clr/1991/1991_1_475.pdf

(1991)σταυρώσει πράγμα που έκανε μόλις άναψε το κίτρινο φως στην πλευρά του Γεώργιου Γεωργίου και ενώ to κόκκινο ήταν επίσης αναμμένο. Ο Μιχαήλ Φοινικαρίδηςδεν έστρεψεξανάτην προσοχή του προς την μοτοσυκλέττα υποθέτονταςότι ο Γεώργιος Γεωργίου θα ανέμενε το πράσινο για να ξεκινήσει, και συνέχισε την πορεία του. 5 Από την σύγκρουση η Γιωργουλλα Βασιλείου τραυματίσθηκε σοβαρά. Ήταν σεκώμα 10-15 μέρες,της έγινε χειρουργικήεπέμβα­ ση για αφαίρεση μ£γάλου εξωμηνιγγικού αιματώματος, καιπαρέ­ μεινε στο Νοσοκομείο 52 μέρες. Της έμειναν μόνιμα κατάλοιπα 10 του τραυματισμού της, ζαλάδες, κεφαλαλγίες, ελαφρά απώλεια μνήμης,ελαφράαδυναμία στακάτωάκρακαιελαφράσπαστικότητα. Η Γιωργουλλα Βασιλείου, που εργαζόταν πριν από το δυστύ­ χημασαν ανειδίκευτη εργάτριασε εργοστάσιο και ήτανηλικίας 20 ετών, μπόρεσε να εργασθεί ξανά στην εργασία της αλλά, λόγω 15 μειωμένης αντοχής, σημείωνε κάποτε απουσίες και έπαιρνε μειω­ μένο μισθό. Το πρωτόδικο Δικαστήριο βρήκε τον Γεώργιο Γεωργίου υπεύ­ θυνο κατά 75% για το δυστύχημα και τον Μιχαήλ Φοινικαρίδη κατά 25%. Επιδίκασεστην Γιωργουλλα Βασιλείου £6.000σανγένι- 20 κές αποζημιώσεις,πλέον £1.473,86 ειδικές αποζημιώσεις, με τόκο 6% ετήσια πάνωσε ολόκληρο το ποσό απότηνημέρατουδυστυχή­ ματος. Δεν επιδίκασε οποιοδήποτε ποσό για μείωση ικανότητας για επικερδήεργασία. Ο Μιχαήλ Φοινικαρίδης υπέβαλε έφεσηκατά τηςαπόδοσηςευ- 25 θύνης σ'αυτόν κατά 25% και κατά της επιβολής τόκου 6% ετήσια πάνω σε όλο το ποσό από την ημερομηνία του δυστυχήματος.Η Γιωργουλλα Βασιλείου υπέβαλε έφεση κατά του ποσού των γενι­ κών αποζημιώσεων ισχυριζόμενη ότι ήτανυπερβολικάχαμηλό,και γιατο ότι δεντης επιδικάσθηκεοποιοδήποτεποσόγια μείωση ικα- 30 νότητας για επικερδήεργασία. Αποφασίσθηκε ότι (α) (Διαφωνούντος του Κούρρη Δ.) Εφ'όσο ο Μιχαήλ Φοινικαρίδης είχε δει τον Γεώργιο Γεωργίου, μπαίνονταςστηδιασταύρώση, να αδημονεί να ξεκινήσει και εφ'οσο το πράσινο είχε αλλά- •" ξει σε κίτρινο αμέσως μετά,πράγμα που ο Μιχαήλ Φοινικαρίδης μπορούσε να διαπιστώσει βλέποντας τα φώτα της απέναντιπλευ­ ράς,ο Μιχαήλ Φοινικαρίδηςόφειλε να είχε στρέψει ξανάτηνπρο­ σοχή του στο μοτοσυκλεττιστή, πράγμα που αν έκανε πιθανό να μπορούσε να λάμβανε μέτρααποφυγής του δυστυχήματος. Γι'αυτό 40 ορθάβρέθηκε ένοχος συντρέχουσας αμέλειαςκατά25%. (β)Έχοντας υπόιΐ>ηταόσα σοβαρά υπέστη η Γιωργουλλα Βα­ σιλείου και ότι οι προηγούμενες αποφάσειςπάνω στο ύψος των αποζημιώσεων δεν είναι δεσμευτικές, αλλά πρέπει σε κάθευπόθε­ σηναγίνονται οι αναγκαίεςπροσαρμογές μεβάσηταιδιαίτεραπε- 45 476 1 Λ.Α.Λ. Φοινικαρίδης &άλλην. Γεωργίου &άλλων ριστατικά τηςκάθευπόθεσηςκαινασυνυπολογίζεται ημείωση της αξίας του χρήματος, το ποσό των £6.000 σαν γενικές αποζημιώ­ σεις ήταν υπερβολικά χαμηλό και έπρεπε να αντικατασταθεί με ποσό £9.

1. 5 10 15 20 25 30 35 40 45 (γ)Ηεπιδίκασηαποζημιώσεωνγια μελλοντική απώλειααπολα­ βώνδενπροϋποθέτει,σε κάθεπερίπτωση, τηνύπαρξηεκείνων των συγκεκριμένων στοιχείων πουθαεπέτρεπαντην υιοθέτηση της με­ θόδου του πολλαπλασιαστή. Είναι δυνατό,σε περιπτώσεις όπου υπάρχει πραγματικόςήουσιαστικός κίνδυνος ναυποστεί κάποιος στο μέλλον οικονομική ζημιά λόγω της μείωσης της ικανότητας του για επικερδή εργασία, να του επιδικασθεί ένα συνολικό ποσό σαν δίκαιο αντιστάθμισμα.Στηνπαρούσαυπόθεση υπήρχεμαρτυ­ ρία ότι η Γιωργουλλα Βασιλείου διέτρεχε πραγματικόκίνδυνο να υποστεί τέτοιαοικονομικήζημιάκαιγι'αυτόήτανεύλογο ναεπιδικαστείσ'αυτήν το ποσότων£1.000 (δ)Ηεπιδίκασητόκου μεβάσητο άρθρο58Α του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148 και Ν. 156/85, διέπεται από τις αρχέςτης αγγλικής νομολογίας όπου γίνεται διαχωρισμός μεταξύ διαφόρων κατηγοριών αποζημίωσης και έτσι επιδικάζεται τόκος Yta: ΐ-Ειδικές αποζημιώσεις,από την έγερση του αγώγιμουδικαι­ ώματος μέχρι την απόφασηαλλά μειωμένος κατά το μισό για να αντισταθμισθεί το ότι δεν προκύπτει όλη η ζημιά από την αρχή, και ϋ. Γενικές αποζημιώσεις, από την επίδοση της αγωγής στον εναγόμενο μέχρι την απόφαση. Για απώλεια μελλοντικών απολαβώνδεν επιδικάζεταιτόκος.Οι πιοπάνωαρχέςδεναποτελούνκα­ νόναδικαίουήέστω πρακτικής,και μπορούννα διαφοροποιηθούν άντο απαιτούν οι ιδιαίτερες περιστάσεις τηςυπόθεσης. (ε)Σύμφωναμετον ΚούρρηΔ: ο ΜιχαήλΦοινικαρίδης εδικαιούτο ναυποθέσει ότι ο μοτοσυκλεττιστής δεν θαπερνούσε μεκόκκινο καικατάσυνέπεια δεν είχε καθήκονναξαναστρέψει τηνπρο­ σοχή του σ'αυτόν, ούτε να πάρει μέτρα αποφυγήςκινδύνου, εκτός αν τον είχε πράγματιαντιληφθεί ναμπαίνειστηδιασταύρωση,και, κατά συνέπεια,τηναποκλειστική ευθύνηγια το δυστύχημα έφερεο μοτοσυκλεττιστής. Η έφεση 7379επιτράπηκε με έξοδα,και η έφεση 7378 επι­ τράπηκε ενμέρει με 1/2 των εξόδωντου εφεσείοντα ενάντιο της εφεσίβλητης 1και ταέξοδα του εφεσίβλητου 2 ενάντιο τον εφε­ σείοντα. Το ποσό των γενικών αποζημιώσεων ανξήθηκε από £6.000σε£9.
2. Επιπλέον επιδικάσθηκε ποσό £1.000για μείωοη ικανότητας για επικερδή εργασία. Επιδικάσθηκε τόκος 6% ετήσια i) πάνω στις γενικές αποζημιώσεις, από την ημερομηνία συμπλήρωσης των επιδόσεων στην αγωγή μέχρι την απόφαση, U)πάνω στις ειδικές αποζημιώσεις,από την ημερομηνία τον δυστυχήματος μέχρι την απόφαση, μειωμένος κατά το μισό. Δεν επιδικάσθηκε τόκος πάνω στο ποσό των £1.000 για μελλο­ ντική απώλεια εισοδημάτων. All Φοινικαρίδης & άλλην.Γεωργίου&άλλων

(1991)Per Curiam:Είναι επιθυμητόοιαποζημιώσειςγια μείωσηικανότη­ τας για επικερδή εργασία να υπολογίζονται ξεχωριστά, καιόχι σαν μέροςτων άλλωνγενικώναποζημιώσεων. Υποθέσεις ποναναφέρθηκαν: Joseph EvaLtdv. Reeves[1938]2All E.R. 115· 5 Patsalides v. Yiapani andAnother

(1969)1C.L.R. 84Wardv.LondonCountryCouncil[1938}2 All E.R. 341· Panayiotou v.Mavrou

(1970)1C.L.R. 215Stevens v. William Nush Ltd[1966] 3All E.R. ISOBuckinghamv.DailyNews Ltd[1956]2All E.R.904- 1 0 TameshwarandAnotherv.Reginam [1957]2All E.R. 683Gooldv.Evans&Co[1951]2 T.L.R. 1189TitoandOthers v. Waddell andOthers[1975] 3All E.R. 997Salih andAnother v.Sophocleous andOthers

(1979)1C.L.R. 248Siakosv. Nicolaou

(1980)1C.L.R. 333- 15 Shakolas v. Agathangelou andAnother

(1981)3C.L.R. 1007Hassan v.Neophytou

(1973)1C.L.R. 147Antoniou v.Kyriacou

(1978)1C.L.R. 77Lazarou v.Ieropoulos

(1982)1C.L.R. 99Pavlides v.Andreou

(1984)1C.L.R. 385- 2 0 Aloupou andAnother v.HjiGeorghiou andAnother

(1984)1 C.L.R. 475· Polycarpou v. Adamou

(1988)1C.L.R. 727Paraskevaides(Overseas) Ltdv.Christofis

(1982)1C.L.R. 789Antoniou v.lordanous andAnother

(1976)1C.L.R. 341Constantinouv.Evlampiou

(1982)1C.L.R. 824Fairleyv. John Thompson(DesignandContracting Division) Ltd [1972]2Uoyd'sRep. 40Fosterv.TyneandWearC.C. [1986] 1 All E.R. 567- 478 25 1 Α.Α.Δ. Φοινικαρίδης &άλλην.Γεωργίου &άλλων Telemachou v.Papakyriacou

(1986)1CL.R. 70S. Maelikerv. Reyrolle[1977] 1 AllEJi. 9Thia Industries v.HjiKyriacou

(1982)1C.LJI. 871Jefford v. Gee[1970] 1 All E.R.12025 Constantinou v.MoustakasShipping

(1986)1C.L.R. 1Petrouv.Socratous

(1988)1C.LM. 595· LondonChatham andDeverRly Co. v.South Eastern RlyCo. [1893] A.C 429- 10 BiochemieR.O.S.E. Ltdv. General Insurance of CyprusLtd (Civil Appeal 7552dated31.10.90)Wright v.BritishRlysBoard[1983]2All E.R. 698Cookson v.Knowles[1978]2All E.R.604Pickettv.BritishRatiEngineering[1979] 1 All E.R.774· Brickettv.HayesandAnother[1982]2All E.R. 710- 15 Dexterv.Courtaulds [1984] 1All E.R.70· Spittolev.Bunney[1988] 3All E.R.103V Vamakides v.Papamichael andAnother

(1970)1C.L.R. 367Charalambous v.Cybarco

(1976)1CL.R. 124· Christodoulou andAnother v.Peppis

(1988)1C.L.R. 317- 20 Knight v. WiperSupplyServices Ltd

(1965)109Sol. Jo. 358Davisv.Hassan, Times 13.1.1967. Εφέσεις. Εφέσεις από τον εναγόμενο 3 καιτην ενάγουσα κατά της απόφασης του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λεμεσού 25 (Χρυσοστομής,Π.Ε.Δ.)που δόθηκεστις 31 Μαρτίου,1987 (Αρ. Αγωγής 6337/84) μετηνοποία αποφασίστηκε όπως οι εναγόμενοι 1 και3 πληρώσουνστην ενάγουσατοποσό των £7.473,86σ.ωςειδικέςκαιγενικές αποζημιώσεις για τραύματαπου υπέστηλόγωαυτοκινητικούδυστυχήματος. 479 Φοινικαρίδης &άλλην.Γεωργίου &άλλων

(1991)Α. Μνριάνθης, για τον εφεσείοντα στην Έφεση αρ.

1. Γ. Χαραλαμπίδης, για τον εφεσίβλητο 1 στην Έφεση αρ. 7378,
2. Κ. Κονσιος, γιατην εφεσίβλητη 2στην Έφεσηαρ.
3. 5 Κ. Κονσιος, για την εφεσείουσα στην Έφεσηαρ.
4. Α. Μνριάνθης, για τον εφεσίβλητο στην Έφεση .αρ.
5. CUT. adv. vult. ΚΟΥΡΡΗΣ, Δ.: Ως προς το θέμα των αποζημιώσεων και του τόκου η απόφαση είναι ομόφωνη. Ως προς το θέμα της ευθύνης η απόφαση λήφθηκε κατά πλειοψηφία. Την πρώτη απόφαση με την οποία συμφωνεί ο δικαστής Νικήτας θαδώσει οδικαστής κ. Κωνσταντινίδης. 10 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, Δ.: Την 1η Αυγούστου 1982 η 15 μοτοσυκλέττα που οδηγούσε ο Γ. Γεωργίου (Εναγόμενος 1 στην αγωγή) με αριθμό εγγραφής LQ 398 και τοαυτοκίνη­ το που οδηγούσε ο Μ. Φοινικαρίδης (Εναγόμενος 3 στην αγωγή) με αριθμό εγγραφής EV 863 συγκρούστηκαν στη διασταύρωση των οδών Μακαρίου Γ, Λεοντίου Α' και 20 ΝίκουΠαττίχηστηΛεμεσό. Ένα από τα αποτελέσματα της σύγκρουσης ήταν ο τραυματισμός της Γ. Βασιλείου (Ενάγουσα στην αγωγή) που ήταν επιβάτις στη μοτοσυκλέττα. Η Γ. Βασιλείου διεκδίκησε αποζημιώσεις από τους δυο οδηγούς και από 25 το Λ. Γεωργίου (εναγόμενο 2 στην αγωγή) ιδιοκτήτη της μοτοσυκλέττας και κατά τον ισχυρισμό της Γ. Βασιλείου εκ προστήσεως υπεύθυνο. Το πρωτόδικο Δικαστήριο επιδίκασε υπέρ της ενάγου­ σας £1.473,86 σ. ως ειδικές αποζημιώσεις και £6.000.-ως 30 γενικές αποζημιώσεις, με τόκο προς 6% το χρόνο πάνω 480 1 Α.Α.Δ. Φοινικαρίδης & άλλην. Γεωργίου & άλλων Κων/δης, Δ. στο συνολικό ποσόαπότην ημέρατου δυστυχήματος. Η απόφασηεκδόθηκε εναντίον των οδηγώντης μοτοσυκλέττας και του αυτοκινήτου που βρέθηκαν να ευθύνονται ο πρώτος σε ποσοστό 75%και ο δεύτερος 25%. Η απόφα5 ση, αφού προηγήθηκε κατάλληλο διαδικαστικόδιάβημα, συνοδεύτηκε με διαταγήγια αποζημίωσητου οδηγού του αυτοκινήτου απότον οδηγό της μοτοσυκλέττας μέχρι το ποσοστό της ευθύνηςτου εφόσο οπρώτος θαπλήρωνε το εξ αποφάσεως χρέος. Ηαγωγή κατάτου ιδιοκτήτη της 10 μοτοσυκλέτταςαπορρίφθηκε. ΜετηνέφεσητουοΜ. Φοινικαρίδηςαμφισβήτησετην ορθότητα της απόφασηςαναφορικάμε την ευθύνηγια το ατύχημα. Υποστηρίζει ότι ηαποκλειστική ευθύνη για το ατύχημαβάρυνετον οδηγότης μοτοσυκλέττας. Αμφισβή15 τησεακόματην ορθότητατηςαπόφασης αναφορικά μετο χρονικό σημείο απότο οποίο ορίστηκε να υπολογιστεί ο τόκοςπουεπιδικάστηκε. Μετη δική της έφεση η Γ. Βασιλείου προσβάλλει το μέρος της απόφασηςπου αναφέρεταιστο ύψος τωνγενι20 κών αποζημιώσεων. Υποστηρίζει ότι τοποσό των£6,000 ήταν υπερβολικά χαμηλό και ότι, όπως και να είχαν τα πράγματα,το πρωτόδικοΔικαστήριο παράλειψε ναλάβει υπόψητα ημερομίσθια που θαέχανε στο μέλλονεξαιτίας τουτραυματισμούτης. 25 Η ευθύνη Δεν έχει εκδηλωθεί διαφωνία αναφορικά μετα ευρήμα­ τα του Δικαστηρίου ως προς τα γεγονότα. Οι αντίθετες εισηγήσεις των μερών αναφέρονταιαποκλειστικά στασυ­ μπεράσματαπουείναιορθόναεξαχθούναπόταγεγονότα 30 αυτά. Παραθέτουμε, επομένως, τα γεγονότα ακριβώς όπωςτασυνόψισετοπρωτόδικοΔικαστήριο. 35 "
6. Κατάτον ουσιώδη χρόνο ο Εναγόμενος 1με συνεπιβάτιδατηνΕνάγουσαοδηγούσετημοτοσυκλέττα τουκατάμήκοςτηςΛεωφόρου Μακαρίουστη Λεμεσό. Κοντά στα φώτατροχαίαςτηςδιασταύρωσηςπουέχει αναφερθεί,ο "Εναγόμενος 1 σταμάτησεσχεδόνεντελώς 481 : •KWV/<IB;A. Φό^ι&ρίδης^άλϊη'^ -

(1991)* Η γΜχτίτό;φως:απέναντι'τουήτανκόκκινο. <:0ί;Εναγόμε3 -τΐ,νοςΊΐίΛσορροποΰσείκαι^δένπάτούσε στοΐέδαφοςχμε^τοο Λ'α·αυξό^ιώνει^τιςίστρόφές.)της(.μήχανήςΛου(καιινα,κι? -ΒνέίταιΙέλαφρά.«:Με άυτό.τον..τροπο;πέρασε: τηγ;άσπρη. ,η^ρ'αμμήίκαΓακοΧΌύθωςίτά.φώτα τροχαίας.σ'παπόσταση· ^ σoπερίπpϋ?3tμέτρωvJπριv.αvάψειτρ:κίτρΐvo^φωςrJ'3(?ιov•u·Γ) 0 Τ JQ^-; ^ΓΗΛΓ/ΟΟΚ-*; ^Γ" όγ(τόο V nj orjo aoTirvjxoxax) οτ w;2rr/0 Εναγόμενος)3>κάτάτον ίδιό%χρόγο:οδηγούσε ^ΠΊο^^άυτοκίνητόττόυκατάίμήκος τηςοΛερντίουϊμείβορείΐ νή κατεύθυνση. Ο Εναγόμενοξϊ3<ο^ό^όστάση£0-6Θ.| 01 ποδών πριναπότηδιασταύρωση, είδε τον Εναγόμενο 1 10 νΓπσταμάτημένοΐστα^φώτανποΰ αναφέρθηκαν^ ν[ττ 3Μ οι ojy ίτνϋθ(Γ3vfTT 3ij oxjacpDVO 2fToi>^6raj ;?fTT ΰτρτόθο,ο οτ DJV 3/ί'Θ/Εναγόμενος-τΐ1,"1 μόλις άναψειτοικίτρινοτ,φως-ΓΓ^αΐ'λενώ .ήταν-ακόμαιαναμμένοιτδκόκκινοξέκίνησείκαο οτ 'μπήκεςστηνδιασταύρώση;με·πρ,όθεση^νατπροχωρήσειτ £ί ο ,ευθεία>κατάμήκοςπ;ηςίΜακαρίου.τ OFJO οΒψΌ oxr/oyx 15 .3XffTor>xjojT;3 iron^οχότ

1. Ο Εναγόμενος 3 συνέχισε την πορεία του κατά οτμτ^ός'Γτης}Λεονίί5υίκαι.προχώρησε'(πρόςπη[Γ_διάσταύ-ϋνρωσηιενώ^τά φώταιτρρχαίαςοαπέναντι^τού.ήτανοπράσι^ OOivd-J'Μόλίς^άναψε^το^κιτρινοοφώς είχεϊπέρίπουπμόλ'ΐξ 0£ υτπεράσεΐ)την3άσπρη^ραμμή>κα^τα!(ρώτα'πρόχαίαςντη5 20 ϋ3ί(χεριάς-του.λ09θκ OJQIYTOJOXJA oxjrtOTtnon οτ .JOTJOXjYJogr: ?X>JTJJ0^3 νοΧΛ3λ| οτο 3VDX3 JO0 σοκ wjBoji|093i)ff υτ |τι|Γόπσ
2. Ο Εναγόμενος 3 συνέχισε^τηνΐπορείαλτου^προς τη διασταύρωσημεχαμηλήταχύτητα. Κάτωαπό αυτές τις συνθήκες, ο Εναγόμενος 3 δεν ελάττωσεατάχύτήτα ^ ούτε κοίταξε ναδειξανάτον Εναγόμενο 1ο οποίος εν 25 -ΰΛω^;μεταξύίάρχισεονα^αίνει£σ^ ^ΒΓούΐε'/ιαντελήφθηκε,'πωςΊΟ^Εναγόμενος^Ιτσυνεχώςοτοντ -σιεπλησίαξερπάρά}το.θόρυ(^^που)θά)·πρέπει>ϋναΐ3πρρκα5 ΌΤ'λούσε/ηψηχανήίτη'φμχΛοσυκλ^ ^ο ^ωκλέττα του^Χρίστου Κελη^οτη f3Mtioj30i)Q»n .χ>τα« Ot .ojgfYTDDXjA oxjouKoyjt οτ 30ϋψόναΌ οτ ^ωκό
3. Ταδυοοχήματατου Εναγόμενου 1 καιτου Ενα3ΐγόμενου;3>αυνέχισανα;ις;πόρείες<που.αν.άφέρα.και στο οτσημείου'.'ΧΓιπουιβρίσκεταιτσ'οαπόστασηιΙΟ/ποδών/υαπό .ότη^συμβολήοττ]ςχΛ"εόντίρυρ(μετά?ιτης.οΜακάρίου;(προς ϋ3(3όρρά;,συγκρόύστηκαγ^τ^μοτοσυκλετταΐυτουύ7Ενανό- 35; χωμένουν1>κτ;ύπησεϊατρ)πίσω^δεξιόομέροςα:ου;θαυτοκινή482 18* ΙΤΑΪΑΛ. -5 Φοινικαρϋης&ήλλην.Γεωργίου,&,άλλων ,Κων/δης.Δ. ίίΤΌτουίαουοΕναγόμενρυ^βίοΤρναυ,τοκίν^τροτρυ,τΈναγόμε^ ϋ3ΌΛΌυΐ'3 οπ;ο:στιμείθΛσυγκρούσεως^κάλυψε^ -οφ19;ποδώνισΛΐήιτηισυμ{&λή^ -ϋνίρίο.υ ^εδρμένουτότίχστοοσημεωο^^ονκτυπήθ^ ^θ|πίσω-μέρος;καΐ;.σ1<ρ;^^ απ&ΐΡτμ^ροστι3oiryox;TO}!V^P>.5^ιΕναγόμε,νος- ^Ιδΐερωτ^θΓ^ε^τι^α^^ο ϋγοθόρυί&ς^ν^^ 3XJ3^^;?o^iaHTOu0Ακολούθως 01 ΚΑ^^^?iS^F^^W^&m8^^ ιτΜθόπσ νρττ -JT3 σοπ ^3θ3θοκσ ?JT όπη fip3T(/30 ff VXKTJT ΙΓΟΚ ,!££ .Μ.3 τη στιγμή που άναψε το κίτρινο φως και ξεκίνησε, „ ...μέχρι,,,το-σημείο, συγκρούσεως, "Χ" κάλυψετπερίπου ?1'5 ,ο /μια„απόσταση.40 πόδων. ΟΕναγόμενος 3 απότη στιγΛ,,,μή^που άναψε το κίτρινο φως απότη,μεόιά,τσυ. μέχρι -3JJJOJ%3XVUO,JJJ OJOJ irtnwjp,,^'K.)?i,l. MVV>AVrmiytftct Q?> Ατο σημείο,συγκρούσεως,; Χ , κάλυψε μια απόσταση'66 .ποδών περίπου. Λέγωπερίπου γιατί δεν είναι ακριβής . η-θεση1 του όταναναψείτοκίτρινο φως. "\ 7/ Η 0£ -31) ^[τψ[ΤΛ rui/mogrm (τ*ί)·3^ιιθ Τ?Γτν»φ^5 ογολαΐ JUVJ3 aowovjx rvmivyr) VMOT, 20 Είναι ηθέση του Μ. Φοινικαριδη πως-ιίτ^οitVajo^TC από τη στιγμή που,προχώρησε προς τη διασταύρωση με πράσινο αχός δεν ήταν,λογικο ν αναμένεται ότιυθα πρεπε να στρέψει ^ξανά την^προσοχη του προς την'κατευθυνση του^μοτοσυΛ κλ!εττιστη. ^^ΕιχεJ προχωρησει^οπως^ειχε^ικαιωμα'·1 να 25 °κάμεΐ,°για νοΡδεχΦεί το^ύπήϊ1α ι απο τ^μοτοσυκλ'έττα^στο es δεξιοπισω μερος'τους αυτοκινήτου^ου^'Ο δικηγόρος· του άνά"φ6ρικά3με^τον ΓτρΟποΤπ^ύι:θάί-πρεπε ^προσεγγισθεί 30 τοξήτήμα^-τήςί εΰθύνης^στην^πάρδυσα*υπόθεση:^Η^υπ'όθέΟε Γ^σηάΰΐή εΙνάΡστΤ^ντική'ως^προ'ς'-τα καθήκοντάΓτωντόδηΛ ^γών^σε^διασταυρώσεΐς- δ'ρόμών)πόυ ρυθμίζονται (μετφώτα ίτρΡχάίαςίΓ.Είναΐτξέκαθαρινμένο'ίόμως-ότυκάθε'άλλΌ^παρά -έθεσε!οποιαδήποτε αρχήϊπουΊθαλήταν^ύνατό>ά('αναχθεί 35 ίΓσεοκανόνα<δικαί'ουΓπού>:θαΓ'διείπέΓΓόλέςι/τιςΓ περιπτώσεις έε ^ανεξάρτητα3από\ταίΐ^ιαίτεράπέριστατικάπόυς.ί\ΓΑντίθεΓ 5\Λΐ»\BX^Odysseas\J^atsaiUdesW.vKiki^Yiapankand{\anotheriv(,l969)' 1 CL.R.
4. ' ~ XVL 483^ Κων/δης,Δ. Φοινικαριδης&άλλη ν. Γεωργίου &άλλων

(1991)τα,τονίστηκε ότι όσοκιανοοδηγόςπουπροχωρούσε στη διασταύρωση με πράσινο φως είχε δικαίωμανα υποθέσει ότι οχήματα που πλησίαζαν τη διασταύρωση από διαφο­ ρετική κατεύθυνση θα συμμορφώνονταν με τους κανονι­ σμούς, έτσι που να μήήταν υποχρεωμένος να μεριμνήσει ' 5 για την περίπτωση που κάποιο όχημα δε θα σταματούσε στο κόκκινο φως, είχε καθήκον να πάρει όλα τα εύλογα μέτραγια νααποφύγεισύγκρουση μεαυτοκίνητοπουείχε έγκαιραδει ότι θαέμπαινεστη διασταύρωση κατάπαρά­ βαση των κανονισμών. Τα ίδια ισχύουν και σε σχέση με 10 την υπόθεση Ward v. London County Council [1938]2 All E.R. 341, που ήτανηδεύτερη απότις υποθέσεις που επι­ καλέστηκε οδικηγόρος τουΜ. Φοινικαριδη. Αυτά, κατά εναρμονισμό προς το θεμελιωμένο ότι η αμέλεια ωςπραγματικόγεγονός συνίσταται στηνπαράλει- 15 ψη επίδειξης εύλογης προσοχής κάτωαπότις συγκεκριμέ­ νες περιστάσεις τηςκάθευπόθεσης. Συναφώς,θα υπενθυ­ μίζαμε πως, γενικά, εφόσο η πιθανότητα δημιουργίας κινδύνου είναι εύλογα εμφανής, η παράλειψη λήψης μέ­ 2 τρωνπροφύλαξηςσυνιστά αμέλεια*. ^ Στην παρούσα υπόθεση ο Μ. Φοινικαρίδης είχε δει το μοτοσυκλεττιστή να ισορροπεί στη μοτοσυκλέττα του μπροστά από τα φώτα τροχαίας της πλευράς του σε μια θέση, που εύστοχα χαρακτηρίστηκε από τον πρωτόδικο Δικαστή,ως ενδεικτική της αδημονίαςτου ναδιασταυρώ- 25 σει. Ο Μ. Φοινικαρίδης πέρασε τη νοητή γραμμή των φώτων της δικής τουπλευράς μεπράσινο αλλά πρίν μπει ουσιαστικά στη διασταύρωση το φως άλλαξε σε κίτρινο, πράγμα που ήταν σε θέση να διαπιστώσει βλέποντας τα φώτα της απέναντι πλευράς. Προχώρησε όμως μέσα στη 30 διασταύρωση χωρίς να στρέψει ξανά την προσοχή του προς το μοτοσυκλεττιστή. Ορθά κατάληξε ο πρωτόδικος Δικαστής ότιυπήρχεεύλογη αιτίαγιανατοκάμει. Η ανυ­ πομονησία ήταν έκδηλη στη στάση του μοτοσυκλεττιστή και ηαλλαγή στα φώταθά 'πρεπε εύλογα να του είχε δη- 35 * ElpinikiPanayiotouv. Gcorghios KyriacouMavrou

(1970)1CLR

1. 484 1 Α.Α.Δ. 5 υ Φοινικαρίδης & άλλην. Γεωργίου & άλλων Κων/όης,Δ, μιουργήσει αίσθησηκινδύνου απότηνπιθανήβιασύνητου μοτοσυκλεττιστή να διασταυρώσει. Το πλάτος της δια­ σταύρωσης ήταν αρκετά μεγάλο κι αν κοίταζε προς την κατεύθυνση του μοτοσυκλεττιστή σίγουρα θα 'βλέπε την κίνηση του προς τη διασταύρωση. Σε τέτοια περίπτωση θαείχετη δυνατότηταναπάρειμέτραγιατηναντιμετώπι­ ση του κινδύνου. Δεν το έκαμε και ορθάκρίθηκε, για το λόγοαυτό,αμελής καιο ίδιοςστοβαθμό που προσδιόρισε τοπρωτόδικοΔικαστήριο. Γενικέςαποζημιώσεις Την ημέρα του ατυχήματος η Γ. Βασιλείου ήταν 20 χρόνων. Εργαζότανωςανειδίκευτη εργάτριασε εργοστά­ σιο στη Λεμεσό. Κατάτηδιακόμισή της στο Νοσοκομείο βρισκόταν σε βαθύκώμαπουσύμφωνα μετογιατρόδιάρ15 κεσε 10-15 μέρες. Η κόρες των ματιώντηςήσαν διεσταλμένεςκαιδεν αντιδρούσαν στο φως. Παρουσίαζε άπνοια που αντιμετωπίστηκε με ενδοτράχεια διασωλήνωση και τεχνητή αναπνοή. Μεταφέρθηκε επειγόντως στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας και με χειρουργική επέμβαση της 20 αφαιρέθηκεμεγάλο εξωμηνιγγικό αιμάτωμα. ΟΝευροχει­ ρούργος Κ. Κωνσταντινίδης περίγραψε την κατάσταση * της μέχρι την έξοδο της από το νοσοκομείο, την 21η Σε­ πτεμβρίου 1982, καιστησυνέχεια μέχρι καιτην22αΝοεμ­ βρίου
2. Τηνκατάστασητης απόεκείκαιπέρατηνπε25 ρίγραψαν ο ειδικός νευροχειρούργος Α. Περδίος και ο νευροψυχίατρος Γ. Δωρίτης που την εξέτασαν στη συνέ­ χεια. ΤοΠρωτόδικοΔικαστήριο κατάληξεσταευρήματαως προς την κατάσταση της Γ. Βασιλείου στηριζόμενο στην 30 ιατρική μαρτυρία,σε όσο μέρος της μαρτυρίαςτης Γ. Βα­ σιλείουήτανεναρμονισμένο μεαυτήκαι,όπωςπροκύπτει, σε μερικές δικές τουπαρατηρήσεις στις οποίες θ' αναφερ­ θούμεαργότερα. 35 Ηενάγουσα υπέστησοβαρήκρανιογκεφαλικήκάκωση. Ηκατάστασητης βελτιώθηκε αργάαλλά ικανοποιητικά. Πέρααπόμιαπιθανότηταεπιληψίας, τόσο απομακρυσμέ485 : / ϊ Κων/δης,Δ. Φόϊνϊχαρίδης'&άλλην. Γεωργίου fe'ftUwP *

(1991)νης που;θα^έπρεπε.νααθεωρείται,ανύπαρκτη^δενρυπήρχε κίνδυνος ^επιδείνωσής.,της.,^.Η^vευρoλoγικήJεξέταση3δεv1 απρκάλυψε^.ημαχϋΐκά]στοιχείαιεισηγ^ικά:αν Εντούτρις; παραμείνανδυσχυχώς^μόνιμα κατάλοιπαηΩς· αποτέλεσμαΛηςδ>ά^εισής^α^ηςνκρανιοεγκεφ3ρλικής[κάΛ κ 5 ^ ζ ^ ι Λ ^ $ ε ς # π ό , τ ι ς ο^ίες^υπρφέρει^και, πρΰ^είναί1 πιο^γο0νες ό τ α ν ^ α ^ α ί ^ τ ρ χ ήλιοησεθορυβώδες·περι^ 5 λαλγίες, μια ελαφράαπώλεια μγ^^ς,^^ελα^ρά^δυνα^ μία στακάτω άκρα και ελαφρά σπαστικότητα. Έτσι, η 10 αντοχήτηςέχει μειωθεί,κουράζεταιε^ολα^και,.όπωςση- 01 μείωσετοπρωτόδικοΔικαστήριο^τόσυνο^οτων"μόνιμων καταλοίπων περιόρισε τη.δυνατότητατης να.επιλέγειτην κατάλληλη εργασία . Σάλλοσημείοτης,απόφασης του,-ρ. πρωτόδικος,δικαστής σημείωσε πως δενείχε μειωθεί ου- 15 σιασικα ήικανότητα της Γ.Βασίλειουγια εργασία.. Πρετ. πει ναπαρεμβάλουμε εδαίοτι ηΓ..Βασίλειουτον Απριλισ , t του 1986 είχε1εξασφαλίσειεργασίασε εργοστάσιοωςανειδικευτη εργάτριαόπωςκαιπριν τοατύχημα. Ομως,Όυμ-* φωνα με μαρτυρία που αποδέκτηκε τοπρωτόδικο Δικά- ?0 στηριο, ιδεν •-ήταν-'αποδοτική-*όπως οι'συνάδελφοι1 της' κουραζόταν ευκολα^παραπονειτογιαζάλη και πονόκεφάλους>και/καταΑδιαστηματα1/για,'τους^"λογουςυαυτους; δεν 0£ πή^ινε Τ στην^α^ μίσθό^της'να^περικδπΤεταΓανάλΐγδΤ ο ό ° ^ ^ J9X3^W* 25 -Αμυίΐ ο££ ν|ττ JDJ;jQX3ii JOJ3X3'/UO ρτσj»x (£80ί ifojgfypm; 3 - ^νάμεσ1ίΒτά>όσα^δδ^^ π~α^τής?δίάσέίσης^άιΥ^ ήτανΐκαι1η δυσκολία ποΰαντιμετώπιζε κάτά^δΐάστήμάτα η' Γ.Βασιλείουστο να εκφραστεί. ΣτηναρχήηΓ.Βασιλέίόυί δεν μιλούσε καθόλου και δεν αντιλαμβανόταντι της έλε- 30 γανν.οΗ>κάτάστασήϊτης,νόπως>σ^ιμειώσαμε>·βελτιώθηκεΤπαρατηρήθηκε^γιαικάποιοδιάστημά^μαζίϊμεΓτά'άλ'λαίτδιατα^ ρα#ίΓτηςαομιλίας)χπρυποτη/συνέχεια> ,πέριγράφηκειςως-ί ^*ελαφρή^γιαya παρέστημορφήαήςδυσκολίαςστηνέκφρά-ο 35 σηπου/ήταν^το^τελικό.κατάλο^ιπο?9Χ)π σοτ ?3XJO ?3XJQ3J^ 30 .XXpJOXQS 2i]{JOd Οπρωτόδικος δικαστήςδεναναφέρθηκεσ'αυτή τη δυσκολ^ότα^σ^^ σ Χ§ϊ^ά&ω&α$ρι^π^^^^ 486 £8* ? ~ ΚΑ^ΑΪΔ. Φοινικαρίδης'&,άλλη,ν.ιΓεώργωυ,&ιάλλωνί* 5: .Κων/δης,ιΔ. τώπίζε^ποίόδ^ότε'^προ^ σέΤότι^Μραδ'έκτήκέςκαι ;ή<^ίδιά!πώςν;δεν,)α^μετώπιξέ3 π)ΓέονΛέτ6ΤοΊπρ3βλήμαϊΐ^Μΐ^^ ράτηρήσει§.3ονπ^Υό3ικόυ1δΙκά^ σόυμεκαιοηςυπόλοιπες? ΓΑγάφερ&πωςτο,βάδισμά^της'/Γί Βασιλείου δενΐπαρόυσίαζε»εμφάνές'πρόβλη'μα-και:πως-δεν του έ^ίϋσε·;την]ενη;ύπωση,ότΐ'\αγτιμετώπιξειάλληίδιανοητίΓ κήδιαταραχήαντιληπτήστοΔικαστήριο. UOJ3/JOJ08 .1 fTOOOT· OTJ0X ΟΤ ΛΤΌ3θ6πσ JOWOguJt ντττΧ νοτ^Με<βάαη>ταιπιο/πάν^^ας^ύ^Ρ,^ρωτόδικοςνδικασ^ής Ί-® έκρινε πως,δειδικαιολογεΐτο^επ^^ μελ\ρντικήκαπ.ωλ.εια^ολ κατάλριπα^τρ:υχτρα:υματισμρύ;3της·ε,ν^ου^σας)σε3συσχετ^ σμ'4]μεϋόλες0τις^τυχέςοτης,^τίςι της,-περιλαυ^^ομέντίζ κα^της.επανγελμΛτ^ς^και επι^κασ^υω^^ενι,κές απο^15 μιώσ^ις^συ^λικό^ π&υανα^έρα(χε0Ό0Τΐ -JOTS'^ΥαΦίρθού^προπα στ>&?ν™^ ί?^9ο^^τόδικ%^^ λείου.,ενώ,κατάθετε,.ενώπιον-του,,.που ρπως,,προκυπτει, διαδοαμάτισαν,καποιο.ρόλο,στην,τελικη,εκτίμησητης,κα? *Υ τάστασηςυτης.,:Χρειάζεται.στηνΛαρχη μιασύντομηαναφοοά.στο μέρος της,,απόφασης,που^αναφέρεταιιρτο γεγονός οτι,ηιΓνΒασιλειου;παραδεκτηκε(οτι δεναντιμετωπιζεπρόβλήμα ομιλίας._θα πρέπει να διαβάσουμε αυτό τοαπ(£ σπασμα ως.μάλλον αναφερόμενο στο ,χρονικό διάστημα f5 κατάτο οποίο ήΓ. Βασίλειου βρισκόταν ενώπιον του Δικαστηριου. Αυτόγιατίδενείχεκατάθεσει-ηΓ: Βασίλειου πως γενικά δεναντιμετώπιζετέτοιο πρόβλημα. ΗΓ. Βασιλειου-είχε'αναφερθεί σε δυσκολ'ιες^στην^έκφραση τις οποιες,εξακολουθουσε1νααντιμετωπιζειν,:'^Γ1 l w U 3 i ^ J J U ι (8\vnjΓυοοΒπχλ .νuomoiaK ;ΥΜ MJL) Ι(iVQi)uo^oavi JU ^ ^Αναγνωρίζεται πωςείναι επιτρεπτόοδικαστήςχρησιUf - μοποιωνταςτηνκοινη^λΌγικήίνασχηματισειίκαποια(προ( σώπικηΌντιληψηίεριό δίκη'τουνπαρατηρηση,^εξω -η"και ϋ μέσαστο'Ήΐκαστηριο:*»^Αυτόΐ ισχυει°και' στην 'περίπτωση PUB t\E^^E\Λ iBrtrei ιτο3θόπσ νιττ 3λ| 5(ΐο3θοπσ ?χ>οάο9»π * Backinghum v. Daily News Ltd,[1956] 2~m'E.RT904~TalnesWSr andxanothervsRegmamiflgS?]^ AUiE.R.z683,1,goold^EvansJand;£:o., 'ΐΐ95ίΜ·Τφ}^189^Uto;M& oitoνΛίνώ^^ςώώΐ/?Ζί7ι3 All E.R. 997 ° ' xeoi VUO 1 0 1 ) laAloiiR 487 88£ Κων/δης,Δ. Φοινικαριδη;&άλλη ν.Γεωργίου &άλλων

(1991)των σωματικών κακώσεων, νοουμένου όμως ότι αυτές είναι επιδεκτικές αντικειμενικής παρατήρησης όπως,για παράδειγμα,οιουλές. Γενικά, όπως λέχθηκε στην υπόθε­ ση Stevensv. William Nash Ltd[1966]3All E.R. 156, δεν είναι φρόνιμο γιατοδικαστήναεξετάζει τηφυσικήκατά- 5 στάση τουδιαδίκου. Πολύ λιγότερο, δενείναι επιτρεπτό να μετατρέπεται οδικαστήςσε εμπειρογνώμονα*. Στην παρούσαυπόθεση,τοκατάπόσο ηΓ. Βασιλείου είχε αδυναμίασταπόδια ήκουραζόταν εύκολα δεν ήταν ζήτημαπουθαμπορούσε νακριθεί ήσεσχέσημετοοποίο !0 θα μπορούσε ναεξαχθούν συμπεράσματα μεβάσητιςπα­ ρατηρήσεις αναφορικάμετον τρόποπουκάλυψε ταλίγα, πρέπει ναυποθέσουμε, βήματα πουέκαμεπροςκαιαπό το εδώλιο του μάρτυρα. Ούτε ήταν τέτοιο ζήτημα τοκατά 15 πόσοη Γ. Βασιλείου είχε"άλληδιανοητικήδιαταραχή". ΗΓ.Βασιλείου βρισκόταν γιαχρόνιακάτωαπόιατρι­ κήπαρακολούθησηκαι ήτανησυγκλίνουσα επιστημονική γνώμη όλων των γιατρών πως μόνιμα θα υπόφερεαπό ελαφρήαδυναμίαστακάτωάκρακαιελαφρήσπαστικότη­ τα. Ολοι,εξάλλου, αποδέκτηκαντογνήσιο τωνπαραπό- 20 νων τηςωςπρος τηδυσκολία στην έκφραση, όπωςτηνπε­ ριγράψαμε. Κάτωαπόαυτές τιςσυνθήκες, ο επηρεασμός της εκτίμησης τουπρωτόδικουδικαστήωςπροςτηνκατά­ στασητης Γ.Βασιλείου μεβάση τιςπροσωπικές του παρα­ τηρήσεις, θαέπρεπενααποφευχθεί. 25 Οι δικηγόροι των μερών μαςπαράπεμψανστιςυποθέ­ σεις Ferhat Hassan andothersv. Katerina Charalambous Neofytou

(1973)1 CLR147,Antoniou v.Kyriacou

(1978)1 CLR 77,και Lazarou v.Ieropoulos

(1982)1CLR99, ως υποστηρίζουσες τις αντίθετες θέσεις τους αναφορικά με 30 τοπιοθαέπρεπε ναήταντούψος των γενικώναποζημιώ­ σεων. Ησύγκριση δείχνει μιαμεγαλύτερη ομοιότητατης παρούσας υπόθεσης με την υπόθεση Ferhat Hassan and * Salih andanotherv.Sofocleous andothers

(1979)1CLR 248, Siakos v. N. Nicoiaou

(1980)1 C.L.R.333, Shacolasv. Agathaggelou and another

(1983)1CLR 1007. 488 1Α.Α.Λ. Φοινικαριδη;&άλλην.Γεωργίου&άλλων Κων/δης, Δ. others v.Katerina CharaiambousNeofytou (ανωτέρω) στην οποίαεπιδικάστηκαν£5.500ωςγενικέςαποζημιώσεις. Πρέπει όμως ναεπαναλάβουμεπως,στο τομέααυτό, όσο κιανπροηγούμενες αποφάσεις,ιδιαίτερααποφάσεις 5 των Κυπριακών Δικαστηρίων που αντικατοπτρίζουντις δικές μαςπραγματικότητες,προσφέρουν καθοδήγησηστο βαθμό πουείναι συγκριτικές ως αποκαλυπτικές τηςεπι­ κρατούσαςτάσης,δεν είναι δεσμευτικές. Σεκάθευπόθεση είναι ανάγκηναγίνονται οιαναγκαίεςπροσαρμογέςέχο10 ντας υπόψη ταιδιαίτερα περιστατικά της και,βέβαια, να συνυπολογίζεται η μείωση, μετηνπάροδοτουχρόνου,της αξίας του χρήματος*. Σημειώνουμε εδώ, την τάση που παρατηρείται μέσα απότηνομολογία γιαπρόσδοση μεγα­ λύτερης σημασίας στον ανθρώπινοπόνο καιτηςαγωνίας 15 πουπροκαλεί η ανικανότηταπου εκδηλώνεται μετην επι­ δίκαση, με την πάροδο τουχρόνου, πιο γενναιόδωρων αποζημιώσεων**. ΤοΑνώτατο Δικαστήριο παρεμβαίνειγια διαφοροποίη­ ση του ύψους των γενικών αποζημιώσεων πουεπιδικά20 στηκαν στις περιπτώσεις που αυτές είναι υπερβολικάχα­ μηλές ή υπερβολικά ψηλές ή στις περιπτώσεις που προσδιορίστηκαν πάνωσελανθασμένηαρχή***. Εξετάσαμε τα στοιχεία όπως προκύπτουν απότα ευ­ ρήματα στα οποία κατάληξε το πρωτόδικο Δικαστήριο, 25 έχοντας υπόψη καιτις δικές μας παρατηρήσεις σεσχέση μεαυτά. Έχουμεκαταλήξει πωςτοποσότων£6,000.- που επιδικάστηκε ήταν υπερβολικά χαμηλό γιαναμπορείνα θεωρηθεί ότιαποτελεί δίκαιηκαι εύλογη αποζημίωσηγια * Pavlidesv. Andreou

(1984)1CLR385, Aloupou and Another v. HjiGeorghiou andAnother

(1984)1 CLR 475, Polycarpouv.Adamou

(1988)1CLR 727. ** Paraskevaides (Overseas) Ltd., v. Chnstofis

(1982)1 C.L.R. 789, Polycarpouv.Adamou (ανωτέρω). *** Βλ. μετάξι) άλλων, KyriacosAntoniou v. Iordanis lordanous and another

(1976)1 CLR 341,Constantinou v. Evlampiou

(1982)1 CLR 824. 489 Κων/δης, Δ. Φοινικαριδη; &άλλη ν.Γεωργίου&άλλων

(1991)όσασοβαράυπέστηη Γ. Βασιλείου καιγιαόσαθατηντα­ λαιπωρούν και θατηδυσκολεύουν μόνιμα. Τοποσότων £6,000.-πρέπεινααντικατασταθεί μεποσό£9,000.Απομένει ένα ακόμα θέμα σε σχέση με το ύψος των αποζημιώσεων αφοράστην επίδρασητων μόνιμων κατάλοίπων πάνω στα μελλοντικά εισοδήματα της Γ.. Βασι­ λείου. 5 Η επιδίκαση αποζημιώσεων για μελλοντικήαπώλεια απολαβώνδενπροϋποθέτει, σεκάθεπερίπτωση,τηνύπαρ­ ξη εκείνων των συγκεκριμένων στοιχείων που θαεπέτρε- 10 παν την υιοθέτηση της μεθόδου του πολλαπλασιαστή. Υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες όσο και ανδενυπάρ­ χει άμεση επίδραση πάνωστα εισοδήματα τουτραυματι­ σμένου εντοπίζεται, εντούτοις, πραγματικός ή ουσιαστι­ κός κίνδυνος να υποστεί στο μέλλον οικονομική ζημιά 1 5 εξαιτίας της μείωσης της ικανότητας για επικερδή εργα­ σία. Τηδιάκρισημεταξύτωνδυοωςπροςτοντρόπο υπο­ λογισμού της αποζημίωσης, τη βρίσκουμε στην υπόθεση Fairley v. John Thompson (Design and Contracting Division) Ltd[973] 2 Lloyd'sRep. 40*. Σετέτοιες περιπτώ- 2 0 σεις,το Δικαστήριο ανάλογαμετο μέγεθος τουκινδύνου, της υπολογιζόμενης χρονικής του διάρκειας,αλλά και με βάσηόλους τους παράγοντεςπου, ανάλογα μεταγεγονό­ τατηςκάθευπόθεσηςείναισχετικοί, μπορείναεπιδικάσει ένασυνολικό ποσόωςδίκαιοαντιστάθμισμα.**. 25 Συμπληρώνοντας τησύντομη αναφορά μαςστοθέμα, προσθέτουμε πωςτοορθόείναιστις περιπτώσεις που επι­ δικάζεται ποσό σε σχέσημε τημείωσητης ικανότητας για επικερδή εργασία,αυτότοποσό αντί νααποτελείαπροσ­ διόριστο μέρος της συνολικής αποζημίωσης για πόνους, 30 ταλαιπωρία και απώλεια των απολαύσεων της ζωής,να * Βλ. επίσης Fosterv. Tync and WearCC [1986] 1 All E.R. 567, Tclcmachou v.Papakyriacou

(1986)1CLR705. * *Βλ. Moclikcr v.A. Rcyroilc [1977] 1All E.R.9,Thia Industries v. HjKyriacou

(1982)1C.L.R. 871 490 1Α.Α.Λ. Φοίνικαρίδης&άλλην.Γεωργίου&άλλων Κων/δης, Δ. υπολογίζεταιχωριστά.* Στην παρούσαυπόθεση,το πρωτόδικοΔικαστήριο δεν αποδέχθηκε πως εξαιτίας του τραυματισμού της και των μόνιμων καταλοίπωναπόαυτόη Γ. Βασιλείου είχεχάσει 5 ήθαέχανε την εργασία της ήέστω τηδυνατότητατηςνα εργάζεται για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο από εκείνο για το οποίοτης είχανεπιδικαστεί ειδικέςαποζημιώσεις. Αν όχιτίποτεάλλο,η Γ.Βασιλείου είχεεξασφαλίσειεργα­ σία μετά το δυστύχημα,όμοια μ' εκείνηπου έκαμνε πριν 10 απότοντραυματισμότης. Υπάρχει όμως ένα στοιχείο που φαίνεται ότι παρα­ γνωρίστηκε. Αναφερόμαστε στο γεγονός ότι η Γ. Βασι­ λείου όσο κι αν είχεεξασφαλίσει εργοδότηση μετάτοδυ­ στύχημα, εξαιτίας πονοκεφάλων από τους οποίους 15 υπόφερε και της εύκολης κόπωσης της, πέρα απότο ότι δενήταντο ίδιοαποδοτικήόπως OL συνάδελφοι της,ανα­ γκαζόταν να απουσιάζει κάποιες μέρες απότην εργασία της με αποτέλεσμα ναυφίσταταιανάλογη μείωσητου μι­ σθού της. Μεβάσητη μαρτυρία,όσο και αν δενυπάρχει 20 σταθερή βάση για την επιδίκαση αποζημίωσης με οδηγό κάποια απώλεια μισθών επιδεκτική επακριβούςπροσδιο­ ρισμού, υπάρχει πραγματικόςκαι ουσιαστικός κίνδυνος, τα μόνιμα κατάλοιπααπότον τραυματισμό της Γ. Βασι­ λείου,νατηςπροκαλέσουνοικονομικήζημιά. Αυτό,εξαι25 τίας των μειονεκτημάτων που θαέχει στην αγοράτηςερ­ γασίας ως αποτέλεσμα της μείωσης της ικανότητας της για επικερδήεργασία.Αυτήημείωσηείναιτοαποτέλεσμα των μόνιμων καταλοίπων από τον τραυματισμό της και δενθά'πρεπεναπαραγνωριστεί. Έχονταςυπόψητηνηλί3Q κία της Γ. Βασιλείου, τον μισθό που προκύπτει πωςθα εξασφάλιζε κάτω από κανονικές συνθήκες εργασίας και που θαήτανγύρωστις £25.- τηνεβδομάδα,τηφύσηκαιτη μονιμότητα των καταλοίπωνπουαναφέραμε, καταλήγου­ με πως θαήταν εύλογο να επιδικαστεί, σε σχέσημεαυτό 35 τοθέμα,αποζημίωση ύψους£1,000.*Jefford v. Gee [1970] 1 All E.R. 1202, Thia Industnesv. HjKynacou, Telemachou v.Papakynacou (ανωτέρω) 491 Κων/δης, Δ. Φοινικαρίδης&άλλη ν.Γεωργίου&άλλων

(1991)Ο Τόκος Το άρθρο 58(a) του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, όπως έχει τροποποιηθεί με τον περί Αστικών Αδικημάτων (Τροποποιητικό) Νόμοτου 1985 (Ν. 156/85) προβλέπει ταακόλουθα: "58Α. Τηρουμένων των διατάξεων των εδαφίων

(2)και

(3)του άρθρου 33 των περί δικαστηρίων Νόμων του 1960 έως 1985, καθ' οιανδήποτε ενώπιον οιουδή­ ποτε Δικαστηρίου διαδικασίανδιατην είσπραξιν απο­ ζημιώσεων διάσωματικήν βλάβην ήθάνατον συνεπεία ίο αστικού αδικήματος το Δικαστήριον δέον να επιδικάζη, εκτός εάν είναι ικανοποιημένον ότι συντρέχουν ει­ δικοί περί του αντιθέτου λόγοι,τόκον με επιτόκιον 6% ετησίως επί ολοκλήρου ήμέρους του ποσού των επιδικασθεισών αποζημιώσεων, δι' ολόκληρον ή μέρος της 15 περιόδου μεταξύ της ημερομηνίας ότε εγεννήθη το αγώγιμον δικαίωμακαι της ημερομηνίας εκδόσεως της αποφάσεως,ως θέλει κρίνει πρέπον." Το πρωτόδικο Δικαστήριο, όπως σημειώσαμε και στην αρχή, επιδίκασε τόκο προς 6% ετησίως πάνωστο συνολι- 20 κό ποσό των ειδικών καιγενικών αποζημιώσεων που επι­ δικάστηκαν από την ημέρα του δυστυχήματος μέχρι την εξόφληση. Ο δικηγόρος του Μ. Φοινικαριδη εισηγήθηκε πως η επιλογή της ημερομηνίας του ατυχήματος ως του χρόνου από τον οποίο θά 'πρεπε να υπολογιστεί ο τόκος 25 είναι λανθασμένη. Στη σύντομη ιστορία του άρθρου 58Α δε φαίνεται ότι το ζήτημα εγέρθηκε ειδικά ενώπιον του Ανωτάτου Δικα­ στηρίου στις υποθέσεις πουεπιδικάστηκε τέτοιος τόκος*. Η διακριτική εξουσία για την επιδίκαση τόκου πάνω 30 στο ποσό των αποζημιώσεων για σωματική βλάβηήθάνα* Constantihou v.MustakasShipping

(1986)1C.L.R. 1, Tclcmachou v. Papakyriacou(ανωτέρω) Peirou v. Socratous

(1988)1 CLR 595, Polycarpou v.Adamou (ανωτέρω) 492 5 1Α.Α.Δ. Φοινικαρίδης &άλλην.Γεωργίου &άλλων g Κων/δης, Δ. τοαπόαστικόαδίκημα,είναι,σεότιαφοράτοζήτημα που εξετάζουμε, όμοια με τηναντίστοιχη διακριτική εξουσία τωναγγλικώνΔικαστηρίων, θα αναφερθούμεστοντρόπο προσέγγισης τουθέματοςστην Αγγλία, έχονταςυπόψη την πειστική αξίατηςαγγλικής νομολογίας στις-περιπτώσεις πουοαγγλικόςκαικυπριακόςνόμος είναι όμοιοι*. ΣτηνΑγγλία είναισταθμοίωςπροςτηδυνατότητα επι­ δίκασης τόκουγενικά πάνωστοποσόαποζημιώσεωνπου επιδικάζονται,πρώταοιπαρατηρήσειςτουLordHerschell IQ L.C. στην νπόθεσηLondon, Chatham andDover.RlyCo., v. South Eastern RlyCo. [1893]A.C.429και στησυνέχειαη θέσπιση του άρθρου 3 του Law Reform (Miscellaneous Provisions)Act

1. Στηνπιοπάνωυπόθεσηεπισημάν­ θηκετοκενόπουυπήρχε. Με τη νομοθεσία, αναγνωρίστη15 κε στο Δικαστήριο διακριτική εξουσία για επιδίκαση τόκουπάνωστοσύνολο ή οποιοδήποτεμέρος τηςαπόφα­ σης γιαχρέος ήαποζημιώσεις,γιαολόκληρο ήμέροςτης περιόδου μεταξύτηςημερομηνίας γέννησης τουαγώγιμου δικαιώματοςκαιτηςημερομηνίαςτηςαπόφασης**. 20 Σύμφωναμεπροσθήκηπουέγινε στονόμο εκείνο με το άρθρο22του Administration of JusticeAct του1969,στις περιπτώσεις αγωγώνγιαπροσωπικές βλάβες ήθάνατο,η επιδίκασητόκου έγινε υποχρεωτική εκτός αντο Δικαστή­ ριο κρίνει ότι υπάρχουν ειδικοί λόγοι γιατους οποίους 25 δενθαέπρεπε ναεπιδικασθεί τέτοιος τόκος. Αυτόακρι­ βώςπρόβλεψεκαιονόμοςτης Κύπρου. Η αγγλική νομοθεσία αφήνει τον προσδιορισμό του επιτοκίου στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου. Χρειάστηκε σειρά αποφάσεων για να σταθεροποιηθούν 30 συγκεκριμένες καθοδηγητικέςγραμμέςωςπροςτο ζήτημα * βλ. τις σχετικές παρατηρήσεις στην νπόθεση BiochemieR.O.S.E. Ltdv.General Insurance of Cyprus Ltd, Πολιτική Εφεση 7552 της31ης Οκτωβρίου
2. **Βλ. Wright v.British RlysBoard[1983]2All E.R.
3. 493 Κων/δης, Δ. Φοινικαρίδης &άλλην.Γεωργίου &άλλων

(1991)αυτό.* Δεν χρειάζεταιναεπεκταθούμε σ' αυτέςγιατίονόμος της Κύπρου είναι, στο σημείο αυτό,διαφορετικός. Ορίζει δεσμευτικά τούψος του τόκουπου μπορεί ναεπι­ δικαστεί σε ποσοστό 6% πάνω σε ολόκληρο ή μέρος του ποσού της αποζημίωσης. Παρενθετικά σημειώνουμε και $ μια δεύτερη διαφορά μεταξύ των δυο νομοθεσιών. Ο νόμος της Κύπρου δενπροβλέπει την επιδίκασητόκου σε σχέσημεαποζημιώσειςγιαζημιάσεπεριουσία**. Η βασική υπόθεση αναφορικά με το χρόνο έναρξης τουυπολογισμού τουτόκου είναιη Jefford v. Gee (ανωτέ- ίο ρω). Ο Lord Denning M.R.ξεκινώντας μετοδεδομένο ότι ο τόκος δεν επιδικάζεταιως αποζημίωσηγια τη ζημιάπου προκλήθηκε αλλά για το γεγονός ότι ο ενάγων στερήθηκε χρήματαταοποίαθά'πρεπενατουείχανπληρωθεί,έκαμε 15 διαχωρισμό μεταξύτων ειδικών αποζημιώσεων,των γενι­ κών αποζημιώσεων για πόνο, ταλαιπωρία και απώλεια απολαύσεων της ζωήςκαι των αποζημιώσεων γιαμελλο­ ντική απώλεια ημερομισθίων, πουθαμπορούσε να συνο- 20 ψισθεί μεταακόλουθα***: Ειδικές Αποζημιώσεις Το ύψος των ειδικών ζημιών είναι γνωστό κατά το χρόνο της δίκης και,ως θέμααρχής, το ορθό θαήταν να επιδικάζεταιτόκος απότηνημερομηνίακατάτηνοποία ο ενάγων είχευποστεί τηνκάθεζημιά. Ομως αυτόθασυνε- 25 παγόταν πολυδιάσπαση των ποσών και ενασχόληση με πολλές αριθμητικές πράξεις συνήθως με αντικείμενο μικρά ποσά κάθε φορά. Αναφέρεται το παράδειγμα * Jeffordv. Gee (ανωτέρω), Cookson v. Knowles[1978] 2 All E.R. 604 (H.L.), Pickett v. British Rail Engineering [1979] 1 All E.R.774 (H.L.).Birkctt v.Hayes andanother[1982]2All E.R. 710(C.A.) **Petrouv.Socratous (ανωτέρω). *** Στην απόφαση έγινε ειδική αναφορά και σε σχέση με τις αποζη­ μιώσεις γιά θάνατο, στην οποία δε χρειάζεται να επεκταθούμε για τις ανάγκες της παρούσας υπόθεσης. 494 Α.Α.Δ. Φοινικαριδη; &άλλη ν. Γεωργίου&άλλων Κων/δης, Δ. της απώλειας απολαβών που είναι σταδιακή και που εκτείνεται στη μεγάληκαμιάφοράπερίοδοαπότηνημέρα της γέννησης του αγώγιμου δικαιώματος ως τη δίκη. Έτσι,ευνοήθηκε ηπροσέγγιση του θέματοςπάνωσεγενι­ κές γραμμέςκαιπροκρίθηκεως δίκαιηηεπιδίκασητόκου πάνωστο συνολικό ποσότων ειδικών αποζημιώσεωνπου επιδικάζονται,απότηνημέρατηςγέννησης τουαγώγιμου δικαιώματος ως τη δίκη, μειωμένου όμως κατά το μισό ώστενααντισταθμιστεί τογεγονός ότι δενπροκύπτει όλη ηζημιάαπότηναρχή*. Τονίζεταιπωςαυτόμόνοσεσυνη­ θισμένες περιπτώσεις. Δεν αποκλείεταιδιαφορετική προ­ σέγγισηόταντα ιδιαίτεραπεριστατικάτης κάθε υπόθεσηβ τοδικαιολογούν. Αποζημιώσεις γιαπόνο, ταλαιπωρία καιαπώλειααπο­ λαύσεωνζωής Ο τραυματισμός δεν προκαλεί δια μιαςτον πόνο,την ταλαιπωρία καιταυπόλοιπαγια ταοποίατελικά αποζη­ μιώνεται οενάγων. Κατάτονυπολογισμό τουύψουςτων γενικών αποζημιώσεων, το οποίο ως εκ της φύσης του είναιαδιαίρετο,συνυπολογίζονται όχι μόνοόσα υπέστης ενάγων κατάτο χρονικό διάστημα απότον τραυματισμό τουως τηδίκη,αλλά,συνήθως,καιόσαθα υποφέρει ή θα στερηθεί στο μέλλον. Μεαυτάταβασικάυπόψη, υιοθετή­ θηκεημέθοδος της επιδίκασης τόκου πάνωστο συνολικό ποσό των γενικών αποζημιώσεων από την ημέρακατά την οποία ο εναγόμενος θα έπρεπε να είχεπληρώσει την αποζημίωσηαλλά δεντο έκαμε,δεδομένου ότι είναι μόνο από την ημέρα εκείνηπου μπορεί ναλεχθεί ότι ο ενάγων στερήθηκε τα χρήματα αυτά. Οπως σημειώνεται στην απόφαση**, ο χρόνος αυτός θα μπορούσε σε ορισμένες περιπτώσεις να είναι ηημέρααποστολής επιστολής πριν απότηναγωγήή τοαργότεροή ημέρακατάτηνοποίαεπι­ δόθηκε το κλητήριο ένταλμα. Γίνεται ακόμααναφορά στην ημέρα κατά την οποία καταχωρίστηκε η αγωγή * Βλ.σχετικά και Dexter v. Courtaulds Ltd[1984] 1 All E.R. 70. ** Βλ. και Wright v. British Rlys Board (ανωτέρω)* 495 Κων/δης,Δ. Φοινικαρίδης&άλλην.Γεωργίου&άλλων

(1991)εφόσο καιαπόεκείνη την ημερομηνία θαμπορούσε ναλε­ χθεί ότι οενάγονταςστερήθηκε τοποσότηςαποζημίωσης. Γιασκοπούςγενίκευσης τουτρόπουτηςπροσέγγισης θεω­ ρήθηκε πως το ορθό θα ήταν να επιδικάζεται,στη περί­ πτωσητων γενικών αποζημιώσεων,τόκος απότηνήμερο- 5 μηνία της επίδοσης του κλητηρίου εντάλματος προκειμένου να έχουν κίνητρο και οι δικηγόροι τωνενα­ γόντων να καταχωρούν και να επιδίδουν το κλητήριο ένταλμαχωρίςκαθυστέρηση. Τονίζεται πωςταπιοπάνω,ωςκαθοδήγηση σεσχέση ^ με τον τρόπο άσκησης διακριτικής εξουσίας, όπως συμ­ βαίνει σε όλες τις παρόμοιες περιπτώσεις,δεναποτελούν ούτε κανόναδικαίου ούτε κανόναπρακτικήςέτσιπουνα αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο. Η ύπαρξη ιδιαίτε­ ρων περιστάσεων που δεν θα κατάτασσαν μια υπόθεση 15 στην κατηγορίατων συνηθισμένων υποθέσεων τουείδους, μπορούν να ληφθούν υπόψη και ενδεχομένως ναοδηγή­ σουν σε κάποια διαφορετικήπροσέγγιση*. Συναφώς, ση μειώνουμε πως σ' όλες τις περιπτώσεις είναι δυνατόνα διαδραματίσει ρόλο οτρόπος μετον οποίοπροωθήθηκεη 20 αγωγήπρος εκδίκαση. Στις περιπτώσεις που παρατηρεί­ ται αδικαιολόγητη καθυστέρησηστην προώθησητηςαγω­ γής θαήταν λανθασμένο να επιδικάζεταιτόκος χωρίς να ληφθεί υπόψηηκαθυστέρηση αυτή. Για όσο χρόνο διαρ­ κεί η αδικαιολόγητη καθυστέρηση ο ενάγων στερείται τα 25 χρήματασταοποίαδικαιούται απόδικότου σφάλμα**. Απώλεια μελλοντικώναπολαβών Ηαπώλειαμελλοντικών απολαβώνεξορισμούανάγε­ ταιστο μέλλον. Η αποζημίωσηγι' αυτήστοχεύει στηνκά­ λυψη ζημιάς που δεν έχει προκύψει ακόμα. Επομένως, 30 κρίθηκε πως δεν δικαιολογείται η επιδίκαση τόκου γι' αυτή. Παρεμβάλλουμεπως είναιγι' αυτότολόγοπου θε*Βλ. Cookson v.Knowlcs,Wright v.British Rlys Board (ανωτέρω). **Birkctt v. Hayes and Another (ανωτέρω) και Spittole v. Bunney [1988] 3All E.R.

1. 496 1 ΑΛΛ. Φοινικαριδη; &άλλη ν.Γεωργίου&άλλων Κων/δης, Δ. ωρήθηκεενδεδειγμένο ναδιαχωρίζεταιή ναεξειδικεύεταιηαποζημίωσηγιααπώλειαμελλοντικών απολαβών. Στην παρούσα υπόθεση επιδικάστηκαν υπέρ της Γ. Βασιλείου £1.446,86σ. γι' απώλεια εβδομαδιαίωνμισθών 5 και £27.- για μεταφορικά έξοδα. Υιοθετώντας τα πιο πάνω ως προς την προσέγγιση του θέματος και θεωρώ­ νταςτην παρούσαυπόθεσηως προςτην πτυχήαυτήεντε­ λώς συνηθισμένη, θα διαφοροποιήσουμε την πρωτόδικη απόφαση μειώνοντας τον τόκο που επιδικάστηκε για τις 10 ειδικές αποζημιώσεις στο μισό. Ηδιαίρεση, βέβαια, δεν μπορεί να αφορά το επιτόκιο το ίδιο. Ομως, έχοντας υπόψητη συμβατικότητα του όλου εγχειρήματος, δεβλέ­ πουμε πρόβλημαστο να αφοράστη χρονική περίοδο. Σε ότι αφοράτις γενικές αποζημιώσεις,θαυιοθετήσουμε ως 15 χρονικό σημείο έναρξης του υπολογισμού του τόκου την ημερομηνία κατάτην οποίασυμπληρώθηκαν οι επιδόσεις και στους τρεις εναγομένους που ήταν η29η Δεκεμβρίου
2. Σημειώνουμε ότι η επίδοση έγινε μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα από την καταχώριση της αγωγής και 20 π ω ς δενέχειφανείότι οενάγονταςκαθυστέρησε την προ­ ώθηση της με οποιοδήποτε τρόπο. Σε σχέση με το ποσό των £1.000που επιδίκαζεται για τημείωσητηςικανότη­ τας της Γ. Βασιλείου για επικερδήεργασία,δενδικαιολο­ γείταιη επιδίκασητόκου. 25 Τελικά η έφεση πετυγχαίνει μερικώς. Ηπρωτόδικη απόφασηεπικυρώνεταιωςπροςτηνευθύνη. Τοποσότων γενικών αποζημιώσεων αυξάνεταισε £9.000καιεπιδικά­ ζεταιεπιπρόσθετοποσό£1.000γιαμείωση τηςικανότητας της Γ. Βασιλείου για επικερδή εργασία. Σεσχέσημε το 30 ποσότων£1.473.86σ.πουεπιδικάστηκανως ειδικές απο­ ζημιώσεις, επιδικάζεται τόκος προς 6% ετησίως για τη μισή περίοδο από την 1η Αυγούστου 1982 που ήταν η ημέρα του δυστυχήματος μέχρι την έκδοση της πρωτόδι­ κης απόφασης. Το ποσό των£9.000που επιδικάζεταιως 35 γενικές αποζημιώσειςθαφέρειτόκοπρος6% απότην29η Δεκεμβρίου 1984 μέχρι την έκδοση της πρωτόδικης από­ φασης. ΕννοείταιπωςηΓ. Βασιλείου θαδικαιούταινόμι­ μοτόκο απότην ημέρατης έκδοσης τηςπρωτόδικης από497 ,i- Κων/δης,Δ. Φοινικαρίδης&άλλη ν.Γεωργίου &άλλων

(1991)φάσηςπάνωσεολόκληρο τοποσόπουεπιδικάστηκε. Έξοδα Σεσχέση μετηνέφεσητουΜ.Φοινικαριδη η οποίαπέ­ τυχε μόνο ωςπρος τοθέματουτόκου,επιδικάζονταιυπέρ του εφεσείοντά καισεβάροςτης Γ. Βασιλείου το έναδεύ- 5 τερο των εξόδων. Η έφεση αυτή,ωςπροςτο θέματηςευ­ θύνης είχε στραφεί και κατάτου Γ. Γεωργίου. Εχει απο­ τύχει ωςπροςτοθέμααυτόκαιεπιδικάζονταιέξοδαυπέρ του Γ. Γεωργίου και σε βάρος του Μ. Φοινικαριδη;- Η έφεσητης Γ.Βασιλείου ωςπροςτούψος των αποζημίωσε- ίο ων έχει πετύχει και επιδικάζονται τα έξοδα υπέρ τηςκαι εναντίον των δυο εφεσίβλητων. Επειδή για το θέμα του τόκου που αποφασίστηκε υπέρ του Μ.Φοινικαριδη, προ­ κύπτειπωςδεναφιερώθηκεχρόνος κατάτην εκδίκασητης αγωγής, δεν δικαιολογείται διαφοροποίηση της διαταγής 15 τουπρωτόδικου Δικαστηρίου μετην οποίαεπιδικάστηκαν τα έξοδαυπέρτης Γ. Βασιλείου. ΚΟΥΡΡΗΣ, Δ. Ηέφεση αρ.7378στρέφεται εναντίον της απόφασηςτου Επαρχιακού Δικαστηρίου Λεμεσού,με την οποία κατένειμε 25% ευθύνη εναντίον του εφεσείο- 20 ντα-εναγόμενου 3 και 75% εναντίον του εφεσίβλητου 1εναγόμενου 1,σχετικά με τροχαίο ατύχηματο οποίο επισυνέβηκε στη διασταύρωση της Λεωφόρου Μακαρίου Γ και της οδούΛεοντίουΑ' στηΛεμεσό, πουελέγχεται από 2 φώτα τροχαίας. ^ Επίσης, ηέφεση στρέφεται και εναντίον τωνεπιδικα­ σθέντων τόκων, αναφορικάμετις αποζημιώσεις πουεπι­ δίκασε το πρωτόδικο Δικαστήριο στην εφεσίβλητη 2, η οποίαείναικαι εφεσείουσα στην έφεσηαρ.

1. Ηέφεση αρ.7379στρέφεται εναντίον του ποσού των 30 αποζημιώσεων το οποίο επιδίκασε το Επαρχιακό Δικα­ στήριο Λεμεσού στην εφεσείουσα για σωματικές βλάβες πουυπέστηστο ατύχημα. Οι πιο πάνω εφέσεις συνενώθηκαν και συνεκδικάστη498 1 Α.Α.Δ. Φοινικαρίδης&άλλην.Γεωργίου&άλλων Κουρρης,Δ. καν καθότιαπορρέουναπότο ίδιοτροχαίοατύχημα. Ταευρήματατουπρωτόδικου Δικαστηρίου δεν αμφι­ σβητούνται. 5 10 15 20 25 30 Ταγεγονότα, όπωςαναφέρονταιστην προσβαλλόμενη απόφαση, είναιταεξής: "
2. Κατάτονουσιώδηχρόνο οΕναγόμενος 1με συνεπιβάτιδα την Ενάγουσα οδηγούσε τη μοτοσυκλέττα του κατάμήκοςτηςΛεωφόρου Μακαρίου στηΛεμεσό. Κοντάστα φώτατροχαίαςτηςδιασταύρωσης πουέχει αναφερθεί,ο Εναγόμενος 1 σταμάτησε σχεδόν εντελώς γιατί το φως απέναντιτουήτανκόκκινο. ΟΕναγόμε­ νος 1ισορροπούσε καιδεν πατούσε στο έδαφος με το νααυξομειώνει τις στροφές της μηχανήςτουκαινακι­ νείται ελαφρά. Μεαυτό τον τρόπο πέρασε την άσπρη γραμμήκαιακολούθως ταφώτα τροχαίαςσ'απόσταση περίπου3μέτρων πρινανάψειτο κίτρινο φως.
3. ΟΕναγόμενος 3κατάτον ίδιοχρόνο οδηγούσε το αυτοκίνητο του κατά μήκος της Λεοντίου με βορεινή κατεύθυνση. Ο Εναγόμενος 3 από απόσταση 50-60 ποδών πριν απότηδιασταύρωση,είδε τον Εναγόμενο 1σταματημένοστα φώταπουαναφέρθηκαν.
4. ΟΕναγόμενος 1,μόλιςάναψετοκίτρινο φωςκαι ενώ ήταν ακόμα αναμμένο το κόκκινο, ξεκίνησε και μπήκεστη διασταύρωσημεπρόθεσηναπροχωρήσει ευθείακατάμήκος της Μακαρίου.
5. Ο Εναγόμενος 3 συνέχισε την πορεία τουκατά μήκος της Λεοντίου και προχώρησε προς τηδιασταύ­ ρωσηενώτα φώτα τροχαίαςαπέναντιτουήταν πράσι­ να. Μόλις άναψε το κίτρινο φως είχε περίπου μόλις περάσει την άσπρηγραμμή και τα φώτα τροχαίας της μεριάςτου.
6. ΟΕναγόμενος 3συνέχισετηνπορείατουπροςτη διασταύρωση με χαμηλή ταχύτητα. Κάτω απόαυτές 499 Κοΰρρης, Δ. Φοίνικαρίόης&άλλην.Γεωργίου&άλλων

(1991)τις συνθήκες, ο Εναγόμενος 3 δεν ελάττωσε ταχύτητα ούτε κοίταξεναδειξανάτον Εναγόμενο 1 οοποίοςεν τω μεταξύ άρχισε να μπαίνει στη διασταύρωση και ούτε αντελήφθηκε πως ο Εναγόμενος 1συνεχώς τον επλησίαζε, παρά το θόρυβο που θαπρέπει να προκα- 5 λούσεημηχανήτηςμοτοσυκλέττας του,καιημοτοσυ­ κλέττατουΧρίστουΚέλη.

1. Ταδύο οχήματατου Εναγόμενου 1 καιτουΕνα­ γόμενου 3 συνέχισαν τις πορείες πουανάφερακαιστο σημείο "Χ" που βρίσκεται σ' απόσταση 10ποδώναπό 10 τη συμβολή της Λεοντίου μετά της Μακαρίου προς βορρά, συγκρούστηκαν. Η μοτοσυκλέττα τουΕναγό­ μενου 1κτύπησε στο πίσω δεξιό μέρος τουαυτοκινή­ του του Εναγόμενου
2. Το αυτοκίνητο του Εναγόμε­ νου 3 στο σημείο συγκρούσεως κάλυψε μια απόσταση 15 19ποδώναπότησυμβολή τηςΛεοντίουκαιτης Μακα­ ρίουδεδομένουότιστοσημείο "Χ" κτυπήθηκεστοπίσω μέρος καισ' απόσταση9ποδώναπότο μπροστινό του μέρος. Ο Εναγόμενος 3 διερωτήθηκε τι ήταν ο θόρυ­ βος, δεν αντελήφθηκε τη σύγκρουση και συνέχισε την 20 πορείατου. Ακολούθωςσταμάτησεομαλάσ'απόσταση 72ποδώναπότη βασικήβραμμή εντόςτηςοδού Νίκου Παττίχη,ενώ ο Εναγόμενος 1 έχασετονέλεγχοτηςμο­ τοσυκλέττας τουκαι ανετράπει.
3. Από το σημείο που βρισκόταν ο Εναγόμενος 1 τη 25 στιγμή που άναψετοκίτρινο φωςκαιξεκίνησε, μέχρι τοσημείο συγκρούσεως "Χ", κάλυψεπερίπου μιααπό­ σταση 40 ποδών. Ο Εναγόμενος 3απότηστιγμή που ' άναψε το κίτρινο φως από τη μεριά του,μέχρι τοση­ μείο συγκρούσεως "Χ", κάλυψε μια απόσταση 66 30 ποδώνπερίπου. Λέγωπερίπουγιατίδεν είναι ακριβής η θέσητουότανάναψε τοκίτρινοφως." Αναφορικά με την ευθύνη, το πρωτόδικο Δικαστήριο αναφέρει ταεξής: "Λαμβάνοντας υπόψη τη μαρτυρία όπως την έχω 35 αποδεχτεί καθώςεπίσηςκαιταευρήματαμου, κατάλη­ ξα στο συμπέρασμα πως ο Εναγόμενος 1είναι ένοχος αμέλειας γιατί ξεκίνησε με τη μοτοσυκλέττα του και 500 1Α.Α.Δ. Φοινικαριδη; &άλλην.Γεωργίου&άλλων 5 10 15 20 25 30 35 40 Κοΰρρης, Δ. μπήκε στη διασταύρωση ενώ τα φώτα τροχαίας στη μεριάτουήτανκόκκινο καικίτρινο. Είναι φανερόόχι μόνο απότην παραδοχήτου Εναγόμενου 1 στις κατη­ γορίες πουέχωαναφέρειαλλάκαιγενικάαπότη μαρτυρία όπως την έχω αποδεχτεί, πως ο Εναγόμενος 1 οδήγησετημοτοσυκλέττα τουχωρίςναλάβειτηδέουσα προσοχή και φροντίδακαι χωρίς να λάβει υπόψητου το επερχόμενο αυτοκίνητο του Εναγόμενου
4. Εξετά­ ζοντας παράλληλατησυμπεριφοράτου Εναγόμενου3 και λαμβάνοντας υπόψη τις νομικές αυθεντίες που ανάφερα,κατάληξαστο συμπέρασμα πως ο Εναγόμε­ νος 3δεν είναι άμοιρος ευθύνης. Απεναντίας η συμπε­ ριφοράτουσυνέτεινεστοατύχημααυτό γιατίπαράλει­ ψε να κατοπτεύσει επαρκώς όπως ήταν καθήκον του να το κάμει ενώ διασταύρωνε μια πολυσύχναστη δια­ σταύρωση. Αν το έκαμνε και αν κοιτούσε ξανάπρος την κατεύθυνσητου Εναγόμενου 1, αναμφίβολαθατον έβλεπε πως αδημονούσε,μετοντρόποπου ισορροπού­ σε στη μοτοσυκλέττα του,ναξεκινήσει απότο σημείο πουβρισκόταν μπροστάαπό ταφώτακαινα διασταυ­ ρώσει. Επίσης θατον έβλεπε πως άρχισε να διασταυ­ ρώνει. Έτσι, ενώ ο Εναγόμενος 3 είδε από απόσταση 50-60ποδών σ' αυτήτηθέσητον Εναγόμενο 1, εντού­ τοις παράλειψενακοιτάξει ξανάπροςτηνκατεύθυνση του ή να ελαττώσει ταχύτητα ή ακόμα και να πάρει οποιαδήποτε άλλα αποτρεπτικά μέτρα προς αποφυγή του δυστυχήματος ότανημοτοσυκλέττα του Εναγόμε­ νου 1άρχισε να διασταυρώνει και να πλησιάζει. Οι διαπιστώσεις αυτές όπως επίσης ο ισχυρισμός του Εναγόμενου 3 πως δεν αντελήφθηκε καθόλου να τον πλησιάζει ημοτοσυκλέττα του Εναγόμενου 1παρά το θόρυβο που θα πρέπει να προκαλούσε η μηχανήτης, υποδηλώνουν και δική του αμέλεια. Ένα στοιχείο που,κατάτηγνώμη μου, πρέπειναληφθείυπόψη όταν αναφερόμαστε σε Αγγλικές αποφάσεις είναι πως οι διασταυρώσεις σε μεγαλουπόλεις τηςΑγγλίας είναι με­ γάλης ακτίνας σε αντίθεση με τις δικές μας, γεγονός που επιτρέπει στους δικούς μας οδηγούς να είναι σε θέση να τις ελέγχουν ευκολώτερα. Άρα το στοιχείο αυτό θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη όταν το Δικα­ στήριο προβληματίζεται για τον καταμερισμό ευθύνης 501 Κονρρης, Δ. Φοινιχαρίδης &άλλη ν.Γεωργίου &άλλων

(1991)και να μην ακολουθεί αβασάνιστα τασυμπεράσματα τωνΑγγλικών Δικαστηρίων όσον αφοράτημη ύπαρξη συντρέχουσας αμέλειας οδηγούπουπερνά τη διασταύ­ ρωσημεπράσινοφως,γιατί δεν έχεικαθήκοννα είναι προσεκτικός έναντι του παρανομούντος οδηγού που 5 περνάτηδιασταύρωσημεκόκκινο. ΣτηνΚύπροοιδια­ σταυρώσεις είναι πολύ μικρές και ελέγχονται εύκολα γιατί άνετα καλύπτονται από το πεδίο οράσεως μας έστω και αν κοιτάζουμε μπροστά μας. Έτσι με λίγη προσοχήδεν μπορούμε ναπαραλείψουμεναδούμε ένα ίο όχημα πουξεκινά να διασταυρώσει έστω και όταντα φώτατροχαίαςστημεριάτου είναικόκκινα. Υπό τας περιστάσεις και λαμβάνοντας υπόψη το ρόλο του Εναγόμενου 1 καιτου Εναγόμενου 3σ'αυτό το ατύχημα, κατάληξαστο συμπέρασμαπως ηευθύνη 15 του Εναγόμενου 1 ανέρχεταισε 75%καιτουΕναγόμε­ νου 3σε25%." Οι λόγοι εφέσεως που προβάλλει ο εφεσείων στην έφεση 7378, είναι ότι σύμφωνα με την αποδεχθείσααπό το Δικαστήριο μαρτυρία,ο εφεσίβλητος 1-εναγόμενος 1 20 θαέπρεπεναβρεθεί εξ' ολοκλήρου υπεύθυνοςγιατοατύ­ χημα και ότι το εύρηματου Δικαστηρίου ότι ο εφεσίβλη­ τος 1-εναγόμενος 1είναι υπεύθυνος κατά 75%και οεφεσείων-εναγόμενος 3 κατά 25%, είναι εσφαλμένο και αδικαιολόγητο,ενόψειτηςενώπιοντουΔικαστηρίου μαρ- 25 τυρίας ως συνόλου και/ήείναι αντίθετο μετο βάροςτης μαρτυρίας. Στονκαταμερισμότηςευθύνηςμεταξύδύοοδηγών, οι καθοριστικοί παράγοντεςείναιη υπαιτιότητακαιη αιτιώ­ δης συνάφεια μεταξύ της αμέλειας των δύο οδηγών, της 30 σύγκρουσης καιτηςζημιάςπουπροκλήθηκεκαιαποτελεί το αντικείμενο της δίκης (Vamakides v.Papamichae] and Another

(1970)1 CLR 367). To Δικαστήριο δεν επεμβαίνει στον καταμερισμό ευ­ θύνης εκτόςανείναιπρόδηλαλανθασμένος (Βλέπε, μετά- 35 ξύάλλων, Charalambous v.Cybarco

(1976)1 CLR 124και 502 1Α.ΑΛ. Φοίνικαρίδης&άλλη ν.Γεωργίου&άλλων Κοΰρρης, Δ. Christodoulou and Another v. Peppis

(1988)1CLR 317). Η εισήγηση του δικηγόρου του εφεσείοντά, είναι ότι ο εφεσείων δεφέρει ευθύνηγιατο ατύχημα,καθότιστη δια­ σταύρωση δεν υπήρχαν άλλα οχήματα και όταν πρόσεξε 5 τον εφεσίβλητο 1-εναγόμενο 1 ήταν σταματημένος στα φώτα της τροχαίαςκαι εμπήκε στη διασταύρωση,ενώ τα φώτα τροχαίαςστη μεριά του ήτανκόκκινο και κίτρινο. Συνεχίζοντας, είπε ότι ο εφεσείων δεν μπορούσε να σκε­ φτεί ότι ο εφεσίβλητος 1- εναγόμενος 1μπορούσε ναξεκι10 νήσει μεταφώτατηςτροχαίας εναντίοντου. Ο δικηγόρος του εφεσείοντά, υποστήριξε τη θέση του με τις αυθεντίες που ανέφερεκαιο πρωτόδικος Δικαστής στην απόφαση του. Στην υπόθεση Joseph Eva Ltd. v. Reeves [1938]2 All 15 E.R. 115, η σύγκρουση έγινε σε διασταύρωση όταν ένας από τους οδηγούς παρέλειψε νασυμμορφωθεί μετα φώτα τροχαίας. Στο βιβλίο Bingham's Motor Claims Cases, 8η έκδοση,στη σελίδα 116, όπου γίνεται αναφορά στην υπό­ θεση αυτή,αναφέρονταιτα ακόλουθα: 20 25 «n "HELD:R not negligent. He owed no duty to traffic crossing against red light beyond a duty, if infact he saw such traffic, to take reasonable care to avoid a collision. He was entitled to assume no traffic would be crossing against the lights and could therefore overtake on offside provided no danger to traffic in opposite direction or to traffic turning right. The Traffic Signs Regulations provide that the red signal shall be taken as prohibiting vehicular traffic to proceed until the green signal is shown. Highway Code - 'Never overtake atcross roads'distinguished" where traffic is regulated by lights." Στην υπόθεση Knight v. Wiper Supply Services Ltd. [1965] 109 Sol Jo, 358 ηπιο πάνωυπόθεση Joseph Eva v. Reeves επεξηγήθηκε και το Δικαστήριο αποφάσισε τα ακόλουθα (Βλέπε, Bingham's Motor Claims Cases, όπως 35 πιο πάνω,σελίδες 116-117): 503 Κοϋρρης,Δ. Φοινικαρίδης&άλλην.Γεωργίου &άλλων

(1991)"HELD: As the light had only just turned amber it must still have been showing red for the defendant's driver whenhecameoutandhewas thereforenegligent. On the issue of contributory negligence Eva v. Reeves (above) decided that the driver of a motor vehicle entering the 5 cross roads with the traffic lights in his favour was not guilty of contributory negligence in colliding with a vehicle enteringthecross-roads with thelights against it, since the driver with the lights in his favour was not under any obligation to assume that a driver might be ^ entering thecross-roads with thelights against him. The decision had never been criticized in any subsequent decision and accordingly it was unnecessary in this case to considerany questionof contributorynegligence. The defendants were solely liable." To ίδιο έγινεκαι στηνυπόθεσηDavisv.Hassan [1967] Times 13 January, CA. Στη σελίδα 117 του Bingham's Motor Claims Cases, όπως πιο πάνω, αναφέρονται τα ακόλουθασχετικά μετηνυπόθεσηαυτή: "HELD,ONAPPEAL:

(1)Itwas notnecessary inthis 2 0 case to consider whether Eva v. Reeves was right or wrong. Every case of negligence andcertainly every case of traffic accidentshadtobedecidedonits own particular facts. The judge was wrong in thinkinghimself boundby Eva v. Reeves.

(2)Onthefacts thejudge's finding of the 25 blame against theplaintiff was notjustified. The question was whether having the green light in her favour the plaintiff was negligent in not seeing the defendant's car come out of the road on the left. Her attention was focussed onthelights andit was a very large junction: it 30 would be wrong to hold her guilty of negligence merely becauseshedidnotsee thecaruntil thelast moment." Αναμφίβολα, κάθευπόθεσηαμέλειας καισυντρέχουσας αμέλειας πρέπει να εξετάζεται σύμφωναμε τα δικά της περιστατικά. Ο πρωτόδικος Δικαστής, κατένειμε ευθύνη στονεφε­ σείοντά, "γιατί παρέλειψε νακατοπτεύσει επαρκώς όπως 504 35 1 Α.Α.Δ. Φοινικαριδη; & άλλην. Γεωργίου & άλλων Κοΰρρης,Δ. ήταν καθήκοντου να το κάμει ενώ διασταύρωνε μια πο­ λυσύχναστη διασταύρωση. Αν τοέκαμνεκαιανκοιτούσε ξανάπροςτηνκατεύθυνσητου Εναγόμενου 1, αναμφίβο­ λα θα τον έβλεπε πως αδημονούσε, με τον τρόπο που 5 ισορροπούσε στη μοτοσυκλέττα του,ναξεκινήσει από το σημείοπουβρισκόταν μπροστάαπόταφώτακαινα δια­ σταυρώσει. Επίσης θα τον έβλεπε πως άρχισε να δια­ σταυρώνει εντούτοις παράλειψε νακοιτάξειξανά προς την κατεύθυνση του ή να ελαττώσει ταχύτητα ή 10 ακόμα και να πάρει οποιαδήποτε άλλα αποτρεπτικά μέτρα προς αποφυγήτου δυστυχήματος ότανη μοτοσυ­ κλέττα τουΕναγόμενου 1 άρχισε να διασταυρώνεικαινα πλησιάζει.". Μεόλο το σέβαςπρος τον πρωτόδικοΔικαστή,νομί15 ζωότι οι νομικές αυθεντίεςπουπαράθεσεστην απόφαση του,δε δικαιολογούν το εύρηματουγια παράβαση καθή­ κοντος εκ μέρους του εφεσείοντά όταν διασταύρωνε τη διασταύρωσημεπράσινα φώτα. Οινομικέςαυθεντίεςεπί του σημείου τούτου, οδηγούν στο συμπέρασμα ότι ένας 20 οδηγός που διασταυρώνει μια διασταύρωση μεπράσινα φώτα, δεν έχει καθήκον να κοιτάζει τους οδηγούς που είναιστακόκκιναφώτα,εκτόςανπράγματι προσέξει κά­ ποιον άλλο οδηγό να διασταυρώνει με κόκκινα φώτα, οπόταν έχει καθήκοννα πάρει αποτρεπτικάμέτραπρος 25 αποφυγήτου ατυχήματος. Ο πρωτόδικος Δικαστής έλαβε υπόψητου ότι οι αγ­ γλικέςαποφάσεις βασίζονταιπάνωσεδιαφορετικές πραγ­ ματικές καταστάσεις,όπου οι διασταυρώσεις είναι μεγά­ λης ακτίνας και οι αποστάσεις από το ένα ως το άλλο 30 τους σημείο μεγάλες, σε αντίθεση με τις δικές μας που λόγωτης μικρήςτους ακτίνας επιτρέπουνστους οδηγούς μας,νατις ελέγχουνευκολότερα. Συνεπώς,όπως κατέλη­ ξε ο πρωτόδικος Δικαστής, για τον καταμερισμό της ευ­ θύνης ταΔικαστήρια της Κύπρουδενπρέπει να ακολου35 θούν αβασάνιστα τα συμπεράσματα των αγγλικών Δικαστηρίων όσον αφορά τη μη ύπαρξη συντρέχουσας αμέλειας οδηγού που περνά τηδιασταύρωση μεπράσινο φως,γιατί δεν έχει καθήκονναείναι προσεκτικός έναντι του παρανομούντος οδηγού που περνά τη διασταύρωση 505 •Kowns!%. ^ ί ν ^ ί ί η ^ α λ λ η 5:(f εώ*ργίου^άλλϊίν -^

(1991)με^κόκκίνδ.^ 1 ^ 1 0 0 ^ ^η J3xpx ΟΤ JOY αοτ νοχίτθχ)χ \rm(r 30(/OTJOX ν» ioy. JVX|OX3 οτ νΑ .frrxugtaroojS (ττοονχσοσλ -ο^^^μπορω^νά^ποΡότι 0ΐΓμφ1δνώομέ^τ·ην πρ'οσέγγισηεπ' 'ά^οΐϊ^τοΰσήμείο'ύΐμετον^ρώτόδϊκ^^ *>θ Όλ ΟΤ όπ» J3nffvjx3^ ην ,σοτ υτηΑχσοοτοχ] [ττο 3Ot/or.oQQooj w o Η ευθύνη'ενός^οδηγου'που* διασταυρώνει 'με^ράσινα φώτα δεν1εξαρτάται απόΑτις διαστάσειςκάθε διασταύρω1σης.^Το^καθήκον ενόςοδηγου;ειναι τοιδιο ανεξάρτητα με mc:eTo-v 'το κατά^πόσο,μια διασταύρωση. η^οποια'ελέγχεται από .ο κατά\ . ΓΓ ... JUXJJJtdOjTOTOD Iwijn ΠΤΟπΠΛΛκΥτΟ .ftrvjfYr , nv iiiyoJaiiffiVQ φώτα είναι μεγάλη η μικρή. Ηκάθε περίπτωση;βεβαίως, U 1 εξαρτάται απότα δικάτης περιστατικά,αλλά,η νομική'ευi g JSX J3vu"jum,oojo DV,irjjYo?i ι tiov3JJ0\w.d (ΓΟΛΤΤ3ΛΧ θυνητου οδηγού παραμένει η-ιδια. ^ ' „ „. . 10i n ϊ,.^/Εχω,,εξετάσει προσεκτικά .τα γεγονότα της/υπό κρίση -δ^ψόρω^ fδε ίΡέρει,καμιά^ευ5ύνη0γιαυτρ0ατυχτιμ.α. ^ ε φ ^ ω ν ^ ^ ε affl^:§J^^^ ^ ν τ ι σ ε ό α π ό ^ Μ ^ τ ο ^ εφεσείρ^α/ότα^^α^τ,α,ήταν 15 (κάνε^ΐ;>προκαλώ\τταςέτοιμε την αμέλειας το^το^ατύχημα. -'0ταγ^θΛεφ£σΑίω^εί_δ£^^ ,τημένος\στα<φώτα τηςΧτροχαίΑς^άΛνδεν^το^εί^ε;ότα>;ϋ(ξε_- 20 ;κί;^σε<;μεΛά:)φώταςενανίίο;γ^^ σείων να κοιτάζει προς άλλεςι.κατευθύνσειςϊτγιααναΓ,δει ^ κατά πόσο άλλοι οδηγοί ξεκινούσαν να διασταυρώσουν -μετά φώτα<εναν,τίον τδυς'.ΐ JITTOJOXJA poxjOoTcogrc Ο -yjogK ;?3XJT3o,oq)J0JO 30 ωνύπ jJOTvoJiuJof}2J3oxxpora) 53XjXy -ώγ3ΑΓίάνόλόυς^ουςίπιό^πανω'λ'όγόυςΐ:βρίσκω"ότιο'μόνος 25 ^πά^τΊ,ός^γιΦτδΦτύχ^ ^ετΐισχής^καΰθά επέτρεπα την έφεση/ύγ3·Μ oh^O ?σοτ οί ?σογίτδο ριτοτο νσοτααπίΒ ?JUVJTXO ?αοτ ?fiQXJi| <J[IT ωγόλ -</3?ίττ OX|OJQ3XJOTX)X νοτ ^ t o f ^ . ^ a - ^ g d ^ ^ f a v f i > f ^ 3 . -UOJ(OXD DV J3TC3QTC V30 (/00JUf>l 5|TT JOJQffTOXWjA JOT ?[TV!j6 νώχϋ^γγο ν ω τ J0TJ0X]oi)Q3ra]{io υτ uTOJvjooJofy) νΰοθ 5uoaox3QTvtxo ff^QJOTCu ffi] JTTbgotp» νουό vcoigfrxoOXjA OVJOJOOK 3i( rroajQauTOJuJo ρτ j6vg3n αοπ iroyrroo ?DJ3A3X|0 JTVUV3 ?OXJTX300gK JJ0VJ3 DV V0Xf

(6l)X J3\3 V30 JTX>JY ,^ΟΚρ froogtroTOJOJO prx r>vg3K σοπ t/oyfroo ^OP/UOXJOVJOQDTC σοτ e 506^° <>£