(1991)25Φεβρουαρίου,1991 [ΓΓΥΛΙΑΝΙΑΗΣ, ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, ΑΡΤΕΜΗΣ, Δ/στές] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΝ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ Χ. ΙΩΑΝΝΟΥ ΚΑΙ ΑΝΤΩΝΗ Χ. ΙΩΑΝΝΟΥ, ΑΝΗΛΙΚΟΥΣ, ΠΑΓΩΝΙΤΣΑ Χ. ΙΩΑΝΝΟΥ, Εφεσείονσα, ν. ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΙΩΑΝΝΟΥ, Εφεσίβλητου. (Πολιτική ΈφεσηΑρ. 8151). Δικαιοδοσία Δικαστηρίων — Αίτηση για κηδεμονία, φύλαξη, επιμέ λεια και έλεγχο ανηλίκων παιδιών — Κατά πόσο εμπίπτει στον όρο "οικογενειακές σχέσεις" στο άρθρο 111
(2)Α τον Συντάγμα τος, όπως αυτό τροποποιήθηκεμε τον περί της Πρώτης Τροπο ποίησης τον Συντάγματος Νόμο, 1989(Ν95/89), — Η Αίτηση καταχωρήθηκε πριν από τηνέναρξη ισχύος τον Ν 95/89 με βάση τον περί Κηδεμονίας Ανηλίκων και Ασώτων Νόμο, Κεφ. 277, στο τότε αρμόδιο Δικαστήριο — Μεταβατική διάταξη στο άρθρο 4 του Ν. 95/89 και στο άρθρο 41 τον περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμον, 1990(Ν216/90). 5 Ο Εφεσίβλητος καταχώρησε στις 14.10.89 αίτηση ενάντιο της Εφεσείουσας για την κηδεμονία,φύλαξη,επιμέλεια και έλεγχο των δύο ανηλίκων παιδιώντους,στο ΕπαρχιακόΔικαστήριο Λεμεσού, που ήταν το αρμόδιο Δικαστήριο, σύμφωνα με την τότε ισχύουσα νομοθεσία, ήτοι τον περί Κηδεμονίας Ανηλίκων και Ασώτων 15 Νόμο, Κεφ. 277, για να εκδικάσει την υπόθεση. Οι διάδικοι ήσαν και οι δύο μέλητης Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας της Κύπρου, καν είχαν τελέσει τον γάμοτους σύμφωνα μεταΟέσμια της Εκκλη σίας αυτής. Την 1.1.90τέθηκε σε ισχύ ο Περί της ΠρώτηςΤροπο ποίησης του ΣυντάγματοςΝόμος, 1989 (Ν95/89), που τροποποίη- 20 σε το άρθρο 111 του Συντάγματοςκατάτρόπο ώστε ζητήματα που αφορούσαν, μεταξύ άλλων, τις "οικογενειακές σχέσεις" μεταξύ των διαδίκων διαγιγνώσκονταν από τα Οικογενειακά Δικαστήρια. Το άρθρο 4 του Ν95/89προβλέπει ότι όλες οι εκκρεμούσες διαδι κασίες κατά την ημέρα έναρξης της ισχύος του Νόμου συνεχίζο- 25 νται και ολοκληρώνονται ενώπιον του Δικαστηρίου όπου εκκρε μούσαν. Παρόμοια πρόνοια υπάρχει και στο άρθρο 41 του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου, 1990 (Ν.216/90),που αντικα τέστησε τον περί Κηδεμονίας Ανηλίκων και Ασώτων Νόμο,Κεφ. 277. Στις 23.3.90 η Εφεσείουσα αμφισβήτησε για πρώτη φορά την 30 186 10 1 Α.Α.Δ. Ιωάννου ν. Ιωάννου δικαιοδοσία του Δικαστηρίου, που, όμως, με ενδιάμεση απόφαση του,βρήκεότι είχε δικαιοδοσίαναεκδικάσει τηνυπόθεση. Αποφασίσθηκε ότι 5 10 15 (α) Στην έννοια του όρου "οικογενειακές σχέσεις" στο άρθρο 111
(2)Α του Συντάγματος, όπως αυτό τροποποιήθηκε από τον περί της Πρώτης Τροποποίησης του Συντάγματος Νόμο, 1989 (Ν. 95/89),περιλαμβάνονται καιταζητήματαπου αφορούν την επιμέ λεια του προσώπου και της περιουσίας ανηλίκων. Κατά συνέπεια, τα.Οικογενειακά Δικαστήρια έχουν αποκλειστική αρμοδιότηταγια την εκδίκασητέτοιων υποθέσεων. (β) Στην παρούσαόμως υπόθεση, επειδή ηαίτηση είχεκαταχω ρηθεί πριν, και εκκρεμούσε κατά, την ημέρα που τέθηκε σε ισχύ ο περί της Πρώτης Τροποποίησης του Συντάγματος Νόμος, 1989 (Ν 95/89),σύμφωνα μετοάρθρο4 του Νόμου,το μόνο αρμόδιοΔικαστήριο να εκδικάσει την υπόθεση ήταν το Επαρχιακό Δικαστήριο Λεμεσού Ηέφεσηαπορρίφθηκε μεέξοδα. Υποθέσειςπου αναφέρθηκαν: lyilirou v.TyMros,3R.S.CC.21· 20 Dadakaridcs v. Dadakaridou (CivilAppeal8111dated 13.7.90). Έφεση. Έφεση από την καθ' ης η αίτηση κατά της ενδιάμεσης απόφασης του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λεμεσού (Παμπαλλής, Ε.Δ.) που δόθηκε στις 12 Ιουνίου, 1990 (Αρ. Αί25 τησης 104/89) με την οποία αποφάσισε ότι έχει δικαιοδο σία να επιδικάσει την αίτηση για την φύλαξη και επιμέλεια των παιδιώντων διαδίκων. Α. Γεωργίου, για την εφεσείουσα. Μ. Ηλία, γιατον εφεσίβλητο. 30 ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ, Δ., ανάγνωσε την απόφασητου Δικα στηρίου. Μετην παρούσα έφεση προσβάλλεται ενδιάμεση απόφασηΔικαστή του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λεμεσού, με την οποία αποφάσισε ότι έχει καθ'ύλη δικαιοδοσία να εκδικάσει την Αίτηση Δικαστηρίου Λεμεσού Αρ. 104/89, 187 Ιτυλιανίδης, Δ. Ιωάννου ν. Ιωάννου
(1991)για τη φύλαξη και επιμέλεια των ΠαναγιώτηΧ. Ιωάννου και ΑντώνηΧ. Ιωάννου, παιδιώντωνδιαδίκων. Οι διάδικοι είναι μέλη της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκ κλησίας της Κύπρου. Τέλεσαν το γάμο τους σύμφωνα με τα θέσμια της Εκκλησίας αυτής. Απόκτησαν δυο παιδιά. Βρίσκονται σεδιάσταση. 5 Στις 14 Οκτωβρίου 1989, μετά απόταλαντεύσεις, ο σύ ζυγος καταχώρισε στο Επαρχιακό Δικαστήριο Λεμεσού την αίτηση αυτή, με την οποία ζητάτην κηδεμονία,φύλα ξη επιμέλεια και έλεγχο των δύο ανήλικων παιδιών τους; 10 με βάση τον περί Κηδεμονίας Ανηλίκων και Ασώτων Νόμον, Κεφ.
- Η αίτηση ορίστηκε για ακρόαση στις 8 Νοεμβρίου. Η εφεσείουσα - καθ' ης η αίτηση εμφανίστηκε με δικηγόρο και ηαίτησηαναβλήθηκεστις 9Δεκεμβρίου,
- 15 Στις 4 Δεκεμβρίου, 1989,καταχωρίστηκε ειδοποίησηέν στασης, με υποστηρίκτική ένορκο δήλωση από την εφε σείουσα. Επειδή ηεπιτακτικάεπιβαλλόμενη απότον περί Κηδεμονίας Ανηλίκων και Ασώτων (Τροποποιητικός) Διαδικαστικό Κανονισμό του 1972 έκθεση του Λειτουρ- 20 γού Ευημερίας δεν είχε ετοιμαστεί, η αίτηση αναβλήθηκε για ακρόασηστις 24 Μαρτίου,
- Στις 23 Μαρτίου, 1990, η εφεσείουσα με αίτηση με κλήση αμφισβήτησε για πρώτη φορά τη δικαιοδοσία του Επαρχιακού Δικαστηρίου και,με βάσητηΔ. 27
(1)και
(2)25 των Κανόνων Πολιτικής Δικονομίας, ζήτησε την εκδίκα ση, ως προδικαστικού νομικού ζητήματος, του θέματος τηςαρμοδιότηταςτου Δικαστηρίου. Το Δικαστήριο, αφούάκουσε τις δύο πλευρές, εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση. Ο περί Ανηλίκων και Ασώτων Νόμος, Κεφ.277, τέθηκε σε εφαρμογήστις 3 Ιανουαρίου, 1936. 188 30 1 Α.ΑΛ. Ιωάννουν. Ιωάννου Στυλιανίδης, Δ. Αρμόδιο Δικαστήριο ήταν ο Πρόεδρος, ή Επαρχιακός Δικαστής του ΕπαρχιακούΔικαστηρίου, μέσα στη δικαιο δοσία του οποίου οανήλικος κατοικούσε. 5 Με την εγκαθίδρυση της Δημοκρατίας, το Σύνταγμα πρόβλεψε ότι αστικές διαφορές,που αφορούντον προσω πικό θεσμό, υπάγονται στη δικαιοδοσία Δικαστηρίου που θα ιδρυόταν με κοινοτικό νόμο, που θαψήφιζε η αρμόδια Κοινοτική Συνέλευση-(Αρθρα 87.1 (γ)και (δ)και 160 του Συντάγματος). 10 Στην υπόθεση Myrianthi C.C. Tyllirou v. Charalambos C. Tylliros, 3R.S.C.C. 21,το Ανώτατο ΣυνταγματικόΔικα στήριο αποφάσισε ότι ο όρος "αστική διαφοράαφορώσα εις τον προσωπικόν θεσμόν" περιλαμβάνει διατροφή και άλλα συναφή θέματα, τα οποία έπρεπε να εκδικάζονται 15 από Κοινοτικά Δικαστήρια και όχι απότα ΕπαρχιακάΔι καστήρια που ιδρύθηκαν με τον περί Δικαστηρίων Νόμο του 1960, (Αρ. 14/60). Η Ελληνική Κοινοτική Συνέλευση, με τον περί Ελληννι,κών Κοινοτικών Δικαστηρίων Νόμο του 1962, (Αρ. 9/ 20 62), καθίδρυσε πρωτοβάθμιο και δευτεροβάθμιο Ελληνικό Κοινοτικό Δικαστήριο, στη δικαιοδοσία των οποίων υπή χθησαν OLαστικές διαφορές που αφορούν τον προσωπικό θεσμότων μελών της Ελληνικής Κοινότητας. "Προσωπικός θεσμός", όπως ορίστηκε στο Νόμοαυτό, 25 είναι:- 30 35 "'προσωπικός θεσμός' περιλαμβάνει θέματα προσω πικού θεσμού μελών της Ελληνικής Κοινότητος άτινα δεν διέπονται δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 111 του Συντάγματος υπό του εκκλησιαστικού Νόμου της Ελληνικής Ορθοδόξου Εκκλησίας ήτης Εκκλησίαςθρη σκευτικής ομάδος ήτις συμφώνως προς τας διατάξεις του άρθρου 2 του Συντάγματος επελέξατο την Ελληνι κή Κοινότητα καιδεν δίαγιγνώσκονται επί τηβάσει του ρηθέντος άρθρου 111 υπό δικαστηρίου της Εκκλησίας ταύτης-" 189 Ξτυλιανίδης, Δ. Ιωάννουν. Ιωάννου
(1991)Η Ελληνική Κοινοτική Συνέλευση, αφού λειτούργησε μέχρι τον Μάρτητου 1965, ομόφωνα αποφάσισε να απο ποιηθεί από την 31η Μαρτίου, 1965, των αρμοδιοτήτων της και να καλέσει τη Κυβέρνηση της Δημοκρατίας και τη Βουλήτων Αντιπροσώπων ναμεριμνήσουν όπως,όσον το 5 δυνατό ταχύτερο, περιέλθουν οι αρμοδιότητες της Συνέ λευσηςστην εξουσία τηςΔημοκρατίας - (βλ. Επίσημη Εφη μερίδα της Δημοκρατίας, Αρ. 397, 25 Μαρτίου, 1965,Πα ράρτημαΤέταρτον, Μέρος III,σελ. 7). Ο περί Μεταβιβάσεως της Ασκήσεως των Αρμοδιοτή- 10 των της Ελληνικής Κοινοτικής Συνελεύσεως και περί Υπουργείου Παιδείας Νόμος του 1965, (Αρ. 12/65),πρό βλεψε στο Αρθρο 11 ότι κάθε αρμοδιότητα που ασκείτο από τα πρωτοβάθμια Ελληνικά Κοινοτικά Δικαστήρια με ταβιβάζεται και ασκείται από τα τοπικά αρμόδια Επαρ- ^ χιακά Δικαστήρια, σύμφωνα με τις διατάξεις του περί Δι καστηρίων Νόμου,(Αρ. 14/60), και του περί Απονομής της Δικαιοσύνης (Ποικίλαι Διατάξεις) Νόμου του 1964, (Αρ. 33/64). Ο περί της Πρώτης Τροποποίησης του Συντάγματος 20 Νόμος του 1989, (Αρ. 95/89), τροποποίησε το Αρθρο 111 του Συντάγματος, μεταξύ άλλων, με την προσθήκη νέων παραγράφων. Ηπαράγραφος2 - Α έχει:"
- - Α. Παν ζήτημα των ανηκόντων εις την ελληνικήν ορθόδοξον Εκκλησίαν, σχέσίν έχον προς το διαζύ- ^ γιον, τον χωρισμόν απόκοίτης και τραπέζης ή την συνοίκησιν των συζύγων ή τας οικογενειακός σχέσεις διαγιγνώσκεται υπό οικογενειακών δικαστηρίων έκαστον των οποίων σύγκειται:" Τα Οικογενειακά Δικαστήρια ιδρύθηκαν με τον περί 30 Οικογενειακών Δικαστηρίων Νόμο του 1990, (Αρ. 23/90), ο οποίος τέθηκε σε ισχύ την 1ηΙανουαρίου,
- Με βάση το Αρθρο 11 του Νόμου τούτου "τα Οικογε νειακά Δικαστήρια θα ασκούν τη δικαιοδοσία και τις εξουσίες που τους ανατίθενται δυνάμει του Αρθρου 111 35 190 1 Α.Α.Δ. Ιωάννουν. Ιωάννου Στυλιανίδης, Δ. του Συντάγματος,του παρόντος Νόμουκαι οποιουδήποτε άλλου νόμου". 5 10 15 20 Ο όρος "οικογενειακές σχέσεις" έχει ερμηνευθεί στην πρόσφατη απόφαση ΊωνΔαδακαρίδη ν. Σονζαν Δαδακαρίδον, Πολιτική Έφεση Αρ. 8111, (Απόφαση δόθηκε στις 13 Ιουλίου, 1990). Στην υπόθεση Δαδακαρίδη, που αφο ρούσε την παράνομηκαι αντικανονική μετακίνηση ανηλί κου απότηδικαιοδοσία,ειπώθηκε:"Έχουμε τη γνώμη πως στις λέξεις 'οικογενειακές σχέσεις' πρέπει να δοθεί η συνήθης γραμματική ερμη νεία, προσθέτοντας ταυτόχρονα πως τέτοια ερμηνεία συνάδει και με το σκοπό του νομοθέτη, που χρησιμο ποίησε νομίζουμε ωίόπιμα τηφράση,όπως αυτή χρησι μοποιείται ευρύτατα στη νομική επιστήμη. Στη φράση 'οικογενειακές σχέσεις' εμπεριέχονται, κατά τη γνώμη μας, όλα τα ζητήματα που εμπίπτουν στον κλάδο του δικαίου γνωστού ως 'Οικογενειακό Δίκαιο', τμήμα του Αστικού Δικαίου στην Ελλάδα, που επιλαμβάνεται όλων των ζητημάτων που αφορούν στον προσωπικό θεσμό, όπως μνηστεία, γάμος, διαζύγιο,διατροφή,επι μέλεια του προσώπουκαι περιουσίας ανηλίκων . . . " Οι διαφορές σε οικογενειακές σχέσεις εμπίπτουν στην αποκλειστική δικαιοδοσία των Οικογενειακών Δικαστη ρίων. 25 Η παρούσα αίτηση, αν δεν υπήρχε αντίθετη πρόβλεψη στο Νόμο,επειδή είναι υπόθεση που αφοράτην κηδεμονία και επιμέλεια τέκνων, θα ήταν της αρμοδιότητας του Οι κογενειακού Δικαστηρίου. Το Αρθρο 4 του περί της Πρώτης Τροποποίησης του 30 Συντάγματος Νόμου του 1989, (Αρ. 95/89), προβλέπει ότι εκκρεμείς διαδικασίες, την ημέρα έναρξης της ισχύος του Νόμου, συνεχίζονται και ολοκληρώνονται ενώπιον του Δικαστηρίου στο οποίο εκκρεμούν, συγκροτουμένου ως προηγουμένως, και ανεξαρτήτως της τροποποίησης του 35 Συντάγματοςπουπρονοείται στον παρόντα Νόμο. 191 Στυλιανίδης,Δ. Ιωάννουν. Ιωάννου
(1991)Το Αρθρο 11 του Νόμου23/90πρέπει να διαβάζεταισε συνάρτηση με την πρόνοια αυτή. Έγινε αναφοράαπότο δικηγόρο της εφεσείουσας στον περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμο του 1990, (Αρ. 216/90),που κατάργησε και αντικατέστησε τον περί Κηδε- 5 μονίας Ανηλίκων καιΑσώτων Νόμο. "Δικαστήριο", σύμφωνα με τον τελευταίο αυτό Νόμο, "σημαίνει το Οικογενειακό Δικαστήριο της Επαρχίαςστην οποία διαμένει το τέκνο ή ο δικαιούχος σε περιπτώσεις διατάγματος διατροφής". 10 Ο Νόμος αυτός έχει μεταβατικήδιάταξηστο Αρθρο 41, αναφορικά με τις εκκρεμούσες υποθέσεις, πανομοιότυπη με τις διατάξειςτου Αρθρου 4του Νόμου95/
- Στην παρούσα υπόθεση η αίτηση καταχωρίστηκε στις 14 Οκτωβρίου,
- Οι διάδικοι εμφανίστηκαν ενώπιον 15 του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λεμεσού στις 8 Νοεμβρίου, 1989, στις 9 Δεκεμβρίου, 1989, και, για τους λόγους που αναφέρθηκαν πιο πάνω, η διαδικασία συνεχίστηκε μετά την 1ηΙανουαρίου, 1990, οπότε άρχισαν να ισχύουν η τρο ποποίηση του Συντάγματος και οι άλλοι συναφείς Νόμοι 20 στους οποίους έγινε αναφορά πιο πάνω. Μεβάσηταπιο πάνω,βρίσκουμε ότι το ΕπαρχιακόΔι καστήριο Λεμεσού είναι το μόνο Δικαστήριο που έχει δι καιοδοσίανα εκδικάσει τηνπαρούσαυπόθεση - αίτηση. Η-έφεση αποτυγχάνει καιαπορρίπτεται. Η εφεσείουσα να πληρώσει τα έξοδα του εφεσίβλητου στην έφεση. Η έφεση απορρίπτεται με έξοδα. 192 25