(1991)26Απριλίου,1991 [ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ,ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, ΑΡΤΕΜΗΣ,Δ/στές] ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΝΙΚΗΤΑΠΑΝΑΠΩΤΟΥ, Εφεσείουσα, ν. ΣΟΝΙΑΣΑΝΔΡΕΑ Χ" ΚΥΡΙΑΚΟΥ, Εφεσίβλητων. (Πολιτική ΈφεσηΑρ.7502). Ακίνητη ιδιοκτησία —Αφαίρεση μέρους τηςιδιοκτησίας εγγεγραμμέ νου ιδιοκτήτη και προσθήκη τηςστην ιδιοκτησία άλλον ιδιοκτήτη με δόλια πράξη κτηματολογικού υπαλλήλου — Δεναποδείχθηκε οποιαδήποτε σχέση ή σύνδεση τον άλλου ιδιοκτήτη με τον δόλο του κτηματολογικού υπαλλήλου — Κατά πόσο επηρεάζεται η εγκυρότητα τηςπράξης. Ο περί Ακινήτου Ιδιοκτησίας (Διακατοχη, Εγγραφή και Εκτίμησις) Νόμος, Κεφ.224καιτροποποιήσεις,άρθρα58(συνοριακές διαφο ρές), 61 (διόρθωση λάθους),80(εφέσειςαπό αποφάσεις τουΔιευ θυντού Κτηματολογίου) — Σεποιες περιπτώσεις εφαρμόζονται. 5 10 Δικαιοδοσία Δικαστηρίων — Είναι ζήτημα δημόσιας τάξης και μπο ρεί ναεγερθεί αεοποιοδήποτε στάδιο τηςδιαδικασίας,ακόμα και κατ' έφεση—Περαιτέρω,τοΔικαστήριο έχεικαθήκονατο εγείρει αυτεπάγγελτα. Πολιτική Δικονομία —Διάδικοι — Κατά πόσο ήταν ανάγκη ναπρο- 15 στεθεί ο Διευθυντής τονΚτηματολογίον σανδιάδικος — Οιπερί Ακινήτου Ιδιοκτησίας (Διακατοχη,Εγγραφή και Εκτίμησις) Κανο νισμοί,1956—άρθρο 65του Κεφ.
- Πολιτική Δικονομία —Δικόγραφα —Κατά πόσο στην παρούσα νπόΟεσηήταν ανάγκη να υπάρξει συμμόρφωση με τηΔ.19, θ.5,των 2 0 Κανονισμών Πολιτικής Δικονομίας, ήτοι να δοθούν πλήρεις λε πτομέρειες του δόλου. Κατά το 19G7,μεδόλο κτηματολογικού υπαλλήλου, μέροςτης εγγεγραμμένηςακίνητηςιδιοκτησίαςτηςΕφεσείουααςαποσπάσθη κε από αυτή,αποτέλεσεαντικείμενο ξεχωριστής εγγραφής καιενε- ^-> γράφη στο όνοματης Εφεσίβλητης2, η οποίαμετάτο μετεβίβασε, δυνάμει δωρεάς,στην Εφεσίβλητη 1.Οδόλοςτου κτηματολογικού υπαλλήλου συνίστατο στοότιμεψευδείς παραστάσεις απέσπασε 362 1 Α.Α.Δ. 5 10 15 Παναγιώτου ν. Χ"Κυριάκου την υπογραφήτης Εφεσείουσας σε έντυπο συγκατάθεσης για την εγγραφήτου επίδικουκτήματος στο όνομα της Εφεσίβλητης
- Το επίδικο κτήμα παρέμεινε πάντοτε στην αποκλειστική καιαδιαφι λονίκητη κατοχήτης Εφεσείουσας, ηοποία ανακάλυψετηναπάτη το 1982, όταν ζήτησε να ανεγείρει οικοδομή στο κτήμα της. Το πρωτόδικο Δικαστήριο απέρριψε την αγωγή της Εφεσείουσας για ακύρωση των παράνομων εγγραφών και επανεγγραφή του επίδι κου κτήματος στο όνομα της διότι, όπως βρήκε, οι δύο Εφεσίβλη τεςδεν άσκησαν οι ίδιες το δόλο,ούτε είχεαποδειχθείοποιαδήποτε σχέση σύνδεσης μεταξύ τους και του κτηματολογικού υπαλλήλου. Ενώπιον του Εφετείου εγέρθηκε xaL θέμα δικαιοδοσίας του Επαρχιακού Δικαστηρίου εν όψει των προνοιών των'άρθρων 58, 61 και80 του περί Ακινήτου Ιδιοκτησίας (Διακατοχη,Εγγραφή και Εκτίμησις) Νόμου,Κεφ.224, ως επίσης θέματακατάπόσο έπρεπε να είναι διάδικοςκαι ο Διευθυντής του Κτηματολογίου καικατά πόσο έπρεπε να είχαν δοθεί πλήρεις λεπτομέρειες δόλου δυνάμει τηςΔ.19, θ.5 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας. Αποφασίσθηκε ότι 20 (<*)Συμφέρο που αποκτάται από δόλια πράξη δεν μπορεί να κρατηθείαπότρίτοπρόσωπο,παρ'όλο πουτο ίδιοδεν είναι μέρος στο δόλο. Οι Εφεσίβλητες δεν ήσαν καλήτηπίστει αγοραστές ένα ντι ανταλλάγματος. Γι' αυτόηαπόφασητου πρωτόδικουΔικαστη ρίουνααπορρίψειτηναγωγήδενήτανσύμφωνημετοΝόμο. 25 (β) Θέμα δικαιοδοσίας του Δικαστηρίου μπορεί να εγερθεί σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας,ακόμα και κατ' έφεση, και επιπλέον αποτελεί καθήκον του Δικαστηρίου να το εγείρει αυτε πάγγελτα.Το άρθρο58 του Κεφ. 224 έχει εφαρμογή μόνο στις πε ριπτώσεις όπου το θέμα είναι η τοποθέτηση επί του εδάφουςτων συνόρων, όπως αυτά περιγράφονται στον τίτλο ή φαίνονται στο σχετικό τοπογραφικό σχέδιο.Τοάρθρο61 του Κεφ.224 έχει εφαρ μογή μόνο στις περιπτώσεις όπου το λάθος μπορεί να ευρεθεί και να διορθωθεί απότασχέδια και βιβλία του Κτηματολογίου, χωρίς περαιτέρω έρευνα. Το άρθρο 80 του Κεφ. 224, στην έκταση που αποκλείει την προσφυγή σε Δικαστήριο είναι ασύμφωνο και αντί θετο με το άρθρο
- 1και 2 του Συντάγματος.Κατάσυνέπεια το Επαρχιακό Δικαστήριο είχε δικαιοδοσία να εκδικάσει την υπόθε ση. 30 35 40 (γ) Οι περί Ακινήτου Διαδικασίας (Διακατοχη, Εγγραφήκαι Εκτίμησις) Κανονισμοί, 1956, δεν υποστηρίζουν την εισήγηση ότι έπρεπε να είναι διάδικος και ο Διευθυντής του Κτηματολο γίου.εφαρμόζονται δε μόνο σε διαδικασίες δυνάμει του άρθρου 80 του Κεφ.224.Το άρθρο65 του Κεφ.224 απλώς επιβάλλει ορισμένα καθήκονταστον Πρωτοκολλητήκαιημήσυμμόρφωση μεαυτόου- 363 Παναγιώτουν.Χ"Κυριάκου
(1991)δόλως επηρεάζειτηδικαστική διαδικασία. (δ) Ηαγωγήδενήταναγωγήδόλου καιγι'αυτό ηΔ.19,0.5των θεσμών Πολιτικής Δικονομίας δεν είχε εφαρμογή.Εν πάσει περι πτώσει η Έκθεση Απαιτήσεως ικανοποιούσε τις απαιτήσεις της πιο πάνω πρόνοιας. 5 Ηέφεσηεπιτράπηκε μεέξοδα. Υποθέσεις πον αναφέρθηκαν: Central Co-operative Bankv.CY.E.M.S.
(1984)1C.L.R. 435Ibrahim v.Souleyman, 19 C.L.R. 237Chrysanthou andOthers v. Antoniades
(1969)1C.L.R. 622- 10 Hassidofv.SantiandOthers
(1970)1C.L.R. 220Fatsita v.Fatsita
(1988)1C.L.R. 210Ahmed v.Hassan, VIIC.L.R. 42Theodorou v.HjiAntoni,1961 C.L.R. 20315 Socratous v.Mezou
(1975)1C.L.R. 62· Hugueninv.Baseley, 3E.R. 526Re Yates,Exp. Brown, 27W.R. 65V Arnaout v.Zinouri, 19C.L.R. 249Kyprianouv. MitsiandAnother
(1975)3J.S.C.
- 2 0 Έφεση. Έφεση από την ενάγουσα κατά της απόφασης του Επαρχιακού Δικαστηρίου Πάφου (Αναστασίου, Α.Ε.Δ.) που δόθηκε στις 10Οκτωβρίου, 1987 (Αρ.Αγωγής 706/82) μετηνοποίαηαγωγήτηςγιαδήλωση τουΔικαστηρίουότι είναι νόμιμος κάτοχος και ιδιοκτήτρια τουτεμαχίου 311/ 25 1/1και311/1/2 φ.σ.51/12,που βρίσκεται στηΓεροσκήπου. Ε.Κωμοδρόμος και Ε. Κορακίδης, γιατην εφεσείουσα. Ε.Ευσταθίου και Κ.Καμένος, γιατις εφεσίβλητες. Cur.adv. vult. 364 1 Α.Α.Δ. 5 Παναγιώτουv. Χ" Κυριάκου ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ, Δ. ανάγνωσε την απόφασητου Δικα στηρίου. Ηπαρούσα έφεση-στρέφεται εναντίοναπόφασης του Επαρχιακού Δικαστηρίου Πάφου. Το αντικείμενο της υπόθεσης είναι κομμάτι γης, που σημειώνεται στα χωρομετρικά σχέδια ως Τεμάχιο 311/1/2, Φύλλο/Σχέδιο LI/12, Γεροσκήπου, έκτασης 2000 τ.π. Τα γεγονότα, όπως τα βρήκετο πρωτόδικοΔικαστήριο,ταοποίαδεναμφισβητή θηκανενώπιον μας,είναι:- Ο Νικήτας Παναγή Παπαγιάννη, πατέρας της εφε10 σείουσας, ήταν ιδιοκτήτης του τεμαχίου 311,·με Εγγραφή 5513, ημερομηνίας 22 Μαΐου,
- Με Αίτηση Αρ, Α2089/44το χώρισε σε δύο ίσα μερίδιακαι εκδόθηκανδύο ξεχωριστοί τίτλοι:(α) Τίτλος 5747, ημερομηνίας 1ης Μαΐου, 1945, που 15 κάλυπτε το Τεμάχιο 311/1, έκτασης μίας σκάλας και δύο προσταθιών. (β)Τίτλος 5748,της ίδιαςημερομηνίας, για το Τεμάχιο 311/2, της ίδιαςέκτασης. Ο Τίτλος 5748 -Τεμάχιο 311/2 -πωλήθηκε και μεταβι20 βάστηκε στη Σαββάτου Γιαρήμη-μητέρα της εναγόμενης 2 και γιαγιάς της εφεσίβλητης - εναγόμενης ι, με Αριθμό Τίτλου
- Ο Νικήτας Παναγή μεταβίβασε το Τεμάχιο 311/1, με Τίτλο 5747, επ' ονόματι της κόρης του - εφε σείουσας, η οποία έγινε ιδιοκτήτρια με τον Τίτλο 6429, 25 ημερομηνίας 27 Οκτωβρίου,
- Η Σαββάτου το μεταβίβασε στην κόρη της ΕλπίδαΣω κράτη Σαββίδη-εναγόμενη 2, η οποία χώρισε το Τεμάχιο 311/2 σε τρία υποτεμάχια 311/2/1,311/2/2 και 311/2/3.Το επίδικο κομμάτι γης ήταν μέρος του Τεμαχίου 311/1, που 30 εκαλύπτετο απότον Τίτλο 6429της εφεσείουσας. Ανέκυψε συνοριακή διαφοράκαι η Ελπίδα υπέβαλε στο Κτηματο λόγιο ΠάφουτηνΑ562/
- 365 Στυλιανίδης,Δ. Παναγιώτουν. Χ"Κυριάκου
(1991)Με βάση το Άρθρο 58 του περί Ακινήτου Ιδιοκτησίας (Διακατοχη, Εγγραφή και Εκτίμησις) Νόμου, (Κεφ. 224, Νόμοι Αρ. 3/60, 78/65, 10/66,75/68,51/71, 2/78, 16/80, 23/ 83, 68/84, 82/84, 86/85 189/86, 12/87,74/88, 117/88,43/90, 65/90),(ο "Νόμος"),οκτηματολογικός υπάλληλος Φουτρί- 5 δης, ο οποίος έχει αποθάνειαπόπολλά χρόνια, έκαμεεπι τόπιο εξέταση στην Α562/67, για τη συνοριακή διαφορά. Μεψευδείς παραστάσεις και δόλο, απέσπασε στο Έντυπο Ν.3Α -Τεκμήριο 3 -την υπογραφήτης εφεσείουσας, κάτω από τις τυπωμένες λέξεις: "Συγκατατίθεμαι/συγκατιθέ- 10 μέθα όπως τα κτήματα (υπ* αριθμ. 1έως 2) ταπεριγραφό μενα εις το κατωτέρω ΔΕΛΤΙΟΝ εγγραφούν επ' ονόματι του προσώπου το όνομα του οποίου φαίνεται έναντι της περιγραφής εκάστου των εν λόγω κτημάτων". Παρουσίασε στην εφεσείουσα ότι ήταν αναγκαία η υπογραφή της, για 15 την εγγραφή στον Τίτλο της δένδρων που είχαν φυτευθεί μετάτην έκδοση του. Με βάση τη συγκατάθεση που δόλια αποσπάστηκε, το Κτηματολόγιο, με άγνοια της εφεσείουσας, χώρισε το Τε μάχιο 311/1 σε Τεμάχια 311/1/1 και 311/1/2.Περιέλαβε το 20 311/1/2 στον Τίτλο της εφεσίβλητης - εναγόμενης 2 -και περιόρισε τον Τίτλο της Εφεσείουσας στο 311/1/
- Εκδό θηκαν δύο νέοι Τίτλοι, ημερομηνίας 29 Μαΐου, 1967:(α) Ο Τίτλος 7129 για τα Τεμάχια 311/1/2και 311/2,επ' ονόματι της Ελπίδαςκαι (β) Ο Τίτλος 7130 για το Τεμάχιο 311/1/1, επ' ονόματι της εφεσείουσας. Τελικά τα Τεμάχια 311/2/3 και 311/1/2, με Τίτλο 7142, μεταβιβάστηκαν με δωρεά, στις 27 Ιουλίου, 1968, από την εναγόμενη 2 στην ανεψιά της - εναγόμενη
- Ολόκληρο το Τεμάχιο 311/1, περιλαμβανομένου του 311/1/2,βρισκόταν πάντοτε στην αποκλειστική,αδιαφιλο νίκητηκατοχήτης εφεσείουσας καιτου προκατόχουτης. Το 1982, όταν ηεφεσείουσα επρόκειτο να ανεγείρει οι366 25 1 AAA. Παναγιώτουν. Χ"Κυριάκου Στυλιανίδης,Δ. ι κοδομή, απεκαλύφθηότι το επίδικο μέρος είχε αφαιρεθεί από τον Τίτλο της και περιληφθεί στον Τίτλο της Ελπίδας -εφεσίβλητης 2 - ο οποίος, όπως αναφέρεταιπιο πάνω, με ταβιβάστηκεστην εφεσίβλητη
- 5 10 15 Ηενάγουσα καταχώρισε την αγωγήστο ΕπαρχιακόΔι καστήριο Πάφου, μετην οποία αξιούσε:"α) Δήλωσιν του Δικαστηρίου ότι είναι η νόμιμος κά τοχος και ιδιοκτήτρια του τεμαχίου 311/1/1και311/1/2 φ.σ. 51/12 καιδικαιούται εις την επ*ονόματι της εγγραφήν ακυρούμενης οιωνδήποτε εμποδίατν και τροπο ποιουμένων των υπαρχουσών εγγραφών αναλόγως. β) Διάταγματου Δικαστηρίου δι' ου να διατάσσεται η ακύρωσις και τροποποίησις του τίτλου επ' ονόματι της εναγομένης 1,υπ' αρ.7142 ημερ.27/7/68εις τρόπον ώστενακαλύπτει μόνον το τεμάχιον 311/2/3 καιτο τεμ. 311/1/2 ν' αποτελέση περιεχόμενον του τίτλου της εναγούσης υπ' αρ.7130 όστις να περιλαμβάνει ως τεμάχια 311/1/1και 311/1/2διατασσομένης ακυρώσεως και τρο ποποιήσεως των σχετικών τίτλων αναλόγως. 20 γ) Διάταγμα δι' ου να δίατάσσωνται οι εναγόμενοι να παύσουν καθ' οιονδήποτε τρόπον επεμβαίνοντες επί των τεμαχίων φύλλον σχέδιον χωρομετρίας 51/12 τεμά χιον 311/1/2 ανήκοντος τη εναγούση απ' ανέκαθεν ως ανωτέρω λεπτομερώς αναφέρεται. 25 δ)Οίον διάταγμα το Δίκαστήριον κρίνει υπόταςπε ριστάσεις δίκαιονκαι εύλογον." Το πρωτόδικοΔικαστήριο είπε ότι,χωρίς την πιοπάνω αναφερόμενη έγγραφη συγκατάθεση, το επίδικο μέρος της γης δεν θααφαιρείτοαπότον Τίτλο της εφεσείουσας καιη 30 έκταση των δύο αρχικών Τεμαχίων 311/1 και 311/2 θα ήταν ίση,και πρόσθεσε:"I see no justifiable excuse or incentive on the part of the Plaintiff to give such a consent." ("Δεν βρίσκω 367 Στυλιανίδης, Δ, Παναγιώτου ν.Χ"Κΐ)ριάκον
(1991)οποιαδήποτεδικαιολογημένη αιτίαήκίνητρο για την ενάγουσα ναδώσει τησυγκατάθεσηαυτή.") Παρόλα όμως αυτά τα γεγονότα, επειδή οι δύο εναγό μενες δεν άσκησαν οι ίδιες το δόλο και δεν αποδείχτηκε οποιαδήποτε σχέσησύνδεσης μεταξύ τους καιτου Φουτριδη,απέρριψε τηναγωγή. Αυτή είναι η προσβαλλόμενη απόφαση. Ο ευπαίδευτος δικηγόρος για τις εφεσίβλητες ήγειρε, όπως ηγέρθη και στο πρωτόδικο Δικαστήριο αλλά δεν αποφασίστηκε,ζήτημαδικαιοδοσίας των Δικαστηρίων. 5 ^ Ζήτημα δικαιοδοσίας του Δικαστηρίου, και ανακόμα δεν εγερθεί στο πρωτόδικο Δικαστήριο, ή σε ειδοποίηση έφεσης, επειδή είναι ζήτημα δημόσιας τάξης, μπορεί να εγερθεί σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας.Περαιτέ ρω, το Δικαστήριο έχει καθήκο,όταν Δικαστήριο εκδικά- 15 σει υπόθεση χωρίς δικαιοδοσία, να εγείρει αυτεπάγγελτα το ζήτημα τούτο, γιατί η διαδικασία άλλωσπως είναι άκυρη - (βλ. Central Co-OperativeBank v. CY.E.M.S.
(1984)1 C.L.R.435). Ο ευπαίδευτος δικηγόρος των εφεσίβλητων ισχυρίστη- 20 κε ότι ηδιαφοράείναι συνοριακή και έπρεπε να αποφασι στεί πρώτα,με βάσητο Άρθρο 58 τουΝόμου,απότο Διευ θυντήτου Κτηματολογίου. Εάνυπάρχειλάθος στις εγγρα φές, τότε έπρεπε, πάλιν,να διορθωθεί το λάθος, κατ' απο 5 κλειστικότητα, από το Διευθυντή του Κτηματολογίου. Οποιαδήποτε απόφαση του Διευθυντή, κάτω από τα Άρθρα 58 ή 61, μπορούσε να εφεσιβληθεί στο Επαρχιακό Δικαστήριο, με βάσητο Άρθρο 80. Το Δικαστήριο δεν έχει δικαιοδοσία να επιληφθεί της υπόθεσης. Το Άρθρο 58
(1)τουΝόμου προβλέπει:"58.. -
(1)Οσάκις αναφύεται οιαδήποτε διαφορά ως προς τα σύνορα οιασδήποτε εγγεγραμμένης γαίας, ο Διευθυντής επιλύει την τοιαύτην διαφοράν, εις πρώτον στάδιον, κατόπιν ειδοποιήσεως διδομένης εις τα μέρη 368 .1 AAA. 5 Παναγιώτουv. Χ"Κυριάκου Σιυλιανίδης,Δ. τουλάχιστον δεκατέσσαρας ημέρας προηγουμένως πληροφορούσης αυτάπερί του χρόνου ότεταυπόαμφισβήτησιν σύνορα θαεπιθεωρηθώσι και ουδέν Δικαστήριον επιλαμβάνεται οιασδήποτε αγωγής ή ετέρας διαδικασίας αναφορικώς προς την τοιαύτην διαφοράν εκτός εάν αύτηέχει επιλυθή εις πρώτον στάδιον ως εν τωπαρόντι άρθρωπρονοείται." Το Άρθρο 61 προβλέπει:- JQ 15 "61. -
(1)ΟΔιευθυντής δύναταιναδιόρθωση οιονδήποτε λάθος ήπαράλειψιν εν τω Κτηματικά) Μητρώω ή εν οιωδήποτε βιβλίω ή σχεδίω του Επαρχιακού Κτημα τολογικού Γραφείου,ήεν οιωδήποτε πιστοποιητικά)εγ γραφής, και παν τοιούτο Μητρώον, βιβλίον, σχέδιον ή πιστοποιητικόν εγγραφής ούτω διορθωθέν έχει την αυτήν εγκυρότητα και ισχύν ως εάν το τοιούτο λάθος ή ητοιαύτηπαράλειψις να μηείχεγίνει.
(2)Οσάκις λόγω λάθους,παραλείψεως,ψευδούς βε βαιώσεως ή ψευδούς παραστάσεως, γενομένης καλή τη πίστει ήδολίως, διενεργηθή οιαδήποτεεγγραφήεν οιω δήποτε βιβλίω ΕπαρχιακούΚτηματολογικού Γραφείου, ο Διευθυντής δύναται, μετά την διαπίστωσιν των αλη θών γεγονότων, να προβή εις ακύρωσιν της τοιαύτης εγγραφής,ως και παντός πιστοποιητικού σχετιζομένου προς την εγγραφήνταύτην. 25 35
(3)Ουδεμία τροποποίησις, διόρθωσις ή ακύρωσις διενεργείται δυνάμει των διατάξεων του εδαφίου
(1)ή
(2)εκτός εάν δοθή τριάκοντα ημερών προηγουμένη ειδοποίησις υπό του Διευθυντού εις οιονδήποτε πρόσωπον όπερ δυνατόν να επηρεάζεται υπό ταύτης,οιονδή ποτε δε πρόσωπον δύναται, εντός της περιόδου των τριάκοντα ημερών απότης ημερομηνίας καθ*ην εδόθηη τοιαύτη ειδοποίησις, νακαταχώρηση ένστασιν παρά τω Διευθυντή όστις επί τούτω εξετάζει ταύτην και δίδει ειδοποίησιν περί της επί ταύτης αποφάσεως αυτού εις τον ενιστάμενον." 369 Στυλιανίδης, Δ. Παναγιώτου ν.Χ"Κυριάκοι>
(1991)ΤοΆρθρο 80προβλέπει:"80.Πανπρόσωπονέχονπαράπονονκαθ'οιασδήπο τε διαταγής ειδοποιήσεως ή αποφάσεως του Διευθυ ντούδιενεργηθείσης,δοθείσηςή ληφθείσηςδυνάμειτων διατάξεωντουπαρόντοςΝόμουδύναται,εντόςτριάκο- 5 ντα ημερών από της ημερομηνίας κοινοποιήσεως εις αυτόντηςτοιαύτηςδιαταγής,ειδοποιήσεωςήαποφάσε ως ναυποβάληέφεσιν εις τοΔικαστήριον καιτο Δικαστήριον δύναταιναεκδώσηεπ'αυτήςτοιούτοδιάταγμα ως ήθελεν είναι δίκαιον αλλά, εκτός δι' εφέσεως ως 10 προνοείται εν τω παρόντι άρθρω,ουδέν Δικαστήριον επιλαμβάνεται οιασδήποτε αγωγής ή διαδικασίαςεφ' οιουδήποτε ζητήματος εν σχέσει προς ο ο Διευθηντής κέκτηται εξουσίαν να ενεργή δυνάμει των διατάξεων τουπαρόντοςΝόμου: 15 ΝοείταιότιτοΔικαστήριονδύναται,εάν ικανοποιηθήότι λόγωαπουσίαςεκτηςΔημοκρατίας,ασθενείας ή ετέρας ευλόγου αιτίαςτο παραπονούμενον πρόσωπον ημποδίζετο απότου να υποβάληέφεσιν εντός τηςπε ριόδου των τριάκοντα ημερών,ναπαρατείνητην προ- 20 θεσμίαν εντός της οποίαςδύναταιναυποβληθήέφεσις υπό τοιούτους όρους ως τούτο ήθελε θεωρήσει σκόπιμον." ΤοΚτηματολόγιοείναιτεχνικότμήματου Κράτους. Ηφύση τωνδιαφορών,ωςπροςτασύνορα, στηνοποία .25 αναφέρεται το Άρθρο 58, έχει καθοριστεί στην υπόθεση Sherifc Moustafa Moulla Ibrahim v. MehmedSaiih Souleyman 19CL.R.237.Στη σελ. 239ειπώθηκε:"We consider thatthekind of dispute towhich section 56 (ToΆρθρο 56 αναριθμήθηκεσε Άρθρο 58) appliesis 30 oneinwhichtheboundary isdescribedinthetitle-deedor delineated on a plan, and the dispute is as to wherethe physicalboundary should actually run onthelandso asto conform with the deed or the plan. It does not apply wherethereis adispute as towhether thedescription ina 35 370 1 AAA. Παναγιώτουv. Χ"Κυριάκου Στυλιανίδης,Δ. deedor delineation in aplan is correct ornot. Thetrial Court,therefore, hadjurisdictiontodealwith whatwe considerthe main issuein this case,namely,as •to whethertherehasbeen amistakeinthe registration." 5 (Βλ., επίσης, Melpomeni Panayiotou Chrysanthou & Othersv.NeoclisAntoniades
(1969)1 C.L.R.622.) Η εφαρμογή του Άρθρου 61 περιορίζεται στις περι πτώσεις εκείνες που το λάθος μπορεί να ευρεθεί και να διορθωθεί απότα σχέδια και βιβλία του Κτηματολογίου, 10 χωρίς περαιτέρω έρευνα, ανεξάρτητα απότην έκτασητης ισχύος και εφαρμογής του Άρθρου αυτού πριν την εγκα θίδρυσητηςΔημοκρατίας. Το Σύνταγμα,με βάσητο Άρθρο 179, είναι ουπέρτα τοςΝόμοςτηςΠολιτείας. Το Άρθρο 80 του Νόμου,στην έκταση που αποκλείει την προσφυγήσεΔικαστήριο, είναι ασύμφωνοκαιαντίθε το με το Άρθρο 30.1 και 2 του Συντάγματος, το οποίο έχει:20 25 30 "30.
- Εις ουδένα δύναται ν' απαγορευθήηπροσφυγή ενώπιον του δικαστηρίου, εις οδικαιούταιναπροσφυ γή δυνάμει του Συντάγματος. Η σύστασις δικαστικών επιτροπών ή εκτάκτων δικαστηρίων υπό οιονδήποτε όνομααπαγορεύεται.
- Έκαστος, κατάτηνδιάγνωσιν των αστικώναυτού δικαιωμάτων και υποχρεώσεων ή οιασδήποτε κατ' αυτού ποινικής κατηγορίας, δικαιούται ανεπηρέαστου, δημοσίας ακροαματικής διαδικασίας εντός ευλόγου χρόνου, ενώπιον ανεξαρτήτου,αμερόληπτου καιαρμο δίουδικαστηρίου ιδρυομένου διάνόμου. Αι αποφάσεις των δικαστηρίων δέον να είναι ητιολογημέναι και ν' απαγγέλλωνται εν δημοσία συνεδριά σει, πληνόμως οτύποςκαιτοκοινόν δύνανταιν' απο371 Στί'λιανίδης, Δ. Παναγιώτου ν.Χ"Κυριάκου
(1991)κλεισθώσιν εξ ολοκλήρου ήμέρους τηςδίκηςτηαποφάσει του δικαστηρίου, οσάκιςαπαιτήτούτοτο συμφέρον της ασφαλείας της Δημοκρατίαςή της συνταγματικής τάξεως ή της δημοσίας τάξεως ή της δημοσίας ασφα λείας ή των δημοσίων ηθών ήτο συμφέρον των ανηλί- 5 κων ή ηπροστασίατης ιδιωτικήςζωήςτων διαδίκωνή υπό ειδικάς συνθήκας,καθ'ας κατά την κρίσιν του δι καστηρίου η δημοσιότης θα ηδύνατο να επηρεάσηδυ σμενώς το συμφέροντης δικαιοσύνης." Στην υπόθεση Imbrahim Mehmed Chakkarto v. 77ie 10 Attorney-General, 1961 C.L.R. 231, στη σελ. 237 το Δικα στήριο είπε:"So,whatever may have been theeffect of section 61, or the combined effect of this section read together with section 80, regarding the jurisdiction of the ordinary 1 5 courts to entertain appellant's present claim, prior to the establishment of the Republic, now the effect of these sections cannot, in my opinion, be to take such jurisdiction away from the District Judge and pass it over to the Director of Lands and Surveys or any other ^0 executive officer." Στην υπόθεση Abraham Hassidoff v. Paul AntoineAristideSanti and Others
(1970)1C.L.R. 220, τοΔικαστή ριο, αφού έκαμε αναφορά στην προηγούμενη νομολογία, -_ είπεστησελ. 236:"This being a case concerning legal rights in land, it is •obviously a case in which the parties affected should be given full opportunity of vindicating theirlegal rights in a Court of law in an action for a declaratory judgment as to title or otherwise, with all the safeguards as to proof and 30 admissibility of legal evidence:" (Βλ., επίσης την υπόθεση Michaelides v. Ttapoura
(1980)1C.L.R.610.) To Άρθρο 80 απασχόλησε το Ανώτατο Δικαστήριο 372 1AAA. 5 Παναγιώτου ν.Χ"Κυριάκου Στυλιανίδης,Δ. στην υπόθεσηFatsita v. Fatsita &Another
(1988)1C.L.R. 210. Το Δικαστήριοαποφάσισεότι το Άρθρο 30 τουΣυ ντάγματος και το Άρθρο 6
(1)της Ευρωπαϊκής Συνθήκης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων διασφαλίζουν το δικαίωμα κάθε προσώπου νααποφασίζονται τααστικά του δικαιώ ματα καιυποχρεώσειςαπό αρμόδιο Δικαστήριο, τοοποίο εγκαθιδρύεται απότοΝόμο. Στιςσελ.216-217αναφέρονταιτα ακόλουθα:- 10 "Paragraph 2 of Article 30 is areplica of paragraph 1 of Article 6of the European Convention on HumanRights, whichwas ratified by Law 39/62. The principle whereby a civil claim must be capable of being submitted to a Judge ranks as one of the universal 'recognized' fundamental principles of Law.The 15 right of access constitutes anelement which is inherentin therightstated in Article 30 of the Constitutionand 6
(1)of theConvention. 20 25 30 35 The European Court on Human Rights reached the conclusion, without needing to resort to 'supplementary means of interpretation' as envisaged in Article 32 of the Vienna Convention,thatArticle 6
(1)secures to everyone the right to have any claim relating to his civilrightsand obligations brought before a Court or tribunal. In this way the Article embodies the 'right to a Court',of which the right of access, that is the right to institute proceedings before Courts in civil matters, constitutes one aspect only. To this are added the guarantees laid down in Article 6
(1)as regards both the organization and composition of the Court, and the conduct of the proceedings. In sum, the whole makes up the right to a fair hearing - (see Digest of Strasbourg, Case-Law relating to the European Convention on HumanRights, volume 2, pp. 296-297). It would be inconceivable that Article 30should describe in detail theproceduralguarantees afforded to parties in a pending law suit and should not first protect that, which alone makes it in fact possible to benefit from suchguarantees,that is access to 373 Γτυλιανίδης,Δ. Παναγιώτου ν.Χ"Κυριάκου
(1991)aCourt. The fair, public and expeditious characteristics of judicial proceedings are of no value at all,if there areno judicial proceedings - (see the Judgments of E.C.H.R. in Lawless Case,Series A. volume 3,p.52; Delcourt,Series 5 A,volume 11,pp. 14-15). Theguaranteeoftheright of access totheCourtsdoes not debar the legislature from providing for some sort of regulation of this right provided that the regulatory provision is not arbitrary or unreasonable and does not 10 labour as an infringement of the right of access to a Court. Where there are any limitations imposed by law on the Court's jurisdiction, it is the Courts themselves who should decide in theevent of dispute (Jacobs - European 15 Convention on Human Rights, 1975, p. 93, see, also, Irrigation Division 'Katzilos' v.Republic
(1983)3 C.L.R. 1068). It is significant that paragraph 1 of Article 30 of our Constitution is notfound in the internationaldocuments, 20 which form the basis of the Chapter of theConstitution relating tofundamentalrightsandliberties. Paragraph 1 makes special mention of the right of access to the Court assigned to him by, or under the . Constitution. This paragraph attracted comment on 25 Colder Case,(see Series B,vol. 16,p. 42). In this country, even before the coming into operation of the Constitution,the Court interpretedthe powers vested in the Director as limited to rather technical matters andnotmattersof vindication of rights. 30 In Sherife Moustafa Moulla Ibrahim v. Mehmed Souleyman
(1953)19 C.L.R. 237, the Supreme Court expressed theview thatsection 56 (Now58),regarding a boundary dispute, did not apply where there was a 374 1 AAA. Πανογιώτου v. Χ"Κυριάκου Στυλιανίδης, Δ. dispute as to whether the description in a deed or delineation inaplan was correct or not. 5 10 After the establishment of the Republic, inAbraham Hassidoff v. Paul Antoine-Aristide Santi and Others
(1970)1C.L.R. 220, it was said that in a case concerning legal rights in land, the parties affected should be given full opportunity of vindicating theirlegalrights ina Court of Law for an action for adeclaratory judgment as to title or otherwise, with all the safeguards as to proof and admissibility of legal evidence." Ενόψει τωνπιοπάνω,το Δικαστήριο έχειδικαιοδοσία να επιληφθεί της παρούσας υπόθεσης. Ο δικηγόρος των εφεσίβλητων υπέβαλε, περαιτέρω, ότι η διαδικασία στην παρούσα υπόθεση πάσχει,γιατί δεν έγινε διάδικοςο Διευ15 θυντής του Κτηματολογίου. Βάσισε τον ισχυρισμό του στους περί Ακινήτου Ιδιοκτησίας (Διακατοχη, Εγγραφή και Εκτίμησις) Διαδικαστικούς Κανονισμούς του 1956, που δημοσιεύτηκαν στην Cyprus Gazette No.3956,ημερο μηνίας 5 Ιουλίου, 1956, Παράρτημα Τρίτο, Αριθμός Γνω20 στοποίησης 622,σελ. 555. Οι Κανονισμοί αυτοί δεν υποστηρίζουν την εισήγηση του δικηγόρου. Περαιτέρω, οι Κανονισμοί αυτοίαναφέ ρονται μόνο σε διαδικασία με βάση το Άρθρο 80 του Νόμου. 25 30 35 Προβλήθηκε ο ισχυρισμός ότι δεν υπήρξε συμμόρφωση με την παράγραφο 1του Άρθρου 65 του Νόμου,ηοποία προβλέπει:"65. -
(1)Οσάκις αγωγήή άλλη διαδικασίαεγείρεται εν οιωδήποτε Δικαστήρια) δι' ης αξιούται τίτλος εφ' οιασδήποτε ακινήτου ιδιοκτησίας, ο Πρωτοκολλητής του Δικαστηρίου δέον όπως απαιτή παρά του ενάγο ντος ή του αιτητού όπως εφοδιάση αυτόν διά κεκυρωμένου αντιγράφουτου κλητηρίου εντάλματος ή ετέρου εγγράφου διά του οποίου η αξίωσις υπεβλήθη και ο Πρωτοκολλητής αποστέλλει τούτο εις το Επαρχιακόν Κτηματολογικόν Γραφείον προς ενημέρωσιν του Διευ375 Στυλιανίδης,Δ. Παναγιώτου ν.Χ"Κΐ)ριάκου
(1991)θυντού." Η πρόνοια του Άρθρου αυτού επιβάλλει στον Πρωτοκολλητή του Δικαστηρίου καθήκο και υποχρέωση. Ο σκο πός της πρόνοιας αυτής είναι να ενημερώνεται το αρμό διο επαρχιακό κτηματολογικό γραφείο και ο Διευθυντής για τις αγωγές και άλλες διαδικασίες, οι οποίες αφορούν τίτλο ακίνητης ιδιοκτησίας, για να μπορούν να εκτελούν τα καθήκοντα του τμήματος τους καλύτερα και αποτελε σματικότερα. Η μη συμμόρφωση προς την πρόνοια αυτή δεν επηρεάζει καθόλου τηδικαστικήδιαδικασία. 5 10 Είναι σημαντική ηπαράγραφος
(2)του Άρθρου 65, με την οποία κεκυρωμένο αντίγραφο της απόφασης, ή δια τάγματος Δικαστηρίου, αποτελεί επαρκή εξουσιοδότηση στο Διευθυντή να διενεργήσει εγγραφές ή μεταβολές που απαιτούνται απότην απόφαση,το διάταγμα, με μόνη προ- 15 υπόθεση τηνκαταβολήτων σχετικών τελών. Ο δικηγόρος των εφεσίβλητων επιχειρηματολόγησε ότι δεν δόθηκανεπαρκείςλεπτομέρειες τουδόλου που άσκησε ο Φουτρίδης και, ως εκ τούτου, δεν υπήρξε συμμόρφωση προς τη Διάταξη 19, Θεσμό5 των Κανονισμών Πολιτικής 20 Δικονομίας. Η αγωγή δεν είναι αγωγή δόλου. Το αντικείμενο της αγωγής είναι η ιδιοκτησία του επίδικου Τεμαχίου 311/1/2 του Φύλλου/Σχεδίου Π/12 και ο προβαλλόμενος δόλος είναι μόνο παρεμπίπτον γεγονός και δεν αποτελεί το ου- 25 σιώδες επίδικο θέμα στην αγωγή. Εν πάση περιπτώσει, η Έκθεση Απαιτήσεως ικανοποιεί τις απαιτήσεις του σχετι κού Κανονισμού. "Κύριος" σημαίνει το πρόσωπο το δικαιούμενο να εγ γραφεί ως κύριος οποιασδήποτε ακίνητης ιδιοκτησίας, είτε τούτο είναι εγγεγραμμένο, είτε όχι - (Άρθρο 2 του Νόμου). Η "εγγραφή" είναι καταχώριση στο Μητρώο τόυ Κτη ματολογίου. 376 1AAA. Παναγιώτου v. Χ"Κυριάκου Γτυλιανίδης,Δ. Η "εγγραφή -τίτλος" αποτελεί μόνον εκ πρώτης όψεως μαρτυρία ιδιοκτησίας. Το τεκμήριο αυτό της ιδιοκτησίας είναι μαχητό και μπορεί να προσβληθεί - (βλ., μεταξύ άλλων, Hj. Salih Mihtatv. Diamantou Loiza VI C.L.R. 13). 5 Στην υπόθεση MoIIa MustafaHaji Ahmed v. AbdulKadir Hassan,VII C.L.R. 42, ο Tyser, C.J., είπε στη σελ. 47:- 15 "Any person who wishes to take advantage of the law must not only be registered but have a right to be registered. When a person claims to have arightsuperior to that acquired by occupation for the prescribed time he must at all events prove that right - that is to say - he must prove not only that he is registered but that he has a right to be registered. Registration alone is not sufficient." 20 (Βλ., επίσης, Thomas Antoni Theodorou v. Christos Theori Hadji Antoni, 1961 C.L.R. 203 MyroforaNicou Socratous v.Nicolas Michael Mezou
(1975)1C.L.R.62). Η κατοχήκτήματος είναι συνυφασμένη στενά με την ιδιοκτησία · 10 Τα γεγονότα, στην παρούσα υπόθεση, αποδεικνύουν ότι η εφεσείουσα ήταν η ιδιοκτήτρια -κυρία -του επίδι.κου κτήματος. Ο προκάτοχος της και η ίδια είχαν την αδιαφιλονίκητη και αδιάληπτη κατοχή τούτου από το 25 1944. Το επίδικο τεμάχιο εκαλύπτετο από τον Τίτλο της. Ο Τίτλος της, λόγω της δόλιας πράξης του κτηματολογι κού υπαλλήλου -τώρα αποβιώσαντα Φουτρίδη - αλλοιώ θηκε με την αφαίρεσητου επίδικου μέρους καιτην περίλη ψη του στον Τίτλο της εφεσίβλητης. Οι εφεσίβλητες δεν 30 παρουσίασαν ίχνος μαρτυρίας για να αποδείξουν κυριό τητατου κτήματος,εκτός απότην ύπαρξητου Τίτλου, που εκδόθηκε μετον τρόπο που πιο πάνωαναφέρεται. Το πρωτόδικο Δικαστήριο απέρριψε την αγωγή, γιατί οι εφεσίβλητες δεν ήταν μέρη στο δόλο. Αυτό δεν είναι 35 σύμφωνο με το Νόμο. Το συμφέρο που αποκτάται από δόλια πράξη δεν μπορεί να κρατηθεί απότρίτο πρόσωπο, παρόλο που το ίδιο δεν είναι μέρος στο δόλο - (βλ. 377 Στυλιανίδης, Δ. Παναγιώτου ν.Χ"Κυριάκου
(1991)Brigmanv. Green28 E.R. 399, L.C.). Στην υπόθεση Hugueninv. Baseley, 33 E.R. 526, L.C., αποφασίστηκε ότι συμφέροντα που αποκτούνται μέσω τουδόλου άλλου προσώπου,δεν μπορούννακρατηθούν. Στην υπόθεση Re Yates, Ex p. Brown,27 W.R. 651, C.A., επιβεβαιώθηκεηπιοπάνω αρχή. ΟJames, L.J., είπε:- 5 "The principle is established that interests obtained through fraud cannot be maintained by third persons, although notthemselves parties to the fraud." Οι εφεσίβλητες δεν είναι καλή τη πίστει αγοραστές 10 έναντιανταλλάγματος. Και στην περίπτωση ακόματου καλήτη πίστειαγορα στή, η νομολογία επιβάλλει εύλογη φροντίδα και έρευνα για να μπορεί να θεωρηθεί "καλή τη πίστει αγοραστής" (βλ. Akil HusseinArnaout v. Emine HusseinZinouri, 19 15 C.L.R. 249, όπου ο Αρχιδικαστής Hallinan, στη σελ. 255, αναφέρθηκε στη νομολογία πάνωστο θέμα,την οποίαδεν είναι ανάγκηνα επαναλάβουμε.Βλ., επίσης, Kyprianouν. Mitsi andAnother
(1975)3 J.S.C. 1179 Hanbury's Modern Equity, 5η Έκδοση,-21 -σελ. 34 Cheshire Modern Law of ^0 Real Property, 10η Έκδοση,σελ. 63και65). Στην παρούσα υπόθεση το Πιστοποιητικό Εγγραφής της εφεσίβλητης δεν είναι σύμφωνο με την κυριότητα της, το επίδικο τεμάχιο είναι ιδιοκτησία της εφεσείουσας, η οποία δικαιούται στις θεραπείες που ζήτησε στην αγωγή 25 της. Η έφεση επιτυγχάνει. Ηπροσβαλλόμενη απόφαση ακυ ρώνεται και εκδίδεται απόφαση σύμφωνα με την παρά γραφο 13(a), (β)και (γ)της Έκθεσης Απαιτήσεως. Οι εφεσίβλητες ναπληρώσουν ταέξοδατης έφεσης. Η έφεσηεπιτρέπεται μεέξοδα. 378 30