ά. Νικήτας, Δ. εμφανίζηται ως κατ' αντανάκλασινσυνέπεια της ήνυφίστα ται οαμέσως εκ τηςπράξεως θιγόμενος." 5 10 15 20 Στην κρινόμενη περίπτωση δεν θεμελιώνεται ίδιο και άμεσο συμφέρον του εφεσείοντα αφού η ζημία που ζητάνα αποτρέψει δεν προξενήθηκε αμέσως απόταπροσβαλλόμενα διατάγματα.Η κτήση δουλείας στο τεμ. 107 εξυπηρετεί ιδιωτικό συμφέρον του εφεσείοντα διότι του παρέσχε διέξοδο στο δημόσιο μονοπάτι. Η περαιτέρω ζημία που μπορούσε να υποστεί εμφανίζεται κατά τη φράσητουΔένδια "ωςκατ' αντανάκλασινσυνέπεια" τωνανακλη τικώνπράξεωνπουδενστοιχειοθετεί άμεσο έννομο συμφέρον. Ηυπόθεση Βακανά,ανωτέρω,στην οποίαστηρίχθηκε ο εφε σείωνδενπροωθείτηνάποψη του. Η ειδοποιός διαφοράτηςπερίπτωσης Βακανά είναι ότι οι ιδιοκτήτες ήκάτοχοιακινήτων εί χαν άμεσο συμφέρο να αμφισβητήσουν διοικητική πράξη που διέταξε το μερικό κλείσιμο δρόμου ακριβώςγιατί οι περιουσίες των αιτητώνήτανστο δρόμο αυτόκαι επηρεάζονταιάμεσα. Για τους λόγους που προεκτέθηκαν η έφεση απορρίπτεται χωρίς όμως έξοδα. Ηέφεσηαπορρίπτεταιχωρίςέξοδα. 933