clr/1991/1991_1_435.pdf

(1991)Οι Σ. Ηλιάδηςκαι Ε.θεοχαρόπουλος, μεπληρεξούσιο έγγραφο που καταρτίσθηκε στη ΣαουδικήΑραβία διόρισαν τον εφεσείοντα σαν αντιπρόσωπο τους προςτον σκοπό διεκδίκησης περιουσιακών στοιχείων της εταιρείας, περιλαμβανομένης και εξουσίας ναεγεί­ ρει απαιτήσεις εναντίον των εταίρων της διαλυθείσας εταιρείας. Βασιζόμενος στο πιο πάνω πληρεξούσιο ο εφεσείων κίνησε την παρούσα αγωγή όπου εναγόμενος ήταν, μεταξύ άλλων, και ο Σ. Ηλιάδης 5 Αποφασίσθηκε ότι (α) Θέματα που ανάγονταιστη σύστασηκαι διάλυση εταιρείας ρυθμίζονται απότο δίκαιο της χώρας όπου ηεταιρεία είναι εγγε­ γραμμένη. Εφόσο ο θεσμός του εκκαθαριστή ήταν άγνωστος στο Λιβηριανό δίκαιο, ο εφεσείων δεν είχε νομικό έρεισμα νά'εγείρει την αγωγήσαν εκκαθαριστής. 10 (β) Ο εφεσείων δεν είχε, επίσης, νομικό έρεισμα να εγείρει την 15 αγωγή μεβάσητο πληρεξούσιο έγγραφο μετον Σ. Ηλιάδησανενα­ γόμενο, διότι

1. i)σύμφωνα με το Κυπριακό δικονομικό δίκαιο,δεν είναι δυνατό το ίδιο πρόσωπο να είναι ενάγων και εναγόμενος στην ίδια αγωγή,έστω και υπό διαφορετική ιδιότητα,και
2. ii)σύμ­ φωνα και πάλι με το Κυπριακό δίκαιο,που ρύθμιζε το ζήτημα της 20 εφαρμογής του πληρεξουσίου εγγράφου (σε αντίθεση με τοζήτημα της εξουσίας του αντιπροσώπου, που ρυθμίζεται από το δίκαιο της χώρας όπου καταρτίσθηκε το πληρεξούσιο), ηέγερσητηςαγω­ γής με βάσητο πληρεξούσιο απότον εφεσείοντα σαν αντιπρόσωπο ενάντιο του εφεσίβλητου 1 (Σ. Ηλιάδης) σαν αντιπροσωπευόμε- 25 νου ήταν αντινομική προς την εξουσιοδότηση και εκθεμελίωνε το βάθρο της. (γ) Ηέφεση έπρεπε νααπορριφθεί αλλά το Δικαστήριο, εφαρ- . μόζοντας την αρχή ότι δεν παρέχεται δικαιοδοσία για επιδίκαση εξόδων εναντίον ανύπαρκτου ενάγοντα, δεν εξέδοσε διαταγή για -"-* τα έξοδα. Η έφεσηαπορρίφθηκεχωρίς διαταγή για ifyKVI.Υποθέσεις που αναφέρθηκαν: Nelsonv.liridpoii

(1845)Heave. 527Earldom of Penh

(1846)2 H.L.C. 865· 35 Castriquc v. Imric

(1870)LR. 4 H.L 414O'Callaghan v. O'Sullivan

(1925)1l.R. 90 Jabbour v.Slateof Israel11954} 1 All EH.145Sinfra A.G. v.Sinfra Ltd11939}2All E.H. 675Neale v. Turton,Hing 149- x/\ 436 1Α.Α.Δ. LetcoCo Ltd v. Ηλιάδη&άλλων Boyce v.Edbrooke[1903] 1Ch. 836· Ellis v.Kerr[1910] 1Ch. 529. Έφεση. 5 10 Έφεση από τους ενάγοντες κατά της απόφασης του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας (Νικήτας, Π.Ε.Δ. και Ν. Νικολάου, Ε.Δ.) που δόθηκε στις 29 Οκτωβρίου, 1986 (Αρ. Αγωγής 3361/81)με την οποία ηαγωγήτου Ιω­ άννηΣτυλιανούυπότην ιδιότητατου εκκαθαριστήτης ΛιβεριανήςΕταιρείαςLetco CoLtdκρίθηκε ανυπόστατη. Ε. Ευσταθίου και Κ. Καμένος, γιατους εφεσείοντες. Κ. Μίχαηλίδης, γιατους εφεσίβλητους. Cur.adv.vult. ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Η Απόφαση του Δικαστηρίου θα δοθεί από τον Δικαστήκ. Γ.Μ. Πική. 15 ΠΙΚΗΣ, Δ: Ηέφεση στρέφεται εναντίον απόφασηςτου Πλήρους ΕπαρχιακούΔικαστηρίου Λευκωσίας, βάσει της οποίας η αγωγήτου εφεσείοντα Ιωάννη Στυλιανού Ζαχα­ ρία,ο οποίος ενήγαγε τους εφεσίβλητους υπότην ιδιότητα του εκκαθαριστή της Λιβεριανής εταιρείας Letco Co Ltd, 20 κρίθηκε ανυπόστατηενόψει της διαπίστωσης (α)ότι ο θε­ σμός του εκκαθαριστή (liquidator) όπως μορφωποιήθηκε στο αγγλικό και κυπριακό δίκαιο είναι άγνωστος στο λιβεριανό δίκαιο και για τον λόγο αυτό στερείτο νομικού ερείσματος ναεγείρειαγωγήμε εκείνη την ιδιότητακαι(β) 25 στο βαθμόκαι έκτασηπου η εξουσία του για εκπροσώπη­ ση της Letco πήγαζε από την εξουσιοδότηση των διευθυ­ ντών της, η εξουσιοδότηση ατόνισε ενόψει της συνένωσης ενός των αντιπροσωπευομένων του Σ. Ηλιάδη,ως εναγο­ μένου καιτου δικονομικού κανόναπου αποκλείει την συ30 νένωση προσώπου ως ενάγοντα και εναγομένου έστω και υπό διαφορετική ιδιότητα. 437 Πικής, Δ. Letco Co Ltd v. Ηλιάδη&άλλων

(1991)Ο εφεσείων επιδιώκει την ανατροπή της πρωτόδικης απόφασης υποστηρίζοντας ότι ο εφεσείων κατείχε ουσια­ στικά τη θέση του εκκαθαριστή της εταιρείας, ιδιότητα που τον διέκρινε από τους μετόχους και διευθυντές της εταιρείας αφενός και του παρείχε αυτονομία δράσης αφετέρου προς διαφύλαξηκαι προάσπιση των συμφερόντων της Letco μετά την απόφασηγια τηδιάλυσητης. 5 Για να γίνει κατανοητότο πλαίσιο της έφεσης επιβάλ­ λεται σύντομη αναφορά στα γεγονότα και τους λόγους που οδήγησαν το δικαστήριο στην απόφασηότι η αγωγή *0 ήταν ανυπόστατηκαι επομένως υπόκειτο σε διαγραφή. Η Letco Co Ltd συστάθηκε βάσει του λιβεριανού δικαί­ ουκαι ενεγράφηκε στο μητρώο εταιρειών της Λιβερίας μεέδρα την πρωτεύουσα της Μονροβία. Μέτοχοι της εται­ ρείας κατά 1/3 έκαστος ήσαν ο Σ. Ηλιάδης,Μ.Λεπτόςκαι !5 Ε. θεοχαρόπουλος. Οι ίδιοι ήσαν συγχρόνως καιδιευθυ­ ντές της εταιρείας. Σεσύσκεψητο»νμετόχων στο Λονδίνο αποφασίστηκε με την πλειοψηφία που προβλέπει ο σχετι­ κός λιβεριανός νόμος (πλίιοψηψία 2/3) η παύση του Μ. Λεπτού από το διοικητικό συμβούλιο της εταιρείας (ήταν 20 πρόεδρος) και αργότερα η διάλυση της εταιρείας. Πιστο­ ποιητικό διάλυσης που εκδόθηκε σύμφωνα με τις πρό­ νοιες του Λιβεριανού νόμου ιπιμαρτυρεί, όπως ορθά έκρι­ νε το πρωτόδικο δικαστήριο, ότι η εταιρεία διαλύθηκε. Μετά τις διαπιστοχιιις αυτές το Δικαστήριο προέβη σε 25 εκτεταμένη έρευνα προς διαπίστωση των αρχών που διέ­ πουν την εκπροσώπηση της εταιρείας μετά τη διάλυση της προς τον σκοπό διαπίστοκιης της εγκυρότητας της αγωγής του ϊωάννη Στυλιανού Ζαχαρία εναντίον οφειλετών της εταιρείας, μεταξύ το>ν οπούον ο Σ. Ηλιάδης,πρώην διευ- 30 θυντής της εταιρείας και ο Μ. Λεπτός, παυθέν μέλος του διοικητικού συμβουλίου. Ηαπαίτηση,ας σημειωθεί, ενα­ ντίον των εναγομένων είναι για μεγάλο ποσό χρημάτων που καθορίζεται στο σαουδαραβικό νόμισμα για οφειλή ή ζημία που προέκυψε από ανεπίτρεπτες ή δόλιες πράξεις 35 των εναγομένων. Μετά από ενδελεχήαναφοράστις αρχές του διεθνούς 438 1A.A.A. LetcoCo Ltd v. Ηλιάδη & άλλων Πιχής,Δ. ιδιωτικού δικαίου*,τοπρωτόδικο δικαστήριο προσδιόρι­ σετοδίκαιοτοοποίοδιέπειτηνδιεκδίκηση οφειλών προς την διαλυθείσα εταιρεία και ταπρόσωπα ταοποία ενομιμοποιούντο ναπροβούν στην εκκαθάρισητων υποθέσεων 5 της. Ως αποτέλεσμα το Δικαστήριο κατέληξε ότι τόσο η σύσταση όσο και η διάλυση της εταιρείας διέπονται και ρυθμίζονται απότοδίκαιοτηςχώραςστηνοποίαείναιεγ­ γεγραμμένη καθώς και η εκπροσώπηση προς τον σκοπό εκκαθάρισης των υποθέσεων της μετά τηδιάλυση της. Η 10 επίλυσηκαιτωντριώναυτώνθεμάτωνανάγεταιστοΛιβηριανό δίκαιο. Εφόσον το πιστοποιητικό διάλυσης κατα­ μαρτυρούσε τη διάλυση της εταιρείας βάσει του Λιβηριανού δικαίου,το υπαρκτό αυτό γεγονός επέβαλλε εξέταση τουΛιβηριανού^δικαίου προςτονσκοπόδιαπίστωσηςτων 15 θεματοφυλάκων της περιουσίας της διαλυθείσας εται­ ρείας. ΟΛιβεριανός νόμος περί εταιρειών,όπως ορθάδιαπί­ στωσε το Δικαστήριο, περιέχει συγκεκριμένες ρυθμίσεις γιατηνεκκαθάρισητηςπεριουσίας εταιρείας,η οποίαέχει 2 " διαλυθεί. Οι διευθυντές της εταιρείας καθίστανταιθεμα­ τοφύλακες (trustees) της περιουσίας και τους παρέχεται εξουσία προς λήψηκάθε αναγκαίουμέτρου για την περι­ συλλογή της περιουσίας της εταιρείας προς τον σκοπό διανομής της στους δικαιούχους. Συνεπώς, μετά τηδιάλυσή της,θεματοφύλακεςτηςπεριουσίαςτης Letco CoLtd 25 ήσανοι διευθυντές τηςΣ.ΗλιάδηςκαιΕ.θεοχαρόπουλος. Ο θεσμός του εκκαθαριστή, όπως είναι γνωστός στο αγγλικό και κυπριακό δίκαιο, είναι άγνωστος στο Λιβηριανό δίκαιοκαικατ'ακολουθία οι εξουσίες που του πα30 ρεχονται άσχετες μετις εξουσίες των διευθυντών της διαλυθείσας εταιρείας. * Dicey and Morris 'The Conflictof Laws", lOLh edition, Volume2. Nelson v. Bridport

(1845)Beave.527; The Earldom of Perth

(1846)2 H.L.C. 865, Castrique v. Imrie

(1870)L.R.4 H.L. 414; O'Callaghan v. O'SuIlivan

(1925)1 I.R.

1. Fouad Bishara Jabbourv. State ofIsrael [1954] 1All E.R.
2. 439 Πικής, Δ. Letco Co Ltd v. Ηλιάδη&άλλων

(1991)Μετά τη διάλυση της εταιρείας οι δύο διευθυντές της εξουσιοδότησαν με πληρεξούσιο τον Ιωάννη Στυλιανού Ζαχαρία να ενεργεί ως πληρεξούσιος προς τον σκοπό διεκδίκησης περιουσιακών στοιχείων της εταιρείαςπερι­ λαμβανομένης και εξουσίας όπως εγείρει απαιτήσεις και 5 εναντίον των εταίρων (partners) της διαλυθείσας εται­ ρείας. Η εξουσιοδότηση αυτήσύμφωναμετονεφεσείοντα του παρέχει το αναγκαίοέρεισμα για την έγερσηαγωγής και εναντίον των μετόχων της εταιρείαςπροςτον σκοπό εκκαθάρισης των υποθέσεων της. Την ίδιαεισήγησηυπέ- 10 βαλαν,χωρίς επιτυχία,ενώπιον τουπρωτόδικου δικαστη­ ρίου. Οπως προκύπτει απότην απόφασηηεξουσιοδότη­ ση δεν μπορεί να διαχωριστεί από το δικαιϊκό πλαίσιο μέσαστοοποίοπρέπειναερμηνευθεί καιεφαρμοστεί. Το πληρεξούσιο καταρτίστηκε στη ΣαουδικήΑραβία 1 5 και επομένως η εξουσία του αντιπροσώπου,όπωςεπιση­ μαίνεταιστηναπόφαση,πρέπεινακριθείβάσειτου δικαί­ ουτης χώρας εκείνης, ενώ ηεφαρμογήτουαπότοδίκαιο της χώρας στην οποίαγίνεται επίκληση του,στην Κύπρο στην προκειμένη περίπτωση. Sinfra A.G. v. Sinfra Ltd 20 [1939]2AUE.R.

1. Η άλλη διαπίστωση στην οποίαπροέβητοπρωτόδικο δικαστήριοείναιότιτοδικονομικόδίκαιοτοοποίοδιέπει την εγκυρότητα της αγωγής είναι εκείνο της χώρας στην οποία ασκείται. Οι τελευταίες δύο διαπιστώσεις έθεταν 25 την αγωγήτου ΙωάννηΣτυλιανού Ζαχαρία εκ ποδώνκαι προοιώνιζαν την διαγραφήτης για τους εξής λόγους: Η έγερσηαγωγής εναντίον του πληρεξουσιοδοτούντος είναι αντ>νομική προς την εξουσιοδότηση και εκθεμελιώνει το βάθρο της και δεύτερο είναι αδύνατη η συνένωση του 30 ιδίουπροσώπου έστωυπόδιαφορετικές ιδιότητεςωςενά­ γοντακαιεναγομένου. Εφόσον οΙωάννηςΖαχαρίαενεργούσεως εκπρόσωπος του Σ. Ηλιάδη,η ιδιότητατου δεν μπορούσε να διαχωρι­ στεί από εκείνη του αντιπροσωπευομένου και συνεπώς 35 διαπιστώθηκεότιοΣ.Ηλιάδηςήτανμέσωτουαντιπροσώ­ που του ενάγων και συγχρόνως εναγόμενος. Η έκθεση 440 1AAA. 5 LetcoCo Ltd v. Ηλιάδη&άλλων Πιχής,Δ. των γεγονότων και η ανάλυση των νομικών ζητημάτων της υπόθεσης κατέστη εύκολο εγχείρημα λόγω της σαφή­ νειας με την οποίαέχουν αναλυθείκαι διατυπωθείταευ­ ρήματα και διαπιστώσεις του πρωτόδικου δικαστηρίου, γεγονός γιατοοποίοεκφράζουμετηνευαρέσκειαμας. Ο δικηγόρος του εφεσείοντα εισηγήθηκε, όπως έχουμε αναφέρει,ότι οι σχετικές διατάξειςτου λιβεριανού νόμου παρέχουν εξουσίες ανάλογες με εκείνες του εκκαθαριστή στο αγγλικόδίκαιοκαιότι παρεχόταν στον Ιωάννη Ζαχα10 ρία,ως αποτέλεσμα της εξουσιοδότησης του,ανεξάρτητο έρεισμα για δράσηεναντίον κάθεοφειλέτη τηςεταιρείας, περιλαμβανομένων και των διευθυντών της. Τόσο ως θέμα αρχής,εισηγήθηκε, όσο και ως θέμα δικαιοσύνης οι ενέργειεςτου κ. ΙωάννηΖαχαρία ήσαν πλήρως δικαιολο15 γημένες,ηδεαπόρριψη τηςαγωγήςτουαποστερείταμέσα γιατηνπερισυλλογή τηςπεριουσίαςτηςδιαλυθείσαςεται­ ρείας. Αντίθετα οι εφεσίβλητοι υποστήριξαν τηναπόφασηως αναπόφευκτηενόψειτων ευρημάτωντουΔικαστηρίουκαι 20 τωνδιαπιστώσεων τουωςπροςτο δίκαιο. Εξετάσαμεμεπολλήπροσοχήτις εισηγήσειςπουέχουν υποβληθεί το γεγονός ότι δεν θα μακρυγορήσουμε στην ανάπτυξηκαι ανάλυση τους οφείλεται στην πειστικότητα των διαπιστώσεων του Δικαστηρίου που απλουστεύουν 25 ουσιωδώς τοέργο μας. Η διαπίστωσηότι είναιδικονομι­ κάανέφικτηη συνένωση προσώπουκάτω από οποιοδήπο­ τε μανδύα ως ενάγοντα και εναγομένου είναι ορθή. Η αρχή αυτή αντανακλάταιστιςπρόνοιεςτηςΔ.9θ.1τωνθε­ σμών πολιτικής δικονομίας που εδράζεταιστις διατάξεις 30 της Δ.16θ.
2. των παλαιών θεσμών (που ίσχυαν πριν το 1962) του Ανωτάτου Δικαστηρίου της Αγγλίας. Τοπλαί­ σιο εφαρμογήςτηςαντίστοιχης αγγλικήςδικονομικήςδιά­ ταξης εξηγείται στο Annual Practice 1958, σελ. 301, όπου, επισημαίνεται ότι είναι αδύνατηκάτω απόοποιοδήποτε 35 σχήμα,ησυνένωσηπροσώπου ως ενάγοντακαι εναγομέ­ νουστην ίδιααγωγή. Η αρχήαυτή χρονολογείται από μα­ κρούκαι απαντάται στην απόφασητου Αρχιδικαστή Best 441 Πικής,Δ. Letco Co Ltd v. Ηλιάδη&άλλων

(1991)στην υπόθεσηNeale v.Turton, Bing.149, 151 όπου ανάφε­ ρε: "There is no principle by which a man can be at the sametimeplaintiff and defendant." Σεμετάφρασηελεύθερη: 5 "Δεν υπάρχει αρχήβάσει της οποίας ένας μπορείνα είναι συγχρόνως ενάγωνκαι εναγόμενος." Η ίδια αρχή επαναλαμβάνεται και σε μεταγενέστερες αποφάσεις: (Boycev.Edbrooke[1903]1 Ch. 836 καιEllis v.Ken [1910] 1Ch.529). Τόσο ως θέμαδικονομικού κα- 10 νόνα όσο και νομολογιακά αλλά και ως θέμα αρχής δεν μπορεί ναγίνειδεκτήη εμφάνιση του ιδίουπροσώπουως ενάγοντα και εναγομένου. Όπως εύλογα μπορεί ναυπο­ θέσουμε, η αρχή εδράζεται στη φύση του αγγλικού δικα­ στικού συστήματος, πουέχειστο επίκεντρο τηναντιπαρά- 15 θέση και την αναζήτηση της αλήθειας μέσω εκείνης της διαδικασίας. Ησυνένωση του ιδίουπροσώπου ωςενάγο­ ντακαιεναγομένου είναι αντινομικήπροςτοστοιχείο της αντιπαράθεσηςπου αποτελεί το βάθροτης απονομής της δικαιοσύνης στον τομέα του αστικού δικαίου. Αυτό σε 20 συνδυασμό με την επίσης ορθή διαπίστωση του Δικαστη­ ρίου ότι σταπλαίσια του κυπριακούδικαίου καταρρίπτε­ ται το θεμέλιο της εξουσιοδότησης με την έγερσηαγωγής από τον αντιπρόσωπο εναντίον του αντιπροσωπευομένου,καθιστούσε την διαγραφήτης αγωγής αναπόφευκτη. 25 Όπωςκαιτοπρωτόδικοδικαστήριο,δεναδιαφορούμε για το κενό το οποίο δημιουργείται ήτις συνέπειες τηςαπόρ­ ριψης στηνπροστασίατων συμφερόντων των μετόχων της διαλυθείσας εταιρείας. Η διαπίστωσηαυτήδεν μας απαλλάττει όμως από την εφαρμογή του δικαίου όπως διαπι- 30 στώνεται. Εναπόκειταιστους ενδιαφερόμενους να αναζη­ τήσουν τρόπους προστασίας των συμφερόντων τους μέσα στα πλαίσια και βάσει του δικαίου το οποίο τυγχάνει εφαρμογής. Το πρωτόδικο δικαστήριο δεν προέβησε οποιαδήποτε 35 442 1 Α.Α.Δ. Letco Co Ltd v. Ηλιάδη & άλλων Πικής, Δ. • διαταγήγια τα έξοδα ενόψει της αρχής ηοποία υιοθετεί­ ται στην RussianCommercial and Industrial Bank v. ComptoirD'Escompte DeMulhouse, ότιδενπαρέχεταιδι­ καιοδοσία για την επιδίκαση εξόδων εναντίον ανύπαρ5 κτου ενάγοντα. Εφόσον η ίδια διαπίστωση επιβεβαιώνε­ ται και στο Εφετείο θαακολουθήσουμε την ίδιααρχή και δενθαπροβούμεστην έκδοσηδιαταγήςγιατα έξοδα. Η έφεση απορρίπτεται. Δεν εκδίδεται διαταγήγιατα έξοδα. Ηέφεσηαπορρίπτεταιχωρίςέξοδα. 443