1Α.Α.Δ. 26Απριλίου,1991 [ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ, ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, ΑΡΤΕΜΗΣ, Δ/στές] ΜΑΡΟΥΛΛΑ Π.ΠΑΠΑΚΟΚΚΙΝΟΥ &ΑΛΛΕΣ, Εφεσειουσών, ν. ΜΙΧΑΗΛ ΘΕΟΔΟΣΙΟΥ, Εφεσίβλητου. (Πολιτική ΈφεσηΑρ. 7405). 5 10 Αστικά αδικήματα — Παράνομη επέμβαση σε ακίνητη ιδιοκτησία — άρθρο 43 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148 — Ανοιγμα ανοιγμάτων ή παραθύρων σε τοίχο που συνόρευε με το κτήμα των Εναγουσών—Είσοδος στο κτήμα τους για εκτέλεση εργασιώνεπιδιόρθωσηςτου ενλόγω τοίχου — Κατά πόσο ο εν λόγω τοίχος ήταν "κοινόςτοίχος". Αποζημιώσεις για παράνομη επέμβαση σε ακίνητη ιδιοκτησία — Δεν είναι ανάγκη να αποδειχθεί ζημία,διόη το αδίκημα είναι αγώγιμο perse — Αν όμωςδεν αποδειχθεί ζημία μπορεί να δοθούν ονομαστικές μόνο αποζημιώσειςκαι να μη δοθούν έξοδα ήακόμη και να διαταχθεί ο Ενάγων να καταβάλει έξοδα στον Εναγόμενο. Δικόγραφα — Καθορίζουν τα επίδικα θέματα — Μαρτυρία που δεν καλύπτεται από τα δικόγραφα πρέπει να αγνοείται από το Δικα στήριο. ,<- 20 2g Οι Εφεσείουσες ενήγαγαντον Εφεσίβλητο για παράνομηεπέμ βασησε κτήματους στην Πάφο, που συνίστατο, κατά τον ισχυρι σμό τους (i) σε άνοιγμαήδιαπλάτυνση ανοιγμάτωνή παραθύρων σε τοίχο αποθήκης του Εφεσίβλητου που συνόρευε με το κτήμα τους,και (ϋ) στην είσοδο και διέλευση απότο κτήματουςγιατην διεξαγωγή εργασιών επιδιόρθωσης του τοίχου του Εφεσίβλητου, και η χρήση του κτήματος τους για στάθμευση αυτοκινήτων. Το πρωτόδικο Δικαστήριο βρήκε (α) ότι ο τοίχος της αποθήκηςτου Εφεσίβλητου δεν ήταν "κοινός τοίχος", αλλά ανήκεεξ ολοκλήρου στον Εφεσίβλητο,και (β) ότι πράγματι οΕφεσίβλητος είχε εισέλθει στο επίδικοκτήμαγιαναεπιδιορθώσει τοντοίχοτου,αλλάότιου δεμίαζημίαείχε αποδειχθεί απότις Εφεσείουσες. Ημαρτυρία για στάθμευση αυτοκινήτων αγνοήθηκεδιότι δεν καλυπτόταναπότα δικόγραφα.Το πρωτόδικοΔικαστήριοαπέρριψε εξ ολοκλήρου την αγωγή. 379 Παπακόκκινου&άλλεςν.Θεοδοσίου
(1991)Αποφασίσθηκε ότι (α) Σε σωρεία αποφάσεων αναφέρεται ότι τα επίδικαθέματα είναι εκείνα που καθορίζονταιαπόταδικόγραφα και οι διάδικοι δεν μπορούν ναξεφύγουν απόαυτά. Κατάσυνέπεια ορθά αγνοή θηκεημαρτυρίασχετικά μετην ισχυριζόμενη στάθμευσηαυτοκινήτων. (β) Το εύρημα του πρωτόδικου Δικαστηρίου ότι ο τοίχος της αποθήκηςτου Εφεσίβλητου δεν ήτανκοινός ήτανορθό μεβάσητη μαρτυρία που είχε ενώπιον του, και έτσι ορθά απορρίφθηκε η απαίτησηγιατις ισχυριζόμενες επεμβάσειςστον τοίχο εκείνο. 5 Κ) (γ) Το αστικό αδίκημα της παράνομης επέμβασης σε ακίνητη ιδιοκτησία είναι αγώγιμο per se, δηλ. δεν απαιτείται η απόδειξη ζημίας για να στοιχειοθετηθεί. Κατά συνέπεια, η απόφαση του πρωτόδικουΔικαστηρίου να απορρίψει το μέρος της αγωγήςπου αφορούσε την είσοδο και διέλευση από το επίδικο κτήμα για την 15 εκτέλεσηοικοδομικών εργασιών στον τοίχο διότι δεν είχεαποδει χθεί ζημία,ήταν λανθασμένη. Εν όψει όμως της αποτυχίαςτους να αποδείξουν συγκεκριμένη ζημία οι Εφεσείουσες δικαιούνταν μόνο σε ονομαστικές αποζημιώσεις, ήτοι £5,και επειδή η έφεση τους πέτυχε μόνο σε μικρό μέρος της, οι Εφεσείουσες διατάχθη- 20 καν ναπληρώσουν τα3/4 των εξόδων του Εφεσίβλητου. Η έφεση επιτράπηκε εν μέρει. Εκδόθηκε απόφαση υπέρ των Εφεσειουσών για £5 ονομαστικές αποζημιώσεις.Οι Εφεσείου σες διατάχθηκαν να καταβάλονν τα 3/4 των 25 εξόδωντου Εφεσίβλητου στην έφεση. Υποθέσεις που αναφέρθηκαν: Courtis v.Iasonides
(1970)1C.L.R. 180Iordanous v.Anyftos, 24C.L.R. 97· Xenophontos v.Kazandjian, 19C.L.R. 210· Tiantisv.HadjiMichaelandAnother
(1982)1C.L.R. 301· Anglo -Cyprian Trade Agencies Ltd v. PaphosWineIndustries Ltd [1951] 1All E.R. 873Kiersenv. Thompson andSonsLtd[1913] 1Κ.B.587. 35 Εφεση. Έφεση από τις ενάγουσες κατά της απόφασης του Επαρχιακού Δικαστηρίου Πάφου (Αναστασίου, Α.Ε.Δ.) 380 1Α.Λ.Δ. Παπακοκκινου &άλλεςν.Θεοδοσίου πουδόθηκεστις28Απριλίου, 19878 (Αρ.Αγωγής1238/85) με την οποία απορρίφθηκε η αγωγή τους γιαπαράνομη επέμβασητουεναγομένουστοκτήματουςστηνΠάφο. Λ. Μαρχίδης,γιατις εφεσείουσες. 5 Ε.Κωμοδρόμος,γιατονεφεσίβλητο. Cur. adv. vult. ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ, Δ.: Η απόφασητου Δικαστηρίου θα δοθείαπότονκ. Π.Αρτεμη,Δ. ΑΡΤΕΜΗΣ, Δ.: Οι εφεσείουσες-ενάγουσες είναι ιδιο!0 κτήτριες του τεμαχίου 176/3, Φ/Σχ. LI/2.3.XII, 2.3.ΧΙ, 3.1.ΧΙΙΙΙ,πουβρίσκεταιστην οδόΝικολάουΈλληνα,στην Πάφο και ο εφεσίβλητος είναι εγγεγραμμένος ιδιοκτήτης αποθήκης-γκαράζσε γηπουσυνορεύει μεεκείνητωνεφεσειουσών. Βασικά η αγωγή των εφεσειουσών αφορούσε 15 παράνομη επέμβασηγια την οποίακαιζητούνταν οι ανά λογες θεραπείες. Μέροςτηςαπαίτησης,πουείχεσχέσημε κάποια έγγραφη συμφωνία, δεν εγείρεται πια, γιατί το πρωτόδικο Δικαστήριο τη θεώρησε άσχετη αναφορικά με τιςδιαφορέςμεταξύτωνδιαδίκων,γιατίδενείχε υπογρα20 φείαπόταίδιαμέρη.Η κατ' ισχυρισμό παράνομη επέμβα σηχωρίζεται σεδύοκλάδους,δηλαδή,α)το άνοιγμαή τη διαπλάτυνση ανοιγμάτων ή παραθύρων στον τοίχο της αποθήκηςτουεναγόμενου,πουσυνορεύει μετοκτήματων εναγουσών καιβ)τηχρήση της γης τους με τη στάθμευση 25 αυτοκινήτων,τηδιέλευση απ'αυτόκαιτηνείσοδο σε αυτό για ναδιεξαχθούν εργασίες επιδιόρθωσης του τοίχου του κτιρίουτουεναγόμενου. Αναφορικά μετον ισχυρισμό καιτημαρτυρίαπου δό θηκε, μεταξύ άλλων, σχετικά με τη στάθμευσηαυτοκινή30 των, έχουμε ναπαρατηρήσουμε πως αυτός δεν μπορούσε ούτε τότε ούτε και σήμερα να αποτελέσει επίδικο θέμα, γιατί είναι καθαρό πως δεν καλυπτόταναπόταδικόγρα φα.Οισχυρισμός των εναγουσών στην ΈκθεσηΑπαιτήσε ως για την παράνομηεπέμβασηστο κτήματους,φαίνεται 35 στην παράγραφο 3της Έκθεσης Απαιτήσεως μετιςλέξεις 381 Αρτεμης,Δ. Παπακόκκινον &άλλεςν.Θεοδοσίου
(1991)"παρανόμωςεισήλθον εις τοτεμάχιο 176/3 καιεξετέλεσαν επίτουάνωτοίχου διαφόρους οικοδομικάςεργασίας". Ως εκ τούτου, μαρτυρία που δεν καλύπτεται από τα πιό πάνω, κακώς δόθηκε και ορθά αγνοήθηκε από το Επαρ χιακό Δικαστήριο. Υπάρχει σωρεία αποφάσεωνπουανα- 5 φέρει πως τα επίδικαθέματαείναι εκείνα πουκαθορίζο νται από τα δικόγραφακαι οι διάδικοι δεν μπορούν να ξεφύγουν απ' αυτά. Αναφορά μπορεί να γίνει πάνω στο θέμα στην υπόθεση Courtis v. Iasonides
(1970)1C.L.R. 180, καθώςκαι,στην Iordanous v.Anyftos, 24 C.L.R.p.97, 10 όπου οΔικαστής Zekiaστη σελ. 106 αναφέρειτα ακόλου θα: "A Court of law has to confine itself to the issues as appearing at the closeof the pleadings at the date of the hearingandnot takeupatthetrial otherissueswhichthe evidenceof aparticular witnessmightsuggest." ^ Στα γεγονότα όπως τα βρήκε το πρωτόδικοΔικαστή ριο θεωρούμε πως δεν μπορούμε να επέμβουμε, έχοντας εξετάσει τημαρτυρίαπουδόθηκεενώπιοντου. Διαφωνού μεδεμετις εφεσείουσεςότι,μεβάση ταγεγονότα αυτά,το 20 Δικαστήριο κατέληξε σε λανθασμένα συμπεράσματαυπέρ τουεφεσίβλητου.Αντίθετα,είναικαθαρόπωςτο πρωτόδι κοΔικαστήριο δέχθηκεβασικάτην εκδοχήτων εναγουσών πάνωσταγεγονότα,βρίσκονταςπωςπράγματι οεναγόμε-• νος, γεγονός που παραδέχθηκε σε κάποιο στάδιο και ο 25ίδιος, πράγματιδιαπλάτυνεταανοίγματαστον τοίχο του καιπωςεισερχόταν κάποτεστοκτήματωνεναγουσών,κυ ρίως για να επισκευάσει τον τοίχο μετάτις εργασίες που έγιναν σ'αυτόν.ΤοπρωτόδικοΔικαστήριο μεβάση τα πιό πάνωγεγονότα καιαφούβρήκεπωςοτοίχοςτουεναγόμε- 30 νου που συνορεύει με το κτήμα των εναγουσών δενήταν κοινός τοίχος, απέρριψε την αγωγή τους, τόσο για την επέμβασηστον τοίχο όσοκαιγιατηδιέλευσημέσααπότο κτήματους. Οιεφεσείουσεςμεταξύάλλωνπαραπονούνταικαιθεω- 35 ρουν ως λανθασμένο το εύρημα του Δικαστηρίου ότι ο τοίχος δεν ήτανκοινός. Εξετάζοντας μεπροσοχή τη μαρ382 1 Α.Α.Δ. Παπακόκκινου &άλλεςν.Θεοδοσίου Αρτεμης,Α. τυρία πάνωστο θέμα,βρίσκουμε ότι το εύρηματου Πρω τόδικουΔικαστηρίου ήτανορθό μεβάσητημαρτυρία που είχε ενώπιον του.Οκτηματολογικός υπάλληλος δενήταν σε θέση νακαθορίσει σε ποιόν ανήκεο τοίχος,γιατίαυτή 5 δεν είναι ηπρακτική που ακολουθείται απότο Κτηματο λόγιο. Ηίδιαακόμηηενάγουσα 2 στη μαρτυρίατηςανέ φερε πως δεν ήταν σε θέση να γνωρίζει αν ο τοίχος της αποθήκης ανήκε στον εναγόμενο. Απλώς είπε κατάλέξη: "Νομίζω έχουμε και εμείς δικαιώματα".Έχονταςυπόψη 10 τηνπιόπάνωμαρτυρίακαιτογεγονός ότικανένα οικοδό μημαδενυπήρχεστοκτήματωνεναγουσών,ιδιαίτερα εκεί πουσυνορεύει μεεκείνο τουεναγόμενου,καιότιη αποθή κηήτανεκείκτισμένηγιαπάραπολλάχρόνια,συμφωνού μεμετοεύρηματουπρωτόδικουΔικαστήότι οτοίχοςδεν 15 ήτανκοινός, αλλά όντας μέρος του κτιρίου του εναγομέ- , νου,ανήκεσ' αυτόν. Όπωςαναφέρθηκε καιστην υπόθεση Xenophontos v. Kazandjian, 19 C.L.R 210 στη σελ.220, "common user by adjoining owners of a party-wall separating their properties is prima facie evidence that 20 the wall and the land beneath belongs to them both equally astenantsincommon". Στην παρούσαπερίπτωση όχι μόνο δεν υπήρχεμαρτυ ρία γιακοινή χρήση του τοίχου απότους δύο διάδικους, αλλά αντίθεταείναι φανερόπωςόποιαχρήσηκαι αν εγι25 νετο ήταναπότον εναγόμενο. Θα προχωρήσουμε τώρα να εξετάσουμε το δεύτερο κλάδοτηςαπαίτησηςτων εφεσειουσών, πουαφοράτοεύ ρημαστηνπαράγραφο4τηςπρωτόδικηςαπόφασηςγιατη διέλευσηκαι είσοδο στοκτήματους γιατηδιεξαγωγήερ30 γασίαςπάνωστοντοίχο.Τοάρθροπουδιέπειτοθέμα πα ράνομης επέμβασης σε ακίνητη ιδιοκτησία είναι τοάρθρο 43 του περί ΑστικώνΑδικημάτων ΝόμουΚεφ.148. Όπως ορθά υπέδειξε ο ευπαίδευτος συνήγορος των εφεσειου σών, σύμφωνα με το Κοινοδίκαιο,ηπαράνομηεπέμβαση 35 σε ακίνητη ιδιοκτησία είναι αστικό αδίκημααγώγιμο per se,δηλαδή δεναπαιτείταιη απόδειξηζημιάς. Στην παρούσα περίπτωση, σύμφωνα με ταευρήματα 383 Αρτεμης, Δ. Παπαχόχκινον &άλλεςν.Θεοδοσίου
(1991)τουπρωτόδικουΔικαστηρίου,υπήρξεπράγματισυγκεκρι μένη επέμβασηστοκτήμα,μετηνείσοδοσ'αυτόκαιδιέλευ σητουεναγόμενου καιτηδιεξαγωγήεργασίαςπάνω στον τοίχο,απότηνπλευράτουκτήματοςτωνεφεσειουσών. Κάτωαπότο φωςτων πιόπάνω,βρίσκουμε πως ήταν 5 λανθασμένοτο.συμπέρασματουπρωτόδικουΔικαστηρίου πως αφού δεν αποδείχθηκε συγκεκριμένη ζημιά για την επέμβαση η αγωγή έπρεπε να απορριφθεί. Αντίθετα, οι ενάγουσες θαέπρεπεναείχανεπιτύχει στο μέροςαυτότης αγωγής τους και εν όψει της αποτυχίαςτους να αποδεί- 10 ξουν οποιαδήποτεσυγκεκριμένηζημιάδικαιούντανμόνο σε ονομαστικές αποζημιώσεις. (Δέστε Ttantis ν. HadjiMichaelandAnother
(1982)1 Α.Α.Δ. 301). Κατάσυνέπεια,ηέφεσητωνεφεσειουσώνγίνεταιαπο δεκτήμόνο όσο αφοράτηνπαράνομη διέλευσηκαιείσοδο 15 στοκτήματους μεσκοπότην επιδιόρθωσητουτοίχουτου εναγομένου, αλλά επειδήδεν έχει αποδειχθεί συγκεκριμέ νηζημιά, επιδικάζουμετο ποσό των £5.-ως ονομαστικές αποζημιώσεις. Αναφορικά με τις υπόλοιπες απαιτήσεις 20 και/ή θεραπείες,η έφεση απορρίπτεται. Σχετικά με τα έξοδα,όπως αναφέρεταιστον Winfield And Jolowicz on Tort, 9η Έκδοση,στη σελ. 565, σε περι πτώσεις που επιδικάζονται μόνο ονομαστικέςαποζημιώ σειςτοΔικαστήριο έχει τηνευχέρεια ναστερήσειτονενά γοντα των εξόδων του,ήακόμηνατον καταδικάσειστην 25 πληρωμή των εξόδων της άλλης πλευράς (Anglo-Cyprian TradeAgencies Ltdv. Paphos Wine Industries Ltd[1951] 1 AllrE.R. p.873 (υπόθεση σύμβασης)). Ο ενάγοντας όμως δεν μπορεί ναδιαταχθείναπληρώσειταέξοδατης άλλης πλευράς εαν έχει επιτύχει πλήρως στην αγωγή του 30 (Kierson v.Thompson &Sons Lid[1913]1 Κ.Β.587). Στην παρούσα περίπτωση όπου οι εφεσείουσεςενάγουσες έχουν αποτύχειστηβασικήτους απαίτηση, που ήταν η διάνοιξη των παραθύρων,και όπου η επιτυχία τους στο υπόλοιπο της απαίτησηςπαραμένει χωρίς αντί- 35 κρυσμα, γιατίκαμμιάζημιάδενείχανυποστεί απότηνπα384 1 Α.Α.Λ. Παπακόκκινου & άλλεςν. Θεοδοσίου Αρτεμης, Δ. ράνομη επέμβαση, κρίνουμεπωςοι εφεσείουσεςθα πρέπει να επωμισθούν ένα μεγάλο μέρος των εξόδων του εφεσί βλητου στην έφεση. Κατά συνέπεια, επιδικάζουμετα 3/4 τωνεξόδωντουεφεσίβλητουεναντίοντων εφεσειουσών. Ηέφεσηγίνεταιαποδεκτήμερικώς. Διαταγήγιαέξοδα ωςανωτέρω. 385