(1991)10Δεκεμβρίου,1991 [ΠΙΚΗΣ,ΚΟΥΡΡΗΣ, ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, Δ/στές] ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, Εφεσείων, ν. ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΦΙΛΙΠΠΟΥ, Εφεσίβλητου. (Πολιτική ΈφεσηΑρ. 7706). Αμέλεια — Τροχαίο ατύχημα — Συντρέχουσα αμέλεια — Ο εφεσίβλη τος βγήκε να προσπεράσει προπορευόμενο όχημα και μπήκε στην ποφ'εία του εφεσείοντα με αποτέλεσμα να συγκρουσθούν — Κατά πόσο ο εφεσείων ήταν ένοχος συντρέχουσας αμέλειας διότι δεν χρησιμοποίησε το παγκέττο — Αγωνία τηςστιγμής. 5 Έξοδα — Δόθηκαν μόνο ταμισά έξοδα στην απαίτηση ενόψητου ότι δεν δόθηκαν έξοδα για την ανταπαίτηση —Εφόσο το εύρημα για συντρέχουσα αμέλεια ανατράπηκε, η ανταπαίτηση θα έπρεπε να είχε απορριφθεί και, κατά συνέπεια, έπρεπε να είχαν δοθεί όλα τα έξοδα για την απαίτηση. Αποζημιώσεις — Έξοδα ιατρικής εξέτασης, όπου διαπιστώνεται απουσία κακώσεων — Είναι δικαιολογημένη η αναζήτηση ιατρι κής γνώμης για διαπίστωσημη εξωτερικενθείσας πιθανής βλάβης. Ενώ ο εφεσίβλητοςοδηγούσε το αυτοκίνητοτουστο δρόμο Λε μεσού -Πάφου με κατεύθυνσητην Πάφο βγήκε δεξιά για να προ- 15 σπεράσει προπορευόμενο φορτηγό αυτοκίνητο με αποτέλεσμα να παρεμβληθείστην πορείατου αυτοκινήτουτουεφεσείοντα,που ερ χόταν από την αντίθετη κατεύθυνση, και να επέλθει σύγκρουση των δύο οχημάτων. Στο σημείο εκείνο υπήρχε χρησιμοποιήσιμο παγκέττο πλάτους 11 ποδών. Η απόσταση μεταξύ των οχημάτων ^ από τη στιγμή πουο εφεσίβλητος βγήκεγιανα προσπεράσει μέχρι την σύγκρουση ήτανπερίπου 30μ. Προέκυπτεαπότοσχεδιάγραμ ματηςσκηνής του δυστυχήματοςότι ο εφεσείων είχε δώσει αριστε ρήστροφήστο όχηματουαμέσως πριν απότησύγκρουση. Το πρωτόδικο Δικαστήριο βρήκε ότι ο εφεσείων ήταν ένοχος 25 συντρέχουσας αμέλειας,διότι δεν είχε οδηγήσει τοαυτοκίνητοτου στο' παγκέττο, και καταμέρισε την ευθύνη για το δυστύχημα σε 25% για τον εφεσείοντα και 75% για τον εφεσίβλητο. Επιδίκασε, μεταξύ άλλων, ποσό ΛΚ15 στον εφεσείοντα για ιατρική εξέταση, ενώ βρήκε ότι ο εφεσείων δεν είχε υποστεί κακώσεις. Επιδίκασε 30 ΠΙΟ ^ 1 A.A.A. Κωνσταντίνου ν. Φιλίππου επίσης στον εφεσείοντα μόνο το μισό των εξόδων του,διότι,όπως ανάφερε,δενεπιδίκασεέξοδαγιατηνανταπαίτηση. 5 Ο εφεσείων πρόσβαλε το εύρημα για συντρέχουσα αμέλεια,το εύρημα ότι δεν είχε υποστεί κακώσεις καιτο ότι του είχε επιδικασθεί μόνο το μισό των εξόδων του. Ο εφεσίβλητος με αντέφεση πρόσβαλε τον καταμερισμό της ευθύνης καιτην συμπερίληψη των ΛΚ15 στις αποζημιώσεις ενόψη του ευρήματος ότι ο εφεσείων δεν είχευποστεί κακώσεις. Αποφασίσθηκε ότι 1Q 15 _Λ ^ 25 (α) Το πρωτόδικο Δικαστήριο είχε εξετάσει την ευθύνη του εφεσείοντα άσχετα και ανεξάρτητααπό την αγωνιώδηκατάσταση πουαντιμετώπιζε,πράγμαπουσυνιστούσε σφάλμα.Ενόψητης μι κρής απόστασης μεταξύ των οχημάτων, όταν προέκυψε ο κίνδυ νος, και της ένδειξης ότι ο εφεσείων είχε δώσει αριστερή στροφή στο όχηματου αμέσως πριν απότησύγκρουση,δεν εδικαιολογείτο απόδοση οποιοσδήποτε ευθύνης για το δυστύχημα στον εφεσείο ντα. (β) Ενόψη της πιο πάνωαπόφασης, ανατράπηκε και ο κύριος λόγος που είχε οδηγήσει το πρωτόδικο Δικαστήριο να επιδικάσει μόνοτο μισό τωνεξόδων του εφεσείοντα - ενάγοντα. (γ) Παρά την απουσία κακώσεων η αναζήτηση ιατρικής γνώ μης για την διαπίστωση μηεξωτερικευθείσας πιθανήςβλάβηςκρί νεται δικαιολογημένη, και γι αυτό ήταν ορθή ησυμπερίληψη από το πρωτόδικο Δικαστήριο του ποσού των ΛΚ15 για την ιατρική εξέταση του εφεσείοντα. Ήταν επίσης ορθό το εύρημα για την απουσία κακώσεων. Η έφεσηεπιτράπηκε με έξοδα. Η αντέφεση απορρίφθηκε χωρίς έξοδα. Υποθέσειςπου αναφέρθηκαν: 30 Sawa andOthers v. Mylona, 23 C.L.R. 210 Adamis andAnother v.Eraclcous
(1982)1C.L.R. 746Papachristodoulou v.Hadjineophytou
(1991)1 CL.R.426. Έφεση. Έφεση από τον ενάγοντα κατά της απόφασης του 35 Επαρχιακού Δικαστηρίου Πάφου (Αναστασίου, Προσ. Π.Ε.Δ.) που δόθηκε στις 6 Ιουλίου, 1988 (Αρ. Αγωγής 1399/84)με την οποίακατανεμήθηκεη ευθύνη για τοδυ1111 Κωνσταντίνουν.Φιλίππου
(1991)στύχημα κατ'αναλογία25% στον ενάγοντα και 75% στον εναγόμενο. Μ.Μιχαηλίδης, γιατον εφεσείοντα. Α. Σ.Μνριάνθης,γιατον εφεσίβλητο. ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Ηαπόφασητου Δικαστηρίου θα δοθεί απότο Δικαστή Γ.Μ. Πική. 5 ΠΙΚΗΣ, Δ. : Για μια ακόμαφοράβρισκόμαστε αντιμέ τωποι μετην εφαρμογήτων αρχώνπουδιέπουντονκαθο ρισμό της αμέλειας και τον καταμερισμό της ευθύνης με ταξύ των οδηγών των δυο οχημάτων ιδιωτικής χρήσης 10 πουσυγκρούστηκαν. Η σύγκρουση επήλθε ενώταδυο οχή ματα κατευθύνονταν σε αντίθετες κατευθύνσεις, τοαυτο κίνητο του εφεσίβλητου προς την Πάφο,και του εφεσείο νταπρος τηΑεμεσό.Γενεσιουργόαιτίατου δυστυχήματος αποτέλεσε, σύμφωνα με τα ευρήματατου πρωτόδικου Δι- 15 καστηρίου, η παρεμβολή του οχήματος του εφεσίβλητου στην πορείατουαυτοκινήτου τουεφεσείοντα. Οεφεσίβλη τος παρεξέκλινε απότην αριστερή πλευρά τηςασφάλτου, και το αυτοκίνητο του κινήθηκε στη δεξιά πλευρά στην προσπάθεια του να προσπεράσει προπορευόμενο αυτοκί- 20 νητο. Η πράξη του εφεσίβλητου εγκυμονούσε εμφανείς κινδύνους ενόψει της μικρής απόστασης, μήκους 30 περί που μέτρων, πουχώριζε το όχηματουαπότο επερχόμενο αυτοκίνητο του εφεσείοντα. Ημικρήαπόστασηπουμεσο λαβούσε μεταξύ των δυο οχημάτων καιη ταχύτηταμετην 25• οποία εκινούντο,περιόρισε ουσιωδώς τηδυνατότητα απο τροπήςτης σύγκρουσης η οποίαεπεσυνέβη,όπως καταδει κνύει η πραγματική μαρτυρία, σε απόσταση 7,5 ποδών από το δεξιό άκροτηςασφάλτου (με βάσητηνπορείατου εφεσίβλητου). Η διαπίστωση αυτή, σε συνδυασμό με τη 30 ζημία η οποία προκλήθηκε στα δυο οχήματα, φανερώνει ότι(α) Οεφεσίβλητος εισήλθεστην πορείαπουλελογισμέ ναακολουθούσε οεφεσείων, και 1112 1 Α.Α.Δ. Κωνσταντίνουν.Φιλίππου Πικής,Δ. (β) όταν εκδηλώθηκε ο κίνδυνος της επαπειλούμενης σύγκρουσης το όχημα του εφεσείοντα οδηγείτο στην αριστερή πλευρά, 2 πόδια από την άκρητης ασφάλτου. 5 Το πρωτόδικο Δικαστήριο έκρινε ότι παρόλο που ο εφεσίβλητος έφερε το κύριο βάροςτης ευθύνης για τοδυ στύχημακαιταεπακόλουθατου,οεφεσείων δενήταναμέ τοχος ευθύνης. Η ύπαρξη χρησιμοποιήσιμου κρασπέδου πλάτους 11ποδών στην αριστερή (με βάσητηνκατεύθυν10 σητου εφεσείοντα) πλευρά του δρόμου,παρείχε ευχέρεια διακίνησης σ' εκείνο το μέρος του δρόμου προςαποφυγή της σύγκρουσης. Ηπαράλειψη του εφεσείοντα να χρησι μοποιήσει έγκαιρα το κράσπεδο προς αποφυγή της σύγ κρουσης,κρίθηκεότι συνιστούσεπράξηαμέλειας σεσχέση 15 με την αντέφεση του εφεσίβλητου, και συντρέχουσας αμέ λειας γιατην αντιμετώπιση της δικής τουζημίας.Υπό το πρίσμααυτήςτης εκτίμησης των γεγονότων, ηευθύνηγια τις ζημίες των δυο οχημάτων επιμερίστηκε μεταξύ των διαδίκων, κατ' αναλογία, 25% ο εφεσείων/ενάγων στη 20 δίκη,και 75% ο εφεσίβλητος/εναγόμενος καιανταπαιτών στη αγωγή. Το πιο κάτω απόσπασμα,από την απόφαση του πρωτόδικου Δικαστηρίου "αποκαλύπτει τους λόγους για τους οποίους αποδόθηκε ευθύνη και στον εφεσείοντα γιατοδυστύχημα: 30 35 "Εις τηνπαρούσανυπόθεσιν οΕνάγωνόπωςείπε εις την μαρτυρίαντου είδε το αυτοκίνητο του Εναγομένου πουπήγεναπροσπεράσει τοφορτηγόκαιεσυνέχισετην πορεία του και έγινε ησύγκρουση. Αριστερά του Ενά γοντος υπήρχε παγκέτο II ποδών χρησιμοποιήσιμο. Ο Ενάγων προτου δυστυχήματος δεν πήγεπαγκέτοαλλά πήγε παγκέτο μετά την σύγκρουση. Είμαι της γνώμης ότι ο Ενάγων ώφειλε να οδηγήσει το αυτοκίνητο του προτης συγκρούσεως και μετάπουείδε τον Εναγόμενο να προσπαθεί να προσπεράσει το φορτηγό, έπρεπε να οδηγήσει τοαυτοκίνητο του εις τοπαγκέτοδιανααπο φύγει την σύγκρουση. Εάντο έπραττε τούτο ήτοδυνα τόν να αποφευχθείη σύγκρουση. Τογεγονός ότι δεντο έπραξε και βρίσκω ότι αποτελεί συντρέχουσα αμέλεια. 1113 Πικής, Δ. Κωνσταντίνουν. Φιλίππου
(1991)Εκ μέρους του εφεσείοντα υποβλήθηκε ότι του κατανε μήθηκεευθύνηγιατοδυστύχημα, ανεξάρτητααπότιςσυν θήκεςκάτωαπότις οποίες λειτούργησε, και ιδιαίτερα την αγωνία για την επαπειλούμενη σύγκρουση καιτου διλήμ ματος ενώπιον του οποίου τέθηκε. Κάτωαπό εκείνες τις 5 συνθήκες δεν ήτανευχερής οψύχραιμος αναλογισμός και ο επιμελής προγραμματισμόςτωνπράξεωντου.Αντίθετα, οδικηγόροςτουεφεσίβλητου υποστήριξε,στοπλαίσιοτης αντέφεσηςκατάτων ευρημάτωντουΔικαστηρίου ωςπρος την κατανομή της ευθύνης, ότι έπρεπε να είχεαποδοθεί μεγαλύτερο ποσοστό ευθύνηςστον εφεσείοντα ενόψειτου πλάτους του κρασπέδου,αφενός,και της αρχής ηοποία κατά την άποψητουκαθιερώνεται από τηStylianos Sawa andOthers v. Andreas Chr. Mylona (23C.L.R. 210),αφετέ ρου.Δεσυμφωνούμε μετηνεισήγηση ότιη Sawaκαθιερώ- 15 νει ως αρχήδικαίουότι τοπλάτος τουδρόμουκαιη υπο χρέωση για λελογισμένη χρήση του,,προσδιορίζεται με βάση το εύρος τόσο της ασφάλτου όσο και των χρησιμο ποιήσιμων κρασπέδων.Μεαυτήτηλογική,όπωςυπέδειξε κατά τη συζήτηση της έφεσης ο Δικαστής Κούρρης, θα 20 μπορούσε εύλογα να λεχθεί ότι όπου το πλάτος του κρα σπέδουστη μιαπλευρά είναι ίσο μετοπλάτοςτης ασφάλ του, οι οδηγοί οι οποίοι διακινούνται στην πλευρά του κρασπέδου έχουν υποχρέωση να πορεύονται σ' αυτό.Το ασφαλτωμένο μέρος του δρόμου αποτελεί το μέρος του 25 δρόμου επίτουοποίουδιακινούνταιταοχήματασεαμφό τερες τις κατευθύνσεις. Το κράσπεδο αποτελεί εφεδρική δίοδο σε ώρα ανάγκης,και χώρο γιαστάθμευση τωνοχη μάτων,ώστεη παρουσίατους να μηπαρακωλύειτηντρο χαίακίνηση. 30 Με την αντέφεση του ο εφεσίβλητος αμφισβήτησε, εκτός από τον καταμερισμό της ευθύνης, και την έγκριση δαπάνης£15.-την οποίακατέβαλεοεφεσείων στον ιατρό στον οποίον αποτάθηκεγια ιατρική εξέταση μετά τοδυ στύχημα.Το εύρημα του Δικαστηρίου,ότι ο εφεσείων δεν 35 υπέστη κακώσεις λόγω του δυστυχήματος, καθιστάαντινομική, όπως ανέφερε ο δικηγόρος του εφεσίβλητου, τη συμπερίληψη τουποσούτων £15.-στηζημίατουεφεσείο ντα. Οεφεσείων εξάλλου με την έφεσητου προσβάλλει το 1114 1 Α.Α.Δ. Κωνσταντίνουν.Φιλίππου Πικής,Δ. εύρημα του πρωτόδικουΔικαστηρίου ότι δεν υπέστησω ματική βλάβηωςαποτέλεσματηςσύγκρουσης. 5 Κρίνουμε ότιδενπαρέχεταιπεδίογιαεπέμβασημετην ετυμηγορία του Δικαστηρίου, είτε ως προς τηναπουσία κακώσεων, είτε ως προς την επιδίκαση του ποσού των £15.--. Παρά την απουσία κακώσεων η αναζήτησηιατρι κήςγνώμης γιατηδιαπίστωσημηεξωτερικευθείσας πιθα νήςβλάβης,κρίνεταιδικαιολογημένη. Ο εφεσείων εγκατέλειψε κατάτην ακρόασητο μέρος 20 της έφεσης πουαφορούσε τον καθορισμό της ζημίαςτου αυτοκινήτου του, £705.-, και εκείνης του εφεσίβλητου, £300.-. Οτελευταίος λόγος της έφεσης αφορούσετηδια ταγήως προς ταέξοδα.Το πρωτόδικοΔικαστήριοπεριό ρισε τα έξοδα του εφεσείοντα στο ένα δεύτερο για σειρά 25 λόγων, ο κυριότερος των οποίων ήταν η μη έκδοση δια τάγματος για τα έξοδα του εφεσίβλητου στην ανταπαίτη ση. Η ευθύνη για τοδυστύχημα: Παρέχεταισταθερήένδει ξη απότην πραγματικήμαρτυρία η οποίααπεικονίζεται 25 στο σχεδιάγραμμα της σκηνής του δυστυχήματος, ότι η απόσταση πουχώριζε ταδυοοχήματα όταντοόχημα του εφεσίβλητου πρόβαλε στην πορείατου οχήματος τουεφε σείοντα, ήταν πολύ μικρή. Προκύπτει επίσης ότι ο εφε σείων έδωσε αριστερή στροφή στο όχηματου ενόψει του 30 επερχόμενου κινδύνου, αλλά η σύγκρουση επήλθε πριν προλάβειναεισέλθειστοκράσπεδο.Η ευχέρεια που παρε χόταν στον εφεσείοντα γιαπαρέκκλισηπροςτοκράσπεδο εξετάστηκε ανεξάρτητα από την αγωνία της στιγμής και τις επιπτώσεις που ενείχε στις αντιδράσεις του οδηγού. 35 Όπως υποδεικνύεται στην Adamis and Another v. Eracleous
(1982)1 C.L.R. 746: 40 ".... (b) The actions of a motorist confronted with a dilemma on the road will be judged subject to the agonising situation into which he finds himself and the fact that a driver under such pressure may choose a course that is not the most expedient in the 1115 Πικής,Δ. Κωνσταντίνουν.Φιλίππου
(1991)circumstances. He does not have the coolness or the breathing spacenecessarytoponderonrivalcourses " Ελεύθερη Ελληνικήμετάφραση:".... Οι πράξειςτου οδηγού ο οπρίος βρίσκεται αντιμέτωπος μεδίλημματο οποίο παρουσιάζεταιστο δρόμο,κρίνεται υπό το πρί- 5 σμα της αγωνιώδους κατάστασης στην οποία ανευρί σκει τον εαυτό του,και τουγεγονότος ότι έναςοδηγός κάτω από τέτοια πίεση μπορεί να επιλέξει πορεία η οποία δεν είναιη πλέον ενδεδειγμένη υπότις δεδομένες συνθήκες. Δεν έχειτην άνεση ήτον αναγκαίο χρόνο να 10 αξιολογήσει διαζευκτικές λύσεις που του προσφέρο νται " Ανάλογη προσέγγιση υιοθετείται στηνΠαπαχριστοδονλου ν. Χατζηνεοφύτου
(1991)1 Α.Α.Δ. 426 στην οποίατοΕφετείοεπεσήμανε στησελ.
- *'.... Κάτω απότις αγωνιώδεις συνθήκες πουέδρασε ο εφεσείων, δεν μπορεί να του αποδοθεί ευθύνη γιατί δεν έκαμεχρήσητου κρασπέδου." Το ίδιο και στην προκείμενη περίπτωση δε μπορείνα αποδοθεί ευθύνηστον εφεσείονταγιαπαράλειψη προγενέ- 20 στερης χρήσης του κρασπέδου προς αποφυγή της σύγ κρουσης. Η απόστασημεταξύτωνδυοοχημάτωνόταν παρεμβλήθηκε ο κίνδυνος, ήταν πολύ μικρή. Ο χρόνος ο οποίος μεσολαβεί μεταξύτης απόφασης για τηλήψηαπο τρεπτικών μέτρων και της υλοποίησης (thinking dis- 25tance),αναπόφευκτα φέρνει ταδυο οχήματα πλησιέστερα τοέναπροςτοάλλο,γεγονός πουπεριορίζει ακόμηπερισ σότερο τηνευχέρεια αποτροπήςτης σύγκρουσης. Στα ευρήματα του Δικαστηρίου δε διαπιστώνεται οποιοδήποτε σφάλμα στις αντιδράσεις του εφεσείοντα 30 κρινόμενες κάτω από το αγωνιώδες δίλημμα το οποίο αντιμετώπισε. Το Δικαστήριο εξέτασε τηνευθύνητουεφε σείοντα άσχετα και ανεξάρτητααπότην αγωνιώδηκατά σταση την οποία αντιμετώπισε, που συνιστά σφάλμα.Το εύρηματουΔικαστηρίου, ότι οεφεσείων φέρει ευθύνηγια 35 1116 1 Α.Λ.Δ. 5 Κωνσταντίνου ν.Φιλίππου Πικής,Δ. τοδυστύχημα,κρίνεταιανυπόστατο,καιηετυμηγορία του Δικαστηρίου γιατην απόδοσηευθύνης σ' αυτόνπρέπεινα παραμεριστεί. Ηαπόφασηστην οποία καταλήγουμε, ανα τρέπει και τον κύριο λόγο που επενέργησε στην άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου ως προς την απονομήτων εξόδων (τημηαπόδοση εξόδων στον εφεσί βλητοστην ανταπαίτηση). Ηέφεση επιτρέπεται με έξοδα. Η πρωτόδικη απόφαση παραμερίζεται και υποκαθίσταται με απόφαση υπέρ του 10 εφεσείοντα για £720.-, με έξοδα στην κλίμακα £500 £1.
- Ηανταπαίτησηαπορρίπτεταιχωρίς πρόσθεταέξοδα. Ηέφεσηεπιτρέπεταιμεέξοδα. Ηαντέφεσηαπορρίπτεταιχωρίς έξοδα. 1117