(1991)28Φεβρουαρίου, 1991 [ΠΙΚΗΣ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ, Δ/στές] INREPELMAKO DEVELOPMENT LTD., Εφεσείοντες, v. INRETHECOMPANIESLAW, CAP. 113, Εφεσίβλητων. (Πολιτική ΈφεσηΑρ. 7883). Δίκαιο Εταιρειών —Αίτηση για διάλυση εταιρείας λόγω καταπίεσης της μειοψηφίας (oppression of the minority) — άρθρο 202 του περί Εταιρειών Νόμου, Κεφ. 113— Περιστάσεις υπό τις οποίες δυνατόν να θεωρηθείότι υπάρχει καταπίεση τηςμειοψηφίας. Πολιτική Δικονομία —Αίτηση για διαγραφή της αίτησης για διάλυση σαν μή αποκαλύπτουσα αγώγιμο δικαίωμα, επιπόλαια και ενο χλητική (fnvolous andvexatious) και σαν αποτελούσα κατάχρηση της διαδικασίας (abuse of process)— Δ. 19, κ. 26 και Δ.27, κ.3 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας — ΑποτΟ.εί εξαιρετικό μέτρο που δικαιολογείται μόνο εφόσο το δικόγραφο κρίνεται αναντίλεκτα ανυπόστατο. Πολιτική Δικονομία — Κρίση κατάπόσο ηδικογραφία αποκαλύπτει αγώγιμο δικαίωμα — Είναι θέμαδικαίου και όχι άσκησης διακρι τικής ευχέρειας — Κατά συνέπεια, το Εφετείοβρίσκεται στην ίδια θέση,όπως το πρωτόδικο Δικαστήριο, νακρίνει το θέμα. 5 10 15 Ημειοψηφίατων μετόχων τηςεταιρείαςPelmako Development Limited (η Εταιρεία)υπέβαλε,δυνάμειτου άρθρου202 τουΚεφ. 113,αίτησηδιάλυσης της ισχυριζόμενηότι ηδιαχείρισητηςΕται ρείας απότην πλειοψηφία συνιστούσε καταπίεση τηςμειοψηφίας σε τέτοιο βαθμό ώστε να είναι δίκαιο και εύλογο να διαλυθεί η 20 Εταιρεία. Ο κυριότεροι ισχυρισμοί που προβάλλονταν για υπο στήριξη της αίτησης ήσανότι, α)η πλειοψηφία,μέσω άλληςεται ρείας, επιδιδόταν σε δραστηριότητες παρόμοιες με αυτές της Εταιρείας, χρησιμοποιώνταςγνώσεις και πληροφορίεςτης Εται ρείας, σε ανταγωνισμόκαι σε βλάβητων συμφερόντων της Εται- 25 ρείας,καιβ)ηδιαχείριση τηςΕταιρείας γινόταν προς ίδιοόφελος της πλειοψηφίας, δεν είχαν συγκληθεί γενικές συνελεύσεις, δεν είχαν υποβληθεί λογαριασμοί, δεν τηρούνταν τα αναγκαία μη τρώακαι δενείχε δοθείοποιοδήποτε μέρισμαστους μετόχους. 246 1 Α.Α.Δ. 5 10 In re Pelmako Development Ltd Η Εταιρεία,μεαίτησητης δυνάμει των Δ.19, κ.26 καιΔ.27, κ.3 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας ζήτησε την διαγραφή(striking out) της αίτησης για διάλυση, διότι δεν αποκάλυπτε εύλογηαιτία για διάλυση, ήταν επιπόλαια και ενοχλητική (frivolous and vexatious) και αποτελούσε κατάχρηση της διαδικασίας (abuse of process). Η Εταιρεία ισχυρίσθηκε ότι πολλά από ταπαράπονα των αιτητών,όπως ημήυποβολή λογαριασμών, είχαν θεραπευθεί μεταγενέστερα, ότι υπήρχαν εναλλακτικές θεραπείες στους αιτητές πέρα από την διάλυση, ότι διάφοροι ισχυρισμοί των αιτητών ήσαν αναληθείς,και ότι ηαίτηση διάλυσης ήτανεκ προοιμίου κα ταδικασμένη σε αποτυχία. Το πρωτόδικο Δικαστήριο απέρριψε τηναίτησηδιαγραφήςκαιηΕταιρείαυπέβαλε έφεση. Αποφασίσθηκε ότι 15 20 25 30 (α) Η διαγραφήδικογράφου,και ιδιαίτερα δικογράφου με το οποίο ο διάδικος επικαλείται την άσκηση δικαιοδοσίας του Δικα στηρίου, αποτελούσε εξαιρετικό μέτρο που δικαιολογόταν μόνο εφόσο το δικόγραφο κρίνεται, αποκλειστικά με βάση το περιεχό μενο του και τις αντικειμενικές συνέπειες που συνεπάγεται ητεκ μηρίωσητων ισχυρισμών που προβάλλονται σ'αυτό, αναντίλεκτα ανυπόστατο. (β)Το βασικό ερώτημα στην παρούσα έφεσηήταν κατά πόσο η αίτηση διάλυσης αποκάλυπτε γεγονότα που δικαιολογούσαν την υποβολή της αίτησης για διάλυση. Ο ισχυρισμός για παρόμοιες δραστηριότητες της πλειοψηφίας μέσωάλλης εταιρείας, με χρήση γνώσεων της Εταιρείας και σε βλάβητων συμφερόντων της,και η συνέπεια της τυχόν τεκμηρίωσης του ισχυρισμού αυτού, που θα έτεινε νακαταδείξει πνεύμα ασυμβίβαστο με την εμπιστοσύνη και το συνεταιρικό πνεύμα στο οποίο εδράζεται η Εταιρεία,όπωςκαι οι υπόλοιποι ισχυρισμοί, θεμελίωναν την υποβολή της αίτησης για διάλυση βάσει του άρθρου202 του Κεφ. 113. (γ) Η διαπίστωση ανη δικογραφίααποκαλύπτειαγώγιμο δικαί ωμα δεν είναι θέμα διακριτικής ευχέρειας αλλά θέμαδικαίουκαι, επομένως, το Εφετείο είναι σε θέσηουσιαστικά,όπωςκαιτοπρω τόδικο Δικαστήριο, να καταλήξει σε συμπεράσματα σε σχέση με τηνδικαιϊκήυπόσταση δικογράφου. Η έφεσηαπορρίφθηκεμεέξοδα. Υποθέσειςπου αναφέρθηκαν: ScottishCo - OperativeWholesale Society Ltd. v. Meyer [1958] 3 All E.R.66[1959]A.C. 324- 40 Re H.R.HarmerLtd[1958] 3AUE.R. 689Buttes Gas &OHCo. v.Hammer[1975]2 W.L.R. 425' CharlesForte Investments Ltd v.Amanda [1964] 1Ch. 240- 247 In rePelmako Development Ltd
(1991)Re NewmanandHowardLtd[1961] 2A11E.R.495Re FildesBrosLtd [1970] 1 All E.R. 923Ebrahimi v. WestboumeGableries Ltd[1972]2All E.R. 492Bentley - Stevens v.Jones[1974]2AU E.R. 653· ReA. & BC. Chewing Gum [1975] 1 AU E.R. 1017- 5 Clemens v. ClemensBros Ltd[1976]2All E.R. 268ReA Company[1983]2All E.R. 36· ReA Company[1983]2All E.R. 854Re Zinotty PropertiesLtd[1984] 3All E.R. 754Re BirdPrecisionBellows Ltd[1985] 3All E.R. 523. 10 K.M.C.Motorsv.Jorephanco Trading
(1984)1C.L.R. 390Karaoglanian &Sons Ltd andothers v.Karaoglanian and Another
(1976)12J.S.C 1875Ballenden (formerlySatterthwaite) v.Satterthwaitc [1948] 1All E.R. 343G.v.G.[1985]2 All E.R. 225· S.v.S.[1987]2AUE.R.3l
- Έφεση. Έφεσηαπότους αιτητές κατάτης απόφασηςτουΕπαρ χιακούΔικαστηρίου Λευκωσίας (Ναθαναήλ,Ε.Δ.) πουδό- 20 θηκε*στις 26Απριλίου, 1989(Αρ.Αίτησης 313/88)με την οποία απορρίφθηκε ηαίτησηγια τηδιαγραφήκαι/ή απόρ ριψη της αίτησης για διάλυση της εταιρείας Pelmaco DevelopmentLimited. Κ. Μιχαηλίδηςκαι Τ.Καρακάννα(κα),γιατους εφε- 25 σείοντες. Λ. Παπαφιλίππον καιΑ.Δημητριάδου (Δνίς), για τους εφεσίβλητους. Cur. adv. vult. 248 15 1Α.Α.Δ. In re PelmakoDevelopment Ltd ΠΙΚΗΣ, Δ. ανάγνωσε την απόφαση του Δικαστηρίου. Η εταιρεία Pelmako Development Limited (ηΕταιρείαγια συντομία), ανήκει σε μέλητης οικογένειας Πελεκάνου.Το ονομαστικό κεφάλαιο της εταιρείας είναι £10.000.--μετο5 χές καιμέτοχοι της είναι,οι Ανδρέας, Γεώργιος, Αντώνης και ΓιαννάκηςΠελεκάνος,και μιαάλλη εταιρείατηςοικο γένειας, C&A Pelekanos Associates Ltd.. Κύρια απασχό ληση της εταιρείας, η οποία συναρτάται πλήρως με τους σκοπούς της όπως προσδιορίζονται στο Καταστατικό, 10 είναι ηανάπτυξη ενός κτήματος στο Πισσούρι για την οι κοδόμηση τουριστικού χωριού το οποίο ονόμασαν "Αμπελοχώρι". Το μετοχικό κεφάλαιο της εταιρείας είναι κατα νεμημένο μεταξύ των μετόχων, ως εξής: (α)C&A Pelekanos Associates Ltd.-5.000 μετοχές 15 (β) Χριστόφορος και Ανδρέας Πελεκάνος - 1.750 μετο χές (γ) Γεώργιος, Αντώνης και Γιαννάκης Πελεκάνος - 500 μετοχές έκαστος. Και το μετοχικό κεφάλαιο της εταιρείας C & Α 20 Pelekanos Associates Ltd., είναι διαιρεμένο μεταξύ των μελών της οικογένειας ώστε να εξασφαλίζεται ηπλειοψη φία στους Χριστόφορο και ΓιαννάκηΠελεκάνο. Αναλυτι κά, το μετοχικό κεφάλαιο της εταιρείας C& A Pelekanos Associates Ltd. -£100.000.- - είναι κατανεμημένο μεταξύ 25 των μετόχων,ως εξής :. (α) Χριστόφορος και Ανδρέας Πελεκάνος -35.000με τοχές έκαστος. (β) Γεώργιος, Αντώνης και Γιαννάκης Πελεκάνος 10.000μετοχές έκαστος. 30 Οι Ανδρέας και Αντώνης Πελεκάνος υπέβαλαν αίτηση για διάλυσητης εταιρείας,βάσει των διατάξεωντου αρθρ. 202 του Περί Εταιρειών Νόμου -Κεφ.
- Ηαίτηση σκο πεί στην προστασία της μειοψηφίας από την καταπίεση 249 Πικής, Δ. In re Pelmako Development Ltd
(1991)(oppression) τηςπλειοψηφίαςκάτωαπό συνθήκες που κα θιστούν δίκαιακαι εύλογη (just andequitable)τη διάλυση της εταιρείαςή τηνπαροχήάλλης θεραπείαςπουτο δικα στήριο μπορεί ναεγκρίνει, βάσει των προνοιών του αρθρ. 202. 5 Στην υπόθεση Re Five Minute Car Wash Service, Ltd., [1966] 1All E.R. 242 αναλύεταιηέννοια του όρου "κατα πίεση" στο πλαίσιο του άρθρου της αγγλικής νομοθεσίας πουαντιστοιχεί μετοάρθρο 202 τουΚεφ. 113,και εξηγεί ταιότιτοπαράπονο10 (α) πρέπει να αφορά τα δικαιώματα των μελών της εταιρείας, (β) νασχετίζεται μετη διαχείρισητης εταιρείας, και (γ) νακαθιστάόχι μόνο δίκαιηκαι εύλογη τη διάλυση της, αλλά και να συνιστά, λόγω του τρόπου διαχείρισης της εταιρείας,καταπίεσηγια εκείνους που επιδιώκουν τη διάλυσητηςεταιρείας. 15 Τι συνιστά "καταπίεση" εξηγείται στην απόφασητης δικαστικής επιτροπήςτης Βουλής των Λόρδων στηνυπό θεση Scottish Co-Operative Wholesale Society Ltd. v. 20 Meyer[1958]3All E.R. 66;
(1959)A.C. 324. Οόροςπερι λαμβάνει συμπεριφορά ηοποίαενέχει το στοιχείο της έλ λειψης αξιοπιστίας (probity), ήδίκαιαςμεταχείρισης (fair dealing)προς μέλη τηςεταιρείαςσεσχέσημετα δικαιώμα τα τους ως μέτοχοι. Αντίθετα, ανεπάρκεια(inefficiency) ή 25 αμέλεια στη διαχείριση των υποθέσεων της εταιρείας, δεν τεκμηριώνει καταπιεστική συμπεριφορά. Η σημασία του όρου "δίκαια και εύλογη" Oust and equitable), έχει επίσης εξηγηθεί σε πολλές αποφάσεις.Εν νοιολογικά, ο όρος "equitable" δεν έχει διάφορησημασία 30 από τον όρο "just". Στοαγγλικό όμως δίκαιο,ο όρος ενέ χει ειδική έννοια (term of art),συνυφασμένη με τις αρχές τηςεπιείκειας(equity),όπωςαυτέςαναπτύχθηκανκαι δια μορφώθηκανστοαγγλικόδίκαιο. Η επιείκειαέχειως λόγο το μετριασμό των επιπτώσεων εφαρμογήςτων αρχώντου 35 250 1 Α.Α.Δ. Inre Pelmako Development Ltd Πικής,Δ. θετικού δικαίου όταν τούτο επιβάλλουν οι αρχές της δι καιοσύνης (equity). Οι αρχές της επιείκειας επενεργούν στο προσωπικό επίπεδοκαιαποβλέπουν στον περιορισμό κατάχρησης στην άσκηση δικαιωμάτων. Ο αποκλεισμός 5 της μειοψηφίας από τη διαχείριση της εταιρείας, σε συ νάρτηση με πράξεις αυθαιρεσίας και οικειοποίησης του ενεργητικού της εταιρείαςαπότην πλειοψηφία,καθώςκαι ηεπίδοση τους μέσο άλλης εταιρείας,στην προώθησηπα ραλλήλων και συγκρουόμενων οικονομικών δραστηριοτή10 των με εκείνων της εταιρείας,προσδιορίζουν κατά κύριο λόγο το υπόβαθρο της αίτησης. Οι διευθυντές της εται ρείας είναι οι Χριστόφορος, Ανδρέας, Γεώργιος καιΓιαν νάκης Πελεκάνος. Κατά συνέπεια, η πλειοψηφίααντανα κλάται και σϊο συμβούλιο έτσι ώστε να τους παρέχεται η 15 ευκαιρία για έλεγχο της εταιρείας. Αναλυτικότερα, τα γε γονότα (Βλ. Re Η. R. HarmerLtd. [1958] 3 All E.R. 689). τα οποία επικαλούνται οι αιτητές για τη στοιχειοθέτηση του αιτήματος τους, βάσει του αρθρ.202 είναι, σε συντο μία,ταεξής: 20 Οι Χριστόφορος, Γεώργιος και Γιαννάκης Πελεκάνος συνέπτυξαν μέτωπο, όπως αναφέρεται στο Υπόμνημα (Petition) πλειοψηφίας και διαχειρίζονται τις υποθέσεις της εταιρείας προς ίδιο όφελος και προς ζημία της μειο ψηφίας. Η παράλειψη σύγκλησης γενικών συνελεύσεων 25 και συνεδριών του διοικητικού συμβουλίου, καθώς και η παράλειψη υποβολής λογαριασμών, αποδίδονται σε εσκεμμένες παραλείψεις της πλειοψηφίας που συνιστούν ή συνεπάγονται και τον αποκλεισμό ή την εξουδετέρωση της μειοψηφίας απότή διαχείριση της εταιρείας.Συγχρό30 νως, διατίθενται στοιχεία ενεργητικού της εταιρείας,κα τοικίες στο συγκρότημα "Αμπελοχώρι", κατά την απόλυτη βούληση της πλειοψηφίας, ενώ άλλα χρησιμοποιούνται για δικούς τους σκοπούς, προς ζημίαν των συμφερόντων των μελών τηςμειοψηφίας. 35 Η παράλειψη καταβολής μερίσματος είναι ένας άλλος λόγος ο οποίος επιβαρύνει τη διαχείριση της εταιρείας, ενώ η παράλειψη τήρησης των προβλεπομένων από το νόμο βιβλίων ή μητρώων, αποκλείει την ευχέρεια κάθε ελέγχου. 251 Πικής, Δ. In re PelmakoDevelopment Ltd
(1991)Ο σοβαρότερος όμως λόγος για τον οποίοπροφανώς επιδιώκεται η διάλυση της εταιρείας,προκύπτει απότην οικονομική δραστηριότητατηςπλειοψηφίαςη οποία υπο δηλώνει κατάχρηση των διευθυντών της θέσης τους στη διαχείριση της εταιρείας,ενώ συγχρόνως πλήττει τασυμ- 5 φέροντα τόσο της εταιρείας όσο και των μετόχων της. Μέσο άλλης οικογενειακής εταιρείας,στην οποία μετέχει μόνο η πλειοψηφία και όχι η μειοψηφία - Christoforos Pelekanos Limited - αποκτήθηκε κτήματοοποίογειτνιάζει στον οικισμό "Αμπελοχώρι" και το οποίο αναπτύσσουν ίο ως ξεχωριστή τουριστική μονάδαμε το όνομα"Κληματα ριά". Γνώσεις που αποκτήθηκαν απότους διευθυντές της εταιρείας, που συνθέτουν την πλειοψηφία,για τηναγορά (market), αρχιτεκτονικά σχέδια και άλλα στοιχεία, έχουν χρησιμοποιηθεί απότηChristoforos Pelekanos Ltdγιατην 15 προώθηση και την οικονομική επιτυχία του έργου "Κλη ματαριά",το οποίο μάλιστα διαφημίζεται,όπως αναφέρε ται στο Υπόμνημα ως συνέχεια της ανάπτυξης "Αμπελο χώρι". Όπως αναγράφεταιστην αίτηση,τοαναπτυξιακό έργο "Κληματαριά" διαφημίζεταιωςεξής: "ΗΚληματαριά 20 είναι μια προέκταση του πολύ πετυχημένου χωριού "Αμπελοχώρι* που τώρα έχει σχεδόν πωληθεί εξ ολοκλή ρου". ΗPelmako Delmako Develoment Ltd.,βάσει τωνπρο νοιών τηςΔ.19 Κ.26, καιΔ.27 Κ.3,των Θεσμών Πολιτικής 2 5 Δικονομίας,αξίωσε τηδιαγραφή(strikingout)τηςαίτησης για διάλυση (Petition),για το λόγο ότι δεναποκαλύπτει εύλογη και νόμιμη αιτία για διάλυση της εταιρείας,και διότι υποβολή και συνέχιση της αποτελεί κατάχρησητης διαδικασίας του δικαστηρίου (abuse of process), καθώς 30 και" μέτρο εκβιαστικό και καταπιεστικό (frivolous and vexatious) γιατην εταιρεία. Μετάαπόπροσεκτικήανάλυσητηςνομικής υπόστασης της αίτησης, σε συσχετισμό με την έννοια της "καταπίε σης" (oppressive conduct) και "δίκαιης και εύλογης" (just 35 and equitable), όπως απαντούνταιστο πλαίσιο τουαρθρ. 202, και σε συνάρτηση μετους δικονομικούς κανόνεςπου διέπουν τη διατύπωση και υποβολή αίτησης για διάλυση εταιρείας,τοΔικαστήριο απέρρεε τηναίτησηγια διαγρα252 1ΑΛΛ. 5 10 15 20 25 30 In re Pelmako Development Ltd Πικής, Δ. φήτης αίτησης για διάλυση. Ας σημειωθεί ότι ηαίτησηγια διαγραφήσυνοδεύεται απόένορκη δήλωση του Χριστόφο ρου Πελεκάνου, στην οποία γίνεται εκτεταμένη αναφορά στη διαχείριση της εταιρείας και συνθήκες λειτουργίας της. Σ' αυτή αμφισβητούνται πολλοί από τους ισχυρι σμούς των αιτητών και αντικρούεται ο ισχυρισμός για πρόθεση της πλειοψηφίας να καταπιέσει με οποιοδήποτε τρόποήναπροκαλέσει ζημιάστα συμφέροντα της μειοψη φίας. Στηναπόφαση του ΕπαρχιακούΔικαστηρίου ορθά επι σημαίνεται ότι ηδιαγραφή αίτησης για διάλυση,όπως και κάθε αίτημα για διαγραφήδικογράφου, συνιστά εξαιρετι κό μέτρο το οποίο δικαιολογείται μόνο όταν αδιαμφισβή τητα το δικόγραφοστερείται νομικού ήπραγματικούερείσματος. Υποδεικνύεται επίσης στην πρωτόδικη απόφαση ότι το δικόγραφο του οποίου επιδιώκεται η διαγραφή, αξιολογείται αυτοτελώς με βάση την αντικειμενική υπό σταση του περιεχομένου του, ανεξάρτητα από τη μαρτυ ρία ηοποία το υποστηρίζει. (Βλ. Buttes Gas & Oil Co. v. Hammer [1975]2 W.L.R.,425). Σημειώνεται επίσης ότι η επίκληση της συμφυούς δικαιοδοσίας του δικαστηρίου για τη διαγραφή δικογράφου, ασκείται με εξαιρετική φειδώ και μόνο εφόσο διαπιστώνεται ότι το δικόγραφο συνιστά κατάχρηση της δικαιοδοσίας του δικαστηρίου- δηλαδή, XQ1!07) τ ω ν μέσων του δικαίου για αλλότριους σκοπούς. Αναλύεται επίσης η έννοια του όρου "frivolous and vexatious" (Βλ. Bullen & Leake and Jacob's, Precedents of Pleadings, 12th ed., p.145). (κακόβουλου και ενοχλητικού δικονομικού μέτρου),για ναδιαπιστωθεί αντο Υπόμνημα vwx διάλυση έχει αυτά τα χαρακτηριστικά, όπως υπάρχει ισχυρισμός. Μετάαπόπροσεκτική μελέτητων λόγων που στοιχείοθετούν την αίτηση για διάλυση της εταιρείας,το Δικαστή ριο κατέληξε, όπως έχουμε αναφέρει, ότι το Υπόμνημα 35 αποκαλύπτει λόγους που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην έκδοση διατάγματος,βάσει του αρθρ. 202 του Κεφ. 113. Ηέφεση στρέφεται εναντίον της απόφασηςγιααπόρρι253 Πικής,Δ. InrePelmakoDevelopment Ltd
(1991)ψητηςαίτησηςγιαδιαγραφή τουΥπομνήματος για διάλυ ση τηςεταιρείας. Ηεπιχειρηματολογία που προβλήθηκε προς υποστήριξη τηςέφεσης είναι, σε μεγάλο βαθμό,η ίδια με την επιχειρηματολογία που αναπτύχθηκε ενώπιον του πρωτόδικου δικαστηρίου προς υποστήριξη της αίτη- 5 σης για διαγραφήτου Υπομνήματος και ηοποίακρίθηκε ανεδαφική.Σεμεγάλοβαθμό, οιλόγοιαυτοίβασίζονταισε γεγονότα ταοποία ακολούθησαν τηνυποβολή τηςαίτη σης, και συγκεκριμένα, την υποβολή, σε μεταγενέστερο στάδιο,λογαριασμών,τηςσύγκλησης συνεδρίαςγιαέγκρι- ίο σήτους,σεσυσχετισμό μετην ευχέρεια που είχανοιεφε σίβλητοι, βάσει τωνσχετικών διατάξεων τουΚαταστατι κού (Κ.5) να ζητήσουν τη σύγκληση συνεδρίας του Συμβουλίου,καθώςκαιτην ευχέρεια πουτους παρεχόταν από άλλο άρθροτου Καταστατικού (Κ.167)να ζητήσουν 15 την επιθεώρηση τωνλογαριασμών καιτωνβιβλίωντης εταιρείας.Οιεφεσείοντες εισηγήθηκαν ότι στο βαθμό που οι παραλείψεις τήρησης των κανόνων λειτουργίας της εταιρείας μπορούσαν να θεμελιώσουν αίτημαγια τηδιά λυσητης,οιλόγοι αυτοί έχουν αρθεί μεταγεγονότα που 20 επακολούθησαντηνυποβολήτηςαίτησηςγιαδιάλυση. Εν πάση περιπτώσει,ηθεραπείατωνατελειών στηδιαχείριση της εταιρείας καιστην τήρηση τωναναγκαίων βιβλίων, μπορούσε ναθεραπευθεί μετηνεπιδίωξη άλλων μέτρων από τηδιάλυση. Και εφόσο παρέχεταιηευχέρεια για δια- 25 ζευκτική θεραπεία,ηπροσφυγή στη διάλυση είναι, όπως εισηγήθηκαν οι εφεσείοντες, ανεπίτρεπτη-{Charles Forte Investments Ltd. v.Amanda)[1964] 1Ch., 240-Στηνπιο πάνω απόφαση, υποδεικνύεται ότι η διάλυση εταιρείας αποτελεί δραστικό μέτρο καιη επιδίωξη της μπορεί να 30 • προκαλέσει ανεπανόρθωτηζημιά.Συνεπώς,ο,ποτεδήποτε υπάρχει, ότίως υπήρχε στην υπόθεση εκείνη, η ευχέρεια παροχής διαζευκτικής θεραπείας (σεεκείνη τηνυπόθεση διαταγήγιαδιόρθωσητου μητρώουτων μετόχων),μπορεί εύλογα ναδιαγραφεί ηαίτηση γιαδιάλυση στα πλαίσια 35 της συμφυούς δικαιοδοσίαςτου δικαστηρίου,εφόσο η αί τησηκρίνεταιεκπροοιμίουκαταδικασμένησεαποτυχία. Η επιχειρηματολογία τωνεφεσειόντων παραγνωρίζει σε μεγάλο βαθμότοσκοπό του μέτρου της διαγραφής δι κογράφου και τα κριτήρια βάσει των οποίων αποφάσιζε- 40 254 1Α.Α.Λ. 5 In re Pelmako Development Ltd Πικής,Δ. ται ηβιωσιμότητα δικονομικού μέτρου. Στις εισηγήσεις των εφεσειόντων εξομειώνονται σεμεγάλο βαθμόηεκδί κασητης αίτησηςγια διαγραφήμετην εκδίκασητης αίτη σης γιαδιάλυση. Ενώηνομικήυπόστασητου Υπομνήματος κρίνεται αποκλειστικά με βάση το περιεχόμενο του (ReNewman and Howard, Ltd.[1961]2All E.R. 495 και ReFildesBrosLtd)[1970]1 AH E.R.923. Κατά την εισήγησητων εφεσειόντων, τα γεγονότατα οποία έχουν προκύψει μετάτην υποβολήτης αίτησηςγια 10 διάλυση, προδικάζουν και την απόρριψη της,οπόταν είναιθεμιτό όπωςαυτάληφθούνυπόψηστο στάδιοεξέτα σηςτουαιτήματοςγιαδιαγραφή τουΥπομνήματος ενόψει των συνεπειών που θαέχει ηπροώθηση τουδιαβήματος, και ιδιαίτερα, η δημοσίευση του Υπομνήματος, που θα 15 προκαλέσει ανεπανόρθωτηζημιά τόσο στην εταιρείαόσο καιστασυμφέροντατων μετόχων. Όπως έχουμε αναφέρει,ηεγκυρότητααίτησηςγιαδιά λυση, εξετάζεται αποκλειστικά με βάση το περιεχόμενο της καιτις αντικειμενικές συνέπειες που συνεπάγεταιη 20 τεκμηρίωση των ισχυρισμών πουπροβάλλονταισ'αυτή. Η διαγραφή δικογράφου, και ιδιαίτερα δικογράφου μετο οποίο ο διάδικος επικαλείται τηνάσκηση της δικαιοδο σίαςτουδικαστηρίου,αποτελεί εξαιρετικόμέτροτοοποίο δικαιολογείται μόνο εφόσοτοδικόγραφο κρίνεταιαναντί25 λεκτα ανυπόστατο.Διαφορετικά,ηδιαγραφήθασυνεπα γόταν και παραβίαση του δικαιώματος διαδίκουνα προ σφύγει ενώπιον δικαστηρίου στο οποίο δικαιούταινα προσφύγει βάσει του Συντάγματος,τοοποίοκατοχυρώνε ται απότοάρθρο 30.1τουΣυντάγματος.Όπωςυποδει30 κνύεταιστην απόφαση τουπρωτόδικουδικαστηρίου, ούτε ηκαταβολήτωνλογαριασμών ούτε ηέγκριση τους, κατά πλειοψηφία, δεν έχουν άρει τη διαφορά μεταξύ των μερών,ούτετις αμφισβητήσεις γιατηδιαχείρισητων υπο θέσεων της εταιρείας.Οιαιτητέςδιατηρούντις ενστάσεις 35 τους και επιμένουν στον ισχυρισμό ότι η πλειοψηφία ασκείτις εξουσίεςτης μετρόποκαταπιεστικόγιατημειο ψηφία,σεβαθμόκαι έκτασηπου ναδικαιολογείται ηεπί κληση τωνθεραπειώνπουπαρέχει τοάρθρο 202 τουΚεφ. 113.Τοβασικόερώτημα είναι,καισεαυτότοπλαίσιοπε255 Πική;, Δ. InrePelmako Development Ltd
(1991)ριορίζονται ταεπίδικαθέματατηςέφεσης,αντο Υπόμνη μαγιαδιάλυση αποκαλύπτειγεγονότα ταοποίαδικαιολο γούν την υποβολή της αίτησης για διάλυση της εταιρείας. (Βλ. Halsbury'sLawsofEngland,4thed.,Vol.7, p.602). Η απόκτηση απότην πλειοψηφία, μέσοάλλης οικογε- 5 νειακής εταιρείας, παραπλήσιου κτήματος για ανάπτυξη συγγενικήπροςεκείνητουοικισμού "Αμπελοχώρι" αποτε λεί, όπωςυπέβαλανοιεφεσείοντες,ουδέτερο παράγονταο οποίος δενπροσθέτει ο,τιδήποτε στοΥπόμνημα για διά λυσητηςεταιρείας. Πρόκειται για την άσκηση, από κάθε 10 ένα απότα μέλητης πλειοψηφίας, του ατομικούδικαιώ ματοςαπόκτησηςκαιανάπτυξηςακίνητης ιδιοκτησίας, το οποίο δε μπορεί να ερμηνευθεί κάτω από οποιοδήποτε πρίσμα ωςπράξηκαταπίεσης της μειοψηφίας ή κατάχρη ση τηςθέσης τηςπλειοψηφίας στο διοικητικό συμβούλιο 15 της εταιρείας καιδιαχείρισης των υποθέσεων της. Η απά ντησητων εφεσίβλητων είναι ότι η πλειοψηφία έχει εμφα νώς καταχραστείτηθέση της στο συμβούλιοτηςεταιρείας με την οικειοποίηση σχεδίων και πληροφοριών για την προώθηση άλλων οικονομικών δραστηριοτήτων που συγ- 20 κρούονται καιζημιώνουν τα συμφέροντα της εταιρείας αφενός,καιτων μετόχων της εταιρείας εφόσο η ανάπτυξη "Κληματαριά"αποτελεί ουσιαστικά επέκτασητουαναπτυ ξιακού έργου "Αμπελοχώρι" στο οποίο όμως μετέχουν μόνο μερικά από ταμέλη τηςοικογένειας καιτης εται- 25 ρείας, αφετέρου. Οι οικονομικές δραστηριότητες της πλειοψηφίας σ'αυτότον τομέα έχουν κλονίσει,σύμφωνα μετους εφεσίβλητους, τη συνεταιρική βάσητης εταιρείας, ενώ, ταυτόχρονα, αποκαλύπτουν κατάχρηση τωνδικαιω- . μάτωντηςπλειοψηφίας εις βάροςτηςμειοψηφίας. ™ Ημόνηκυπριακήυπόθεσηστην οποίααναλύεταιη έν νοια τωνόρων "καταπίεση" (oppression) και"δίκαιη και εύλογη" Gustandequitable)στοπλαίσιο των σχετικών δια τάξεων τουΚεφ. 113, είναι ηαπόφασητου Επαρχιακού Δικαστηρίου Λάρνακος στην υπόθεση Karaoglanian & 35 Sons andOthersv. Karaoglanian and Another.
(1977)4 J.S.C.
- Στηνυπόθεση εκείνη γίνεται εκτεταμένηανάλυ σητης αγγλικής νομολογίας καιτων πράξεων πουμπορεί να στοιχειοθετούν καταπίεση τηςμειοψηφίας. Ιδιαίτερης 256 1 Α.ΑΛ. In re Pelmako Development Ltd Πικής,Δ. σημασίας είναι η απόφαση της δικαστικής επιτροπής τη: Βουλής των Λόρδων στην Ebrahimi v. Westbourne Gailenes Lid,*στην οποία επικεντρώθηκε η προσοχή του δικαστηρίου στις αρχές βάσει των οποίων μπορεί ναδια5 ταχθεί ηδιάλυση εταιρείας ηοποία εδράζεταισε συνεται ρικήβάση. Ηπτώση του συνεταιρικού βάθρου μεταξύ των εταίρων παρέχει, εφόσο κρίνεται δίκαιο και εύλογο, έρει σμα για τη διάλυση της εταιρείας. Οόρος "equitable", επι σημαίνεται, εισάγει τις αρχές της επιείκειας και συναρτά 10 την άσκηση των δικαιωμάτωνπου παρέχει το Καταστατι κό της εταιρείας με το επίπεδο εκείνο της συμπεριφοράς πουπρέπει να χαρακτηρίζει την καλόπιστη άσκηση δικαι ωμάτωνκαι εκπλήρωση υποχρεώσεων. Δε θαεπεκταθούμε σε ευρύτερη ανάλυση του όρου "just 15 and equitable", περιοριζόμενοι στη διαπίστωση ότι τα γε γονότα πάνω στα οποία βασίζεται ηαίτηση δικαιολογούν τηνεπίκληση των διατάξεωντου αρθρ. 202 του Κεφ.
- Η τεκμηρίωση των ισχυρισμών θα είναι το επίδικο θέμα της δίκης, γι' αυτό θα είμεθα πολύ φειδωλοί στο χα20 ρακτηρισμό καιτηνπρόβλεψη των επιπτώσεων τους. Ο δικηγόρος των εφεσίβλητων εισηγήθηκε ότι, εν πάση περιπτώσει, ηδιαπίστωση της ύπαρξης λόγων για διαγρα φή δικογράφου, βάσει των προνοιών της Δ.19 Κ.
- και Δ.27 Κ..3,ανάγεται,κατά κύριο λόγο, στη διακριτική ευχί'25 ρεια του πρωτόδικου δικαστηρίου,** και ότι παρέχεται στο Εφετείο πολύ περιορισμένη ευχέρεια επέμβασης. Μονό σε σπάνιες περιπτώσεις δικαιολογείται η επέμβαση *[1972] 2All E.R.492 -Βλ. επίσης Bentley- Stevensv.Jones 11974] 2 All E.R.653.Re A & Be Chewing Gum [1975] 1 All E.R.
- Clemens v. Clements Bros Ltd [1976] 2 All E.R.268.Re A. Company\19S3] 2 All E.R.
- Re A Company [19S3] 2 All E.R.
- Re Zmolt\ Properties Ltd[1984] 3All E.R.754, andRe BirdPrecision Bellows Ltd [1985J3A11E.R.523). **(Αναφορικά με την εφαρμογή των διατάξεων των Θεσμών Πο/.t uκήςΔικονομίας σε αιτήσεις για διάλυση εταιρείας βλ. K.M.C.Motois v. Jorephanco Trading
(1984)1 C.L.R.390,και Karaoglanian Λ Sons Ltd. & Others v. Karaoglanian & Another
(1976)12J.S.C. 1S75. pp. 1880, 1881). 257 Πικής, Δ. In re Pelmako Development Ltd
(1991)του Εφετείου στην άσκηση διακριτικής ευχέρειας ηοποία παρέχεται στο πρωτόδικο δικαστήριο, όπως προκύπτει από τηνομολογία στην οποία έγινε αναφορά απότοδικη γόρο των εφεσίβλητων. Ηθέση αυτήείναι σωστή. Τοπλαί σιο μέσα στο οποίο αναθεωρείται η άσκηση της διακριτι- 5 κής ευχέρειας του πρωτόδικου δικαστηρίου προσδιορί ζεται παραστατικά στην απόφαση του Asquith L.J., στην Bellenden (formerlySatterthwaite) v. Satterthwaite.* "We are here concerned with a judicial discretion, and it is of the essence of such a discretion that on the same 10 evidence two different minds might reach widely different decisions without either being appealable. It is only where the decision exceeds the generous ambit within which reasonable disagieemeniis possible,and is,in fact, plainly wrong, that an appellate body is entitled to 15 interfere." Ηπιο πάνωαπόφασηέτυχε έγκρισης απότη δικαστική επιτροπή της Βουλής των Λόρδων στη G v. G .** Η διαπί στωση αν η δικογραφία αποκαλύπτει αγώγιμο δικαίωμα, δεν είναι θέμα διακριτικής ευχέρειας αλλά θέμα δικαίου. 20 Επομένως το Εφετείο είναι σε θέση ουσιαστικά, όπωςκαι το πρωτόδικο δικαστήριο, να καταλήξει σε συμπεράσματα σε σχέση με τη δικαιϊκήυπόσταση δικογράφου. Στηνπρο κειμένη περίπτωση καταλήγουμε όπως και το πρωτόδικο δικαστήριο, ότι το Υπόμνημα αποκαλύπτει λόγους, ητεκ- 25 μηρίωση των οποίων μπορούσε να οδηγήσει στην παροχή θεραπείας βάσει του αρθρ.202 του Κεφ.
- Αποδίδουμε, όπως και το πρωτόδικο δικαστήριο, ιδιαίτερη σημασία στους ισχυρισμούς για την επίδοση της πλειοψηφίας μέσο άλλης οικογενειακής εταιρείας σε οικονομικές επιδιώξεις 30 και δραστηριότητες, οι οποίες είτε συγκρούονται με εκεί νες της εταιρείας η διάλυση της οποίας επιδιώκεται, ή οι οποίες εύλογα αναμενόταν ότι θα αποτελούσαν προέκτα ση το>ν δραστηριοτήτων της Pelmako Developments Ltd. *[1948]1All E.R. 343 at
- **l1985] 2 All E.R.
- Βλ. επίσης S. v.S. 11987} 2 All 11R.
- 258 1Α.Α.Δ. c In re Pelmako Development Ltd Πικής, Δ. Ητεκμηρίωση εξάλλου των ισχυρισμών για οικειοποίη ση στοιχείων καιπληροφοριών της εταιρείας γιαπροώθη ση του έργου "Κληματαριά", τείνουν να καταδείξουν πνεύμα ασυμβίβαστο με την εμπιστοσύνη και το συναιτερικόπνεύμα στο οποίο εδράζεταιηεταιρεία. Ο κλονισμός της εμπιστοσύνης τείνει να εκθεμελιώσει το βάθρο στο οποίο συμπτύχθηκε η εταιρεία. Τα πιο πάνω, σε συνδυασμό με τους ισχυρισμούς για αποκλεισμό της μειοψηφίας από τη διαχείριση της εται10 ρείας, την αυθαιρεσία στο χειρισμό των υποθέσεων της και τη χρήση περιουσιακών στοιχείων της εταιρείας για σκοπούς της πλειοψηφίας, θεμελιώνουν την υποβολή αι τήματος βάσει του αρθρ.202 του Κεφ.
- Καταλήγουμε σε συμφωνία με το πρωτόδικο δικαστή15 ριο ότι δεν έχουν καταδειχθεί λόγοι οι οποίοι δικαι ολογούν τηδιαγραφήτου Υπομνήματος (Petition) για διά λυσητης εταιρείας. Η έφεση(χτορρίττεται με έξοδα. 25<)