1Α.ΑΛ, 25Απριλίου, 1991 [ΠΙΚΗΣ,ΠΟΠΑΤΖΗΣ, ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ.Δ/στές] Α. ΧΡ. ΣΟΛΟΜΩΝΙΔΗΣ &ΑΔΕΛΦΟΙ ΛΤΔ, Εφεσείοντες, ν. TSOURIS CONSTRUCTIONSANDESTATESLTD., 'Εφεσίβλητοι. (Πολιτική ΈφεσηΑρ. 7229). Σύμβαση— Πώλησηεμπορευμάτων — £ν μέρει γραπτή και εν μέρει προφορική — Δυνατότητα προσαγωγήςπροφορικής μαρτυρίας. 5 10 ,c 2Q 25 'Εξοδα — Άσκηση διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου — Επιδί καση του μισού ποσού των εξόδωντων εναγόντων στη περίπτωση όπου, μετά την συαψήφιση της απαίτησης και ανταπαίτησης, βρέ θηκευπόλοιπο υπέρ τωνεναγόντων. Η εφεσείουσα κίνησε αγωγή εναντίον των εφεσίβλητων για £1.145, υπόλοιπο τιμήματος πώλησης και εγκατάστασης ενός αυ τόματου ανελκυστήρα. Η εφεσίβλητη παραδέχθηκε την απαίτηση αλλά ήγειρε ανταπαιτηση για αποζημιώσεις, διότι ο ανελκυστήρας ήταν απλώς αυτόματος ανελκυστήρας και όχι του τύπου "down collective",όπως,κατάτον ισχυρισμό της εφεσίβλητης, ήτανησυμ φωνίατων διαδίκων.Γιατην μετατροπήτου ανελκυστήρα σε down collective χρειαζόταν η εγκατάσταση ενός διαλογέα, η αξία του οποίου ήταν το αντικείμενο της ανταπαίτησης.Το πρωτόδικο Δι καστήριο δέχθηκε την ανταπαιτηση, επιδίκασε γι'αυτή £900 σαν αποζημιώσεις και, συμψηφίζοντας την απαίτηση με τηνανταπαι τηση,εξέδοσε απόφασηυπέρτης εφεσείουσας για £245 καιτης επι δίκασετο 1/2 των εξόδων της. Αποφασίσθηκε όχι (α) Σωστά το πρωτόδικο Δικαστήριο είχε κρίνει ότι η συμφω νία μεταξύ των διαδίκων δεν είχε καταγραφεί εξαντλητικά σε οποιοδήποτε έγγραφο ή συνδυασμό εγγράφων και κατά συνέπεια ορθά έκρινε ότι προφορική μαρτυρία μπορούσε να προσαχθεί,και ότΊ-δεν ετίθετο θέμα εξέτασης του κατά πόσο ηυπόθεση ενέπιπτε στις εξαιρέσεις του κανόνα ότι προφορική μαρτυρία δεν είναι αποδεκτήγιατροποποίηση ή αλλοίωση γραπτής συμφωνίας. (β)Η διαταγήγιαταέξοδα ήταν^ιέσαστα όριατης διακριτικής ευχέρειας του πρωτόδικου Δικαστηρίου. Η έφεσηαπορρίφθηκε με έξοδα 355 Σολομώνίδης&Α/φοίv.TsourisConstructions
(1991)Υπόθεση πουαναφέρθτρζε: Polycarpou v.Polycaipou
(1982)1C.L.R. 182. Έφεση. Έφεση από τους ενάγοντες κατά της απόφασης του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας (Αρτεμίδης, Π.Ε.Δ.) που δόθηκε στις 16 Ιουλίου, 1986 (Αρ. Αγωγής 1340/83)με την οποία, μετά από συμψήφιση της απαίτησης και της ανταπαίτησης επεδίκασε στον ενάγοντα το ποσό των £245.-. Α. Παντελίδης και Θ. Ζερβός, για τους εφεσείοντες. 5 10 Γ. Κολοκασίδης, γιατους εφεσίβλητους. ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Η απόφαση του Δικαστηρίου θα δοθεί απότο Δικαστή Γ. Μ. Πική. ΠΙΚΗΣ, Δ.: Οι εφεσείοντες είναι εισαγωγείς ανελκυ στήρων και οι εφεσίβλητοι κατασκευαστές οικοδομών. Βάσει συμφωνίας πουείχεσυναφθεί μεταξύ των μερών, οι εφεσείοντες πώλησαν και εγκατέστησαν ανελκυστήρα για τις ανάγκες πολυκατοικίας των εφεσίβλητων. Η τιμή πώ λησης και εγκατάστασης συμφωνήθηκε, όπως είναι παρα δεκτό,σε£3.700.Μετά την εγκατάσταση οι εφεσίβλητοι ανακάλυψαν, όπως ισχυρίστηκαν, ότι ο ανελκυστήρας δεν ήταν του συμφωνηθέντος τύπου και ότι δεν πληρούσε τις προδια γραφές της συμφωνίας. Ενώ η συμφωνία πρόβλεπε την εγκατάσταση αυτόματου ανελκυστήρα του τύπου "Down 25 Collective" ο ανελκυστήρας τον οποίο οι εφεσείοντες εγκατέστησαν ήταν απλώς "αυτόματος". Το μειονέκτημα όμως δεν ήταν πέραν διορθώσεως, αλλά μπορούσε να θε ραπευθεί με την προσθήκη διαλογέα που θα αυτοματο ποιούσε επιλεκτικά τον ανελκυστήρα κατά την κάθοδο του και θατον καθιστούσε "Down Collective". 356 15 20 1 ΑΛΛ. 5 Σολομώνίδης &Α/φοί v.Tsouris Constructions Πικής,Δ. Οι εφεσίβλητοι γνωστοποίησαν την απαίτηση τους για πλήρωση του κενού, διαδικασίαπου συνεπαγότανκάποια δαπάνη για την προμήθεια του αναγκαίου διαλογέα και την εγκατάστασητου,μετην προσδοκία ότι OL εφεσείοντες θαανταποκρίνοντανστις υποχρεώσεις τους.Ή αντίδραση των τελευταίων ήταναρνητική,οπότανκαι οι εφεσίβλητοι αρνήθηκαν νακαταβάλουντο υπόλοιπο της οφειλής τους. για την προμήθεια και εγκατάσταση του ανελκυστήρα ανερχόμενο σε £1.145.- 10 Οι εφεσείοντες απέρριψαν την αξίωση των εφεσίβλη των ισχυριζόμενοι ότι ο ανελκυστήρας τον οποίον είχαν προμηθεύσει και εγκαταστήσει ήταν σύμφωνος με τις συμ φωνηθείσες προδιαγραφές.Συγχρόνως επέμεναν στην κα ταβολή του οφειλόμενου υπολοίπου το οποίο, ενόψει της 15 άρνησης των εφεσίβλητων αξίωσαν με την έγερση τηςαγω γής, η απόφαση στην οποία αποτελεί το αντικείμενο της παρούσας έφεσης. Οι εφεσίβλητοι παραδέκτηκαν την απαίτησηαλλά ήγειραν ανταπαιτηση για το ισάξιο της αξίας του διαλογέα 20 και της δαπάνης για την εγκατάστασητου. Ενόψει τηςπα ραδοχής της απαίτησης η δίκη περιστράφηκε γύρω από την ανταπαιτηση. Εκτος από την προφορική μαρτυρία είχε προσαφθεί και γραπτή μαρτυρία η οποία περιέχεται σε αριθμό τεκμηρίων που έτειναν να διαφωτίσουν ως 25 προς το περιεχόμενο και όρους της συμφωνίας των μερών. Μετά από σύντομη αλλά περιεκτική ανάλυση της προφορικής και γραπτής μαρτυρίας το πρωτόδικο δικα στήριο κατέληξε σταπιόκάτωσυμπεράσματα:
(1)Η μεταξύ των μερών συμφωνία δεν κατεγράφη 30 εξαντλητικά σε κανένα έγγραφο ή συνδυασμό εγγράφων, ούτε κανένα από αυτά απέβλεπε στην ενσωμάτωση των συμφωνηθέντων. Τα έγγραφα που κατατέθηκαν είχαν ανταλλαγεί κατά τις διαπραγματεύσεις που οδήγησαν στην τελική συμφωνία των μερών. Συνεπώς ήταν επιτρε35 πτή η αναφορά στα προφορικώς συμφωνηθέντα χωρίς καμιά παραβίαση της αρχής του δικαίου της απόδειξης που αποκλείει την εισαγωγή προφορικής μαρτυρίας σε 357 Πικης, Δ. Ιολομωνίδης&Α/φοίv.Tsouris Constructions
(1991)σχέση με τα συμφωνηθέντα, όταν αυτά περιέχονται σε γραπτή συμφωνία. Γιατολόγο αυτό,όπως διαπίστωσετο πρωτόδικο δικαστήριο,δεσυνέτρεχε λόγος για διερεύνηση της δυνατότητας προσαγωγής προφορικής μαρτυρίας λόγω ασάφειαςτου περιεχομένου γραπτήςσύμβασης σύμ- 5 φωνα με τιςαρχές στην Polykarpouv.Polykarpou
(1982)1 C.L.R. 182.Ηαναφορά στην προσφορά των εφεσειόντων σε "automatic passenger lift" δεν ήταν καθοριστική του ακριβούς τύπου τουανελκυστήρα, τονοποίο οι εφεσείο ντες θαπρομήθευαν.Οιαυτόματοι ανελκυστήρες υποδιαι- 10 ρούνταν σε τρεις κατηγορίες: (α) τοναπλό αυτόματο, (β) Up and Down collective,και (γ) Down Collective. Κατά το πρώτο στάδιο των διαπραγματεύσεων καθορίστηκε και σημειώθηκε, σεσημείωμα που τηρήθηκε, ότιο ανελκυστή ραςθαήταντου τύπου "Upand Down Collective" ηδετιμή 15 η οποία καθορίστηκε σε £3.850.- ανταποκρινόταν στην τιμή αυτούτου τύπου ανελκυστήρα. Σε μεταγενέστερο στάδιο η συμφωνία τροποποιήθηκε ώστε οανελκυστήρας οοποίος θαπαρεχότανθαήταν του τύπου "Down Collective" καιμειώθηκε ητιμή στην τελική 20 συμφωνηθείσα £3.700.- Η μαρτυρίατουκ. Φιλιππίδη, που κατάθεσε για τους ενάγοντες, περί του αντιθέτου απορρί φθηκε. Αντίθετα ημαρτυρία του κ.Τσουρή, που κατάθεσε για τους εφεσίβλητους έγινε αποδεκτή,καθώς και εκείνη του πρώην υπαλλήλου των εφεσειόντων του κ.Δημητρίου, 25 όχι μόνο ως αποτέλεσμα των εντυπώσεων του δικαστη ρίου για την ποιότητατης μαρτυρίας τους, αλλά και λόγω της εξωτερικής της ενίσχυσης.
(2)Μετά απόσυνεκτίμηση και αξιολόγηση τηςκατατε θείσας μαρτυρίας έκρινε ότι ηδαπάνηγιατην απόκτηση 30 και εγκατάσταση του διαλογέα ανερχόταν σε £900.-και όχι στοαντίστοιχο σεκυπριακές λίρες τουποσού $2.860 U.S., και
(3)Ότιμετά από συμψήφιση της απαίτησης και αντα παίτησης παρέμεινε υπόλοιπο £245.-τοοποίο επιδικάστη- 35 κε υπέρ των εφεσειόντων και σε συνάρτηση με αυτό το ποσό οι εφεσίβλητοι διατάχθηκαν να καταβάλουν το 358 1Α.Α.Δ. Σολομωνίδης&ΑΛροί v.Tsouris Constructions Πικής,Δ. ήμισυτωνεξόδωντων εφεσειόντων. Οι ουσιαστικοί λόγοι έφεσης συνοψίζονται σετέσσε ρις,ωςεξής:(α) Τοπρωτόδικο δικαστήριο κατέληξε σε εσφαλμένα 5 συμπεράσματασεσχέσημετο βάθροτης συμφωνίας. Πα ρόλο που δεν αμφισβητήθηκανευθέως ταευρήματα αξιο πιστίας του δικαστηρίου,οι έφεσείοντες εισηγήθηκανότι τα έγγραφα πουκατατέθηκαν ενώπιον τουδικαστηρίου καταμαρτυρούν τηνύπαρξηγραπτήςσυμφωνίας, απόκλι10 σηαπότηνοποίαδενήταν επιτρεπτή, εκτός εάνπρώτα διαπιστωνόταν ότι συνέτρεχαν οιπροϋποθέσεις πουανα γνωρίζει τοδίκαιοτηςαπόδειξηςγιατηνπροσαγωγή προ φορικήςδιασαφηνιστικής μαρτυρίας. Όπωςεισηγήθηκε ο κ.Παντελίδης, οποτεδήποτεη συμ15 φωνία ενσωματώνεται σε γραπτό κείμενο δημιουργείται μαχητό τεκμήριο ότι ενσωματώνει το σύνολο τωνόρων της συμφωνίας καικαμιά μαρτυρία δε μπορεί ναγίνει δεκτήεκτός εάνδιαπιστωθεί ότι συντρέχουν λόγοι διασα φήνισης του περιεχομένου της. (Ανεφέρθη στο Anson's 20 Law ofContracts -24th Ed., p. 308,310). Στηνπροκείμενηπερίπτωση έγινεδεκτήμαρτυρία κατ' αντίθεση προς τιςσχετικές αρχές του δικαίουκαι γιατο λόγοαυτόηαπόφασητου πρωτόδικου δικαστηρίουκαθί σταταιακροσφαλής.Ημόνηθεραπείατηνοποίαοιεφεσί25 βλητοι, όπως εισηγήθηκαν, θαμπορούσαν ναεπιδιώξουν ήταν εκείνητηςδιόρθωσης (rectification) τηςσυμφωνίας λόγωκοινού λάθουςή παράλειψηςτων μερών ναενσωμα τώσουν εκείναταοποίαείχανεπακριβώςσυμφωνηθεί. (β) Ηπροσαγωγή προφορικής μαρτυρίαςσεσχέση με 30 τησυμφωνία ήταν ανεπίτρεπτηκαιως αποτέλεσματων εγγράφων προτάσεων δεδομένου ότιοι εφεσίβλητοι στην υπεράσπισηκαι ανταπαιτηση τους περιορίζονται σεανα φοράσεσυμφωνία,γεγονός πουεξυπακούει γραπτήσυμ φωνία, 359 Πικής, Δ. Σολομώνίδης&Α/φοίv.Tsouris Constructions
(1991)(γ) Οκαθορισμός τωναποζημιώσεων υπήρξε πλημμε λής,και (δ) Η διαταγήγιατα έξοδα δεν ανταποκρίνεται στα επιβαλλόμενα απότην ορθήάσκηση της διακριτικής ευχέ ρειας του δικαστηρίουστον τομέα αυτό. 5 Και οι τέσσερις λόγοι έφεσης κρίνονται ανεδαφικοί και γιατο λόγο αυτόδεθεωρήσαμε αναγκαίο να ακούσου μετους εφεσίβλητους σε απάντηση. Το εύρημα του δικαστηρίου ότικανένα απότα τεκμή ρια δε σκοπούσε εξ αντικειμένου στην ενσωμάτωση της 10 συμφωνίας μεταξύ τωνμερών και τονπροσδιορισμότων όρων τηςκρίνεται ορθό ενόψει του περιεχομένου των εγ γράφων. Άλλωστε ότι ηαρχικήπροσφορά έγινε στο πλαί σιο των διαπραγματεύσεωντων μερών ενισχύεται καιαπό την ίδιατηνέκθεση απαιτήσεως στην οποία γίνεται αρχι- 15 κά αναφορά σε προσφορά ανελκυστήρα στην τιμή των £3.850.-και στην επόμενη παράγραφο αναφέρεταιησύνα ψη συμφωνίας για την παροχήτου ανελκυστήρα για ποσό £3.700.Ότι δεν επεξηγείται είναι οι συνθήκες πουοδήγησαν 20 στην τελικήσυμφωνίαπου αποτέλεσε το αντικείμενο προ φορικών διαπραγματεύσεωνστοπλαίσιο των οποίωνκα θορίστηκε και οτύποςτου ανελκυστήρα τον οποίο οιεφε σείοντες θαπρομήθευαν στους εφεσίβλητους, αυτόματος "Down Collective",ανάλογαμετην αξίαεκείνης της κατή- 25 γορίας ανελκυστήρα, £3.700.- Στην υπεράσπιση και αντα παιτηση γίνεται αναφορά σε συμφωνία και όχι γραπτή συμφωνία. Ηαναφορά σεσυμφωνία δεν υποδηλώνειαφεαυτής γραπτή συμφωνία ούτε ζητήθηκαν από τους εφε σείοντες λεπτομέρειες των ισχυρισμών των εφεσίβλητων ™ στο θέμα αυτό. Επομένως δενυπήρχε κώλυμα στην απο δοχή προφορικής μαρτυρίας για την εξακρίβωση των όρων της σύμβασης. Ο καθορισμός των αποζημιώσεων εξάλλου έγινε μετά από προσεκτική ανάλυσητης σχετικής μαρτυρίας, ηδεκα- 35 360 1 ΑΛΛ. Σολομωνίδης &Α/φοίv.Tsouris Constructions Πικής,Δ. τάληξη του δικαστηρίου δεν κρίνεται τρωτήγιαοποιοδή ποτελόγο. Τέλος ηκατάληξη ως προς τη διαταγήγια τα έξοδα ήταν μέσα στο όριο της διακριτικής ευχέρειας του δικα στηρίου,συναρτάταιάμεσαμετοαποτέλεσμα καιδενέχει καταδειχθείοτιδήποτετοοποίονατηνκαθιστάτρωτή. Ηέφεσηαπορρίπτεταιμεέξοδα. 361