clr/1991/1991_1_1153.pdf

(1991)τος,πουπροβλέπει ότι ηύπανδροςγυναίκαανήκει στην κοινότητα του συζύγου της, η καθ'ης έπρεπε να θεωρηθεί ως ανήκουσα στην Ελληνική Κοινότητα. Αποφασίσθηκε (διαφωνούντος τον Στυλιανίδη Δ.) (α) Σύμφωνα με την πέμπτηπαράγραφοτου προοιμίου του Ν 95/89, το άρθρο 111.2Ατου Συντάγματοςεφαρμοζόταν μόνο σεθέ­ ματα προσωπικού θεσμού πολιτών της Δημοκρατίας πουανήκουν στην Ελληνική Κοινότητα. (β) Σύμφωνα με το άρθρο 2.1 του Συντάγματος μόνο πολίτες της Δημοκρατίας μπορούν να ανήκουν στην Ελληνική Κοινότητα, η δε πρόνοια του άρθρου 2.7(a), που αφορά τις ύπανδρες γυναί­ κες, εφαρμόζεται στην περίπτωση γυναικών που ήδηείναι πολίτες της Δημοκρατίας. 5, ι η ι υ (γ) Εφόσο ηκαθης ηαίτηση ήταν αλλοδαπήκαι δεν είχε ποτέ πολιτογραφηθεί σαν πολίτης της Δημοκρατίας, το Οικογενειακό Δικαστήριο δεν είχε δικαιοδοσία να επιληφθεί της αίτησης, αλλά δικαιοδοσία είχε ο Πρόεδρος του Επαρχιακού Δικαστηρίου της επαρχίας όπουο εφεσείων-αιτητής είχετηδιαμονήτου. 15 Σύμφωνα με τον Στνλιανίδη Δ.

1. i)Το προοίμιο του Ν95/89 δεν μπορούσε να χρησιμοποιηθεί 20 για την ερμηνεία του κειμένου του Νόμου,διότι σ'αυτό δεν υπήρχε οποιαδήποτε ασάφειακαι,κατά συνέπεια, δεν υπήρχε ανάγκη κα­ ταφυγήςστο προοίμιο. ϋ) Ο σκοπός του άρθρου 111 του Συντάγματος, όπως ήταν στην αρχική του μορφή,ήταν να διατηρήσει ακέραιη τη δικαιοδο- 25 σία των εκκλησιαστικών Δικαστηρίων που αυτά είχαν κατά την ανακήρυξη της Ανεξαρτησίας. Σύμφωνα μετους νόμους της αποι­ κιακής κυβέρνησης, θέματα γαμικών διαφορών όπου ένα μέρος τουλάχιστο ανήκε στην ελληνική ορθόδοξη εκκλησία και ο γάμος είχε ιερολογηθει σύμφωνα με τα θέσμια της ορθόδοξης εκκλησίας, 30 εξαιρούνταν απότηδικαιοδοσίατων πολιτικών Δικαστηρίων. iii) Οσκοπός της τροποποίησης του Συντάγματος με τον Ν 95/ 89 ήταν να μεταφέρει ολόκληρη την δικαιοδοσία που είχαν προη­ γουμένως τα Εκκλησιαστικά Δικαστήρια στα Οικογενειακά Δικάστήρια. ^
2. iv)Ηυπόθεση Hjijovaimiv. Hjijovanni1969 1 CLR 207 διεκρίνετο από την παρούσα, διότι σ'εκείνη ο διάδικοι είχαν τελέσει μόνο πολιτικό γάμο,καιόχι και εκκλησιαστικό. ν)Το ΕπαρχιακόΔικαστήριο δεν είχεδικαιοδοσία να διαλύσει εκκλησιαστικό γάμο, και, με την ερμηνεία του πρωτόδικου Δικάστηρίου, δεν θα υπήρχε τρόπος διάλυσης εκκλησιαστικού γάμου πολίτη με μήπολίτη της Δημοκρατίας. 40 Η έφεσηαπορρίφθηκε. 1154 1 Α.Α.Δ. Δημητρίουν. Δημητρίου Υποθέσεις πουαναφίρθτρ<αν; HjiJovani v.HjiJovani

(1969)ΤC.L.R. 207· Georghiou (Νο.2) v.TheRepubiic

(1968)3C.L.R. 411Central Co-Operative Bankv.CY.EM.S.

(1984)1C.L.R. 435· 5 Tyllirou v.TyUiros, 3R.S.C.C. 21Dadacarides v.Dadacaridou (CivilAppeal8111,decidedon 13.7.90)· Ioannou v.loannou

(1991)1AAA. 186Christodoulou v.Christodoulou, 1962C.L.R. 68Medlejv.Medlej

(1983)1C.L.R. 944- 10 Papasawas v.Johnstone

(1984)1C.L.R. 38Tooley v.Tooley

(1984)1C.L.R. 279Michael v.Michael

(1971)1C.L.R. 21V Petersv.Peters"TheTimes"datedon 20.3.68DiagorasDevelopmentv.National Bank

(1985)1C.L.R. 581- !5 Powell v.KemptonParkRacecourse Co. Ltd.

(1)[1899]A.C 143Attorney-Generalv. H.R.H.Prince ErnestAugustus of Hanover [1957] 1All E.R. 49. Έφεση. Έφεσηαπότον αιτητή κατάτηςαπόφασης τουΟικογε20 νειακούΔικαστηρίου Λευκωσίας (Αντωνιάδης,Πρόεδρος Οικογενειακού Δικαστηρίου) πουδόθηκε στις 13Νοεμ­ βρίου, 1990(Αρ. Αίτησης9/90)μετηνοποίααποφασίσθη­ κε ότι το Οικογενειακό Δικαστήριο στερείται δικαιοδο­ σίας να επιληφθεί μονομερούς (ex-parte) αίτησης του 25 αιτητήγιαακύρωση διατάγματος διατροφήςπου δόθηκε από το Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας, εναντίοντου καιπροςόφελοςτηςσεδιάστασηαλλοδαπής συζύγου του. Α Ευτυχίου, γιατονεφεσείοντα-αιτητή. Cur.adv. vult. 1155 Δημητρίουν.Δημητρίου

(1991)Α. ΛΟΙΖΟΥ Π.:Μετηναπόφασηαυτήσυμφωνεί καιο Δικαστής κ.Δημητριάδης.ΟΔικαστήςκ.Στυλιανίδηςδια­ φωνεί μεαυτήκαιθαδώσειξεχωριστήαπόφαση. Μετηνέφεση αυτήπροσβάλλεται η απόφαση τουΟικο­ γενειακού Δικαστηρίου με την οποίαέκρινεότι στερείται 5 δικαιοδοσίαςναεπιληφθεί μονομερούς (ex-parte)αίτησης του εφεσείοντα γιαακύρωσηδιατάγματοςδιατροφής που εκδόθηκε απότο ΕπαρχιακόΔικαστήριο Λευκωσίαςενα­ ντίον του και προς όφελος της σε διάσταση αλλοδαπής ^ συζύγουτου. Το πρωτόδικο Δικαστήριο αποφάσισε ότι το Άρθρο 111.2Ατου Συντάγματοςεφαρμόζεταιμόνοσεγάμουςμε­ ταξύ Κυπρίων πολιτώνκαιόχι σεγάμουςαλλοδαπώνκαι ότι εφόσον ηΓερμανίδασύζυγος τουαιτητήπουδιαμένει στην Ολλανδία δεν είναι Κυπρία πολίτης, αρμοδιότητα 15 "στην παρούσα υπόθεση πρέπει να έχει ο Πρόεδρος του ΕπαρχιακούΔικαστηρίουΛευκωσίαςσύμφωναμετιςδια­ τάξεις των άρθρων 21

(1)Α και 22

(2)του περί Δικαστη­ ρίων Νόμουτου 1960, όπωςτροποποιήθηκεαπότουςNo- ? η μους29/83 και96/86καιόχι τοΔικαστήριοαυτό. Η εισήγηση του δικηγόρου του εφεσείοντα είναι ότι εφόσον ο γάμος έγινε σύμφωνα με τους κανόνες τηςΟρ­ θόδοξης Εκκλησίας,τοΟικογενειακό Δικαστήριο που συ­ στάθηκε βάσει του περί Οικογενειακών Δικαστηρίων Νόμου 1990 (Νόμος αρ.23 του 1990),για να επιλαμβάνε- 25 ται όλων των υποθέσεων πουπροηγουμένως επιλαμβάνετο το Εκκλησιαστικό Δικαστήριο είναι τοαρμόδιογιανα επιληφθεί τηςπαρούσαςαιτήσεως. Εισηγήθηκε επίσης όχιηφράση στο Άρθρο 111.2Ατου Συντάγματος "ήτανζήτηματωνανηκόντωνεις τηνελληνι- 3 0 κήν ορθόδοξον Εκκλησίαν", δεν σημαίνει ότι οι διάδικοι πρέπει να είναι απαραίτητα και πολίτες της Κυπριακής Δημοκρατίαςαλλάνοουμένου ότι έναςαπότουςδύοείναι ΚύπριοςυπήκοοςκαιογάμοςτελέστηκεσεΟρθόδοξη Εκ­ κλησία, θεωρείται ότι και οι δύο ανήκουν στην Ελληνική " Ορθόδοξη Εκκλησία,καιότι το Οικογενειακό Δικαστήριο 1156 1Α.Α.Δ. Δημητρίου ν.Δημητρίου Α. Λοΐζου,Πρ. έχει δικαιοδοσίαναεκδικάσει τηνυπόθεση. 'Οπως ορθά ανέφερε το πρωτόδικο Δικαστήριο τα Οι­ κογενειακά Δικαστήρια που ιδρύθηκαν από τον περί Οι­ κογενειακών Δικαστηρίων Νόμο του 1990,.(Νόμος Αρ. 23 5 του 1990),έχουν αποκλειστική δικαιοδοσία σταζητήματα που καθορίζονται από το Άρθρο 111 του Συντάγματος παράγραφο 2(A), όπως έχει τροποποιηθεί με τον περί Πρώτης Τροποποίησης του Συντάγματος Νόμο του 1989, (Νόμο Αρ. 95 του 1989), οι πρόνοιες του οποίου καθορί10 ζουν τη δικαιοδοσία των Οικογενειακών Δικαστηρίων (Βλέπε Δαδαχαρίδης ν. Δαδακαρίδου Πολιτική Έφεση Αρ. 8111, της οποίας η απόφασηδόθηκε στις 13 Ιουλίου 1990). 15 Το Άρθρο 111.2Α εφαρμόζεται σύμφωνα μετη πέμπτη παράγραφο του προοιμίου του Νόμου 95 του 1989 ",„ μόνο σε θέματα προσωπικού θεσμού πολιτών της Δημο­ κρατίαςπουανήκουν στην Ελληνική Κοινότητα „," Δυνάμει του Άρθρου 2

(1)του Συντάγματος μέλη της Ελληνικής Κοινότητας μπορούν να είναι μόνο Κύπριοι 20 πολίτες. Το Άρθρο 2

(1)προνοεί ταακόλουθα: 2 5 "Την ελληνικήν κοινότητα αποτελούσιν άπαντεςοιπολίται της Δημοκρατίας,οίτινες είναι ελληνικής καταγω­ γής και έχουσιν ως μητρικήν γλώσσαν την ελληνικήν ή μετέχουσι των ελληνικών πολιτιστικών παραδόσεων ή ανήκουσιν εις την Ελληνικήν Ορθόδοξον Εκκλησίαν." Επίσης όπως αναφέρτηκε απότο Ανώτατο Δικαστήριο στην υπόθεση HjiJovani v. HjiJovani

(1969)1 C.L.R. 207 στη σελ. 222. 30 "Considering that Article 111.1 should be read in conjunction withArticle 2.3 in which express reference is made to 'citizens' of the Republic, and having regard to the exclusion of the competence of the Communal Chambers, which have competence only on citizens of the Republic, I am of the view that Article 111.1 should 1157 Α. Λοΐζου, Πρ. Δημητρίουν.Δημητρίου

(1991)be construed as being applicable to citizens of the Republic only, that is to say, where both parties to the cause arecitizens of theRepublic.Consequently,asinthe present case the husband is a British national the provisions of Article 111.1 do not apply and this Court 5 hasjurisdiction tohearanddeterminethesuit." Η εισήγηση του δικηγόρουτου εφεσείονταότι οι δια­ τάξεις τηςπαραγράφου 7(α)τουΆρθρου2του Συντάγμα­ τος όπουαναφέρεταιότι "Ηύπανδρος γυνήανήκειειςτην κοινότητα του συζύγουαυτής", δίδει δικαιοδοσία στο Οι- ίο κογενειακό Δικαστήριοναπροχωρήσειστην εκδίκασητης υπόθεσης, δεν μας βρίσκει σύμφωνους γιατί οι πρόνοιες του Άρθρου 2 του Συντάγματος σχετίζονταιμετην κατά­ ταξη των πολιτών της Δημοκρατίας σε κοινότητες. Σχετι­ κή είναι η υπόθεση Georghiou(No. 2) v. The Republic 15

(1968)3 C.L.R. 411, όπου αναφέρονται τα ακόλουθαστη σελ. 419: "Another argument advanced by counsel for the Applicant has been that she became, because of her marriage, a member of the Greek Community, under 20 Article 2.7(

1. a)of the Constitution and that, therefore, as such, she is entitled to reside in Cyprus. I take the view that Article 2 deals with the classification into Communities of the citizens of the Republic and when it provides, in paragraph 7(a), that a married woman shall 25 belong to the Community to which her husband belongs, it makes such provision with regard only to married women who are citizens of the Republic; thus,Article 2. 7(a)is notapplicable atall tothe Applicant." Στην παρούσα περίπτωση ησύζυγοςδεν είναι Κυπριά 30 πολίτης και όπωςέχει αποφασιστεί στηνπιοπάνω υπόθε­ ση, το Άρθρο 2.7(
2. a)δεν έχει εφαρμογήστην περίπτωση της γιατί εφαρμόζεται μόνο σε υπάνδρους γυναίκεςπολί­ τες τηςΔημοκρατίας. Η ένταξητης συζύγου Κυπρίουσε κοινότητα για σκο- 35 πους του Άρθρου 2.7(
3. a)δεν έχει οποιαδήποτεσχέση αν 1158 1 ΑΛΑ. Δημητρίουν.Δημητρίου Α. Λοΐζου,Πρ, είναι ξένη υπήκοος με την πολιτογράφηση της ως Κύ­ πριας υπηκόου. 5 10 Συνεπώς στην παρούσα υπόθεση αρμοδιότητα έχει, όπως ορθά κατέληξε το πρωτόδικο Δικαστήριο,,ο Πρόεδρος του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας, όπου ο εφεσείων -αιτητής,έχει τη διαμονή του,σύμφωνα με τις διατάξεις τωνάρθρων21

(1)Ακαι22

(2)τουπερίΔικαστη­ ρίων Νόμου 1960, όπως αυτάτροποποιήθηκαναπότους Νόμους51του 1984 και29του 1983αντίστοιχα. Για όλους τους πιο πάνωλόγους ηέφεση απορρίπτε­ ται. Κάτωόμως απότις περιστάσεις δενδίδεταιοποιαδή­ ποτεδιαταγήωςπροςτα έξοδα. ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ Δ.Το μόνοζήτημαπουεγείρεται στην έφεση αυτήείναι ηδικαιοδοσίατου Οικογενειακού Δικα15 στηρίου. Ο εφεσείων είναι πολίτης της Δημοκρατίας,μέλος της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας και κάτοικος Λευκω­ σίας. Την 1η Ιανουαρίου, 1963, τέλεσε πολιτικό γάμο στην 20 Αγγλία με τη Γερμανίδα Τζηζέλα Δημητρίου, το γένος Balewski. Στις 10 Ιουλίου, 1963, το ζεύγος απέκτησε ένα αγόρι- τοΔημήτρη- πουγεννήθηκε στην Αγγλία. Ηοικογένεια ήλθε στην Κύπρο,όπουεγκαταστάθηκε. Στις 18 Ιανουαρίου, 1969, ο εφεσείων και η εφεσίβλητη 25 συνή-ψαν εκκλησιαστικό γάμο,σύμφωνα με τους κανόνες και την ιερολογία της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας τηςΚύπρου,στη Λευκωσία. Στις 22 Νοεμβρίου, 1977, γεννήθηκε το δεύτεροπαιδί τους -ηΣόνια.Τον Αύγουστο του 1987 επήλθε διάσταση 30 στις σχέσεις των συζύγων, που οδήγησε στη διακοπήτης συγκατοίκησηςτους. Σεαίτησητηςεφεσίβλητης - Αρ. 71/87 του Επαρχιακού 1159 Στυλιανίδης, Δ. Δημητρίου ν. Δημητρίου

(1991)Δικαστηρίου Λευκωσίας -ο αιτητής δέχτηκε και το Επαρ­ χιακό Δικαστήριο εξέδωσε εναντίον του αιτητή διάταγμα διατροφής, με το οποίο διατάχτηκεναπληρώνει £50.-μη­ νιαίως για την εφεσίβλητη και £60.-για την ανήλικηκόρη τους Σόνια,απότην 1η Δεκεμβρίου, 1987. Η εφεσίβλητη, λόγω ασχολιών της στο εξωτερικό, δεν μπορούσε να συνεχίσει να έχει τη φύλαξη της ανήλικης κόρης τους και από τον Αύγουστο του 1990 ο εφεσείων ανέλαβε την επιμέλεια, φύλαξη, συντήρηση και διατροφή της. 10 Είναι ισχυρισμός του εφεσείοντα ότι,απότοΝοέμβριο του 1987, με βάση συμφωνία, ή/και εντολήτης εφεσίβλη­ της, ανέλαβε να πληρώνει £50.-το μήνα έναντιαναλογού­ σης οφειλής της για την από κοινού αγορά ενός διαμερι- ^ σματος στο Στρόβολο. Η εφεσίβλητη διαμένει από τον Αύγουστο του 1990 στην Ολλανδία. Με αίτηση του στο Οικογενειακό Δικαστήριο Λευκω­ σίας,ο εφεσείων ζήτησε την πιοκάτω θεραπεία:"

(1)Διάταγμα του Σεβ. Δικαστηρίου διατάσσοντος την ακύρωση και/ήτροποποίηση του διατάγματοςδια­ τροφής που εκδόθηκε στις 24/9/87 από το Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας στην αίτηση με αριθ. 71/87 με­ ταξύ Τζηζέλας Δημητρίου Αιτήτριας και Νίνου Δημη­ τρίου καθ' ου η αίτηση ώστε να απαλλαχθείο Αιτητής από του να πληρώνει στην Καθ'ης ηαίτηση ποσό £110 το μήνα ως διατροφήήτοι £50 για την καθ'ης ηαίτηση και £60 για την ανήλικη κόρη των διαδίκων ΣόνιαΔη­ μητρίου από την 1/9/90.

(2)Οποιαδήποτε άλλη θερα­ πεία ήθελεθεωρήσει σκόπιμο να διατάξει απότις περι­ στάσεις το Σεβ.Δικαστήριο." Με μονομερή αίτηση,που καταχωρίστηκε στις 2 Οκτω­ βρίου, 1990, ο εφεσείων ζήτησε άδεια για επίδοση εκτός της δικαιοδοσίαςκαιυποκατάστο επίδοση. 1160 20 25 30 1 Α.Α.Δ. Δημητρίουν.Δημητρίου Στυλιανίδης,Δ. Ο Πρόεδροςτου Οικογενειακού Δικαστηρίουαυτεπάγ­ γελταήγειρε "θέμαδικαιοδοσίαςτουΟικογενειακούΔικα­ στηρίου". . 5 Ηδικαιοδοσίαείναιθέμαδημόσιαςτάξηςκαιτο Δικαστήριο αυτεπάγγελταδικαιούταικαι έχει καθήκοναεγεί­ ρει το θέμα και να αποφασίσει,γιατί απόφαση Δικαστη­ ρίου που στερείται δικαιοδοσίας είναι άκυρη - (Central Co-OperativeBank v.CY.E.MS.

(1984)1 C.L.R. 435). ΟΠρόεδροςτουΔικαστηρίου εξέδωσετηνπροσβαλλό10 μένηαπόφαση, με την οποίααποφάσισε ότι στερείται δι­ καιοδοσίας rationae personae, γιατί οι διάδικοι δεν είναι καιοιδύοΚύπριοι πολίτες.ΤοΕκκλησιαστικό Δίκαιοδεν εφαρμόζεται στηνπερίπτωσηγάμουενός Κυπρίου πολίτη με αλλοδαπή, με αποτέλεσμα να μηδύναταιναακυρωθεί 15 ομεταξύτουςπολιτικός γάμος, καιταΕκκλησιαστικά Δι­ καστήρια δενείχανδικαιοδοσία,δυνάμειτου Άρθρου 111 τουΣυντάγματοςναεπιληφθούνγαμικώνδιαφορών. Το Άρθρο 111.1 του Συντάγματος, στην αρχική του μορφή,πριν τηντροποποίησητουαπότον περί τηςΠρώ20 της Τροποποίησης του ΣυντάγματοςΝόμοτου 1989, (Αρ. 95/89), είχε:- 25 30 35 "1. Τηρουμένων των διατάξεων του Συντάγματος παν ζήτηματων ανηκόντων εις την ελληνικήν ορθόδοξον Εκκλησίαν ή εις θρησκευτικήν ομάδα, δι' ην ισχύουσα αιδιατάξειςτηςτρίτης παραγράφουτου άρ­ θρου2,σχέσιν έχον προςτοναρραβώνα,τονγάμον,το διαζύγιον,τοκύρος τουγάμου,τον χωρισμόν απόκοί­ της και τραπέζηςήτην συνοίκησιν των συζύγων ή τας οικογενειακός σχέσεις, εξαιρουμένης της διά δικασηκήςαποφάσεωςνομιμοποιήσεως ή τηςυιοθεσίας, διέπε­ ται απότης ημερομηνίας της ενάρξεως της ισχύος του Συντάγματος υπό του εκκλησιαστικού νόμου της ελλη­ νικής ορθοδόξου Εκκλησίας ήυπότου εκκλησιαστικού νόμου εκάστηςθρησκευτικής ομάδος,αναλόγωςτης περιπτώσεως, και διαγιγνώσκεται υπό του εκκλησιαστι­ κούδικαστηρίουεκάστηςεκκλησίας,εκατέραδεΚοινο­ τική Συνέλευσις στερείται της αρμοδιότητος, να 1161 Στυλιανίοης,Δ. Δημητρίουν,Δημητρίου

(1991)αποφασίση αντιθέτως προς ταςδιατάξεις τουεκκλη­ σιαστικούνόμου." Ο Νόμος 95/89, τροποποίησε τηνπρώτη παράγραφο του Άρθρου 111 καιπρόσθεσε τέσσερις νέεςπαραγρά­ φουςσ'αυτό.Η παράγραφος2.-Απροβλέπει:5 "2. -Α. Πανζήτηματων ανηκόντων ειςτηνελληνι­ κήν ορθόδοξον Εκκλησίαν,σχέσιν έχον προςτο διαξύγιον, τονχωρισμόν απόκοίτης και τραπέζηςήτηνσυνοίκησιν των συζύγων ή τας οικογενειακός σχέσεις διαγιγνώσκεται υπόοικογενειακών δικαστηρίων έκα- 10 στον τωνοποίωνσύγκειται:" Με τον περί Οικογενειακών Δικαστηρίων Νόμοτου 1990, (Αρ. 23/90),εγκαθιδρύθηκανταΟικογενειακάΔικα­ στήρια. Ηδικαιοδοσία καιεξουσίες των Οικογενειακών Δικαστηρίων καθορίζονται στο τρίτο καιτέταρτο μέρος 15 τουΝόμου. Η διατροφή περιλαμβάνεται στον όρο "οικογενειακές σχέσεις". Είναι αστική διαφοράαναφερόμενη στον προ­ σωπικό θεσμό και εμπίπτει, εάνοι άλλες προϋποθέσεις ικανοποιούνται, στηδικαιοδοσία τουΟικογενειακού Δι- 20 καστηρίου -(βλ.Myrianthi C.C. Tyllirou and Charalambos C.Tylliros 3R.S.CC. 21,στησελ. 25- ΊωνΔαδακαρίδης v. ΣούζανΔαδακαρίδου, Πολιτική Έφεση Αρ. 8111,(Από­ φασηδόθηκε στις 13Ιουλίου, 1990)Παγωνίτσα Χ. Ιωάν­ νου ν.Χαράλαμπου Παναγιώτη Ιωάννου,

(1991)1 Α.Α.Δ. 25 186. ΗΔικαστική Εξουσία στηΔημοκρατία, σύμφωναμετο Σύνταγμα, εκτός της αποκλειστικής δικαιοδοσίας του Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου, ασκείται από το Ανώτατο Δικαστήριο και απόκατώτερα Δικαστήρια τα 30 οποία εγκαθιδρύθηκαν μενόμους. ΤοΣύνταγμαπρόβλεψε ότιαστικές διαφορέςπουαφο­ ρούν τον προσωπικό θεσμό υπάγονται στηδικαιοδοσία Δικαστηρίων πουθαεγκαθιδρύονταν μεκοινοτικό νόμο 1162 1 ΑΛΛ. Δημητρίου ν.Δημητρίου Στυλιανίδης, Δ. που θαψήφιζε ηαρμόδια Κοινοτική Συνέλευση - (Άρθρα 152.2,87.1(γ)και (δ)και 160-τουΣυντάγματος). Στην υπόθεση Tyllirou,(ανωτέρω), το Ανώτατο Συ­ νταγματικό Δικαστήριο αποφάσισε ότι η διατροφή και 5 άλλα συναφή θέματα έπρεπε να εκδικάζονται από Κοινο­ τικά Δικαστήρια και όχι από τα Επαρχιακά Δικαστήρια που ιδρύθηκαν με τον περί Δικαστηρίων Νόμο του 1960, (Αρ. 14/60),και ότι το Άρθρο 111 του Συντάγματος δια­ σφάλιζε, χωρίς να επεκτείνει, τη δικαιοδοσία της Ελληνι10 κής Ορθόδοξης Εκκλησίας, η οποία υφίστατο πριν την Ανεξαρτησία, στην περίοδο της Τουρκοκρατίας και Αγγλοκρατίας - (βλ. Phidias Christodoulou v. Katerina Christodoulou, 1962 C.L.R. 68). Η Ελληνική Κοινοτική Συνέλευση, μετον περί Ελληνι15 κών Κοινοτικών Δικαστηρίων Νόμο του 1962, (Αρ. 9/62), καθίδρυσε πρωτοβάθμιοκαι δευτεροβάθμιο Κοινοτικό Δι­ καστήριο. Μετά την αυτοδιάλυση στις 31 Μαρτίου, 1965, της Ελ­ ληνικής Κοινοτικής Συνέλευσης, θεσπίστηκε ο περί Μετα20 βιβάσεως της Ασκήσεως των Αρμοδιοτήτων της Ελληνι­ κής Κοινοτικής Συνελεύσεως και περί Υπουργείου Παιδείας Νόμος του 1965, (Αρ. 12/65), ο οποίος με το Άρθρο 11 πρόβλεψε ότι κάθε αρμοδιότητα που ασκείτο από τα πρωτοβάθμια Ελληνικά Κοινοτικά Δικαστήρια 25 "μεταβιβάζεται και ασκείται" από τα τοπικά αρμόδια Επαρχιακά Δικαστήρια, σύμφωνα με τις διατάξεις του περί Δικαστηρίων Νόμου του 1960, (Αρ. 14/60), και του περί Απονομής της Δικαιοσύνης (Ποικίλαι Διατάξεις) Νόμουτου 1964, (Αρ. 33/64). 30 Ηδικαιοδοσία αυτή, με το Άρθρο 11 του Νόμου23/90, περιήλθε στα Οικογενειακά Δικαστήρια. Το ουσιαστικό μέρος για την παρούσα υπόθεση του Άρθρου 40 των περί Δικαστηρίων Νόμων του 1960 έως 1991, (Αρ. 14/60,50/62, 11/63, 8/69, 40/70,58/72, 1/80, 35/ 35 82, 16/83, 29/83, 91/83, 16/84, 51/84,83/84,93/84, 18/85, 71/ 1163 Στυλιανίοης,Δ. Δημητρίουν.Δημητρίου

(1991)85, 89/85, 96/86, 317/87, 49/88, 64/90, 136/91 και 149/91), προβλέπει:"40. -

(1)Εάν οιονδήποτε εκκλησιαστικόν δικαστήριον της Ελληνικής Ορθοδόξου Εκκλησίας, ή εκκλησίας εις ην εφαρμόζονται αι διατάξεις της πρώτης παραγράφου 5 του άρθρου 111 του Συντάγματος (εν τοις επομένοις εν τω άρθρω τούτω αναφερομένης ως 'η εκκλησία'), θα είχεν εξουσίαν ίνα επιληφθήγαμικής διαφοράς, εγειρομένης υπό συζύγου ενσχέσειπρος τον γάμον αυτής,και ο σύζυγος εγένετο ένοχος ηθελημένης αμελείας ίναπρο- ^ μηθεύη εύλογον διατροφήν διάτην σύζυγον αυτού ήτα ανήλικα τέκνα του γάμου,το Επαρχιακόν Δικαστήριον επί αιτήσει της συζύγου, δύναται να εκδώση διάταγμα διατροφής διατάσσον τον σύζυγον όπως καταβάλλη προς αυτήν τοιαύτας περιοδικός πληρωμάς ως θα εθε- 15 ωρείτο εύλογον.

(2)Διά τους σκοπούς του εδαφίου

(1)εκκλησιαστι­ κόν δικαστήριον της Ελληνικής Ορθοδόξου Εκκλησίας ή της εκκλησίας θα θεωρήται ότι έχει εξουσίαν να επιλαμβάνηται γαμικής διαφοράς, εάν αποδεικνύηται ή 20 είναι παραδεκτόν ενώπιον του δικαστηρίου ότι εκάτερος των διαδίκων είναι μέλος της Ελληνικής Ορθοδό­ ξου Εκκλησίας ήτης εκκλησίας και ογάμος ιερολογήθη συμφώνως προς ταδόγματατης εκκλησίας ταύτης." Όπως έχει προαναφερθεί, το Άρθρο 111 του Συντάγ- 25 ματος διατήρησε την κατάστασηπου υπήρχε στην περίοδο τηςΤουρκοκρατίας καιτης Αγγλοκρατίας. Οι Τούρκοι ήταν μουσουλμάνοι το θρήσκευμα. Ο ιερός Νόμος του Ισλάμ επέτρεπε στο Σουλτάνο να αφήσει την εξάσκηση ορισμένων θεμάτων που θεωρούνταν εκκλησία- 30 στικά θέματα στις Χριστιανικές Εκκλησίες. Είναι γενικό αξίωμα του Ισλάμ ότι οι "Ζίμμη δεν πρέπει να ενοχλώνται ποσώς κατά την εξάσκησιν της θρησκείας και της λα­ τρείας των και δεν επιτρέπεται εις Μουσουλμάνον άρχο­ ντα, ή Κριτήν, ή οιονδήποτε έτερον να επεμβαίνη εις τα 35 της θρησκείας και λατρείας των Χριστιανών" - (Ν. Π. Ελευθεριάδου, "Τα προνόμια του Οικουμενικού Πατριαρ1164 1Α.Α.Δ. Δημητρίου ν.Δημητρίου Στυλιανίδης, Δ. χείου,σελ. 206). 5 Η Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία της Κύπρου είχε μεν προνομιακά διοικητική αυτοτέλεια, που επιβεβαιώθηκε και διασφαλίστηκε με το Άρθρο 110 του Συντάγματος, αλλά αποτελεί μέρος της Μείζονος Ανατολικής Εκκλη­ σίας, που είχε Μητρόπολη τον τόπο γέννησης του Χρι­ στού,Ελληνική Μητρόποληόμως τημεγάλη Εκκλησίατης Κωνσταντινουπόλεως. Στους περί Δικαστηρίων Νόμους την περίοδοτης Αγ*0 γλικής διακυβέρνησης, με επιμέλεια, εξαιρέθηκαν από τη δικαιοδοσίατωνΔικαστηρίωντηςΠολιτείαςταθέματατα οποία στη διάρκειατης Οθωμανικής Κατοχής αφήνονταν στην Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία και τις άλλες Εκκλη­ σίες. !5 Το Άρθρο 50 του περί Δικαστηρίων Νόμου, 1935, (Αρ. 38/35), πρόβλεψε:"50. Save as provided in section 13(e), nothing in this Law contained -

(1)shall confer upon any Court by this Law established any jurisdiction tohear anddetermine- 20 2 ^ 30 (a)any matrimonial cause where -(

1. i)either party is a member of the Greek-Orthodox Church andthe marriage has been celebrated in accordance with the rites of the Greek-Orthodox Church;or (
2. ii)either party is of the Moslem faith and the marriage has been contracted in accordance with the Moslem Sacred Law; (
3. b)any other matter which under the principles of Ottoman law in force in the Colony before the commencement of this Law was cognizable by an ecclesiastical tribunal of the religious community to which the parties belonged; (
4. c)any matters which under any Law in force in the 1165 Στυλιανϋης, Δ. Δημητρίου ν.Δημητρίου

(1991)Colony for the time being are within the jurisdiction of the Mussulman religious tribunals known as Mehkeme-iShrie;

(2)shall be construed as abrogating any jurisdiction which an ecclesiastical tribunal of the Greek-Orthodox Church may possess in respect of matrimonial causes to which a member of the Greek-Orthodox Church is a party; 5

(3)shall be construed as abrogating the principles of Ottoman law in force in the Colony before the 10 commencement of this Law whereby matters of family law are governed by the law of the religious community to which the party belongs." Ταυτόσημη πρόνοια απαντάται στον περί Δικαστη­ ρίων Νόμοτου 1953, (Αρ. 40/53), Κεφ. 8της Έκδοσηςτων 1 5 Νόμων της Κύπρουτου

1. Η Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία της Κύπρουσταθέμα­ τα του γάμου - σύναψης, λύσης, κ.λ.π. -ακολουθούσε και εφάρμοζετο δίκαιοτης Μεγάλης Εκκλησίας. Γάμοι μεταξύ ορθοδόξων χριστιανών και αλλοδόξων 20 ήταν ανυπόστατοι γιατί ηδιαφορά θρησκείας αποτελούσε κώλυμμα. Μικτοί γάμοι μεταξύ ορθοδόξων και οπαδών άλλων χριστιανικών ομολογιών, κατ' οικονομίαν, επιτρέ­ πονταν και θεωρούνταν έγκυροι. Μετά δε τον Όροσυνοδική απόφαση- του ΠατριάρχηΚυρίλλου που εκδό- 25 θηκε το 1756 η μόνη προϋπόθεση για έγκυρο μικτό γάμο με οπαδούς άλλων χριστιανικών ομολογιών ήταν η ανά­ ληψη βάπτισης των παιδιών σύμφωνα με το ορθόδοξο δόγμα. Η Ορθόδοξος Εκκλησία είχε εξουσία λύσεως γάμου μι- 30 κτού, που συνάφθηκε μεταξύ ορθοδόξου και άλλου χρι­ στιανού - (βλ. Zhishman - "Το Δίκαιον του Γάμου" - σελ. 298 και επέκεινα).Το "Αρθρο 68 του Καταστατικού Χάρτη της Εκκλησίας της Κύπρουτου 1914 πρόβλεπε ότι:1166 1 Α.Α.Δ. 5 Δημητρίου ν.Δημητρίου Στυλιανίδης,Δ. "
2. Γάμος Ορθοδόξου μετά μέλουςάλλης χριστιανι­ κής Εκκλησίας τότε μόνον δύναται να συναφθή κατά τας διατυπώσεις της Ορθοδόξου Εκκλησίας και ναδιέπηται υπό των περί Γάμου και Διαζυγίου κανονικών αυτής διατάξεων όταν κατατεθήεις την Επισκοπήν έγγραφον των μελλόντων να συναφθώσιν εις γάμου κοινωνίαν, δι*ου να δηλώται ότι τα τέκνα θα βαπτισθώσι κατά το ορθόδοξονδόγμα." Τα Άρθρα 15και 16 της Δικονομίας των Εκκλησιαστι10 κών Δικαστηρίωνπρόβλεπαν:"
3. Εις την δικαιοδοσίαντων Δικαστηρίωνυπάγο­ νται πάσαι αι υποθέσεις μνηστείας, κύρους τουγάμου, λύσεως του γάμου ή προσωρινού χωρισμού των συζύ­ γων καιπασώντων νομίμων τούτων συνεπειών. 15 20
4. Τα Δικαστήρια θεωρούνται αρμόδια επί των εν τω άρθρω 15 υποθέσεων προσώπων, άτινα ετέλεσαν τον γάμον αυτών εν Κύπρω διά της Ορθοδόξου Ελλη­ νικής Εκκλησίας,ήεν τηαλλοδαπήομοίως, κατοικούσι δε εν Κύπρωτο τελευταίον προτης ενάρξεως τηςδιαδι­ κασίας έτος." Ο γάμος μετά μέλους άλλης χριστιανικής ομολογίας, κατ' οικονομίαν,συνεχίζει ναείναι έγκυρος. Σύμφωνα με το Άρθρο 261(δ) του Καταστατικού Χάρτη της Εκκλησίας της Κύπρου, του 1980, δικαίωμα 25 προσφυγής ενώπιον των Εκκλησιαστικών Δικαστηρίων της Κύπρου έχουν "πάντες οι τελέσαντες μεικτόν γάμον κατά τας προνοίας του παρόντος Καταστατικού και τας διατάξεις της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Κύπρου και ή κατάγονται εκ Κύπρου ή διαμένουσιν εν Κύπρω κατά το 30 τελευταίον τουλάχιστον έτος προτηςπροσφυγής." Στην παρούσα περίπτωση οι διάδικοι συνήψαν εκκλη­ σιαστικό μικτό γάμο έγκυρο. Ο γάμος και ηλύσητου διέ­ πονται, με βάση το Άρθρο 111 του Συντάγματος, απότον Εκκλησιαστικό Νόμο της Ελληνικής Ορθοδόξου Εκκλη1167 Στυλιανίόης,Δ. Δημητρίουν.Δημητρίου

(1991)σίας. Στους περί Δικαστηρίων Νόμους προ του 1960 και στον περί Δικαστηρίων Νόμοτου I960,(Αρ. 14/60), η επι­ φύλαξηυπέρτης αποκλειστικής δικαιοδοσίαςτωνΕκκλη­ σιαστικών Δικαστηρίων είχεως μόνηπροϋπόθεσηότι εκά- 5 τερος των συζύγων ("either party") είναι μέλος της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίαςκαιογάμοςιερολογήθηκε σύμφωνα μετα θέσμια τηςΕλληνικής Ορθόδοξης Εκ­ κλησίας. Δεν είναι ανάγκηναείναικαιοιδύοσύζυγοι μέλη της 10 Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, ούτε είναι ανάγκη να είναι καιοιδύο πολίτες της ΚυπριακήςΔημοκρατίας. Το Σύνταγμαδεν προβλέπει μόνο γιαταπρόσωπαπουέχουν την Κυπριακή ιθαγένεια. Όπου περιοριστικά οι συνταγ­ ματικέςπροβλέψεις αναφέρονταισε πολίτητης Δημοκρα- 15 τίας, τούτο αναφέρεται ρητά. Το Άρθρο 111.1 του Συ­ ντάγματος δεν αναφέρεται σε πολίτη τηςΔημοκρατίας αλλάσε μέλοςτης Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Στην υπόθεση Varvara Antoniou Joseph Hjijovanni (OtherwisePartella) v. AntoniosJoseph Hjijovanni

(1969)1 20 C.L.R. 207ειπώθηκε ότιτο Άρθρο 111.1 του Συντάγματος είχε εφαρμογή μόνο εάνκαι ταδύο μέρη του γάμου ήταν πολίτες της Δημοκρατίας. Στην παραπάνωυπόθεσηοιδιάδικοι,μέλη της Μαρωνιτικής θρησκευτικής ομάδας,τέλεσαν πολιτικό γάμοτο 1966 στην Αγγλία. Δεν τέλεσαν εκκλησιαστικό γάμο. Το επίδικοθέμαήτανηισχύς τουπολιτικούγάμουκαιη ακύρωση'του για άρνηση της συζύγου να δεχθεί ολοκλήρωση του γάμου. Η ακύρωση τουγάμου ήταν εκτός της δικαιοδοσίας 30 του Εκκλησιαστικού Δικαστηρίου της ΜαρωνιτικήςΕκ­ κλησίας που εδρεύει στο Λίβανο γιατί -δεν υπήρχε,ούτε υπάρχει στην Κύπρο Εκκλησιαστικό Δικαστήριο της Εκ­ κλησίας αυτής -ηαρμοδιότητα του περιορίζεται σε θρη­ σκευτικούς γάμους μόνο. Ηυπόθεση αναφερόταν μόνο 35 1168 1Α.Α.Δ. Δημητρίου ν.Δημητρίου Στυλιανίόης,Δ. στα μέλη της Μαρωνιτικής θρησκευτικής ομάδας. Στις σελ.228,229 διαβάζουμε:- 5 10 15 20 25 30 " "In Article 111 it is expressly provided that,subject to the provisions of the Constitution, any matterrelating to nullity of marriage of members of a religious group, within the ambit of Article 2

(3),shall be governed by the law of the Churchof such areligious group and 'shall be cognizable by a tribunal of such Church'. But the marriage solemnised between the parties in the present case, at aregister office in England,being a civil andnot a religious marriage, on the evidence of the Suffragan Bishop of theMaronites,theecclesiastical tribunalof the Maronite Church sitting in the Lebanon would have no competence to try such a suit of nullity of marriage, as that tribunal has competence to try nullity cases arising out of religious marriages only. It would, therefore, follow that, as the present matrimonial cause is not cognizable by the ecclesiastical tribunal of the Maronite Church, under the provisions of section 19(b) of the Courts of Justice Law, 1960, this Court has exclusive original jurisdiction to hear and determine such a case: see Jasonos v. Jasonos (Matrimonial Petition 14/61 unreported),referred to andfollowed in Christodoulou v. Christodoulou 1962 C.L.R.68,atpage81. But Ithink thatthere is an additional reason why the jurisdiction of this Court in the present case is not affected by the provisions of Article 111. That Article was presumably intended to continue substantially the application of the existing provisions, regarding personal status,which adopted the principles of the Ottoman Law prevailing in Cyprus: see Parapano v. Happaz

(1894)3 C.L.R. 69 (a case decided by thePrivy Council);andthe provisions of section 34 of the Courts of Justice Law, Cap. 8, originally enacted in 1935. It would also appear that that Article was further intended to take out of the competence of the Communal Chambers the matters of family status specified in thatarticle,andtopreserve, and not to extend, the existing competence of the ecclesiastical tribunals: see Tyllirou v. Tylliros

(1962)3 1169 Στυλιανίδης,Δ. Δημητρίουν.Δημητρίου

(1991)R.S.C.C. 21, at page 25, which referred to the competence of the ecclesiastical tribunals of the GreekOrthodox Church. It should, however, be borne in mind that there was statutory provision, until the coming into operation of theConstitution,which recognized asvalid a 5 civil marriage between members of the same religious community (apart from members of theGreek-Orthodox Church or persons of the Moslem faith), as well as acivil marriage between members of two different religious communities; and that the Supreme Court of the Colony 10 of Cyprus had exclusive jurisdiction in matrimonial causes between parties to such marriages. Considering that Article 111.1 should be read in conjunction with Article 2.3 in which ex press reference is made to 'citizens' of the Republic, and having regard to the 15 exclusion of the competence of the Communal Chambers, which have competence only on citizens of the Republic, I am of the view that Article 111.1 should be construed as being applicable to citizens of the Republic only, that is to say, where both parties to the 20 cause are citizens of theRepublic.Consequently,asinthe present case the husband is a British national the provisions of Article 111.1 do not apply and this Court hasjurisdiction tohearanddeterminethesuit. Before I leave this point, however, I would like to 25 make the following observations. Assuming that Article 111.1 was applicable and that,consequently, the present nullity suit was cogni- zable exclusively by the ecclesiastical tribunal of the Maronite Church sitting in the Lebanon, would that mean that persons ordinarily 30 resident in the Republic of Cyprus would becompelledto resort to a tribunal sitting in another country to have their matrimonial cause tried there? Was it theintention of the framers of the Constitution to force parties to a matrimonial suit to have their case tried outside the 35 Republic, and then not by a civil Court, but by an ecclesiastical tribunal with limited powers as to relief? And, if there is no ecclesiastical tribunal sitting in Cyprus to hear such cases, should not the Courts of the Republic determine the matter under the provisions of the 40 1170 1Α.Α.Λ. 5 Δημητρίουν.Δημήτριον Στυλιανίδης, Δ. Constitution and the Courts of Justice Law, 1960? Fortunately, Iamnotcalleduponto decide these matters in the present case, but I would commend them for consideration by the responsible quarters. Prior to Independence such suits were invariably tried by the Supreme Courtof Cyprus. Ineedsay nomore." Καμιά αναφορά δεν έγινε στην υπόθεση εκείνη στην αρμοδιότητατων Εκκλησιαστικών Δικαστηρίων τηςΕλλη­ νικής Ορθόδοξης Εκκλησίας της Κύπρου. Οι διατάξεις 10 της 3ης παραγράφουτου Άρθρου 2 του Συντάγματοςστο Άρθρο 111 αναφέρονταισεθρησκευτικήομάδα- Μαρωνίτες, Αρμένιοι, Λατίνοι -και όχι στα μέλητης Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Η διάκριση είναι πρόδηλη και η αναφορά εμφανέστατη. Το Άρθρο 111 τουΣυντάγματος 15 διατήρησε,σύμφωνα μεόλητηνομολογία,τη δικαιοδοσία των Εκκλησιαστικών Δικαστηρίων της Ελληνικής Ορθό­ δοξης Εκκλησίας πριντηνανεξαρτησία, στην περίοδοτης Τουρκοκρατίας και της Αγγλοκρατίας. Δεν μπορεί να γίνει συσχετισμός της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας 20 της Κύπρου μεθρησκευτικήομάδαγιατηνοποία ισχύουν οι διατάξεις της 3ης παραγράφου του Άρθρου 2 τουΣυ­ ντάγματος. 25 ΗΕλληνική Ορθόδοξη ΕκκλησίατηςΚύπρουστηνμα­ κραίωνα ιστορία της διατήρησε αποκλειστικήαρμοδιότητα,με τα Εκκλησιαστικά της Δικαστήρια,στα θέματα αρ­ ραβώνα, γάμου,διαζυγίου,κύρους του γάμου, χωρισμού απόκοίτηςκαιτραπέζηςκαισυνοίκησης τωνσυζύγων. Οι περί Δικαστηρίων Νόμοι της Αγγλοκρατίας μεσα­ φήνεια εξαιρούσαν από τη δικαιοδοσία των Πολιτικών 30 Δικαστηρίων γαμική διαφορά όπου ένα μέρος ("either party") ήταν μέλος της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας καιογάμος ιερολογείτο σύμφωνα μεταθέσμια της Ελλη­ νικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Το Σύνταγμαδεν περιόρισε τη δικαιοδοσία των Εκκλησιαστικών Δικαστηρίων στις 35 περιπτώσεις μόνο όπου και τα δύο μέρη του γάμου ανή­ κουν στην Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία της Κύπρου, ούτε στις περιπτώσεις πουκαιοι δύοέχουν τηνιθαγένεια της ΚυπριακήςΔημοκρατίας. 1171 Στυλιανίδης,Δ. Δημητρίουν.Δημητρίου

(1991)Ηιθαγένειαδεν ήτανποτέκριτήριογιατη δικαιοδοσία των Εκκλησιαστικών Δικαστηρίων. Η Ορθόδοξη Εκκλη­ σίατης Κύπρου ήτανμέρος της Μείζονος Εκκλησίας του Χριστού με έδρα την Ιερουσαλήμ και Μητρόπολη την Κωνσταντινούπολη. Τα βεράτια των Σουλτάνων, με τα 5 οποία αναγνώριζαν την εκλογή των Αρχιεπισκόπων και καθόριζαντις εξουσίεςτους,αναφέρονται σεγάμουςΧρι­ στιανών και όχι μόνο των υπηκόων της Οθωμανικής Αυ­ τοκρατορίας. (Βλ. το τελευταίο βεράτιο που εκδόθηκε στον Αρχιεπίσκοπο Σωφρόνιοτο 1865 - Χάκκεττ "Ιστορία ίο της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Κύπρου", μετάφραση Χ. Παπαϊωάννου, Τόμος Γ, σελ. 226-232 και Cobhaifi "ExcerptaCypria",σελ. 470-474.Βλ., επίσης,ΥπόθεσηΑρ. 515/89, Αυτοκέφαλος Αγιωτάτη Ορθόδοξος και Αποστο­ λική Εκκλησία της Κύπρου και Βουλής των Αντιπροσώ- ^ πων, (Απόφαση δόθηκε στις 7 Φεβρουαρίου, 1990, δε δη­ μοσιεύτηκε ακόμα)). Οι πρόνοιες του Συντάγματος της Κυπριακής Πολι­ τείας, όπως είναι πρόδηλο απότο λεκτικό και όπως έχει νομολογηθεί, δεν εσκόπευαν ναπεριορίσουν τη δικαιοδο­ σίατων Εκκλησιαστικών Δικαστηρίων της Ελληνικής Ορ­ θόδοξης Εκκλησίας της Κύπρουσετομείς καιέκταση που δεν είχαν περιορίσει οι Τούρκοι Σουλτάνοι. Ο Τούρκος κατακτητής είχεαφήσειστην Ορθόδοξη ΕκκλησίατηςΚύ­ πρου την ενάσκηση δικαιωμάτωνπου θεωρούντανεκκλη­ σιαστικά θέματα. Οι μικτοί γάμοι και οι γαμικές διαφορές,όπωςφανε­ ρώνεται απότο Πρώτο Καταστατικότου 1914,ανεξάρτη­ τα απόιθαγένεια υπάγοντανστη δικαιοδοσίατωνΕκκλη­ σιαστικών Δικαστηρίων. Εάν ένα μέλος της Ορθόδοξης 30 Εκκλησίας τελούσε γάμο με Χριστιανό άλλου δόγματος, σύμφωνα μετα Άρθρα 15και 16τηςΔικονομίας τωνΕκ­ κλησιαστικών Δικαστηρίων που έχουν προεκτεθεί, ταΕκ­ κλησιαστικά Δικαστήρια είχαν αρμοδιότητα εάν ο γάμος τελέστηκε στην Κύπρο,είτε στο εξωτερικό απότην Ελλη­ νική Ορθόδοξη Εκκλησία. Μόνηπροϋπόθεση ήτανηδια­ μονήστην Κύπρο γιαέναχρόνο πριν την έναρξητηςδια­ δικασίας. 1172 20 25 1 Α.ΑΛ. Δημητρίουν.Δημητρίου ΣτυλιανίΑης,Δ. Με το σκεπτικό της εκκαλούμενης απόφασηςοι γαμικές διαφορέςδύοΕλληνορθόδοξων -ενός πολίτητης Δη­ μοκρατίαςκαιενός πολίτηάλλης χώρας- πουτέλεσαν το γάμοτους στην Κύπρο, σύμφωναμεταθέσμια της Ελλη5 νικήςΟρθόδοξηςΕκκλησίας,δενυπάγονταιστη δικαιοδο­ σίατων ΕκκλησιαστικώνΔικαστηρίωναλλάσταΠολιτικά Δικαστήρια.Το παράδειγμα τούτο φανερώνει την έκταση της ασυμφωνίας και της αντίθεσης της προσβαλλόμενης απόφασης προς το Σύνταγμακαι την έννομη τάξηπριν 10 τηνΑνεξαρτησία. Σε όλες τις υποθέσεις που ακολουθήθηκε η απόφαση Hjijovanni, (παραπάνω),δενείχετελεστεί εκκλησιαστικός γάμος,αλλά πολιτικός,συνήθως άκυρος.Η επικρατούσα γνώμηείναιότιηιερολογίατουγάμουστην Ελληνική Ορ15 θόδοξη Εκκλησία δεν είναι απλώςτύπος,αλλάουσιαστι­ κήπροϋπόθεσητηςυπόστασηςτουγάμου- (βλ.Ευριγένη "ΙδιωτικόΔιεθνέςΔίκαιο"- σελ.291και επέκεινα). Στις υποθέσεις Medlej v. Medlej

(1983)1C.L.R. 944, Papasawas v.Johnstone

(1984)1C.L.R. 38 και Tooley v. 20 Tooley

(1984)1C.L.R. 279, αποφασίστηκεότι το Άρθρο 111 του Συντάγματοςείχε εφαρμογήόπου το Εκκλησια­ στικό Δικαστήριο είχε δικαιοδοσία και ότι η ιθαγένεια των μερώνδενήταν αναγκαίαπροϋπόθεση εφαρμογής του Άρθρου 111. 25 Στην υπόθεση Androulla Antoniou Michael Then Androulla AchilleaChrysostomou v. Antonios Michael

(1971)l C.L.R. 211, αποφασίστηκε ότι ηδιάλυσηεκκλη­ σιαστικού γάμουαπόΕκκλησιαστικό Δικαστήριο της Ελ­ ληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας λύει το θεσμό τουγάμου 30 και,ως εκ τούτου, πολιτικόςγάμοςπουέγινε μεταξύτων ιδίων προσώπων πριν τον εκκλησιαστικό παύει να υφί­ σταται. Το Δικαστήριο υιοθέτησε το ακόλουθο απόσπα­ σμααπότην Απόφασητου ΔικαστήWrangham στην υπό­ θεση Petersv. Peters, που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα 35 "TheTimes",στις20 Μαρτίου,1968:"Α judgmentof thatCourt(theEcclesiastical Court) in November, 1964, declared the marriage dissolved.That 1173 Στυλιανίδης, Δ. Δημητρίου ν. Δημητρίου

(1991)could only mean that the status of husband and wife that had previously existed between the parties had come to an end. Some confusion could be created if it was forgotten that the word 'marriage' concealed ambiguity and might be used to mean the ceremony of wedding and 5 also the status which began on the conclusion of the ceremony. As used in the judgment of the Ecclesiastical Court, 'marriage' meant the status of husband and wife which was derived in the view of that Court from the 1 0 religious ceremony. But whichever ceremony gave origin to the status, it was the status itself that was terminated by the decree. As the Cyprus Court hadjurisdiction to terminate the status, its judgment ought to be recognized as valid. Accordingly, there would be a declaration that Mrs. 15 Peters' marriage hadbeen validlydissolved." To Σύνταγμα και οι Νόμοι ερμηνεύονται με τρόπο που να διασφαλίζουν τη λειτουργικότητα τους και με τρόπο ώστε να επιτυγχάνεταιοσκοπός τουνομοθέτη. Πρόεδρος Επαρχιακού Δικαστηρίου έχει αρμοδιότητα, 20 με βάση το Άρθρο 22 των περί Δικαστηρίων Νόμων, για γαμικές διαφορέςστις περιπτώσεις πουδεν είχε τοΕκκλη­ σιαστικό Δικαστήριο, δυνάμει του Άρθρου 111 του Συ­ ντάγματος. Νομικό έρεισμα της πρωτόδικης απόφασης είναι η 25 υπόθεση Hjijovanni, (παραπάνω), και η 5η παράγραφος τουπροϊμίου του περί τηςΠρώτηςΤροποποίησης τουΣυ­ ντάγματοςΝόμουτου 1989, (Αρ 95/89). Μετο Νόμο95/89,όπως έχει προαναφερθεί,το Άρθρο 111 του Συντάγματος τροποποιήθηκε' με το μηχανισμό 30 που προβλέπει το Άρθρο 182.3 στην απουσία Τούρκων βουλευτών. Το Δεκέμβριο του 1963 οι Τούρκοι βουλευτές αποχώ­ ρησαν. Τα τελευταία 28 χρόνια ηΤουρκική κοινότητα της 1174 1 ΑΛΛ. Δημητρίου ν.Δημητρίου Στυλιανί&ης, Δ. Κύπρου, με κατάφωρηπαραβίασητου Συντάγματος, όχι μόνο απουσιάζειαπό τη Βουλή των Αντιπροσώπων, αλλά σταδιακά ίδρυσε δικούς της λεγόμενους "κρατικούςμηχα­ νισμούς" οι οποίοι λειτουργούν στην περιοχήπου ελέγχε5 ται απόταΤουρκικά στρατεύματακατοχής. ΗΒουλή των Αντιπροσώπων, όμως, συνέχισε να λειτουργεί, πρόδηλα, με βάση το δίκαιο της ανάγκης,για όλους τους σκοπούς και ασκούσε όλες τις εξουσίες που προβλέπει το Σύνταγ­ μα, ανεξάρτητα από την εσκεμμένη συνεχή απουσίααντι10 προσώπων της Τουρκικής κοινότητας, η οποία στοχεύει στηδιάλυσητουκράτους. Ο νόμος ερμηνεύεται με βάσητην αλληλουχία του κει­ μένου, το οποίο περιλαμβάνει και το κείμενο του προϊμίου, όπου υπάρχει.Το προΌμιοσυνήθως δηλώνει ταγε15 γονότα ή την κατάσταση του νόμου για την οποία ο Νομοθέτης προτίθεται να θεσπίσει το νόμο που ακολου­ θεί. Η αυθεντικήερμηνεία των νόμων -τουΣυντάγματος και της Νομοθεσίας -στην έννομη τάξη της Κύπρου ανή­ κει εξ ολοκλήρου στη δικαστική εξουσία. (Βλ.Diagoras 20 Development v. National Bank

(1985)1C.L.R. 581). Ο ερμηνευτής του νόμου μπορεί να προσφύγει στο προΐμιο γιατην ερμηνείατουνόμου εάνυπάρχειασάφεια. 25 Στην υπόθεσηPowellv. Kempton ParkRacecourseCo. Ltd.

(1)[1899] A.C. 143 ο Λόρδος Davey είπε στη σελ. 185:"... it is a settled rule that the preamble cannot be made use of to control the enactments themselves where they are expressed in clear andunambiguous terms." Στην υπόθεση Attorney-General v. H.R.H Prince 3Q ErnestAugustusof Hanover[1957] 1All E.R. 49 ο Λόρδος Normandείπε στις σελ. 57-58:- 35 "When there is a preamble, it is generally in its recitals that the mischief to be remedied and the scope of the act are described. It is, therefore, clearly permissible to haverecourse to it as an aid to construing the enacting 1175 Στυλιανιόης,Δ. Δημητρίου ν. Δημητρίου

(1991)provisions. The preamble is not, however, of the same weightas anaid toconstruction of asection of theAct as are other relevant enacting words to be found elsewhere in the Act, or even in related Acts. There may be no exact correspondence between preamble and enactment, andtheenactment maygo beyond, orit mayfall short of, theindications thatmay begathered from the preamble. 5 Again, the preamble cannot be of much, or any, assistance in construing provisions which embody qualifications or exceptions from the operation of the 10 general purpose of the Act. It is only when it conveys a clear and definite meaning in comparison with relatively obscure or indefinite enacting words that the preamble may legitimatelyprevail." (Βλ., επίσης,Odgers'Construction of Deeds andStatutes 15 5ηΈκδοση,σελ.305-309). Ο Νόμος95/89μεταβίβασετηδικαιοδοσίατωνΕκκλη­ σιαστικών Δικαστηρίων της Ελληνικής ΟρθόδοξηςΕκκλη­ σίας της Κύπρου, που πρόβλεπε το Άρθρο 111 τουΣυ­ ντάγματος, στα νέα Οικογενειακά Δικαστήρια της 20 πολιτείας. ΟΝόμος δεν έχει καμιάασάφεια.Δεν υπάρχει ανάγκηκαταφυγήςστοπροΐμιο. Το προΐμιο αναφέρεται στην ανάγκητροποποποίησης του Άρθρου-111, το οποίο δεν περιλαμβάνεται στα θεμε­ λιώδη άρθρατου Συντάγματοςτα οποία δεν μπορούν με 25 οποιοδήποτε τρόπο νατροποποιηθούνή να καταργηθούν, στηΓνωμάτευση τουΑνωτάτου Δικαστηρίου στηνΑναφο­ ρά του Προέδρου της Δημοκρατίας Αρ. 1/86, σε θέματα που αφορούντόσον την Ελληνική όσον καιτηνΤουρκική κοινότητα και στην 5η παράγραφοδιασαφηνίζει ότι το 30 Άρθρο 111 αναφέρεται σε θέματαπουδεναφορούνή επη­ ρεάζουν με οποιοδήποτε τρόπο την Τουρκική κοινότητα. Η1η, 4ηκαι5ηπαράγραφοςτουπρο'ιμίουέχουν:"Επειδήτο Άρθρο 111 του Συντάγματοςτης Δημο­ κρατίας προβλέπει τη ρύθμιση θεμάτων προσωπικού 35 1176 1 ΑΛΛ. Δημητρίουν.Δημητρίου Στυλιανίόης,Δ. θεσμού αποκλειστικά απόεκκλησιαστικούς νόμους, 5 10 15 Και επειδή η Γνωμάτευση του Ανώτατου Δικαστη­ ρίου στην Αναφορά του Προέδρου της Δημοκρατίας αρ. 1/86 σύμφωνα με την οποία κρίθηκε ως ανεπίτρε­ πτη ητροποποίηση των Άρθρων 63 και 66,πουπεριέ­ χουν διατάξειςπου αφορούντόσο την ελληνικήκοινό­ τητα όσο και την τουρκική, δεν εμποδίζει την τροποποίηση συνταγματικών διατάξεων που αφορούν μόνο την ελληνική κοινότητα, όπως και οι διατάξεις τουΆρθρου 111 τουΣυντάγματος, Και επειδή το Άρθρο 111 του Συντάγματοςαναφέ­ ρεται μόνο σε θέματαπροσωπικού θεσμού πολιτών της Δημοκρατίας που ανήκουν στην ελληνική κοινότητα και δεν αφορούν ή επηρεάζουν με οποιοδήποτε τρόπο τηντουρκικήκοινότητα," Οι παράγραφοιαυτοί δεν σκοπεύουν να ερμηνεύσουν ούτε μπορούν να αποτελέσουν βοήθημαγια ερμηνεία του Νόμου 95/89 ή των νέων παραγράφωντου Άρθρου 111 20 τουΣυντάγματος. Ο Νόμος 95/89μεταβίβασε άθικτηκαι ανεπηρέαστη τη δικαιοδοσία που είχαν τα Εκκλησιαστικά Δικαστήρια, πριντηντροποποίηση,σταΟικογενειακά Δικαστήρια. Εάν οι διάδικοι στην παρούσα υπόθεση δεν συνήπταν 25 εκκλησιαστικό γάμο, ο Πρόεδρος Επαρχιακού Δικαστη­ ρίου θα είχε αποκλειστική δικαιοδοσία για τη λύση του έγκυρου πολιτικού γάμουτουςκαιτο Οικογενειακό Δικα­ στήριο δενθαείχεδικαιοδοσία.Οι διάδικοιόμως τέλεσαν και μικτό εκκλησιαστικό γάμο.Ογάμος αυτόςδεν μπορεί 30 να διαλυθεί από τον Πρόεδρο Επαρχιακού Δικαστηρίου. Δενέχειαρμοδιότητα. Περαιτέρω, ηλύσητου πολιτικού γάμου δεν θαλύσει καιτον εκκλησιαστικό γάμο,ενώη λύση του εκκλησιαστι1177 Στυλιανίδης, Δ. Δημητρίουν.Δημητρίου

(1991)κού γάμου θατερματίσει τιςσχέσεις συζύγου προςσύζυ­ γο. (Βλ. AndroullaAntoniou MichaelThen Androulla AchUIea Chrysostomou(ανωτέρω)). Γιαόλους τουςπιοπάνω λόγους,τοΟικογενειακόΔι­ καστήριο,όχιμόνο έχει δικαιοδοσία,αλλά είναι τομόνο 5 αρμόδιο Δικαστήριο ναεπιληφθεί τηςαίτησης τουεφε­ σείοντα. Ηπροσβαλλόμενηαπόφαση ακυρώνεται.Καμιά διατα­ γήγιαέξοδα. Η έφεσηαπορρίπτεταικατά πλειοψηφίαχωρίςέξοδα. 1178