1Α.Α.Δ. 22Απριλίου, 1991 [ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ, ΧΤΣΑΓΓΑΡΗΣ, ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, Δ/στές] ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΑΝΤΩΝΙΟΥ, Εφεσειουσα, ν. SERENDIPITY LTD, Εφεσίβλητης. (Πολιτική ΈφεσηΑρ.7989). Ευθύνη εργοδότη — Καθαρίστρια γλίστρησε πάνω σε απόνερα πον νπήρχαν στηβάση κυκλικής σκάλας — Κατά πόσο νπήρχε συντρέ χουσα αμέλεια. 5 10 15 20 25 •^ Αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες — Κάταγμα τηςβάσης του ανχένος του μηριαίου οστού — Εγχείριση για αντικατάσταση τηςκεφα λής τον με τεχνητή — Μετεγχειρητική πνευμονική εμβολή — Πόνοι και ταλαιπωρία — Μόνιμη ανικανότητα για χειρονακτική εργασία — Μόνιμος περιορισμός των κινήσεων τον μηρού — Ποσό £6.000 σαν γενικές αποζημιώσεις, άν και χαμηλό, δεν κρίθηκεέκδηλα ανεπαρκές. Η εφεσειουσα εργαζόταν σαν καθαρίστρια στο ξενοδοχείο L'onda Beach στηΛεμεσό,ιδιοκτησία της εφεσίβλητης. Ηεργασία της συνίστατο στο καθάρισμα του ζαχαροπλαστείου του ξενοδο χείου, στο'ισόγειο, ενώ το υπόγειο χρησιμοποιόταν σαναποθήκη. Από το ισόγειο κατέβαινε κανείς στο υπόγειο με μια κυκλική σκάλα. Στο ισόγειο, κοντά στη σκάλα υπήρχε ένας νιπτήραςπου, λίγο πριν το δυστύχημα παρατηρήθηκεότι είχε διαρροή. Τα νερά έτρεχαν από την σκάλα και λίμναζαν στο πάτωμα του υπογείου. Κλήθηκε υδραυλικός του οποίου η επέμβαση δεν ήταν επιτυχής. Χτις23.6.86 ηεφεσειουσα κατέβηκε τη σκάλα για να πάρει ξεσκονόπανα,πάτησεμέσαστααπόνεραπουπεριείχαναπορρυπαντικά υγρά,γλίστρησε και έπεσε. Υπέστηκάταγματης βάσηςτουαυχένα του μηριαίου οστού,ηκεφαλήτου οποίου αντικαταστάθηκεσε εγ χείρηση μετεχνητή.Μετεγχειρητικά έπαθεπνευμονική εμβολή.Κατέστη μόνιμα ανίκανη για χειρονακτική εργασία και περπατά με μπαστούνι γιατίοι κινήσεις του μηρού είναι περιορισμένες. Το πρωτόδικο Δικαστήριο βρήκε την εφεσειουσα συνυπεύθυ νη κατά 75% για το ατύχημαδιότι α)ηποσότητα του νερού ήταν πολύ μικρή και έπρεπε η εφεσειουσα να την προσέξει και να την αποφύγει,β)όφειλε ναγνωρίζει ότι στο νερό υπήρχαναπορρυπα ντικά υγρά και γ) το καθάρισμαπατωμάτωνήτανδουλειά και ευ- 335 Αντωνίουv. Serendipity Ltd
(1991)θύνητης.Επιδίκασετις αποζημιώσεις,επί πλήρους ευθύνης σε,
- i)£3.950 ειδικές αποζημιώσειςγια απώλειααπολαβών,ϋ)£1.660για απώλεια απολαβών που δεν καλυπτόταναπότην έκθεση απαιτή σεως, σαν γενικές αποζημιώσεις,iii) £5.940 για απώλεια μελλοντι κών απολαβών, και
- iv)£6.000γενικές αποζημιώσειςγιατον τραυματισμό της. Η εφεσειουσα πρόσβαλε τόσο τον καταμερισμό ευθύνης σαν λανθασμένο, όσο και το επιδικασθέν ποσό των γενι κών αποζημιώσεων σανπροδήλως ανεπαρκές. 5 Αποφασίσθηκε ότι (α)Κανείς συνετός άνθρωποςδεν θαανέμενε την εφεσειουσα να προσέξει τααπόνεραστηβάσητηςσκάλας, και,κατά συνέπεια, δεν μπορούσε νακαταλογισθεί ευθύνησ'αυτήδιότι δεντα πρόσεξε ήδιότι δεν τακαθάρισε.Αποκλειστική ευθύνηγιατο ατύχημαείχε η εφεσίβλητη, που δεν διατηρούσε τον χώρο εργασίας ασφαλήγια την εφεσειουσα. 10 jc (β)Το ποσό των£6.000σανγενικές αποζημιώσειςήτανχαμη λό, δεν ήταν όμως προδήλως ανεπαρκές,ώστε να δικαιολογείται επέμβασητου Εφετείου. Ηέφεση έγινε αποδεκτή με έξοδα. Εκδόθη κεαπόφαση νπέρ της εφεσείονσας για ποσό 20 £17.550με τόκο 6% πάνω στις £6.000 από 23.6.86και με νόμιμο τόκο 6% πάνω στο υπόλοιπο ποσό από 28.9.89μέχρι αποπλη ρωμής. Έφεση. ^ Έφεση από την ενάγουσα κατά της απόφασης του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λεμεσού (Αναστασίου, Π.Ε.Δ.) που δόθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου, 1989 (Αρ. Αγωγής 6569/ 86) με την οποία επιδικάστηκε στην ενάγουσα το ποσό των £3.322,50 σ. σαν αποζημίωση για τον τραυματισμό 30 της κατά τη διάρκεια της εργασίας της ως καθαρίστρια στην υπηρεσία της εναγομένης εταιρείας. Β. Βασιλειάδης με Α. Πονγιονρο, γιατην εφεσειουσα. /. Μανρονικόλας, γιατην εφεσίβλητη. Cur.adv. vult. 35 ΣΤΥΛΙΑΝ1ΔΗΣ, Δ.:Τηναπόφασητου Δικαστηρίουθα 336 1Α.Α.Δ. Αντωνίου v. Serendipity Ltd Αρτεμίδης, Δ. δώσει οδικαστής κ. Χρ. Αρτεμίδης. ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, Δ.: Η εφεσείουσα-ενάγουσα τραυματί στηκε σοβαρά στις 23.6.86 κατά τη διάρκεια της εργασίας της," ως καθαρίστρια στην υπηρεσία της εναγομένης5 εφεσίβλητης εταιρείας, ιδιοκτήτριας του ξενοδοχείου L'onda Beach. Ταεπίδικαζητήματαενώπιον του προέδρου του ΕπαρχιακούΔικαστηρίου Λεμεσού,που εδίκασε πρωτοδίκως την υπόθεση,ήσανβασικάηευθύνηκαι οι γενικές αποζημιώσεις. Με την υπό έφεση απόφαση ευρέθηκε πως 10 Ή εφεσειουσα ευθυνόταν στο ποσοστό 75%, έναντι 25% της εφεσίβλητης, για το δυστύχημα που υπέστη. Το συνο λικό ύψος των αποζημιώσεων, στο οποίο θα εδικαιούτο η εφεσειουσα επί πλήρους ευθύνης της εφεσίβλητης, καθορί στηκε σε £17,550,το οποίο περιλαμβάνει: 15 (α) £3.950 ειδικές αποζημιώσεις για απώλεια απολα βών πουκαλύπτονταν απότην έκθεση απαιτήσεως, (β) £1.660 για την ίδια φύση αποζημιώσεων, όπως το (α),που δεν καλύπτονταν απότην έκθεση απαιτήσεως, ως γενικές αποζημιώσεις, 20 (γ)£5.940για απώλεια μελλοντικών απολαβώνκαι (δ) £6.000,γενικές αποζημιώσεις για τον πόνο και τα λαιπωρία που υπέστη και ακόμα υποφέρει η εφεσειουσα, απόρροια του τραυματισμού της. Κατά τη διάρκεια της συζήτησης της έφεσης οι λόγοι 25 προσβολής της πρωτόδικης απόφασης περιορίστηκαν σε δυο μόνο από τα ευρήματα του δικαστηρίου, δηλαδή τον καταμερισμό της ευθύνης και το ύψος των γενικών αποζη μιώσεων που αφορούν στον πόνο και ταλαιπωρία της εφεσείουσας. Συγκεκριμένα, ο δικηγόρος της εφεσείουσας 30 εισηγείται πως αναφορικά με αυτά τα επίδικα ζητήματα, το πρωτόδικο δικαστήριο έσφαλε γιατί θαέπρεπε η εφεσί βλητη να επιβαρυνθεί με πλήρη ευθύνη για το δυστύχημα, ενώ το ποσό των £6.000που επιδίκασε ως γενικές αποζη μιώσεις είναι προδήλως ανεπαρκές. Γι'αυτό επιβάλλεται η 337 Αρτεμίδης,Δ. Αντωνίουv.Serendipity Ltd
(1991)επέμβαση τουδικαστηρίου αυτού γιατηνδιόρθωσητης υπό συζήτηση απόφασης,που οδικηγόρος της εφεσίβλη τηςόμως υποστήριξε ως ορθή. Τα ευρήματα του πρωτόδικου δικαστηρίου πάνωστα γεγονότα τηςυπόθεσης δεν αμφισβητήθηκαν ενώπιον μας. 5 Σεσυντομία είναι ταεξής.Ηεργασίατης εφεσείουσας συ νίστατο στο καθάρισματουζαχαροπλαστείουτουξενοδο χείου, που βρισκόταν στο ισόγειο, ενώ ουπόγειος χώρος του χρησιμοποιείτο ωςαποθήκη.Από το ισόγειο κατεβαί νει ένας στουπόγειο μεκυκλική σκάλα. Στο ισόγειο, και 10 κοντάστησκάλααυτή, υπήρχενιπτήραςγιατις πλυστικές χρήσεις τουζαχαροπλαστείου.Λίγοπριναπότοδυστύχη μαπαρατηρήθηκεπωςονιπτήρας αυτόςείχεδιαρροήστο σωλήνα πουοδηγούσε στην αποχέτευσηκαιτανερά, αφού κατέβαιναναπότηνκυκλικήσκάλα, λίμναζανστοπάτωμα 15 του υπογείου. Η ίδια η εφεσειουσα παραπονέθηκεγια αυτήτηδιαρροήγια την επιδιόρθωση της οποίας κλήθηκε υδραυλικός. Η επέμβαση όμως του υδραυλικού φαίνεται πωςδενυπήρξε επιτυχής γιατί στις 23.6.86, ημέρατου δυ στυχήματος, και όταν η εφεσειουσα κατέβηκε απότη 20 σκάλα στο υπόγειο για να πάρει ξεσκονόπανα, πάτησε μέσα στα απόνερα, γλίστρησε καιέπεσε. Στα νερά αυτά υπήρχαναπορρυπαντικάυγρά,πουφυσικάτακαθιστούσε πολύ γλιστερά. Ο ποσοστιαίος καταμερισμός της ευθύνης της εφε- 25 σείουσας εδικαιολογήθη ωςεξής απότο πρωτόδικοδικα στήριο:
(1)Η ποσότητα νερού ήτανπολύ μικρήκαιγι' αυτό θα έπρεπενατηνπροσέξει γιανατηναποφύγει.
(2)Ηταν φυσικό, καιτο γνώριζε ηεφεσειουσα, πως 30 στα νερά υπήρχαν υγρά πλυσίματος που εχρησιμοποιούντοστην κουζίνατουζαχαροπλαστείουκαι
(3)Τοκαθάρισμα τωνπατωμάτων ήταν δουλειά και ευθύνητης. 338 1ΑΛΛ. Αντωνίουv.Serendipity Ltd Αρτεμίδης,Δ. Γιατην εφεσίβλητη οπρωτόδικος δικαστής είπε πωςη ύπαρξη,έστω καιαυτήςτης μικρής ποσότητας νερού, κα θιστούσε ανασφαλήτοχώρο εργασίας τους, και γι'αυτό ήσανυπόλογοι αμελείας προςτην εφεσειουσα. 5 Είναι ηάποψημαςπως ταπροσβαλλόμενα συμπερά σματατουδικάσαντοςπροέδρου είναι πράγματιεσφαλμέ να γιατί δεν βρίσκουν έρεισμα στα αδιαμφισβήτηταευρή ματα του, για τους εξής λόγους. Κανείς συνετός άνθρωπος δεν θαανέμενε την εφεσειουσα ναπροσέξει τα 10 απόνεραστηβάση τηςσκάλας, καιέτσινατααποφύγει. Η σκάλα ήταν κυκλική, γνωστή στοκοινό ωςανεμόσκαλα, και όταν ένας κατεβαίνει από αυτήδεν μπορεί να βλέπει συνεχώς προς τη βάση της. Ηεφεσειουσα κατέβαινετη σκάλαμέσασταπλαίσιακαικατάτηδιάρκειατηςκαθημε15 ρινήςτης ασχολίας και,κάτωαπόαυτέςτις συνθήκες,δεν αναμενόταννακοιτάζει μήπωςκαιστοπάτωμα ελίμναζαν νεράαπόδιαρροή.Τααπόνεραδενυπήρχανστηνκουζίνα - ισόγειο- τουζαχαροπλαστείου,όπωςλέειοπρωτόδικος δικαστής, αλλά στοπάτωμα του υπογείου όπου έσταζαν 20 λόγω της διαρροής του νιπτήρα,πουβρισκόταν στο ισό γειο. Το καθάρισματων πατωμάτωνήταν μεν ευθύνη της εφεσείουσας αλλά η εργασία αυτήαφορούσε τονκαθαρι σμό αντικειμένων καιχώρων πουέναςκαθαριστής αναμέ νεται νακάμνει μέσα στασυνήθη πλαίσια τηςεργασίας 25 του.Τααπόνερα απότη διαρροή,που προχωρούσαν και λίμναζανστηβάσητης σκάλας στο υπόγειο,γιανατα κα θαρίσειη εφεσειουσα θάπρεπεπρώταναταπροσέξει, κάτι που, υπό τιςπεριστάσεις που εξηγήσαμε παραπάνω, δεν αναμενότανούτε μπορούσε νακάμει. Εξάλλου, εκείνη την 30 ώραη εφεσειουσα κατέβαινεστο υπόγειογιαναπάρειξεσκονόπανα. Είναι επομένως ηγνώμη μας,και με βάση τα κοινώς παραδεκτά ευρήματατου πρωτόδικου δικαστηρίου,πάνω στα γεγονότα, πως δενμπορεί να καταλογιστεί οποιοδή35 ποτέποσοστό ευθύνης στην εφεσειουσα, γιατί δεναποδείκτηκε κανένα στοιχείο αμέλειας ειςβάρος της. Η ευθύνη βαραίνει εξολοκλήρου τηνεφεσίβλητη που ενγνώσει της δενδιατηρούσε τοχώρο εργασίαςτηςασφαλή γιατηνεφε σειουσα. 339 Αρτεμίδης, Δ. Αντωνίουv. Serendipity Ltd
(1991)Από την πτώση της η εφεσειουσα υπέστη κάταγματης βάσης του αυχένος του μηριαίου οστού, η κεφαλή του οποίου αντικαταστάθηκε σε εγχείρηση με τεχνητή. Μετεγ χειρητικάυπέστηπνευμονικήεμβολή απότηνοποίαηζωή τηςτέθηκε,γιακάποιοχρονικό διάστημα,σεκίνδυνο. 5 Οικακώσεις τηνκατέστησαν ανίκανηγιαχειρονακτική εργασία,ενώοπόνος συνεχίζει. Περπατάδεμετη βοήθεια μπαστουνιού γιατί οι κινήσεις του μηρού έχουν καταστεί μόνιμα περιορισμένες. Συμφωνούμε πωςτο ποσό των £6.000ωςγενικές απο- ίο ζημιώσεις, γιατο συνεχιζόμενο πόνοκαισωματικήταλαι πωρία της εφεσείουσας, είναι χαμηλό. Στις αποφάσεις των δικαστηρίων απόκαιρό τώρα επισημαίνεται ηαυξη μένηευαισθησία τουςγια τον ανθρώπινο πόνοκαισώμα-τική ταλαιπωρία.Ηευαισθησία αυτήεκδηλώνεται ανάλο- 15 γα στον υπολογισμό του ύψους των αποζημιώσεων. Στη συζητούμενη όμως υπόθεση κρίνουμε ότι το ποσό των £6.000δεν είναι προδήλως ανεπαρκές.Έχουμε τηνάποψη πως πιθανήεπέμβαση μας για αύξηση του θαεισχωρούσε σε αδικαιολόγητο βάθος μέσα στο δικαιοδοτικό πλαίσιο 20 και καθήκον του πρωτόδικου δικαστηρίου. Για τους λό γους πουαναλύουμε πιο πάνω,ηέφεση γίνεταιαποδεκτή. Ηπρωτόδικηαπόφασηακυρώνεταικαιαντικαθίσταταιμε απόφασηυπέρτης εφεσείουσας γιαποσό£17.550,μετόκο 6% πάνω στο ποσό των £6.000 από 23.6.86, και νόμιμο 25 τόκο6%πάνωστουπόλοιποποσό από28.9.89μέχρι απο πληρωμής και έξοδα στην ανάλογηκλίμακατόσο ενώπιον τουπρωτόδικου δικαστηρίου όσοκαιενώπιονμας. Ηέφεσηαπορρίπτεταιμεέξοδα. 340