(1991)14Ιανουαρίου,1991 [ΠΙΚΗΣ,ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, ΧΑΤΖΗΤΣΛΙΎΑΡΗΣ, Δ/στές] ΓΕΩΡΓΙΟΣ 1ΙΑΠΑΙΈΩΡΠΟΥ. Εφεσείων-Εναγόμενος ν. ΛΟΥΗ ΚΛΑΠΠΑ (INVESTMENTS SERVICES LTD), Εφεσίβλητων-Εναγόντων. (Πολιτική ΈφεσηΑρ. 7367). Δικόγραφα — Καθορισμός επιδίκων θεμάτων — Δεν αλλοιώνονται από το γεγονός ότι επιτράπηκε αναφορά σε γεγονότα έξω από τα επίδικα θέματα — Γενική άρνΐ}ση γεγονότων της απαίτησης — Κατά πόσο εξνπακονει προβολή άλλων θετικών γεγονότων πον την αποδυναμώνουν. Ο Εφεσείων εφεσίβαλε απόφασητου πρωτόδικου Δικαστηρίου με την οποία βρέθηκε υπόχρεος να καταβάλει στην Εφεσίβλητη προμήθεια για την εξεύρεση αγοραστού μετοχών του Εφεσείοντα. Τα ευρήματα του πρωτόδικου Δικαστηρίου ότι η Εφεσίβλητη είχε εκτελέσει την εντολή του Εφεσείοντα και ότι, κατά συνέπεια, εδικαιοΰτο να εισπράξει προμήθεια από τον Εφεσείοντα δεν αμφι σβητήθηκαν,αλλά προβλήθηκε ο ισχυρισμός ότι το εν λόγω δικαί ωμα της Εφεσίβλητης είχε απωλεσΟεί, διότι η Εφεσίβλητη είχε ταυτόχρονα, χωρίς τη γνώση του Εφεσείοντα, εισπράξει προμή θεια και από τον αγοραστή. Ο ισχυρισμός αυτός δεν προέκυπτε από την Έκθεση Υπερασπίσεως, αν και έγινε παρεμπιπτόντως αναφορά σ' αυτόν κατά την επανεξέταση του Εφεσείοντα μετά από σχετική ενδιάμεση απόφαση (ruling) του πρωτόδικου Δικα στηρίου, την οποίαη Εφεσίβλητη προσέβαλε με αντέφεοη.ΟΕφε σείων ισχυρίσθηκε ότι τοζήτημα είχε εγερθεί έμμεσα μετην γενική άρνησητης απαίτησηςτης Εφεσίβλητης. 5 10 15 20 Αποφασίσθηκε ότι (α)Οι αρχέςτουδικονομικού δικαίουπεριορίζουντα επίδικα θέματασε εκείνα που προσδιορίζονται απότηδικογραφία. Ο επα κριβής προσδιορισμός των επιδίκων θεμάτων συναρτάταιάμεσα μετο αντιπαραθετικόσύστημα δίκης που ισχύει στο δικαιϊκόμας σύστημα και απόρροιατης φυσικής δικαιοσύνης που επιβάλλει τη διασφάλιση του δικαιώματος διαδίκου για ουσιαστική ευκαιρία απάντησηςστις θέσεις και ισχυρισμούς τουαντιδίκουτου. (β) Ηγενική άρνηση των ισχυρισμών που προσδιορίζουν την 24 25 30 1 ΑΛΛ. Παπαγεωργίουν.Κλάππα απαίτησηδενεξυπακούεικαιτηνπροβολήάλλων θετικών γεγονό των,ταοποίαείτε τηναποδυναμώνουν είτετηνκαθιστούν ανεδα φική. 5 (γ)Λανθασμένατο πρωτόδικοΔικαστήριο επέτρεψε,με ενδιάμέση απόφαση του,ναγίνει αναφορά στο θέμακατά τηνεπανεξέ ταση του Εφεσείοντα, έστω και αν το θέμα είχε θιγεί κατάτην αντεξέταση. Ηέφεσηαπορρίφθηκε μεέξοδα. Η αντέφεση επιτράπηκε. 10 Υποθέσειςπου αναφέρθηκαν: Fullwoodv. Hurley[1928] 1 Κ.Β.498Anglo-African Merchants v.Bayley[1969]2All E.R. 421· North andSouth Co. v.Berkeley[1971] 1W. L.R. 470Courtis andOthers v.lasonides
(1970)1C.L.R. 180- 15 Loucaides v. CD. HayandSonsLtd
(1971)1C.L.R. 134. Έφεση. Έφεση από τον εναγόμενο κατά της απόφασης του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας (Κραμβής, Ε.Δ.) πουδόθηκεστις22Φεβρουαρίου, 1987 (Αρ.Αγωγής2465/ 20 83) με την οποία διατάχθηκενα πληρώσει στους ενάγο ντεςτοποσότων£559,51σανπρομήθειαγιατηνανεύρεση αγοραστήγια μετοχέςτηςΤράπεζαςΚύπρου. Χρ. Κινάνης, γιατονεφεσείοντα. Α. Μαρκίδης,γιατουςεφεσίβλητους. 25 ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Την απόφαση του Δικαστηρίου θα δώσει οΔικαστήςκ.Γ.Μ.ΠΙΚΗΣ. ΠΙΚΗΣ,Δ.: Οι εφεσίβλητοι (Investments Services Ltd) ασκούν το επάγγελμα του χρηματιστή (broker) μεκύρια ασχολία τη μεσολάβηση στην αγορά καιπώληση μετοχών 30 δημόσιωνεταιρειών. 25 Πικής,Δ. Παπαγεωργιοιι ν. Κλάππα
(1991)Ο εφεσείων είναι ιδιοκτήτης μετοχών της Τράπεζας Κύπρου. Οι εφεσίβλητοι ενήγαγαν τον εφεσείοντα ενώπιον του ΕπαρχιακούΔικαστηρίου Λευκωσίας μεαξίωσητην κατα βολήσυμφωνηθείσας προμήθειαςγιατηδιεκπεραίωση της 5 εντολής του για την πώληση αριθμού μετοχών της Τράπε ζας Κύπρου σε αγοραστήτον οποίο θαεξεύρισκαν. Ανευρέθηαγοραστής έτοιμος καιπρόθυμοςνααγοράσει τιςμε τοχές καταβάλλοντος το τίμημα πλην όμως ο εφεσείων αρνήθηκενατις μεταβιβάσει. Ηυποχρέωση γιατηνκατά- 10 βολήτηςπρομήθειαςπροέκυψε παράτην ματαίωσητηςδι καιοπραξίας ενόψει της εκπλήρωσης στο ακέραιοτου με σολαβητικού έργου των εφεσίβλητων, οπόταν προέκυψε και το δικαίωμα για την συμβατική ανταμοιβή τοί'ς. Ο εφεσείων αρνήθηκε την ύπαρξη τελειωτικής συμφωνίας 15 μεταξύ των μερών για την πώληση των μετοχών του.Η εντολή προς τους εφεσίβλητους ήταν προκαταρκτικήκαι απέβλεπε στη διερεύνηση των δυνατοτήτων πώλησης των μετοχών του σε ορισμένη τιμή και όρους υπό την αίρεση της τελικής του έγκρισης. Ο εφεσείων στην υπεράσπιση 20 τουαρνήθηκε,όχι μόνοτησυνομολόγηση βέβαιηςσυμφω νίας αλλά καθόρισε καιόλα ταγεγονότα ταοποίαπροσ διόριζαν τη σχέση του με τους εφεσίβλητους. Συνοψίζο ντας, η υπεράσπιση συνίσταται στην άρνηση ύπαρξης συμφωνίας μεταξύ των μερών συνοδευόμενη από έκθεση 25 των γεγονότων τα οποία απεκάλυπταν και προσδιόριζαν τοπλαίσιο της μεταξύτους σχέσης. Μετάαπόαξιολόγηση τηςπροσαχθείσας μαρτυρίαςτο Δικαστήριο αποδέχθηκε την εκδοχή των εφεσίβλητων και προέβη στο εύρημα ότι ο εφεσείων εξουσιοδότησε τους 30 εφεσίβλητους να προβούν στην πώληση συγκεκριμένου αριθμού μετοχών της Τράπεζας Κύπρου για καθορισμένη τιμή σε αγοραστή, τον οποίο οι εφεσίβλητοι θα μεσολα βούσαν να εξεύρουν. Η εντολή εκτελέστηκε μετηνανεύρε σηαγοραστήπρόθυμου και έτοιμου νααγοράσει τις μετο χές στην ορισθείσα απο τυν εφεσείοντα τιμή. Οχι μόνο ήταν έτοιμος ο αγοραστής να καταβάλει το τίμημα αλλά καιτοκατέβαλεστους εφεσίβλητους καθώςκαιπρομήθεια 26 1 Α.ΑΛ. Παπαγεωργίου ν. Κλάππα Πικής,Δ. για τη μεσολάβηση τους. Η ολοκλήρωση της συμφωνίας ανακόπηκε ως αποτέλεσμα της απροθυμίας του εφεσείο ντα να τιμήσει τη συμφωνία του. Ως αποτέλεσμα κρίθηκε ότι οι εφεσίβλητοι νομιμοποιούνταν στην απαίτηση τους, 5 η όποια επισφραγίστηκε με την έκδοση απόφασης υπέρ τους. Ο μόνος λόγος για τον οποίο επιζητείται η ακύρωση της πρωτόδικης απόφασης,μετά την εγκατάλειψη κατά τη συζήτηση των άλλων λόγων της έφεσης, συνδέεται με γε γονός στο οποίο έγινε ακροθιγής αναφορά στη μαρτυρία 10 αλλά δεν αποτέλεσε επίδικο θέμα βάσει της δικογραφίας. Το γεγονός αυτό προέκυψε από την αποκάλυψη κατά τη δίκη ότι οι εφεσίβλητοι εισέπραξαν προμήθεια και από τον αγοραστή. Η συμπεριφορά αυτήκαταρρίπτει σύμφω να με τον εφεσείοντα, το βάθρο της αγωγής και καθιστά 15 την απαίτησητουςανεδαφική. Προς υποστήριξη της έφεσης έγινε αναφοράσε αγγλι κές αποφάσεις που υποστηρίζουν ότι η μυστική είσπραξη προμήθειας εκ μέρους του εντολοδόχου απότον αντισυμ βαλλόμενο καθιστά αβάσιμη την είσπραξη προμήθειας 20 απότον εντολέα. Η είσπραξη προμήθειας απότο μεσάζο ντα και από το δεύτερο μέρος είναι επιτρεπτή μόνο εφό σον είναι σε γνώση και με τησυγκατάθεση του πρώτου μέ ρους.(Fuilwood v. Hurley [1928] 1Κ.Β. 498, Anglo-African Merchants v. Bayley [1969] 2 All E.R. 421, North and 25 SouthCo. v.Berkeley[1971] 1W.L.R.470. To θέμα επίσης συζητείται από τον Bowstead, On Agency 14th edition, p.188-189.) Ηάγνοια του γεγονότος είναι αρκετήγια εκθεμελία>ση της απαίτησης για προμήθεια. Ηαπόδειξη δόλου δεν είναι απαραίτητη. 30 Εφόσον είναι παραδεκτό ότι οι εφεσίβλητοι εισέπρα ξαν προμήθεια από τη συμφωνηθείσα μεταβίβαση των με τοχών και απότον αγοραστή,εισηγήθηκε ο δικηγόρος του εφεσείοντα, η απαίτηση για προμήθεια πρέπει να κριθεί απαράδεκτη και η απόφασητου πρωτόδικου δικαστηρίου 35 περί του αντιθέτου να ανατραπεί.Τα ευρήματα του Δικα στηρίου ως προς τα πρωτογενή γεγονότα δεν έχουν αμφι σβητηθεί, ορθά κατά την κρίση μας, ενόψει του ότι αυτά ανάγονται κατά κύριο λόγο στην εκτίμηση της αξιοπι27 Πικής,Δ. Παπαγεωργίου ν. Κλάππα
(1991)στίας των μαρτύρων. Οι εφεσίβλητοι αμφισβητούν ότι ο λόγος που έχειπρο βληθεί μπορεί να αποτελέσει το αντικείμενο έφεσης ενόψει του ότι ευρίσκετο εκτός του πλαισίου των επίδικων θεμά των. Στηνπραγματικότηταδεν αποτέλεσε, όπως εισηγήθη- 5 κε ο δικηγόρος των εφεσίβλητων, θέμα της αγωγής παρά τησυμπτωματική αναφορά που έγινε στο γεγονός της είσ πραξης προμήθειας από τον αγοραστή.Ως γεγονός, ηανα φορά στην είσπραξη προμήθειας από τον αγοραστή έγινε συμπτωματικά με την περιγραφήτων συνθηκών τελείωσ,ης 10 της συμφωνίας για την πώληση των μετοχών. Προκύπτει από τα πρακτικά της δίκης ότι μετά την αποκάλυψη του γεγονότος αυτού απασχόλησε το δικηγόρο του εφεσείοντα ηπιθανότητατροποποίησης της υπεράσπισης αλλά τελικά δεν επεδιώχθη και τοιουτοτρόπως αφέθη ανέπαφος ο 15 προσδιορισμός των επίδικων θεμάτων από τη δικογρα φία. Ηδιαπίστωση αυτήθέτει το λόγο που έχει προβληθεί προς υποστήριξη της έφεσης εκτός των θεμάτων της δίκης. Εξέταση του σ' αυτό το στάδιο θα προκαλούσε όχι μόνο αιφνιδιασμό στους εφεσίβλητους αλλά συγχρόνως 20 θα τους αποστερούσε το δικαίωμα να απαντήσουν, το οποίο θα είχαν αν ο εφεσείων προέβαινε σε τροποποίηση της υπεράσπισης του. Ηθέση των εφεσίβλητων κρίνεται ορθή. Οι αρχές του δικονομικού δικαίου περιορίζουν τα επί- 25 δικά θέματα σε εκείνα τα οποία προσδιορίζονται από τη δικογραφία· δηλαδή την απαίτηση, την υπεράσπιση και την απάντηση όπου υπάρχει. Ο επακριβής προσδιορισμός των,επίδικων θεμάτων συναρτάται άμεσα με το αντιπαρα θετικό σύστημα δίκης που ισχύει στο δικαιϊκό μας σύστη- 30 μα και απόρροια της φυσικής δικαιοσύνης που επιβάλλει τη διασφάλιση του δικαιώματος διαδίκου για ουσιαστική ευκαιρία απάντησης στις θέσεις και ισχυρισμούς του αντι δίκου του. Η δίκη δρομολογείται, όπως επιγραμματικά ανάφερε ο τότε Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου κ. 35 Βασιλειάδης στην υπόθεση Homeros Th. Courtis and Others v. Panos K. iasomdes
(1970)1 C.L.R. 180, (βλέπε επίσης Christakis Loucaides v. CD.Hay and Sons Ltd 28 1 Α.Α.Δ. 5 10 15 20 25 Παπαγεωργίουν. Κλάππα Πιχής,Δ.
(1971)1C.L.R. 134) κατά μήκος τωνγραμμώνπου οριοθε τεί η δικογραφία και η δίκη διατρέχει την ίδια πορεία όπως και το τραίνο κατά μήκος των προκαθορισμένων γραμμών της διαδρομής. Αν τους παρείχετο η ευκαιρία απάντησης στους ισχυρισμούς του εφεσείοντα, οι εφεσί βλητοι θα είχαν τη δυνατότητα να εκθέσουν ενώπιον του δικαστηρίου, εισηγήθηκε οδικηγόρος τους,ότι ηείσπραξη προμήθειας απότον αγοραστήήτανενγνώσει καιέγινε με τησυγκατάθεση του εφεσείοντα καθώςκαισύμφωνα με τη χρηματιστηριακή πρακτική. Ο δικηγόρος του εφεσείοντα παραδέχθηκε ότι ο λόγος πουπροβλήθηκεπρος υποστήρι ξητης έφεσης δεν είχεεγερθεί ρητάμετηνυπεράσπιση. Ει σηγήθηκε όμως, ότι είχε εγερθεί έμμεσα με τηγενικήάρνη σητης απαίτησηςτων εναγόντων καιτων ισχυρισμών που" διατυπώθηκαν στην απαίτηση προς υποστήριξη της· όπως επίσης και με την αναφορά, που έγινε, ομολογουμένως συμπτωματική,κατά τηδιάρκειατης δίκης.Δε συμφωνού με. Ηγενική άρνηση των ισχυρισμών που προσδιορίζουν την απαίτησηδεν εξυπακούει και την προβολή άλλων θετικών γεγονότων, ταοποίαείτε την αποδυναμώνουνήτην καθιστούν ανεδαφική. Περαιτέρωηάρνησητηςαπαίτησης με τη διατύπωσητης σε ξεχωριστή παράγραφο δεν μπορεί να διαχωρισθεί απότο πλαίσιο της υπεράσπισης το οποίο στοιχειοθετείται απότο σύνολο των ισχυρισμών που εκτίθενται στο σχετικό κείμενο της δικογραφίας. Στηνπροκεί μενη περίπτωση ο εφεσείων εκτός από την άρνηση της απαίτησης προσδιόρισε και τα θετικά γεγονότα τα οποία τηνκαθιστούσανανεδαφική. Το γεγονός ότι το πρωτόδικο δικαστήριο κατά την 30 επανεξέταση του εφεσείοντα επέτρεψε αναφορά και στα γεγονότα που αφορούν την είσπραξη προμήθειαςαπότον αγοραστή δεν μεταβάλλει τα επίδικα θέματα και έρχεται μάλιστα σε αντίθεση με την προηγούμενη άρνηση του δι καστηρίου να επιτρέψει διερεύνηση του ιδίου θέματος 35 κατά τη διάρκεια της δίκης. Συγκεκριμένα το δικαστήριο ανέφερε ότι η μαρτυρίαγια την είσπραξηπρομήθειαςαπό τον αγοραστή βρισκόταν εκτός του πεδίου των επίδικων θεμάτων και για τον λόγο αυτό έπρεπε να αγνοηθεί εκτός αν επιδιωκόταν η τροποποίηση της υπεράσπισης. Με το 29 Πικής,Δ. Παπαγεωργίουν. Κλάππα
(1991)ίδιο πνεύμα έπρεπε να είχε κριθεί και το αίτηματουεφε σείοντα για την εξέτασητου θέματος κατάτην επανεξέτα σητου εφεσείοντα. Δηλαδήανπράγματιτοθέμαείχεθιγεί κατάτηναντεξέτασή τουέπρεπενααγνοηθεί. Συνεπώςευ σταθεί ηαντέφεση ότι η σχετικήαπόφαση(ruling)του δι- 5 καστηρίου στο θέμααυτόήτανεσφαλμένη. Ούτε αναφορά στο κείμενο της απόφασης του πρωτόδικου δικαστηρίου στο παρεμφερές αυτόθέμα μεταβάλλει ταεπίδικα θέματα, τα οποία παραμένουν προσδεδεμένα σε όλη τη διάρκεια τηςδίκηςστηδικογραφίακαιτις λογικέςπροεκτάσεις των 10 θεμάτων που προσδιορίζονται με τις εγγράφους προτά σειςτωνδιαδίκων. Ηέφεση απορρίπτεταιμε έξοδα. Η αντέφεσηεπιτρέπε ται. Ηέφεση απορρίπτεται μεέξοδα. Ηαντέφεση επιτρέπεται. 30