clr/1991/1991_1_507.pdf

(1991)κάλυψε στον αγοραστήότιοι εφεσίβλητες ζητούσαν μόνο £34.000 για το κτήμα τους,καιότι θεωρούσε ότι ενεργούσε σαναντιπρό­ σωποςκαιτωνδύο. Το πρωτόδικο Δικαστήριο βρήκε ότι δενυπήρξε ποτέ διορι­ σμός του εφεσείοντα από τις εφεσίβλητες, ότι σε κάθε ουσιώδη 5 χρόνο αυτός ενεργούσε σαν αντιπρόσωποςτου αγοραστή, ότι. και αν ακόμαο εφεσείων ήταν αντιπρόσωπος των εφεσίβλητων, είχε χάσει το δικαίωμα τουγιααμοιβήλόγω τηςπαράβασης απόαυτόν της σχέσης εμπιστοσύνης μετιςεφεσίβλητες, και αρνήθηκεναεξε­ τάσει ισχυρισμούς για εγκατάλειψη δικαιώματος(waiver), συγκα- 10 τάνευση (acquiescence) καικωλύματος (estoppel),πουήγειρεοσυ­ νήγορος του εφεσείοντα στην τελική τουαγόρευση,διότιαυτοίδεν περιέχονταν στα δικόγραφα. Οεφεσείων υπόβαλεστο Εφετείοαί­ τηση τροποποίησης τηςΑπάντησης, πουόμως απορρίφθηκε από το Εφετείο. 15 Αποφασίσθηκε ότι (α) Τα ευρήματα του πρωτόδικου Δικαστηρίου βασίζονταν πάνω στην εκτίμηση τους τηςαξιοπιστίαςτωνμαρτύρων,ή ήσαν εύλογα επιτρεπτάαπότηνμαρτυρία, καιδεν συνέτρεχε λόγος για επέμβασητουΕφετείου. 20 (β) Ισχυρισμοί όπως εγκατάλειψη δικαιώματος (waiver),συ­ γκατάνευση (acquiescence) και νομικό κώλυμα (estoppel) δενμπο­ ρούν ναεξετασθούν απότοΔικαστήριο ανδενεγείρονται στα δι­ κόγραφα, έστω και αν έχει εισαχθεί σχετική μαρτυρία. Αυτό __ προκύπτει καιαπότην ορθήερμηνείατης Δ.19, θ . 13των θεσμών " ΠολιτικήςΔικονομίας. Η έφεσηαπορρίφθηκε μεέξοδα. Υποθέσεις πον αναφέρθηκαν: Courtis andOthers v.Iasonides

(1970)1C.L.R. 180- 30 Georghiades andOthers v.Patsalides andAnother, 24C.L.R. 275· Eoucaides v. CD. Hay & Sons Ltd

(1971)1C.L.R. 134· EUinas v. YiannisandOthers, 23C.L.R. 22A.D. Hotel&CateringLtdv. Pilavas

(1982)1C.L.R. 81· Thornton Hall and Partners v. Wembley Electrical Appliances [1947]2All E.R.

1. Έφεση. Έφεση από τον ενάγοντα κατά της απόφασης του 508 35 1Α.Α.Δ. 5 Πονρικκοςν.Σάββα &άλλων Επαρχιακού Δικαστηρίου Λεμεσού (Φρ. Νικολαΐδης, Α.Ε.Δ.)που δόθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου, 1985 (Αρ. Αγω­ γής 1488/82) η αγωγήτουγιαΛ.Κ. 5.000.-ως συμφωνηθεί­ σα και/ήεύλογος προμήθεια και/ή αμοιβήγια υπηρεσίες και/ή αποζημιώσειςγιαρήξησυμφωνίαςαπορρίφθηκε. Φ. Πιτσιλίδης,γιατον εφεσείοντα. Α.Π.Αναστασιάδης,γιατις εφεσίβλητες. Cur. adv. vult. ΠΙΚΗΣ,Δ: Την απόφασητου Δικαστηρίου θαδώσει ο 10 Δικαστής Ι. Πογιατζής. ΠΟΠΑΤΖΗΣ,Δ: Η έφεσηαυτή στρέφεται εναντίον της απόφασης του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λεμεσού με την οποία απορρίφθηκεηαπαίτησητου εφεσείοντα, ενάγοντα στην αγωγήαρ. 1488/82,εναντίον των εφεσίβλητων, ενα15 γομένων στην ίδια αγωγή,για "Λ.Κ.5.000.-ως συμφωνηθείσανκαι/ή εύλογον προμήθειανκαι/ή αμοιβήνδι'υπηρε­ σίας και/ή ως αποζημιώσεις δια ρήξιν συμφωνίας και/ή άλλωςπως." Ο εφεσείων είναι επαγγελματίας κτηματομεσίτης στη 20 Λεμεσό.Ηεφεσίβλητη αρ. 1είναι ημητέρατων εφεσίβλη­ των αρ. 2 και
2. Κατάτον ουσιώδη χρόνο οι εφεσίβλητες ήταν συνιδιοκτήτριες κτήματος εκτάσεως 7 περίπου σκα­ λών στην τοποθεσία "Τουμπιά" του χωριού Ύψωνα. Στις 29 Μαρτίου 1982 οι εφεσίβλητες συνήψαν γραπτήσύμβα25 ση πώλησης του κτήματος τους σε κάποιο Αντώνιο Κύ­ πρου Αντωνίου, απότην Ορούντα,έναντι ποσού£42.
3. Ο εφεσείων καιο μάρτυραςτουΠανίκκοςΠαπαϊωάννου, κοινοτάρχης Ύψωνα, υπέγραψανστη σύμβαση ωςμάρτυ­ ρες. Λίγες μέρες αργότερα το κτήμα μεταβιβάστηκε στο 30 όνοματουαγοραστήσύμφωνα μετις πρόνοιες τηςσύμβα­ σης. Στις3 Μαΐου 1982 οεφεσείων καταχώρησετηναγωγή αρ. 1488/82εναντίον των τριών εφεσίβλητων. ΣτηνΈκθε509 Παγιατζής, Δ. Πούρικκοςν.Σάββα &άλλων /15>91)t σηίΑπαιτήσεως^Λου ισχυρίζεται,ότι;κατά,το χρονικό διάΓ ojcr^ajif?/^ φωγ^μ^Ι^ ε $ ε σ ί | & ^ τες,ανάθεσαν.στον.εφεσείοντα,και. ο,τελευταίος απεδέχθη να ενεργησει,ωςϊ κτηματομεσίτης.για την πώληση,του εν 5 λόγω κτήματος τους* ότι οι ίδιες καθόρισαν την τιμή προσφοράς" τουκτήματος αρχικάσε,£34.0001καθαρά;.ότι η αμοιβήκαι/ηη μεσιτεία τουεφεσείοντα θαήτανη διαφο­ ρά μεταξύ της προσφοράς,των.£34.000,και.της.τιμήςπωλησεως που θαπετυγχανε να εξασφαλίσει ο εφεσείων και 10 ,θα^κα^έβαλλε ο αγοραστής ότι ο εφεσείων, με βάση την πιο πάνω εντολή και/ή συμφωνία, ενήργησε καταλλήλως Αντωνίου οι οποίοι ήτανέτοιμοι καιπρόθυμοι να.αγορά- η ι σουν το κτήμα- ότι επισκέφθηκε με τα εν λόγω πρόσωπα 15 ^κτ^μα^των^^ IWJ^W^S 1 /? τ * ^ωρ#ικές34^^^ #ματυ&τ^ςΛυδρο^ ^^(θεμάτω^πο^,ενδιέ^^ τα,εν .^.ΟΟΟ,καίΓη,ενγραφήντου,να.Υίνει.στο,όνρμα,του,ΑντώληΊ ^Αντωνίου;.ότι,κατά-.η περί'28/3/1982-ιανακοινωσε στις,εφεσιβλητες οτι βρήκεαγοραστήγιαποσό £42.000.αλλά(αυτες υπανεχώρησανκαιεπέμεναν ναυποβιβάσει τηνπρομήθεια πτου-ο^;03£8;ΟΟΟησε^£5-000:ικαιΓοιι.ίδιεςι,,να„ωφεληθούν -£3^,-ay^^^^ 25 -^$6ήΥΙ^^ δε,ανοραρ^ής 30 --πλτ^ωσ&στις^ε^^ .^πό^ριπο^τΐ5 3 ; / 3 / ; ^ (ματολόγιο-και ότι-κατάπαράβαση,των, συμφωνηθέντων,οι -ι^εσ^λητες-)^ c£5,.(^(f{COipTOiov απρτελεί-την ο^αφοράν^^έταξύ^της,κα- 35 .^αράς-προσφρράς_του;,κτήματος, ήτοι τρυ^ποσού^ων Q^ Λ.Κ.37.000.-καιτου"επιτέυχθέντος υπότου ενάγοντόςΤτιμήματος πωλήσεως του εκΛ.Κ.42.000.-το οποίο συνέφωΐτνήθη,ω,ςχμίΌΐρία^και/ή.^ς^πρρμιίθεια;και/ή^αμοιζτΐ',και/ή - ί ο ^ ο ί ρ ν .αποτελεί3 τ ^ 40 510'(-u 1 ΆΐΆΙΑ. Πονρικκος^.-Σά^ραι&άλλων !π$ομήθ£ϊαν^^^ ντος." Πογιατζής, Δ7 .ι/ολιΛιτοΠ ?°^Στην Υπε^σπΙσή^τόΰς^οι' εφεσίβλητες^αρνούνται ότι ίσ^νήψαν (ποτέ"^συμίωνία""Γδιόρϋσίίόύ του εφεσείοντα^ώς , Γ 5 °άντιπροσωπ'σϊίτόΰ'ς· γίά τήν πώλ'ησήίτόυ'κτήματός-τουςΓ-ή "ότΤ°δ 'έφ'εσέίωνΓενήργησέεποτέ^ώ -τους'ϊ)ίή 1 7 ^τίτο^κΐτήμα τους π^λήθήκε σαν^άπότέλεσ]^ <ϊνεργειων, υ ή°ότϊΓ Γ σ^ τόυ^πληρωσουν ? Γ 'πόσο £5;000 ή οποιοδήποτε άλλό^ποσό^ή'ότιΓτο)πιό%ιάνώ Π 10 ποσΟ(έΧνάί%λϊΐρ^τ^ ·θεία?ήΚάποζήμί^^ έφεσφλτΑεφ^ισχυρίζονταΐ) "ΟτΡΓακομά<^καΙνσε^περίπτωση ^ύΤ$πδιεσδτ^δτε'ενέ^ε^^ ^θεωρηθούν^ωςν ένέργειές ) πόύ^νέκαμεΓ^ώς3·'αντιπρόσώπός ? 15 ^τόυΙ^εφ^είωνίίλόγώ^άν "τάξ"ύ*'^όυςΤθχέσής·ΐε^ Οχ^αξε-κάν-τή^νίγέν^διάγώγής ? α3μ^ , Τ %^μήθέιάς9 3 η ^αμοιβής ^στοΓ^όποίο^τυχόν^θα J εδικαιoύτb1J^Jό:})Όr,?3 a o T o t i J T 0 ϊ^οχ>9ογχ> VOSO J3K fiofr 0£ 3OftYgj TV3 (TJUO |TYX)AJ<JUV(/Offxo JTO OOO.e^a^ω30 0 0 . M r>jy j K Τ 20 ^ Στήν ^'άντηση[του^ Γ έφεσέίωνΓεπάν^ "τδΰς°ί'σχΰρισμου^ 'τόυ*ςΓι'οΥυρ^μόυςεΥή§Ύπεράσπ1σής-τών)εφέσφλήτων και Γ ιδίαίτερ'ά έκείνοϋς^ποϋ άπ·τόνταΐ^τηςίεπιμέλεία|'ί εμπίστο^ ^ύνης,°επϊδέξιοτή™^ 25 %ήν ν εϊσπράξη^τής^συμ^νη^ -του.^Στο Τ -δΐκογ^φο^αύτό ίδε# π~ρο^ ^μος*^βίΦφε^ίβλτΐϋες^έχό^ ή'έχόύ^συγκάταϋ νεύσει"σΤαΓοποϊαδήπότετύχΟν-^ 0t επαοαλει^εκΞ-του^που^Γ 30 Γ ι ot έφεσίβλήτες^ωλύονται γιά τ^ 'οΐ *πότε'άλλο^λόγο'-να επίκαλούντάιΐτά^πρΐ^ *ποτε επίκαλούντάιΐτά^πρΐ^ ):) : ν "πτωμΜά ή^ράξέΓς·τδ^γιά"να'τόΰ ^^ ?£ ~ π τ ω μ Μ ά ή ^ ρ ά ξ έ Γ ς · τ δ ύ ^ νηθείσαν αμοιβήτου. -Γ^ΤΌ J ~°f° Ενωπιόν^τόϋ π ρ ώ τ ό δ ϊ ν ο υ Γ Δ ί κ α ό τ ^ ^Χα^Ρρους-τόυΓενάγόντα>οΓεφεσ Γ " Ύ ψ ω ν α ΑΠανίκκος^ΠαπάϊώάνΛ'όύΤ εκ>μέρους^δε 0;ών<"ενα- 5iisie Πογιατζής, Δ. Πούρικκοςν.Σάββα &άλλων

(1991)γομένων η εφεσίβλητη αρ.2 και η γειτόνισσα της Ελένη Πούλίλου. Ο εφεσείων κατάθεσε, μεταξύ άλλων, ότι ο Κύπρος Αντωνίου του είχε αναθέσει στο περελθόν την εξεύρεση κτημάτων προς αγοράκαι ήτανπελάτης του· ότι τουείχε 5 δώσει εντολή νατουβρείπροςαγορά κτήματα στηντοπο­ θεσία "Τουμπιά"του Ύψωνα και ότι ήταν έτοιμος νατα πληρώσει προς £8.000 έως £10.000 κατά σκάλα ότι ως αποτέλεσματωνερευνών τουγιατοσκοπόαυτόείχε εντο­ πίσει το κτήμα των εφεσίβλητων οι οποίες, σύμφωνα με 10 πληροφορίες του από τον κοινοτάρχη, ήταν φτωχές και είχανανάγκη νατοπωλήσουν- ότι επισκέφθηκετηνεφεσί­ βλητηαρ.2καιτηρώτησε αντοπωλούνκαιπόσα ζητούνότι όταν τελικά του απάντησε ότι ζητούν £34.000έγινε η συμφωνία που αναφέρεταιστην ΈκθεσηΑπαιτήσεως- ότι 1 5 δεναποκάλυψετοόνοματουαγοραστή,ούτεότιοαγορα­ στής ήταν διατεθειμένος ναπληρώσει £8.000έως£10.000 κατά σκάλα για κτήματαστην ίδιαπεριοχή,ούτε ότι είχε ήδη πει στον αγοραστή ότι θα του εξασφάλιζε το κτήμα για£42.000έως£45.000 ότιστησυναλλαγήαυτήενήργησε 20 ως αντιπρόσωπος και των εφεσίβλητων πωλητριών και τουαγοραστή*ότι τοαπαιτείη δουλειάτου μεσίτη να παί­ ζει διπλό ρόλο σε τέτοιες περιπτώσεις ότι ήθελε νακαρ­ πωθεί ο ίδιος τηδιαφοράμεταξύτης τιμής για τηνοποία οι πωλήτριες ήταν διατεθειμένες να πωλήσουν το κτήμα 25 τους και της τιμής που ο πωλητής ήτανδιατεθειμένοςνα πληρώσει για νατο αποκτήσει- ότι θαήτανυπόταςπερι­ στάσεις τρελλός αν αποκάλυπτε στις εφεσίβλητες ότι οι Κύπρος και Αντώνης Αντωνίου του είχαν ήδηπροσφέρει £42.000 για το κτήμα τους ότι δεν αποκάλυψε στους 30 Κύπρο και Αντώνη Αντωνίου ότι οι εφεσίβλητες ζητού­ σαν μόνο £34.000για ναπωλήσουν τοκτήματουςκαιότι ενεργούσε αποκλειστικά για το δικό του συμφέρον αλλά αυτό ήτανσεγνώση καιτων εφεσίβλητων καιτου αγορά- ~<στή. Στημαρτυρίατηςη εφεσίβλητη αρ.2αρνήθηκεότιδιό­ ρισαν ποτέ τον εφεσείοντα ως αντιπρόσωπο τους ή ότι υποσχέθηκαν να του πληρώσουν προμήθεια και ισχυρί512 1A.A.A. Πονρικκοςν. Σάββα &άλλων Πογιατζής,Α. στηκε ότι όταν ο εφεσείων την επισκέφτηκε για πρώτη φορά της είπε ότι κάποιος προσφέρει £34.000 για το κτήμα τους και τη συμβούλεψε ότι θεωρεί το ποσό αυτό ως πολύ καλή τιμή και την έπεισε να το διαθέσει για 5 £34.

1. Αργότερα έμαθε απότον κτηματομεσίτη Θεοφί­ λου ότι οαγοραστήςπουείχε κατάνουν ο εφεσείωνήταν έτοιμος να πληρώσει £42.000και όχι £34.
2. Διαμαρτυ­ ρήθηκεστον εφεσείονταγιατίτουςξεγέλασε καιτου δήλω­ σε ότι θαέκλειετην πράξημέσω του μεσίτη Θεοφίλου. Ο 10 εφεσείων την απείλησε ότι θαφρόντιζεναδυσφημηθεί το κτήματης μεαποτέλεσμαναμηνμπορέσει ποτένατο πω­ λήσεισε οποιοδήποτε.Την επομένη μέραήλθε'ο εφεσείων μετον Αντώνη Αντωνίου ο οποίος τηςπρόσφερε£42.000 λέγοντας της ότι ο μεσίτης Θεοφίλου τον πληροφόρησε 15 ότι τόσαζητούσεγιατοκτήμακαιτότε υπεγράφητο συμ­ βόλαιο. Είπε ακόμαότι όπωςπιστεύει τηνπρομήθειατην πληρώνει ο πωλητής· ότι αρχικά είχε υπόψητης ναπλη­ ρώσει στον εφεσείοντα την προμήθεια που δικαιούται σύμφωνα με το νόμο£ότι μετάτη μεταβίβασητουκτήμα20 τος ο εφεσείων ζήτησε £5.000 αλλά, κατόπιν συμβουλής άλλου μεσίτη, του πρόσφερε £1.000, ποσό που ο ίδιος απέρριψε£ ότι υπέστη έξοδασαν αποτέλεσμα της απάτης του εφεσείοντα· ότι πληροφορήθηκε ότι η λογικήπρομή­ θεια είναι 3% μέχρι £10.000και2% μέχρι £20.000και μι25 κρότερο ποσοστό για πέραντων £20.000ότι κατόπιντης ταλαιπωρίας καιτων εξόδων πουυπέστηδεν είναιδιατε­ θειμένη να πληρώσει προμήθεια στον εφεσείοντα£ ότι ακόμακαι μετάτηνυπογραφήτουπωλητηρίου συμβολαί­ ουοεφεσείων στην προσπάθειατουνατουςπείσει να του 30 πληρώσουν £5.000 τους είχε πει ότι θα υφίστατο έξοδα και θα δωροδοκούσε διάφορους αξιωματούχους για να ικανοποιήσει απαιτήσειςτου αγοραστήγια παροχήνερού και ηλεκτρισμού στο κτήμα τους,πράγμαπου διέψευσε ο αγοραστής. 35 Η ετυμηγορίατουΔικαστηρίου αναφορικάμετην αξιο­ πιστία των μαρτύρων που κατέθεσαν ενώπιον του ήταν πολύ δυσμενής τόσο για τον εφεσείοντα όσο και για τον κοινοτάρχημάρτυρατου,καιπολύευμενής γιατην εφεσί­ βλητη αρ.2 και τη μάρτυρατης. Αφού απέρριψε πλήρως 513 Πογιατζής, Δ. Ποΰρικκοςν.Σάββα &άλλων

(1991)την εκδοχή του εφεσείοντα στην ολότητα της και αφού αποδέχτηκεως αληθή καιαξιόπιστητηνεκδοχήτης εφεσί­ βλητης αρ.2,το Δικαστήριο έκαμεταευρήματατου πάνω στα πρωτογενή γεγονότα. ΤαβασικάευρήματατουΔικα­ στηρίου είναισεσυντομίαταεξής: 5 Καμιά συμφωνία δεσυνήφθημεταξύτων εφεσίβλητων και του εφεσείοντα. Ο εφεσείων δεν ενεργούσε ως αντι­ πρόσωπος των εφεσίβλητων ενεργούσεωςαντιπρόσωπος του αγοραστή. Ηπροσφορά των εφεσίβλητων ναπληρώ­ σουν στον εφεσείοντα £1.000ήτανγια εκπλήρωση ηθικής !0 καιόχι νομικής υποχρέωσης τους.Ακόμα καισε περίπτω­ ση που θα δεχόταν'τον ισχυρισμό ότι κάποιασυμφωνία υπήρχε μεταξύ των διαδίκων στην οποία επιβάλλεται να εισαχθεί σιωπηρός όροςπληρωμής προμήθειας,δενυπάρ­ χει μαρτυρίαως προςτο ποσόπου θαέπρεπε νακαθορι- ^ στεί. Δεν υπάρχει μαρτυρία ύπαρξης συναλλαγματικών ηθών ήπερί του τι συνιστά εύλογηπρομήθεια στη συγκε­ κριμένηπερίπτωση. Πέραν των πιο πάνω ευρημάτων,που αν ευσταθούν, κρίνουν αποφαστιστικατην τύχη της απαίτησηςτου εφε- 20 σείοντα, το πρωτόδικο Δικαστήριο εξέτασε και τον δια­ ζευκτικό ισχυρισμό των εφεσίβλητων περί παραβάσεως από μέρους του της σχέσης εμπιστοσύνης που ενυπάρχει σε όλες ανεξαίρετα τις σχέσεις αντιπροσωπείας. Εξέτασε τη φύσηκαι έκταση των νομικών υποχρεώσεων του αντί- 25 προσώπου έναντι του αντιπροσωπευομένου και τις νομι­ κές συνέπειες της παράβασης αυτών των υποχρεώσεων πάνω στο δικαίωματου αντιπροσώπουνα εισπράξει την προμήθειαή αμοιβήτουκαικατέληξε στοσυμπέρασμαότι ο εφεσείων στην παρούσαυπόθεση απώλεσε το δικαίωμα 30 που τυχόν είχε να εισπράξει οποιαδήποτεαμοιβήαπότις εφεσίβλητες, ένεκατηςενγένειδιαγωγήςτουόπωςτηνπε­ ρίγραψε στη μαρτυρίατης ηεφεσίβλητη αρ. 2 και όπωςο ίδιος ο εφεσείων παραδέχτηκε χωρίς δισταγμό στη δική τουκατάθεση. 35 Στηδιάρκειατης τελικής του αγόρευσης ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου ο ευπαίδευτος δικηγόρος του 514 1 Α.Α.Α. Πούρικκοςv. Σάββα & άλλων Πογιατζής, Δ. εφεσείοντα ισχυρίστηκε ότι οι εφεσίβλητες δενμπορούσαν να επικαλεστούν τα οποιαδήποτε τυχόν παραπτώματα του εφεσείοντα για να του στερήσουν την αμοιβήτου εν όψειτουγεγονότος ότι μετάπουέλαβανγνώσητωνπαρα5 πτωμάτων αυτών συγκατένευσαν εγκαταλείποντας έτσι τα δικαιώματα τους (waived) και/ή έδωσαν την έγκριση τους(ratified)στις πράξειςτουκαιαποδεχόμενεςτιςυπη­ ρεσίες του προχώρησαν στην υπογραφήτου πωλητηρίου εγγράφουμετοναγοραστήπουο ίδιοςείχεεξεύρει.Η ετυ10 μηγορία του πρωτόδικου Δικαστηρίου επί του προκειμέ­ νου ήτανότι δεν μπορούσε ναεξετάσει ισχυρισμό γιαέγ­ κρισηή συγκατάνευσηεκμέρουςτωνεφεσίβλητων εφόσον τέτοιος ισχυρισμός δενεγείρεται σταδικόγραφα. Με την Ειδοποίηση Εφέσεως που καταχώρησε ο Εφε15 σείων εγείρει εννέα συνολικά λόγους εφέσεως. Οι επτά απότους οκτώλόγους τηςέφεσηςπουαπέμεινανμετάτην απόσυρσητου Ιουλόγου,στρέφονται εναντίον τωνευρη­ μάτωντου πρωτόδικουΔικαστηρίου ως προςτηναξιοπι­ στία των μαρτύρων και ως προς ταπρωτογενή γεγονότα 20 και τα συμπεράσματα που μπορούν εύλογα να εξαχθούν από αυτά.Ο9ος λόγος εφέσεως είναι ο μόνος πουεγείρει νομικά θέματακαι ο ισχυρισμός του εφεσείοντα επί του προκειμένου είναιότιτοπρωτόδικοΔικαστήριοεσφαλμέ­ ναπαρέλειψε ναεφαρμόσει τις νομικές αρχέςτης εγκατά25 λειψής δικαιωμάτων (waiver) και έγκρισης πράξεων (ratification) μετην αιτιολογία ότι δεν εγείρονταν σταδι­ κόγραφα. Θα εξετάσουμε την έφεση αυτή μέσα στα πλαίσιατης βασικήςυποχρέωσης κάθεενάγοντανααποδείξει με αξιό30 πίστη μαρτυρίαταβασικάγεγονότα πάνωσταοποίαεπέ­ λεξεναβασίσει τηναπαίτησητου,μετη μορφή πουοίδιος τα καθόρισε στα δικόγραφα του. Στην Έκθεση Απαιτήσε­ ως του στην παρούσα υπόθεση ο εφεσείων βασίζει την απαίτηση του πάνω σε ισχυριζόμενη προφορικήσυμφω35 νία ηοποίακαλύπτει τόσο το διορισμό του ωςαντιπρο­ σώπουτων εφεσίβλητων όσοκαιτημορφή καιέκταση του κέρδους που ο ίδιος θααπεκόμιζε απότησυμφωνία του μετιςεφεσίβλητες. Η εκδοχήαυτή πάνωστην οποίαο εφε515 Πογιατζης, Δ. Πονρικκοςν.Σάββα &άλλων

(1991)σείων επέμενε καθ'όλη τη διάρκεια της διαδικασίας είναι ασυμβίβαστη με απαίτηση για εύλογη προμήθεια που να στηρίζεται στην ένταξη μέσα στη συμφωνία σιωπηρού όρου για την πληρωμή στον εφεσείοντα εύλογης προμή­ θειας είτε σύμφωνα με καταλόγους αμοιβής του Συνδέ- 5 σμου Κτηματομεσιτών είτε σύμφωνα με οποιοδήποτε άλλο μέτρο καθορισμού της. Είναι φανερό ότι με ταδικό­ γραφα του ο εφεσείων δεν αξιοί λογική αμοιβή με την πιό πάνω έννοια, αλλά ισχυρίζεται απλώς ότι ηοποιαδήποτε αμοιβή, ανερχόμενη σε £8.000 ή £5.000 ή ακόμα και 10 £16.000,που συμφώνησε ναεισπράξει είναι λογική. Όπως και να έχουν τα πράγματα,έχουμε εξετάσει με προσοχή τα επιχειρήματα των ευπαιδεύτων δικηγόρων των δυο πλευρών εναντίον και υπέρ των προσβαλλόμε­ νων ευρημάτων του πρωτόδικου Δικαστηρίου τόσο ανα- 15 φορικά με την αξιοπιστία των μαρτύρων όσο και αναφο­ ρικά με τα πρωτογενή γεγονότα και δεν είμαστε ικανοποιημένοι ότι συντρέχει οποιοσδήποτε λόγος για δική μας επέμβαση οποιασδήποτε μορφής ή έκτασης. Θέ­ ματα που άπτονται της αξιοπιστίας των μαρτύρων εμπί- ^0 πτουν κατά πρώτο και κύριο λόγο μέσα στη δικαιοδοσία των πρωτοδικών Δικαστηρίων τα οποία βρίσκονται σε πολύ καλύτερη θέση να τα αποφασίσουν από εκείνη του Εφετείου εν όψει του γεγονότος ότι έχουν την ευκαιρίανα παρακολουθούν τους μάρτυρες ενώ καταθέτουν. Αναφο- 25 ρικά με τα ευρήματα του πρωτόδικου Δικαστηρίου πάνω σε πρωτογενή γεγονότα έχουμε τηγνώμη ότι δικαιολογού­ νται και υποστηρίζονται από την προσαχθείσαν μαρτυρία που το Δικαστήριο έκρινε αξιόπιστη και αν δεν είναι ανα­ πόφευκτα, είναι, ασφαλώς,εύλογα. 30 Αναφορικά με τον 9ολόγο της έφεσης θαπρέπει ναση­ μειωθεί ότι μετά την καταχώρηση της έφεσης ο εφεσείων καταχώρησε στο Ανώτατο Δικαστήριο αίτηση για τροπο­ ποίηση των δικογράφων της αγωγής ώστε να περιληφθεί ισχυρισμός για τα θέματα που αποτελούν το αντικείμενο 35 του λόγου αυτού της έφεσης. Οι εφεσίβλητες καταχώρη­ σαν ένσταση και ακολούθησε ακροαματική διαδικασία i-vomov Εφετείου στη σύνθεση του οποίου μετείχε μόνο 516 1Α.Α.Δ. 5 Πούρικχοςν. Σάββα &άλλων Πογιατζής, Δ. ένα απότα τρία μέλη που μετέχουν στην παρούσα σύνθε­ ση του Εφετείου. Με την απόφασηπου εκδόθηκε στις 29 Οκτωβρίου 1990 το Δικαστήριο απέρριψε την αίτηση του εφεσείοντα με την αιτιολογία ότι τυχόν αποδοχή της θα προκαλούσε αδικίακαι επηρεασμό στις εφεσίβλητες, που δε θα ήταν δυνατό να αντισταθμιστούν με την καταβολή εξόδων σ'αυτές. Έχει νομολογιακά καθιερωθεί ότι για τους σκοπούς έκδοσης της απόφασης του το Δικαστήριο εξετάζει και 10 λαμβάνει υπόψη μόνο μαρτυρία ενώπιον του η οποίακα­ λύπτεται από τα δικόγραφακαι αγνοεί μαρτυρία που δε συνάδει με αυτά. Τα επίδικα θέματα αναφορικά με τα οποία το Δικαστήριο οφείλει να εκδώσει την ετυμηγορία του καθορίζονταιμε αναφορά στο περιεχόμενο των δικο15 γράφωνκαι όχι με αναφορά σε μαρτυρίαπου έχει προσα­ χθεί αλλά δεν καλύπτεται από τα δικόγραφα. Δέστε επί του προκειμένου Όμηρος Κούρτης & άλλοι ν. Πάνου Ια~ σωνίδη

(1970)1 Α.Α.Δ. 180, Τηλέμαχος Γεωργιάδης & άλλοι ν. Οδυσσέα Πατσαλίδη & άλλου (1959-1960) 24 20 Α.Α.Δ.275, Χριστάκης Αουκαΐδης v. C.D. Hay &Sons Ltd

(1971)1Α.Α.Δ. 134, Νίκος Έλληνας ν.Αθανασίας Γιάννη & άλλων

(1958)23 Α.Α.Δ. 22, και A.D. Hotel & Catering Ltdv. ΤάχηΠηλαβά

(1982)1 Α.Α.Δ.

1. Ο εφεσείων ισχυρίζεται ότι ηενώπιον τουπρωτόδικου 25 Δικαστηρίου μαρτυρία αποκαλύπτει ότι οι εφεσίβλητες είχαν εγκρίνει τις πράξεις του εφεσείοντα και ότι στην προκειμένη περίπτωση έχει εφαρμογή το άρθρο 156* του περί Συμβάσεως Νόμου,Κεφ. 149, το οποίο περιέχει πρό­ νοιες σχετικές με την έγκριση (ratification) και τις συνέ30 πειές της. Ο εφεσείων δεν έχει δίκαιο. Ο βασικός ισχυρι­ σμός του εφεσείοντα είναι ότι ενεργούσε πάντοτε μέσα στα πλαίσια υφιστάμενης ρητής συμφωνίας που είχε συ*"
2. Εάν πράξις ετελέσθη νπό τίνος διά λογαριασμών ετέρου, εν αγνοία ή άνευ πληρεξουσιότητος, ούτος δννάται είτε να εγκρίνη είτε να αποκήρυξη την τοιαύτην πράξιν πράξις εγκριθείσα επάγεται τας αυτός συνεπείας, ως εάν ετελείτο δυνάμει πληρεξουσιότητος." 517 Πογιατζής,Δ. Πονριχκος ν.Σάββα &άλλων

(1991)νάψει με τις εφεσίβλητες. Θέμα έγκρισης πράξεων κάτω από το άρθρο 156 εγείρεται μόνο στην περίπτωση που οι πράξεις αυτές τελούνται χωρίς την πρότερα γνώση ή χωρίς εξουσιοδότηση του προσώπου για λογαριασμό του οποίου εκτελέστηκαν, θέμα έγκρισης τέτοιων πράξεων 5 δεν εγείρεται στην παρούσα υπόθεση και επομένως το άρθρο 156 του Κεφ. 149 δεν έχει εφαρμογή. Ενπάσηπερι­ πτώσει, ο εφεσείων είχε υποχρέωση να εγείρει το θέμα αυτό στα δικόγραφατου και συγκεκριμένα στην Απάντη­ ση. Δέστε το Σύγγραμμα Bullen & Leake and Jacob's ίο Precedents of Pleadings, 12 έκδοση,σ.

1. Δίκαιο σε κάποιοβαθμό θεωρητικά φαίνεται να έχει ο εφεσείων αναφορικά με το σκέλος του ισχυρισμού του που αναφέρεται στη συγκατάνευση(acquiscence) ή εγκατά­ λειψητων δικαιωμάτωναπότις εφεσίβλητες να αρνηθούν 15 πληρωμή αμοιβήςστον εφεσείοντα λόγω των παραπτωμά­ των και της ανεντιμότητας του. Η μαρτυρία αποκαλύπτει ότι οι εφεσίβλητες συνήψαν το πωλητήριο έγγραφο με τον αγοραστή που εισήγαγε ο εφεσείων σε χρόνο μεταγενέστε­ ρο εκείνου κατά τον οποίο έλαβαν γνώση της απάτης του 20 εφεσείοντα. Αυτό συνάγεται από τη μαρτυρία της εφεσί­ βλητης αρ. 2 την οποία το πρωτόδικο Δικαστήριο έκρινε αξιόπιστη. Ο εφεσείων στην παρούσα υπόθεση είναι επαγγελμα­ τίας μεσίτης. Εάν υπήρχε συμφωνία διορισμού του ως 25 αντιπροσώπου των εφεσίβλητων χωρίς όμως να περιέχει ρητή πρόνοιαγια πληρωμή σ' αυτόν κάποιαςαμοιβής, θα συνιστούσε κλασσική περίπτωση εισαγωγής σ' αυτή από το Δικαστήριο σιωπηρού όρου για πληρωμή σ' αυτόν αμοιβής για τις επαγγελματικές υπηρεσίες του. Την αμοι- 30 βή αυτή θα μπορούσε να στερηθεί εάν ο εφεσείων ήταν ένοχος συμπεριφοράς ασυμβίβαστης με τις υποχρεώσεις του ως αντιπροσώπου, εκτός εάνοι εφεσίβλητες, με πλήρη γνώση της συμπεριφοράς του, ρητά ή σιωπηρά συγκατέ­ νευσαν (acquiesced) ή εγκατέλειψαν (waived) τα οποιαδή- 35 ποτέ δικαιώματατους που πήγαζαναπό τη συμπεριφορά αυτή. Δέστε Thornton Hall and Partners v. Wembley Electrical AppliancesLtd[1947]2 All E.R.
2. Έπεταιότι 518 1 ΑΛΛ, Πονριχκος ν.Σάββα & άλλων Πογιατζής, Δ. η συγκατάνευσηήεγκατάλειψηδικαιωμάτων τουςαπότις εφεσίβλητες θασυνιστούσε σε μιατέτοιαπερίπτωσηαπά­ ντησηστον ισχυρισμό τους ότι οεφεσείων απώλεσε τοδι­ καίωμα αμοιβής που είχε, ένεκα των παραπτωμάτωνκαι 5 της συμπεριφοράς του. Για να επιφέρουν το πιο πάνω αποτέλεσμαη συγκατάνευση(acquiescence) ή εγκατάλειψη δικαιωμάτων (waiver) θαπρέπει να ικανοποιούνται ορι­ σμένεςπροϋποθέσεις,βασικότερητωνοποίωνείναιότιθα πρέπει να γίνονται με πλήρη γνώση όλων των σχετικών 10 γεγονότων. Το βάροςτης απόδειξηςτης συγκατάνευσης ή εγκατάλειψης δικαιωμάτων με τις αναγκαίεςπροϋποθέ­ σειςτουςτοέχειοδιάδικοςπουτις επικαλείται, ο εφεσεί­ ωνστηνπαρούσαυπόθεση.Ενόψειτωνανωτέρω, τοερώ­ τημαπουπροβάλλει είναικατάπόσοεπιβάλλεταιστο διά15 δικό που σκοπεύει να αποδείξει κατά την ακροαματική διαδικασίαότιοαντίδικοςτουέχεισυγκατανεύσει ή εγκα­ ταλείψει δικαίωματατουγιαοποιοδήποτελόγο,έχειυπο­ χρέωση ή όχι να επικαλεστεί το γεγονός αυτό σταδικό­ γραφατου. Είναιδεδομένο ότι ο εφεσείων στηνπαρούσα 20 υπόθεση δεν προβάλλει στα δικόγραφα του ισχυρισμό περί συγκατάνευσης ή εγκατάλειψηςδικαιωμάτωναπότις εφεσίβλητες γιαοποιοδήποτελόγο,παράτογεγονός ότιοι εφεσίβλητες επικαλούνταιρητά ταπαραπτώματατουεφε­ σείονταστην Υπεράσπιση τους. Απ' όσαέχουμε ήδη πει,προκύπτειότι γιαν'αποφασι­ στεί κατάπόσο έλαβεή όχι χώρασυγκατάνευσηή εγκατά­ λειψη δικαιωμάτων θα πρέπει να εξεταστούν θέματα πραγματικάκαιόχι μόνονομικά.Η συγκατάνευση,ή εγκα­ τάλειψηδικαιμάτων(waiver)συνιστά ένα είδος τόυ νομι­ κού κωλύματος που είναι γνωστό στο Κοινοδίκαιο ως "estoppel". Δέστε επί του προκειμένου τ<* Σύγγραμμα Bullen &LeakeandJacob'sPrecedents of Pleadings, 12έκ­ δοση,σ.
3. Στησ.1056του ίδιου συγγράμματος αναφέ­ ρεται ότι απαιτείταιειδικήαναφορά του estoppel σταδι35 κόγραφα όχι μόνογιατί είναι έναουσιώδες γεγονός,αλλά επίσης γίΛτί εγείρει θέματα που δυνατό να θέσουν τον . αντίδικοπρο εκπλήξεως, καιγιατί συνήθωςΐγείφει θέμα­ ταπραγματικάπουδενπηγάζουναπότοπροηγούμενοδι519 Πογιατζής,Δ. Πονρικκοςν.Σάββα &άλλων ·

(1991)κόγραφο.Η πρόνοιατηςΔ.19, θ.13*των θεσμών Πολιτι­ κής Δικονομίας, ορθά ερμηνευόμενη, επιβάλλει τηνίδια υποχρέωση. Έπεται ότιορθάτοπρωτόδικο Δικαστήριο αρνήθηκε ναεξετάσειταθέματα πουαναφέρονταιστον 9ολόγοτης έφεσης. Για όλους τους πιο πάνωλόγους η έφεση απορρίπτε­ ται μεέξοδασεβάροςτουεφεσείοντα. Ηέφεσηαπορρίπτεταιμεέξοδα. *"Δ.19, Θ.13Thedefendant orplaintiff, asthecasemay be, mustraiseby hispleading allmatterswhichshowthe action orcounter-claimnotto be maintainable, or thatthetransaction is eithervoidor voidable in point oflaw, andallsuchgrounds ofdefence orreply, asthe casemaybe, asif not raisedwouldbe likely to take the oppositeparty by surprise, or wouldraiseissuesof factnot arising out of the precedingpleadings as, for instance, fraud,prescription orlimitationof time, release, payment, performance,or facts showing illegality of any kind,or rendering the claim orcounter-claim unenforceable." 520