(1991)9Σεπτεμβρίου,1991 [ΠΙΚΗΣ, ΠΟΓΙΑΤΖΗΣ, ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ,Δ/στές] ΑΥΣΤΡΙΑΚΗΣΑΕΡΟΓΡΑΜΜΕΣ, Εφεσείοντες, ν. ΓΕΝΙΚΩΝΑΣΦΑΛΕΙΩΝ ΚΥΠΡΟΥ ΛΤΔ &ΑΛΛΩΝ, Εφεσίβλητων. (Πολιτική Έφεση Αρ.7291). Δίκαιο των συμβάσεων— Παρακαταθήκηεν ευρείαεννοία (bailment) — Παράδοση εμπορευμάτων σε αερομεταφορέα στο αεροδρόμιο για μεταφορά τονς στο εξωτερικό — Μετέπειτα εξαφάνιση τονς από τοχώρο τον αεροδρομίον — Κατά πόσο νπήρχεπαρακαταθή κη εν ευρεία εννοία — Κατά πόσο υπήρξε παράβαση των καθηκό- 5 ντων του αερομεταφορέα σαν θεματοφύλακα (bailee)— άρθρα 107,109 και 110του περί ΣυμβάσεωνΝόμου,Κεφ. 148. Έφεση — Ειδοποίηση αντέφεσης— Χωρίς να έχεικαταχωρήσειειδο ποίηση αντέφεσης, ο εφεσίβλητος δεν μπορεί να εΐση/είται την ανατροπή ή την τροποποίηση οποιονδήποτε μέρους της πρωτόδικης απόφασης — Δ. 35, θ. 10τωνθεσμών Πολιτικής Δικονομίας. W Δικόγραφα — Εξέταση από τοπρωτόδικο Δικαστήριο ειδικών ή κατά νόμο υπερασπίσεων (special or statutorydefences) που εγέρθηκαν από την εφεσείονσα χωρίς να περιλαμβάνονται στην έκθεση υπε ράσπισης της — Δεν έπρεπενα είχαν εξετασθεί, αλλά, εφ'όσο δεν 15 είχεδοθεί ειδοποίηση αντέφεσης, το Εφετείοείχεκαθήκονα εξετά σει την ουσία των σχετικών ευρημάτων τον πρωτόδικου Δικαστη ρίου. Μεταφορά εμπορευμάτων αεροπορικώς — άρθρο 26
(2)της Σύμβασης της Βαρσοβίας (που κυρώθηκε με τον Ν. 66/70) — Εφάρμοζε- *·" ται στην περίπτωση παραλήπτη εμπορευμάτων, καιόχι αποστολέα. — Δεν εφαρμόζεται όπου έχει υπάρξει ολική απώλεια των εμπο ρευμάτων — Πρέπει να υπάρχει μαρτυρία ότι δεν νπήρξε γραπτή διαμαρτυρία. Μεταφορά εμπορευμάτων αεροπορικώς — Περιορισμός εν&ύνης τον 25 αερομεταφορέα αναφορικά με την καταβλητέααποζημίωσησε250 φράγκα κατά χιλιόγραμμο, εκπεφρασμένα σε χρυσό — άρθρο 22
(2)(α)και
(5)της Σύμβασης της Βαρσοβίας (που κυρώθηκεμε τον Ν 66/70) — Χωρίς την ύπαρξη μαρτυρίας για την μετατροπή σε Κυπριακές λίρες του προβλεπόμενου από τοάρθρο 22
(5)της Σύμ- 30 764 1 Α.Α.Δ. Αυστριακές Αερογραμ. ν. Γενικών Ασφαλειών βάσης ποσού σε χρυσό είναι αδύνατη η εφαρμογή της πρόνοιας αντής. Λέξεις και φράσεις — "... καταγεγραμμένων αποσκευώνκαι εμπορευ μάτων ..." στο άρθρο 22
(2)(α) της Σύμβασης της Βαρσοβίας (πον κνρώθηκε με τον Ν 66/70) — Το επίθετο "καταγεγραμμένων"ανα φέρεταιμόνο στις αποσκευές και όχι σε εμπορεύματα πον στέλλο νται με αεροφορτωτική. 10 15 20 25 30 35 40 ^,- Εμπορεύματα που ήσαν ιδιοκτησία της εφεσίβλητης 2, και είχαν ασφαλισθεί απότην εφεσίβλητη 1ασφαλιστική εταιρεία,δό θηκαν μέσω του εφεσίβλητου 3 ταξιδιωτικού πρακτορείου στον εφεσίβλητο 4, που ήταν κοινός μεταφορέας, για να τα μεταφέρει και ταπαραδώσει στην εφεσείουσα αεροπορική εταιρεία για μετα φορά στο "Αμστερνταμ, Ολλανδίας. Το πρωτόδικο Δικαστήριο δέ χθηκε την εκδοχήτου εφεσίβλητου 4, ότι δηλαδήμετέφερε ταεμπο ρεύματα (πέντε κιβώτια με είδη ένδυσης) με το φορτηγό του αυτοκίνητο στο αεροδρόμιο Λάρνακας, όπου τα ξεφόρτωσε στον χώρο φορτίων,που εχρησιμοποιείτο απότην εφεσείουσα, στην πα ρουσία υπαλλήλου τηςπολιτικής αεροπορίας,και,ακολούθως,πα ρέδωσε στο γραφείο της εφεσείουσας στο αεροδρόμιο την αεροπο ρική φορτωτική (air way bill) λέγοντας του ότι είχε αφήσει τα κιβώτια στο υπόστεγο. Ήτανκοινά αποδεκτόγεγονός ότι,την ίδια ημέρα, υπάλληλος της εφεσείουσας είχε πληροφορήσει τηλεφωνι κώς τον διευθυντή της εφεσίβλητης 2 ότι τα εμπορεύματα της δεν θα έφευγαν την ίδια ημέρα λόγω έλλειψης χώρου στο αεροπλάνο, αλλά θα έφευγαν την επομένη. Την επομένη, όμως, ο διευθυντής πληροφορήθηκε ότι τα κιβώτια του δεν βρίσκονταν πουθενά στο αεροδρόμιο. Η εφεσίβλητη 1πλήρωσε την εφεσίβλητη 2 την αξίατων εμπο ρευμάτων, που ανερχόταν σε ΛΚ2.033, και,ακολούθως, ασκώντας το δικαίωμα υποκατάστασης και/ή εκχώρησης δικαιωμάτων (subrogation) κίνησε αγωγή, μαζί με την εφεσίβλητη 2, εναντίον των εφεσίβλητων 3και4καιτης εφεσείουσας. Το πρωτόδικο Δικα στήριο βρήκε ότι αποκλειστική ευθύνη για την απώλειατων εμπο ρευμάτων είχε η εφεσείουσα, σαν θεματοφύλακας τους (bailee) με βάση τις αρχές περί παρακαταθήκηςεν ευρεία εννοία (bailment), πουπεριέχονται στον περί Συμβάσεων Νόμο,Κεφ. 148. Κατάτηντελική του αγόρευση ενώπιον τουπρωτόδικουΔικα στηρίου, ο συνήγορος της εφεσείουσας εισηγήθηκε, (i) ότι η εφε σείουσα δεν είχε ευθύνη,διότι δεν της είχε δοθεί ηγραπτή διαμαρτυρία που προβλέπει το άρθρο26
(2)της Σύμβασης της Βαρσοβίας για την μεταφορά επιβατών και εμπορευμάτων αεροπορικώς (που κυρώθηκε με τον Νόμο 66/70)και (ii) ότι, εν πάσει περιπτώσει, η τυχόν ευθύνητης εφεσείουσας περιοριζόταν,απότο άρθο22
(2)(α) και
(5)της Σύβασης σε ποσό ΛΚ700περίπου. Οι δύο αυτές εισηγήσεις δεν είχαν εγερθεί στα δικόγραφα, ούτε είχε προσαχθεί μαρτυ ρία ότι δεν είχε γίνει γραπτήδιαμαρτυρίαήσχετικά μετην αξίασε χρυσό της Κυπριακήςλίρας κατά τον ουσιώδη χρόνο.Το πρωτόδι- 765 Αυστριακές Αερογραμ. ν. Γενικών Ασφαλειών
(1991)κο Δικαστήριο, όμως, εξέτασε την ουσία των εισηγήαεων αυτών καιτις απέρριψε,την πρώτηδιότι έκρινε ότι το άρθρο26 τηςΣύμ βασης εφαρμόζεται μόνο στην περίπτωση παραλήπτη εμπορευμά των,και όχι αποστολέα,και μόνο όπουηαπώλειατων εμπορευμά των δεν είναι ολική, και, την δεύτερη, διότι έκρινε ότι και πάλιν 5 εφαρμόζετο μόνο σε περίπτωση μερικής και όχι ολικής απώλειας του φορτίου. Κατ' έφεση η εφεσίβλητη 1εισηγήθηκε ότι το πρωτόδικο Δικα στήριο δεν έπρεπε να είχε εξετάσει τις δύο πιο πάνω εισηγήσεις, διότι δεν είχαν εγερθεί σταδικόγραφα,αλλά δεν καταχώρησε ειδο- \Q ποίηση αντέφεσης εναντίον του μέρους αυτού της πρωτόδικης απόφασης. Σχετικά με την δεύτερη εισήγηση, ηεφεσίβλητη 1προέ βαλε δύο επιπλέον λόγους που δικαιολογούσαν την απόρριψητης, (ϊ)ότι το άρθο 22
(2)(α) και
(5)της Σύμβασης εφαρμόζεται μόνο σε' "καταγεγραμμένα" (registered)εμπορεύματα,και (ii)ότι έπρεπε να 15 είχε προσαχθεί μαρτυρία για την αξία σε χρυσό της Κυπριακής λίραςκατάτον ουσιώδη χρόνο. Αποφασίσθηκε ότι (α) Από την αξιολόγηση του αξιόπιστου της μαρτυρίαςαπότο πρωτόδικο Δικαστήριο γιατην οποία δεν συνέτρεχε οποιοσδήποτε 20 λόγος επέμβασης του Εφετείου, τόσο το εύρημα ότι υπήρξε παρά δοση των εμπορευμάτων στην εφεσείουσα μεαποτέλεσμα νακατα στεί αυτή θεματοφύλακας τους (bailee), όσο και το εύρημα ότι η εφεσείουσα είχε αποτύχει να αποδείξει, σύμφωνα με το άρθο 110 του περί Συμβάσεων Νόμου Κεφ. 149,ότι είχεκαταβάλειτην απαι- 25 τούμενη από το άρθρο 109 του Κεφ. 149 επιμέλεια ώστε νααπαλ λαγεί της ευθύνης για την απώλεια των παρακατατεθέντων εμπο ρευμάτων,ήτανορθάκαι δικαιολογημένα. (β) Τα θέματα που ήγειρε η εφεσείουσα σχετικά με ταάρθρα 26
(2)και 22
(2)(α) και
(5)της Σύμβασης της Βαρσοβίας αποτελου- 30 σαν ειδικές και/ή κατά νόμο υπερασπίσεις (special or statutory defences) και. σαν τέτοιες, έπρεπε να είχαν περιληφθεί στα δικό γραφατης εφεσείουσας, και,κατάσυνέπεια λανθασμένα τοπρωτό δικο Δικαστήριο είχε επιληφθεί αυτών.Επειδή,όμως, δεν είχεκα ταχωρηθεί ειδοποίηση αντέφεσης δυνάμει της Δ. 35, θ. 10 των 35 ΘεσμΛν Πολιτικής Δικονομίας, δεν ήταν δυνατή η ανατροπή ή τροποποίηση του μέρους εκείνου της πρωτόδικης απόφασης, και, κατά συνέπεια, το Εφετείο είχε καθήκον να εξετάσει την ουσία τους. (γ)Το άρθρο26
(2)τηςΣύμβασης της Βαρσοβίας,πουείναι φα- 40 νερό ότι σκοπός του είναι να διευκολύνει τον αερομεταφορέα να ελέγξει έγκαιρα την φύση και έκταση της ισχυριζόμενης ζημιάς ή καθυστέρησης, επιβάλλει την υποχρέωση υποβολής γραπτής δια μαρτυρίας μέσα στις προβλεπόμενες προθεσμίας μόνο στον παρα λήπτη εμπορευμάτων, και όχι και στον αποστολέα τους, και, επί- 45 σης, δεν εφαρμόζεται στις περιπτώσεις όπου υπήρξε ολική 766 1 Α.Α.Δ. Αυστριακές Αερογραμ. ν. Γενικών Ασφαλειών απώλεια των εμπορευμάτων. Εν πάσει περιπτώσει, δεν υπήρχε οποιαδήποτε μαρτυρία ότι δεν είχε υποβληθεί γραπτή διαμαρτυ ρία. 5 10 (δ)Τοεύρηματου πρωτόδικουΔικαστηρίου ότιτοάρθο 22
(2)(α)και
(5)τηςΣύμβασηςτηςΒαρσοβίας δενεφαρμόζεταισεπερι πτώσεις ολικής απώλειας εμπορευμάτων ήταν προφανώςλανθα σμένο, όπως ήταν λανθασμένη καιηεισήγησηότι το επίθετο "κα ταγεγραμμένων" αναφέρεταικαι στη λέξη"εμπορευμάτων" στο εδ.
(2)α, ενώ η ορθή ερμηνεία ήταν ότι αναφέρεται μόνο στη λέξη "αποσκευών". Ενόψει, όμως, της μήύπαρξης μαρτυρίας γιατην αξίασεχρυσό τηςΚυπριακήςλίρας κατάτον ουσιώδηχρόνοήταν αδύνατη η εφαρμογήτης πρόνοιας αυτής,καιδεν ήταν δυνατήη επιτυχία τηςειδικήςαυτήςυπεράσπισης. Ηέφεσηαπορρίφθηκεμεέξοδα. 15 Υποθέσειςποναναφέρθηκαν: G.A.P. Estates Limited v.Republic
(1991)3C.LJt. 449· Republic v. Violari andAnother (R.A.865dated 13.1.92)· Courtis v.Iasonides
(1970)1 AAA. 180PapancokliandOthers v.SolomouandAnother
(1981)1 AAA. 203· 20 Pounkkou v.Sawa andOthers
(1991)1 A.A. Δ. 507ForthergW v.MonarchAirlines Ltd. [1980]2All E.R.
- Έφεση. Έφεση απότουςεναγομένους 3κατάτηςαπόφασηςτου Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας (Λαούτας, Αν. Ε. - Δ.) που δόθηκε στις 20 Νοεμβρίου, 1986 (Αρ. Αγωγής ? 8046/84) μετηνοποία διατάχθηκαν ναπληρώσουν στους ενάγοντες τοποσότων £1.848.- αξίαεμπορευμάτων πέντε κιβωτίων που απολέσθηκαν ενώ η αγωγή εναντίον των εναγομένων 1 και2 απορρίφθηκε. 30 Π.Σαρρής, γιατουςεφεσείοντες - εναγομένους
- Π.Πολυβίου, γιατους εφεσίβλητους -ενάγοντες 1 και
- Γ.Ερωτοκρίτου, γιατους εφεσίβλητους -εναγομένους
- 767 ΑυστριακέςΑερογραμ.ν.ΓενικώνΑσφαλειών
(1991)Χρ. Βασιλειάδης, γιατον εφεσίβλητο - εναγόμενο
- Cur. adv. vult. ΠΙΚΗΣ,Δ: Την απόφασητουΔικαστηρίου θαδώσει ο Δικαστής Ι. Πογιατζής. ΠΟΠΑΤΖΗΣ, Δ: Η έφεση αυτή στρέφεται εναντίον 5 της απόφασης του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας με την οποία η απαίτηση των εφεσιβλήτων-εναγόντων 1 και 2 στην αγωγή 8046/84 εναντίον των εφεσιβλήτωνεναγομένων 1 και 2 απορρίφθηκε, αλλά πέτυχε για ολό κληρο το απαιτούμενο ποσό πλέον έξοδα εναντίον των ίο εφεσειόντων-εναγομένων
- Τα αδιαμφισβήτητα γεγονότα είναι σε συντομία τα εξής: Οι Εφεσίβλητοι-ενάγοντες 1,στους οποίους στη συνέ χεια θααναφερόμαστεως η"Ασφαλιστική Εταιρεία",διε- 15 ξάγουνασφαλιστικές εργασίες στην Κύπρο. Οι Εφεσίβλητοι-ενάγοντες 2, στους οποίους στη συνέχεια θα αναφερόμαστε ως η"ΕταιρείαNacet",κατασκευάζουνκαι εξάγουν είδη ιματισμού. Οι εφεσείοντες-εναγόμενοι 3, στους οποίους στη συνέχεια θα αναφερόμαστε ως ο "Αε- 20 ρομεταφορεάς", είναι οι Αυστριακές Αερογραμμές που διεξάγουν αεροπορικές μεταφορές από και προς την Κύπρο. Οι εφεσίβλητοι-εναγόμενοι 1,στους οποίους στη συνέχεια θα αναφερόμαστε ως οι "ΤαξιδιωτικοίΠράκτο ρες", 'διατηρούν ταξιδιωτικό γραφείο στη Λευκωσία. 25 Τέλος, οεφεσίβλητος εναγόμενος 2 είναι Κοινός Μεταφο ρέας και έτσι θα τον αποκαλούμε στη συνέχεια. Κάμνει μεταφορές δια ξηράς με το φορτηγό του αυτοκίνητο και κατά τον ουσιώδη χρόνο, σύμφωνα μετοαδιαμφισβήτητο εύρημα του πρωτόδικου Δικαστηρίου, ενεργούσε ως ανε- 30 ξάρτητος εργολάβος (independent contractor) και όχι ως υπηρέτηςοποιουδήποτεάλλουδιάδικου. 768 1Α.Α.Δ. ΑυστριακέςΑερογραμ.ν.ΓενικώνΑσφαλειών Πογιατζής, Δ. ,. 10 15 20 25 30 Στις 20 Δεκεμβρίου 1983 κατόπιν εντολής της Εται ρείας Nacet οι Ταξιδιωτικοί Πράκτορες εξέδωσαν τηναε ροπορική φορτωτική (air waybill),Τεκμ. 5, για τημεταφο ρά με καθορισμένη πτήση του Αερομεταφορέα ημερομηνιας21 Δεκεμβρίου 1983 πέντεχαρτοκιβωτίωνπουπεριεί χαν είδη ιματισμού της Εταιρείας Nacet απότη Λάρνακα στο Άμστερνταμ Ολλανδίας έναντι συμφωνηθέντος ναύ λου που ο αποστολέας των εμπορευμάτων κατέβαλεπρο καταβολικά. Στις 21 Δεκεμβρίου 1983 ο Κοινός Μεταφορέας,κατ'εντολήτων Ταξιδιωτικών Πρακτόρων, παρέλα βε από τα υποστατικά της Εταιρείας Nacet τα εν λόγω πέντε χαρτοκιβώτια με υποχρέωση να τα παραδώσειμαζί με αντίγραφοτης αεροπορικής φορτωτικής στον Αερομε ταφορέα μέσα στο χώρο του αερολιμένα Λάρνακας. Έκτοτε ούτε ο αποστολέας ούτε ο παραλήπτηςτων κιβω τίων είδαν ποτέ οποιοδήποτε από τα πέντε κιβώτια ή το περιεχόμενο τους. Κανένα απότα κιβώτια δε φορτώθηκε ποτέ σε αεροπλάνογια να μεταφερθεί στο Άμστερνταμ με την καθορισμένη πτήση της 21ης Δεκεμβρίου ή με οποιαδήποτε άλλη πτήση. Ο Διευθυντής της Εταιρείας Nacet Ιωάννης Καπλάνης,4ος μάρτυραςτων εναγόντων,πληρο φορήθηκε μέσω τηλεφώνου από υπάλληλο του Αερομετα φορέα στις 21 Δεκεμβρίου 1983 ότι τα κιβώτια τους δεν ήταν δυνατό να φύγουν για τον προορισμό τους την ημέρα εκείνη λόγω έλλειψης χώρου στο αεροπλάνοκαι ότι θα έφευγαν την επομένη. Ο κ. Καπλάνης συμφώνησε στη διευθέτηση που του προτάθηκε. Όμως.την επομένη πήρε νέο τηλεφώνημα με το οποίο ο Αερομεταφορέας τον πλη ροφορούσε ότι τακιβώτιατου δεβρίσκονταν πουθενάστο χώο° τουαεροδρομίου. Η Εταιρεία Nacet είχε ασφαλίσει το περιεχόμενο των πέντε κιβωτίων για ολόκληρη την τιμολογημένη αξίατους ανερχόμενη σε £1.848 με την Ασφαλιστική Εταιρεία η οποία της κατέβαλε το ποσό των £2.033 σε εξόφληση της 35 απαίτησης της στις 18 Απριλίου
- Την ίδια μέρα η Εταιρεία Nacet υπόγραψε δήλωση υποκατάστασης και/ή εκχώρησης (subrogation) των δικαιωμάτων της προς την 769 Πογιατζής,Δ.Αυστριακές Αερογραμμές ν. Γενικών Ασφαλειών
(1991)Ασφαλιστική Εταιρεία. Με την αγωγήπου ήγειραν απόκοινού εναντίον των Ταξιδιωτικών Πρακτόρων, του Κοινού Μεταφορέα και του Αερομεταφορέα, ηΕταιρείαNacet καιη Ασφαλιστική Εταιρείαζητούσαντην αξίατουτιμολογίου των εμπορευ- 5 μάτωντωνπέντεκιβωτίωνπουαπωλέστηκαν,ισχυριζόμε νοι ότι ηαπώλειατους οφείλεται είτεστην κοινήαμέλεια όλων των εναγομένων, είτεστην αμέλεια του ΚοινούΜε ταφορέα ως θεματοφύλακατων κιβωτίων, είτε στην αμέ λειατουΑερομεταφορέα επίσης ωςθεματοφύλακατωνκι- ίο βωτίων. Εναντίον των Ταξιδιωτικών Πρακτόρων προβλήθηκε ισχυρισμός ότι ευθύνονται εκ προστήσεως (vicariously)γιατηναμέλειατουΚοινού Μεταφορέα. Μετις αντίστοιχες Υπερασπίσεις πουκαταχώρησαν ο Κοινός Μεταφορέαςκαι ο Αερομεταφορέας επιρρίπτουν 15 την ευθύνη ο ένας στον άλλο για το παραδεκτό γεγονός τηςαπώλειαςτων πέντεκιβωτίων της ΕταιρείαςNacet. Η εκδοχή του Κοινού Μεταφορέα ήταν ότι μετάφερε τα πέντε κιβώτια της Εταιρείας Nacet στο αεροδρόμιο Λάρ νακας καιταξεφόρτωσε στο χώρο των φορτίωνπουχρη- 20 σιμοποιείται από τον Αερομεταφορέα στην παρουσία υπαλλήλου της Πολιτικής Αεροπορίας, όπως συνηθίζεται να γίνεται εν όψει του γεγονότος ότι ο Αερομεταφορέας δε διαθέτει δικές του αποθήκες για το σκοπό αυτό στο χώρο του αερολιμένα. Στησυνέχεια παράδωσεσταγρα- 25 φεία του Αερομεταφορέα την αεροπορική φορτωτική λέ γονταςτουότι είχεαφήσειτακιβώτιαστο υπόστεγο. Την εκδοχήαυτή,στο βαθμό πουαφοράτοξεφόρτωματωνκι βωτίωνστοκαθορισμένουπόστεγο,υποστήριξε καιομάρ τυρας Μάριος Μουσουλίδης, οδηγόςτουΤμήματος Πολι- 30 τικής Αεροπορίας, ο οποίος πρόσθεσε ότι είχεπληροφο ρηθεί από κάποιο Ζένιο, υπάλληλο του Αερομεταφορέα, ότι δεν υπήρχε χώρος στο αεροπλάνο της ημέρας εκείνης και, ως εκ τούτου,ταάφησε εκεί αντί να τα τοποθετήσει πάνωσετρέιλερς γιατη μεταφορά τουςστοαεροπλάνο. 35 770 1Α.Α.Δ. ΑυστριακέςΑερογραμ.ν.ΓενικώνΑσφαλειών Πογιατζής, Δ. 5 Ηεκδοχή του Αερομεταφορέα ήτανότι ότανάνοιξε το γραφείο του στο αεροδρόμιο βρήκε τη φορτωτικήκάτω απότηνπόρτακαιότι δενπήγεστοχώροτουφορτίουγια ναδιαπιστώσει αντακιβώτιαβρίσκονταν εκείή όχι. Αργότερα ειδοποίησε τον αποστολέα ότι, λόγω ελλείψεως χώρουστοαεροπλάνο,ταπέντεκιβώτιαθα μεταφέρονταν στο Άμστερνταμ την επαύριο. 'Οταν σε μεταγενέστερο στάδιο επισκέφτηκε το υπόστεγο, τα κιβώτια δε βρίσκο ντανεκεί. 10 Το πρωτόδικο Δικαστήριο έκρινε τη μαρτυρία του Κοινού Μεταφορέα καιτουυπαλλήλου τουΤμήματοςτης ΠολιτικήςΑεροπορίας αξιόπιστηκαιπάνωσ'αυτή βάσισε τα ευρήματα του αναφορικάμε τα αμβισβητούμεναπρω τογενή γεγονότα. Ακολούθως, το πρωτόδικο Δικαστήριο 15 κατάληξε στο συμπέρασμα ότι υπήρχε σχέση"παρακατα θήκης εν ευρεία εννοία" (bailment) καιότι ο Αερομεταφο ρέας ως θεματοφύλακας(bailee) των κιβωτίων της Εται ρείας Nacet δεν απέδειξε ότι η απώλεια των κιβωτίων αυτώνδενοφειλόταν σεδική τουαμέλεια. Καταλήγοντας ·, 20 σ τ ο συμπέρασμα αυτότο πρωτόδικο Δικαστήριοαπόρρι ψετοβασικόισχυρισμό τουΑερομεταφορέα ότιδεν υπήρ ξε παράδοσητων κιβωτίων σ' αυτόν, λέγοντας ότι "ανε ξάρτητααν είχαν φυσικήκατοχήήόχι είχανοπωσδήποτε constructive possession". 25 ΗΕιδοποίηση Εφέσεως του Αερομεταφορέα περιλαμ βάνεισυνολικά 9λόγους εφέσεως απότους οποίουςο4ος λόγος έχει ρητάαποσυρθεί απότον ευπαίδευτοδικηγόρο του. Οι λόγοι εφέσεως αρ. 7 και 9 θεωρούμε ότι έχουν σιωπηρά εγκαταληφθεί εφόσο στη διάρκεια τηςδιαδικα30 σίας ενώπιον μας δεν προβλήθηκαν οποιαδήποτε επιχει ρήματαγια υποστήριξη τους απότον ευπαίδευτο δικηγό ροτου Αερομεταφορέα. Οι υπόλοιποι έξι λόγοιμπορούν να ενταχθούν σε τρεις ομάδες. Στηνπρώτηομάδα εντάσ σεταιο8οςλόγος μετονοποίοπροσβάλλονται τα ευρήμα35 τατου πρωτόδικου Δικαστηρίου ως προς τηναξιοπιστία των μαρτύρων που έχουν καταθέσει ενώπιον του καθώς 771 Πογιατζής, Δ.ΑυστριακέςΑερογραμμέςν. ΓενικώνΑσφαλειών
(1991)και ταευρήματατουαναφορικά μεταπρωτογενήγεγονό τα. Στηδεύτερηομάδα εντάσσονται οιλόγοιμεαριθμό1, 2, 3 και 5 με τους οποίους προσβάλλονται τα συμπερά σματα του πρωτόδικου Δικαστηρίου αναφορικά με την ύπαρξη σχέσεως "παρακαταθήκηςεν τη ευρεία εννοία" (bailment) και την ευθύνητουΑερομεταφορέα ωςθεματο φύλακα. Στην τρίτη και τελευταία ομάδα εντάσσεται ο λόγος με αρ.6 ο οποίος αφοράτην ετυμηγορία τουπρω τόδικου Δικαστηρίου αναφορικά με την εφαρμογήπρο νοιών τηςΣύμβασηςτηςΒαρσοβίας. 5 Αναφορικά με'τα ευρήματατου πρωτόδικουΔικαστη ρίουως προςτην αξιοπιστίατηςεκδοχήςτουΚοινούΜε ταφορέα θα πρέπει να παρατηρήσουμε ότι στην έκταση που αφοράτον ισχυρισμό του για το ξεφόρτωμα των κι βωτίων στο χώρο φορτίου του Αερομεταφορέα αφ'ενός 15 υποστηρίζεται απότημαρτυρία του ΜάριουΜουσουλίδη, και,αφ' ετέρου,παραμένειαναπάντητηυπότηνέννοιαότι δεν έχει προσαχθεί άλλη μαρτυρία περί του αντιθέτου. Μαρτυρία πουνααντικρούει την εκδοχήτουΚοινούΜε ταφορέα προσηχθηκε απότον Αερομεταφορέα μόνο ανα- 20 φορικά με τον ισχυρισμό του ότι είχε παραδώσειτηναε ροπορική φορτωτική σε υπάλληλο του μέσα στο γραφείο του. Το πρωτόδικοΔικαστήριο που είχετην ευκαιρία να παρακολουθήσει τους μάρτυρες ενώ κατάθεταν ενώπιον τουβρίσκεται σεπλεονεκτική θέση σεσύγκριση μετο Εφε- 25 τείο να κρίνει την αξιοπιστία τους. Δεν έχουμε ικανο ποιηθεί απότα επιχειρήματα του ευπαίδευτουδικηγόρου του Αερομεταφορέα ότι συντρέχει οποιοσδήποτε λόγος που να δικαιολογεί, με βάση τις αρχές της νομολογίας μας,την ανατροπήτωνευρημάτωντουπρωτόδικουΔικά- 30 στηρίου αναφορικά με το αξιόπιστο της μαρτυρίας που επέλεξενα αποδεχτεί. Το επόμενο ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί είναι κατά πόσο ευσταθεί ο ισχυρισμός του ευπαίδευτου δικη γόρου του Αερομεταφορέα ότι η εκδοχή του Κοινού Με- 35 ταφορέα δεντεκμηριώνει τησχέση"παρακαταθήκηςενευ772 1 ΑΛΑ. Αυστριακές Αερογραμ. ν.Γενικών Ασφαλειών Πογιατζής,Δ. 5 10 15 20 25 30 35 ρεία εννοία" (bailment) η οποία αποτελεί τη βάση της απαίτησηςτης ΕταιρείαςNacet,εφόσοδενέχειαποδειχθεί και,ως εκ τούτου,δε δικαιολογείται το εύρηματουπρω τόδικουΔικαστηρίου ότι ο Κοινός Μεταφορέας παράδωσε πράγματι τα πέντε κιβώτια στον Αερομεταφορέα. Λέγει επί του προκειμένου οκ.Σαρρήςότι τοξεφόρτωμα των κιβωτίων στο υπόστεγο του αεροδρομίου δε συνιστά παράδοσητους στους πελάτεςτουώστενατους καταστή σει θεματοφύλακες των εμπορευμάτων αυτών. Ηγνώμη μαςείναι ότι ο ισχυρισμός τουκ. Σαρρήείναι ανυπόστα τος. Το σύνολο της μαρτυρίαςπου το πρωτόδικοΔικα στήριο έκρινε ωςαξιόπιστηδικαιολογεί πλήρωςτοσυμπέ ρασματουότι υπήρξεπαράδοσητων εμπορευμάτων στον Αερομεταφορέα, ιδιαίτερα εν όψει του γεγονότος ότι ο Κοινός Μεταφορέας άφησε τα εμπορεύματα στο χώρο που ο Αερομεταφορέας είχε καθορίσει και ανέμενε από αυτόν νατα αφήσει και ακολούθως παράδωσε, σύμφωνα με τηνκρατούσατακτική,την αεροπορικήφορτωτική στα γραφεία του Αερομεταφορέα που βρίσκονταν σεαπόστα<*Ά 300 περίπου μέτρων από το υπόστεγο του φορτίου, μέσα στο χώρο του αερολιμένα Λάρνακας. Ήταν ευθύνη του Αερομεταφορέα εφόσο δεν είχε υπάλληλο του στο χώρο που ανέμενε την άφιξη φορτίων για μεταφορά, να ελέγξει πριν φύγει ο Κοινός Μεταφορέαςκατάπόσο τα κιβώτιαβρίσκοντανπράγματιεκείκαιναλάβει μέτραγια τηνασφαλήφύλαξη τους,ιδιαίτεραενόψειτουγεγονότος ότιθαέφευγανόχι μετησυμφωνηθείσααλλάμεμεταγενέ στερη πτήση. Η κοινοποίηση που ο Αερομεταφορέας έκαμεστην ΕταιρείαNacetτηςπρόθεσηςτουναμεταφέρει τα κιβώτια της την επαύριο, μαρτυρεί από μόνη της ότι αναγνώριζε ότι είχε ήδηαναλάβει την κατοχήκαι έλεγχο τους. Μπορεί επομένως να λεχθεί ότι υπήρξεπαράδοση των κιβωτίων στον σκοπούμενο θεματοφύλακα κατά τρόπο σύμφωνο με το άρθρο 107 του περί Συμβάσεων Νόμου, Κεφ. 149. Δεδομένης τηςπαράδοσηςτων κιβωτίωνστονΑερομε ταφορέακαταρρέεικαι ο μόνος λόγοςγιατον οποίο οκ. 773 Πογιατζής,Δ.Αυστριακές Αερογραμμές ν. Γενικών Ασφαλειών
(1991)Σαρρήςαμφισβητούσε τον ισχυρισμό της ΕταιρείαςNacet καιτοσυμπέρασμα τουπρωτόδικουΔικαστηρίου ότιήταν θεματοφύλακαςτων εμπορευμάτων. Δεν υπάρχειδιαφωνίαωςπροςτημορφήκαιτηνέκτα ση τηςευθύνης καιτωνκαθηκόντων τουθεματοφύλακα 5 (bailee) έναντι τουπαρακαταθέτη(bailor) αναφορικά με τα παρακατατεθένταεμπορεύματα. Πολύ ορθάοι διάδι κοι συμφωνούν ότιτοθέμα διέπεται από ταάρθρα109 και 110 του Κεφ. 149 ταοποίαπρονοούν ότι ο θεματοφύ λακαςυποχρεούται νακαταβάλειτην επιμέλεια πουοσυ- ίο νήθης συνετός άνθρωπος θα κατέβαλλε αναφορικά με δικά τουπαρόμοια αγαθά καιότιδενέχει οποιαδήποτε ευθύνη για την απώλεια ήκαταστροφήτους αν καταβάλει την εν λόγω επιμέλεια. Παρόμοια πρόνοια υπάρχει και σταάρθρα 18
(1)
(2)* και20
(1)** της Σύμβασηςτης Βαρσο- 15 βίας τηνοποία επικαλείται ο Αερομεταφορέας. Εκείνο που αμφισβητεί ο Αερομεταφορέας είναι το εύρημα του πρωτόδικου Δικαστηρίου ότιαπέτυχε να αποδείξει, σύμ φωνα μετο άρθρο 110τουΚεφ. 149,ότι κατέβαλε την απαιτούμενη απότοάρθρο 109επιμέλεια ώστενα απαλ- 20 λαγεί της ευθύνης γιατηναπώλεια των παρακατατεθέντων εμπορευμάτων. Έχουμε τη γνώμη ότι το παράπονο του Αερομε ταφορέα επί του προκειμένου είναι τελείως αδικαιολόγη το. Ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου ημόνη εκδοχή 25 *18
(1)Thecarrierisliablefordamagesustainedin theeventof the destructionor loss of,or of damage to, any registeredluggage orany goods, if the occurrence which caused the damage so sustained took placeduringthecarriagebyair.
(2)The carriageby air within the meaning of the preceding paragraphcomprisestheperiodduring which theluggage orgoods arein charge ofthecarrier, whetherin anaerodrome oronboardan aircraft, or, in the case of a landing outside an aerodrome,in anyplace whatsoever. **20
(1)The carrierisnotliable if heproves thatheand his agents have taken all necessarymeasures to avoidthedamage or thatitwas impossiblefor him orthemto takesuchmeasures. 774 1Α.Α.Δ. ΑυστριακέςΑερογραμ.ν.ΓενικώνΑσφαλειών Πογιατζής, Δ. που πρόβαλε ήταν να αρνηθεί ότι τα κιβώτια παραδόθη καν ποτέ σ' αυτόν πριν απωλεστούν. Ο ισχυρισμός του ήταν πάντοτε ότι ουδέποτε τα είδε και ουδέποτε άσκησε οποιοδήποτε έλεγχοπάνωτους. Όταν το πρωτόδικο Δι5 καστήριο έκαμετοεύρημαότι οΑερομεταφορέας παράλα βε τα εμπορεύματα ως θεματοφύλακας και ότι τα εμπο ρεύματα απωλέστηκαν ενώ βρίσκονταν στην κατοχήτου, ελλείψει οποιωνδήποτε άλλων δεδομένων ή ισχυρισμών από μέρους του, το συμπέρασμα του πρωτόδικου Δικα10 στηρίου για την ευθύνη του ως θεματοφύλακα, κάτω από το άρθρο 109 του Κεφ. 149, ήταν αναπόφευκτο. Παραμέ νει να εξεταστούν οι ισχυρισμοί του Αερομεταφορέα που έχουν σχέση με τη Διεθνή Σύμβαση της Βαρσοβίας της 12ης Οκτωβρίου 1929 όπως τροποποιήθηκε και συμπλη15 ρώθηκε με τη Σύμβαση της Γουαδαλαχάραςτης 18ης Σε πτεμβρίου
- Τόσο η Σύμβασηαυτήόσοκαιτο Πρωτό κολλο της Χάγης είχαν συναφθεί για την ενοποίηση ορισμένων κανόνων αναφορικά με αεροπορικές μεταφο ρές, κυρώθηκαν δε με ελαφρές τροποποιήσεις από τον 20 περίτουΠρωτοκόλλου της Χάγης καιτης Συμβάσεως της Γουαδαλαχάρας (Κυρωτικό) Νόμο του 1970 (Νόμος αρ. 66του 1970). Η κυρωθείσα Σύμβασηεφαρμόζεταισ'όλες τις διεθνείς αερομεταφορές προσώπων, αποσκευών και εμπορευμάτων. 25 ΧωρίςοΑερομεταφορέας ναεπικαλεστεί σταδικόγρα φα του οποιαδήποτε ειδική υπεράσπιση θεμελιωμένη πάνωστις πρόνοιες της Σύμβασης,οευπαίδευτοςδικηγό ρος του, στο στάδιο της τελικής του αγόρευσης ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου, πρόβαλε τους ακόλουθους 30 δυο ισχυρισμούς: 35
- Η Εταιρεία Nacet απώλεσε το δικαίωμα που τυχόν είχενααποζημιωθεί απότον Αερομεταφορέα για την απώλεια των κιβωτίων της, για το λόγο ότι δεν απηύθυνε προς αυτόν τη διαμαρτυρία που προνοεί η παράγραφος
(2)τουΆρθρου 26τηςΣύμβασης. 2. Εν πάσηπεριπτώσει, ηπληρωτέα απότον Αερο μεταφορέααποζημίωσηπεριορίζεται στοποσότωνδια775 Πογιατζής,Δ.ΑυστριακέςΑερογραμμέςν.ΓενικώνΑσφαλειών
(1991)κοσίων πεντήκοντα φράγκων κατά χιλιόγραμμο βά ρους των εμπορευμάτων σύμφωνα με το Άρθρο 22
(2)(α)της Σύμβασης, λαμβανομένωνδευπόψητου βάρους των κιβωτίων και της πρόνοιας του άρθρου22
(5)της Σύμβασης,η πληρωτέααποζημίωσηείναιπερίπου£700 και όχι ηεπιδικασθείσα αξίατων απολεσθέντων εμπο ρευμάτων. 5 Ο ευπαίδευτος δικηγόρος της Εταιρείας Nacet ήγειρε ένσταση ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου ισχυριζό μενος ότι το Δικαστήριο δεν μπορούσε να επιληφθεί των δυοπιοπάνω ισχυρισμών τουΑερομεταφορέα, εφόσοδεν είχαν περιληφθεί στην Υπεράσπιση πουείχε καταχωρήσει ώστεναδοθεί στην ΕταιρείαNacetηευκαιρίανα απαντή σει με δικούς της ισχυρισμούς και ναπροσάξει μαρτυρία πουθαεξουδετέρωνε τιςειδικές αυτέςυπερασπίσεις. Παράτην ένστασητουκ.Πολυβίου,τοπρωτόδικοΔι καστήριοπροχώρησε σε συνοπτική εξέταση τωνδυοισχυ ρισμών και εξέδωσε απορριπτική ετυμηγορία η οποία αποτελεί τοαντικείμενο τουλόγου εφέσεως μεαρ.6. Ενώπιον μας οκ. Πολυβίου επανέλαβετον ισχυρισμό 20 του ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο όφειλε να μην επιλη φθεί των πιο πάνω δυο ισχυρισμών του κ. Σαρρή, οι οποίοι τον είχανφέρειπροεκπλήξεως καιτονείχανκατα λάβει εξ απήνης. Όμως, δεν καταχώρησε ειδοποίηση αντέφεσης. Εν πάση όμως περιπτώσει, ο κ. Πολυβίου 25 προχώρησε σε επιχειρηματολογία υποστηρίζουσα τοτελι κό συμπέρασμα του πρωτόδικου Δικαστηρίου ότι τα άρθρατηςΣύμβασηςπουείχεεπικαλεστεί οΑερομεταφρέας,δεν είχανεφαρμογήστην παρούσα υπόθεση. Χωρίς τηνυποβολήαντέφεσηςή τηνεπίδοσητης Ειδο- ™ ποίησης* που προβλέπουν οι θεσμοί Πολιτικής * Βλ ϋ.Α.Ρ.EstatesLimited ν.Δημοκρατίας
(1991)3 AAA. 449 και Δημοκρατία ν. Αννας Βιολάρη και άλλης (Αναθεωρητική Έφεση αρ. 865. ημερ. 13.1.92). 116 10 15 1Α.Α.Δ. ΑυστριακέςΑερογραμ.ν. ΓενικώνΑσφαλειών Πογιατζής, Δ. Δικονομίας,Δ.35, θ.10, οκ.Πολυβίουδεν μπορεί ναειση γείταιτηνανατροπήή τηντροποποίησηοποιουδήποτεμέ ρους της πρωτόδικης απόφασηςούτε είναι,κάτωαπότις παρούσεςπεριστάσεις,δυνατή η διαγραφή του μέρουςτης 5 πρωτόδικης απόφασης που ασχολείται με τις πιο πάνω δυο ειδικές υπερασπίσεις που ο κ. Σαρρήςπρόβαλε στο στάδιοτηςτελικής τουαγόρευσης καιοι οποίες αφούμε λετήσαμε τα δικόγραφα,είμαστε ικανοποιημένοι ότι δεν εγείρονται καθόλου στην Υπεράσπιση. Κρίνουμε, εντού10 τοις, σκόπιμο για σκοπούς καθοδήγησης να αναφέρουμε τα εξής σχετικά με τη σύνταξη των δικογράφων και του καθορισμού των επίδικων θεμάτων τα οποίατοΔικαστή ριοέχεικαθήκονναεξετάσει καιν' αποφασίσει. Στην υπόθεση Κούρτης ν. Ιασωνίδης
(1970)1Α.Α.Δ. 15 180, ο τότε Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου Βασι λειάδης είπε ότι τα δικόγραφααποτελούν το θεμέλιο της δίκης. Στηνπροσπάθειατου νατονίσει τον καθοριστικό ρόλο των δικογράφωνστη μετέπειτα πορείατης δίκηςτα παρομοίασε, με τηγλαφυρότηταπου τον διέκρινε, με τις 20 γραμμές του τραίνου, υπονοώντας ότι, όπως το τραίνο κινείται αποκλειστικά προς την κατεύθυνση και κατά μήκος των σιδηρογραμμών, έτσι και η δίκη διεξάγεται αποκλειστικά μέσα στα πλαίσια που έχουν προκαθορίσει ταδικόγραφα. Ανάλογη, επομένως,μετημεγάλησημασία 25 που έχουν τα δικόγραφαπρέπει να είναι και η προσοχή που πρέπει να καταβάλλεταικατά τησύνταξη τους,ώστε να περιλαμβάνουν όλους τους ισχυρισμούς τους οποίους οδιάδικοςσκοπεύει ναεπικαλεστεί κατάτηνακρόαση της υπόθεσης του. Στην υπόθεση Κατερίνα Παπανεοκλήκαι 30 άλλοι ν. Σοφρόνη Σολωμούκαι άλλον
(1981)1Α.Α.Δ. 203, το Εφετείο ακύρωσε την πρωτόδικη απόφαση και διάταξετην επανεκδίκασητηςαγωγής επειδήτοπρωτόδι κο Δικαστήριο βάσισε ένα απότα ευρήματατου πάνωσε μαρτυρίαπουείχεπροσαχθεί κατάπαρέκκλισηαπότα δι354• κόγραφα. ΣτηνυπόθεσηΝίκοςΠουρίκκου ν. Μυροφόρας Σάββακαι άλλων
(1991)1 ΑΛ.Δ.507 το Εφετείο με την παρούσα του σύνθεση είχε πρόσφατα την ευκαιρία να προβεί σε συνοπτική ανασκόπιση της νομολογίας μας αναφορικά με τη σημασία και το ρόλο των δικογράφων 777 Πογιατζής, Δ.ΑυστριακέςΑερογραμμέςν. ΓενικώνΑσφαλειών
(1991)καιναεπαναλάβειότιταεπίδικαθέματααναφορικάμε τα οποία το πρωτόδικο Δικαστήριο οφείλει να εκδώσει την ετυμηγορία τουκαθορίζονταιαποκλειστικάαπότοπεριε χόμενο των δικογράφων. Οι δυο επίδικοι ισχυρισμοί του Αερομεταφορέα τους 5 οποίουςτοπρωτόδικοΔικαστήριοστηνπαρούσαυπόθεση εξέτασε και αποφάσισε χωρίς να περιέχονται στα δικό γραφα,είναιστηνουσίατους ειδικέςκαι/ή κατάνόμουπε ρασπίσεις (special and/or statutory defences) οι οποίες,ως εκ της φύσεως και του περιεχομένου τους,προϋποθέτουν 10 τηνεξέτασηαπότοΔικαστήριο γεγονότων καιτηναξιολό γηση μαρτυρίαςπουπρέπει ναπροσαχθείγιατην απόδει ξητους. Μπορείεπίσηςναλεχθεί ότιη παράλειψητηςπε ρίληψης τους στην Υπεράσπιση που καταχώρησε ο Αερομεταφορέας, αφ'ενός καταλαμβάνειτους αντιδίκους 15 του εξ απήνης και, αφ'ετέρου,τους στερεί της ευκαιρίας να απαντήσουν εγείροντας δικούς τους ισχυρισμούς που θα μπορούσαν να τις εξουδετερώσουν και προσάγοντας έγκαιρα την αναγκαία μαρτυρία αναφορικά με τη δική τους εκδοχή επί τουπροκειμένου. Μπορεί,επομένως, να 20 λεχθεί ότι, εφόσο ο Αερομεταφορέας δε ζήτησε ποτέ την τροποποίηση της Υπεράσπισης του ώστε ναπεριλάβει τις επίδικες δυο ειδικές υπερασπίσεις, το πρωτόδικο Δικα στήριο δεν μπορούσε να τις εξετάσει και κακώς εξέδωσε την ετυμηγορία του αναφορικάμε αυτές. Πιστεύουμε ότι 25 η παρούσα περίπτωση καλύπτεται πλήρως από το πιο κάτω απόσπασμα από το Σύγγραμμα Bullen and Leake, Precedents of Pleadings, 12η έκδοση, στις σσ. 86 και 87 στοοποίομαςπαράπεμψε οκ. Πολυβίου: "Special grounds of defence. The defendant must in his defence specifically plead any matter, for example, performance, release, any relevant statute of limitation, fraud, or any fact showing illegality:
(1)which he alleges makes any claim of the plaintiff not maintainable; or
(2)which,if notspecifically 35 pleaded, might take the plaintiff by surprise; or
(3)which raises issues of fact not arising out of the statement of 778 ^0 1Α.Α.Δ. ΑυστριακέςΑερογραμ. ν.Γενικών Ασφαλειών Πογιατζής, Δ. 5 10 15 20 25 3Q 35 claim. In addition the defendant in anaaction for the recovery of land must plead specifically every ground of defence on which he relies, and a plea that he is in possession of the land by himself or his tenant is not sufficient. These requirements operate to compel the defendant, who intends to raise a special ground of defence or to raise an affirmative case to destroy any claim of the plaintiff, to plead specifically the matter he relies on for such purpose. The effect of the rule is for reasons of practice and justice and convenience, to require the defendant to tell his opponent what he is going to the court to prove. Thus, when a contract, promise, or agreement is alleged in the statement of claim, a bare denial by thedefendant willbe construed only as adenial in fact of the express contract, promise, or agreement alleged or of themattersof fact from whichthesamemay be implied by law, and not as a denial of the legality or sufficiency in law of such contract, promise, or agreement. It is, therefore, often not enough for the defendant to deny anallegation inthestatementof claim; he must go further and dispute its validity in law or set upsome affirmative case of hisown inanswer toit. Accordingly, the defendant has the duty to state any special defence or any new fact on which he will rely at the trial» as otherwise a plaintiff may legitimately complain thathehas been taken by surprise. These fresh facts must be pleaded in a summary form, and yet with sufficient particularity to enable the plaintiff to know what is the case which hewill have tomeet;the evidence by which they are to be proved need not, of course, be stated. Whether the action be founded on contractoron tort, all new facts or special defences must be expressly pleaded." Παρόλα όσαέχουμεαναφέρει πιοπάνω αναφορικά με τα δικόγραφα,έχουμεκαθήκον,εφόσοδεδόθηκεειδοποίη σηαντέφεσης,ναεξετάσουμετηνουσίατωνπιοπάνωδυο 779 Πογιατζής, Δ.ΑυστριακέςΑερογραμμέςν. ΓενικώνΑσφαλειών
(1991)ειδικών υπερασπίσεων του Αερομεταφορέα, θαακολου θήσουμε τη σειρά με την οποία ,τις έχουμε εκθέσει πιο πάνω. * Ο ισχυρισμός ότι ηΕταιρεία Nacet έχει απωλέσει το δικαίωμα της να αποζημιωθεί από τον Αερομεταφορέα έχει ως θεμέλιο τοάρθρο26 της ΣύμβασηςτηςΒαρσοβίας το οποίο, ως έχει τροποποιηθεί από το άρθρο 15 του Νόμουαρ.66/70, προνοείταεξής: 5 "26
(1)Receipt by the person entitled to delivery of luggage or goods without complaint is prima facie 10 evidence that the same have been delivered in good condition and in accordance with the document of carriage.
(2)Εν περιπτώσει ζημίας ο παραλήπτηςοφείλει ν' απευθύνηπρος τον μεταφορέαδιαμαρτυρίανευθύς ως 15 ανακάλυψητην ζημίανκαιτο βραδυτερονεντός χρονι κούδιαστήματος επτά ημερών απότηςπαραλαβήςτων δια τας αποσκευάς και δεκατεσσάρων ημερών διατα εμπορεύματα. Εν περιπτώσει καθυστερήσεως, η δια μαρτυρία δέον όπωςλάβηχώραν το βραδυτερονεντός 20 είκοσι και μιας ημερών απότης ημέραςκαθ'ήναι αποσκευαί ή τα εμπορεύματα ετέθησαν εις την διάθεσίν του.
(3)Every complaint must be made in writing upon the document of carriageor by separate notice in writing 25 despatched within thetimes aforesaid.
(4)Failing complaint within the times aforesaid, no action shall lie against the carrier, save in the case of fraud onhis part." Toπρώτοπραγματικόεπίδικοθέμαπουεγείρεται από 30 την πιο πάνωπρόνοια είναι κατάπόσο υποβλήθηκε στον Αερομεταφορέα ήόχι ηγραπτήδιαμαρτυρία πουπρονοεί ηΣύμβαση. Στηνακρόασηδενείχεπροσαχθείοποιαδήπο τε μαρτυρίαγια να αποδειχθεί ηισχυριζόμενη παράλειψη 780 1Α.Α.Δ. ΑυστριακέςΑερογραμ.ν.ΓενικώνΑσφαλειών Πογιατζής, Δ. της ΕταιρείαςNacetναυποβάλειτηναπαιτούμενη γραπτή διαμαρτυρία. Χωρίς την προσαγωγή μαρτυρίας επί του προκειμένου ο ισχυρισμός του κ. Σαρρήστο στάδιο της τελικής τουαγόρευσης ότι δενυπήρξεσυμμόρφωση με την c προϋπόθεσητηςυποβολήςτηςαπαραίτητης διαμαρτυρίας παρέμεινε αιωρούμενος χωρίς οποιοδήποτε πραγματικό υπόβαθροκαικατέστησε τηνπαραπέραεξέτασητηςεπίδι κηςυπεράσπισηςείτεαπόπλευράςερμηνείαςτηςσχετικής νομοθετικής διάταξης είτε από πλευράς οποιουδήποτε 10 ισχυρισμού τουκ.Πολυβίου,τελείωςπεριττή. Ούτετα δι κόγραφα ούτε η ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου μαρτυρία επέβαλλαν ή, έστω, επέτρεπαν στο'πρωτόδικο Δικαστήριο ναεκδώσει την ετυμηγορία του αναφορικά με την ουσία της προβληθείσας υπεράσπισης ηοποίαεξετά15 στηκε καιαπορρίφθηκεαπότο πρωτόδικοΔικαστήριο με το αιτιολογικό ότι η πρόνοια του άρθρου 26 δεν έχει εφαρμογή στην παρούσα υπόθεση για τους ακόλουθους δυολόγους: . 20 25 (α) Ηυποχρέωση υποβολής γραπτής διαμαρτυρίας επιβάλλεται στον παραλήπτη των εμπορευμάτων και όχι στην ΕταιρείαNacetπουείναιοαποστολέαςτους. (β) Η λέξη"ζημιά" (damage) στοκείμενοτηςπαρα γράφου
(2)τουάρθρου 26της Σύμβασης(ανωτέρω) δεν καλύπτει την περίπτωση πλήρους.απώλειας των εμπορευμάτων. Ο κ.Πολυβίου υποστήριξε και ταδυοσκέλητηςαιτιο λογίαςαυτήςτουπρωτόδικουΔικαστηρίου. Συμφωνούμε ότι σε περίπτωση που η επίδικηυπερά σπισηείχεπραγματικόυπόβαθροτηνπροσαχθείσα μαρτυ30 ρία ηαπόρριψητηςαπότο Δικαστήριο με τηναιτιολογία πουέχειδοθεί θαήτανδικαιολογημένη. Οισχυρισμός του κ. Σαρρήότι ηφράση "παραλήπτης"στο κείμενο τουάρ θρου26
(2), ως έχει αντικατασταθείαπότο άρθρο 15 του Νόμου66/70, μπορείκαιπρέπειναερμηνευθεί ότιαναφέ35 ρεται και στον αποστολέα των εμπορευμάτων που υφί σταταιτη ζημιάαπότηναπώλειατους,είναιεντελώς ανυ781 Πογιατζής,Δ.ΑυστριακέςΑερογραμμέςν.ΓενικώνΑσφαλειών
(1991)πόστατος. Συμφωνούμε επίσης με την άποψητουπρωτό δικου Δικαστηρίου ότι τοάρθρο26
(2)δεν εφαρμόζεταισε περίπτωση πλήρους απώλειας των εμπορευμάτων. Είναι φανερό ότι σκοπός του άρθρου 26 είναι να διευκολύνει τον Αερομεταφορέα ναελέγξει έγκαιρατηφύσηκαι έκτα- ^ ση της ισχυριζόμενης ζημιάς ήκαθυστέρησης, να ερευνή σει την αιτία που τις προκάλεσε και να διαπιστώσει την ύπαρξητυχόν ευθύνης του επίτουπροκειμένου. Υποβολή διαμαρτυρίας μέσαστιςσύντομες προθεσμίες πουκαθορί ζει τοάρθρο26 της Σύμβασηςδεχρειάζεταιστις περιπτώ- 10 σεις πλήρους απώλειαςτων εμπορευμάτων εφόσο οιπρο θεσμίες αυτές αρχίζουν από την ημέρα παραλαβής των εμπορευμάτων. Οι πρόνοιες τουάρθρου26τηςΣύμβασης εφαρμόζονται μόνο στις περιπτώσεις που οπαραλήπτης παραλαμβάνειμέρος τουλάχιστο των εμπορευμάτων. Σχε- 15 τικές επί του προκειμένου είναι οι παράγραφοιVII
(171)και VII(171.1) του Συγγράμματος AIR LAW των Shawcross and Beaumont καθώς και ηυπόθεση Fothergill v. Monarch Airlines Ltd[1980]2 All E.R. 696. θα πρέπει να σημειωθεί ότι στην Αγγλία το άρθρο 2 του Νόμου ^0 Carriageby Air and RoadAct, 1979, προνοεί ειδικά ότι το άρθρο26
(2)της Σύμβασης θαπρέπει να ερμηνεύεται στην Αγγλία ότι περιλαμβάνει και μερική απώλεια των εμπο ρευμάτων. Πλήρης, όμως, απώλεια των εμπορευμάτων ουδέποτε θεωρήθηκε ότι καλύπτεται απότις πρόνοιες του 25 άρθρου26 τηςΣύμβασης. Ο δεύτερος ισχυρισμός του κ. Σαρρήπου αφοράτον περιορισμό της πληρωτέας αποζημίωσης εδράζεταιπάνω στο άρθρο22 της Σύμβασης της Βαρσοβίας, το οποίο έχει στην ολότητα του αντικατασταθεί από το άρθρο 11 του 30 Νόμου66/
- Σχετικά είναι ταεδάφια2(α)και 5 τουάρ θρου 22 της Σύμβασης με τη μορφή που ισχύουν στην Κύπρο,ταοποίαπρονοούν ταεξής: "2(a) Εν τη μεταφορά των καταγεγραμμένων απο σκευών και εμπορευμάτων, η ευθύνη του μεταφορέως 35 περιορίζεται εις το ποσόν των διακοσίων πεντήκοντα φράγκων κατά χιλιόγραμμον, εκτός εάν ο επιβάτης ή αποστολεύς προέβη,κατάτον χρόνον παραδόσεως του 782 1Α.Α.Δ. ΑυστριακέςΑερογραμ.ν.ΓενικώνΑσφαλειών Πογιατζής, Δ. δέματος εις τον μεταφορέα, εις ειδικήν δήλωσιν αξίας δια την παράδοσιν εις τον προορισμόν και κατέβαλεν ενδεχομένως συμπληρωματικόν τέλος. Εν τοιαύτηπε ριπτώσει ο μεταφορεύς θα υποχρεούται να πλήρωση μέχρι τουύψουςτουδηλωθέντος ποσού, εκτόςεάν από δειξη ότι τούτο είναι ανώτερον της διατον επιβάτηνή αποστολέαπραγματικήςαξίαςκατάτην παράδοσιν. 10 15 20
- Τα εν τω παρόντι άρθρωκαθοριζόμενα εις φρά γκα ποσά, θεωρούνται αναφερόμενα εις νομισματικήν μονάδα βάρους εξήκοντα πέντε και ημίσεος χιλιοστο γράμμων χρυσού καθαρότητοςεννεακοσίων χιλιοστών. Τα ποσά ταύταδύνανται να μετατραπώσιν εις εθνικά νομίσματα παραλειπομένων των κλασμάτων. Ημετα τροπήτων ποσών τούτων εις Εθνικά νομίσματα, εξαι ρουμένων των χρυσών, θαγίνεται, ενπεριπτώσειδικα στικού αγώνος, συμφώνως προς την εις χρυσόν αξίαν των νομισμάτων τούτων κατάτηνημέραντης εκδόσεως της αποφάσεως." Το πρωτόδικο Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι, εν όψει του άρθρου22
(2)(β) της Σύμβασης,το άρθρο22
(2)(α) δεν εφαρμόζεται στην παρούσα υπόθεση για το λόγο ότι η πληρωτέα αποζημίωση περιορίζεται σε περίπτωση απώ25 λείας, ζημίας ή καθυστέρησης μέρους μόνο και όχι ολό κληρου του φορτίου όπως είχεσυμβεί μεταεμπορεύματα της ΕταιρείαςNacetστην παρούσαυπόθεση. Ηαιτιολογία αυτή που έδωσε το πρωτόδικο Δικαστήριο είναι προφα νώς λανθασμένη. Είναι πρόδηλο ότι οι πρόνοιες τουάρ30 θρου 22
(2)(α) της Σύμβασης εφαρμόζονται στην περίπτω ση απώλειας όλων των εμπορευμάτων, σκοπός δε του άρθρου22
(2)(β) δεν είναι να εξαιρέσει απότην εφαρμογή των προνοιών του άρθρου 22
(2)(α) την περίπτωση απώ λειας όλων των καταγεγραμμένων αποσκευών ήτουφορ35 ΐίου, αλλά να καθορίσει το βάρος που θα πρέπει να λη φθεί υπόψη για τον υπολογισμό του ποσού στο οποίο 783 Πογιατζής,Δ. Αυστριακές Αερογραμμές ν. Γενικών Ασφαλειών
(1991)περιορίζεται ηευθύνη του αερομεταφορέα στην ειδική πε ρίπτωση που η απώλεια, ζημία ή καθυστέρηση αφορά μέρος μόνο των καταγεγραμμένων αποσκευών ή τουφορ τίου. Ο κ. Πολυβίου εισηγήθηκε, εντούτοις, ότι ηαπόρριψη 5 απότοπρωτόδικοΔικαστήριο τηςεισήγησης τουκ. Σαρρή ότι η πληρωτέα αποζημίωση θα πρέπει να περιοριστεί σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 22 της Σύμβασης της Βαρσοβίας μπορεί καιπρέπει νααιτιολογηθεί μετους ακόλουθους δυο άλλους διαζευκτικούς λόγους που το ™ πρωτόδικο Δικαστήριο παρέλειψε νααναφέρει. Είπε συ γκεκριμένα οκ. Πολυβίου ότι - (α)τοάρθρο22 εφαρμόζε ται μόνο σε "καταγεγραμμένα" (registered) εμπορεύματα και δεν υπήρξε ισχυρισμός ότι ταεμπορεύματα τηςΕται ρείας Nacet που απωλέστηκαν ήταν "καταγεγραμμένα"· 15 και (β) ο κ. Σαρρής όφειλε να προσκομίσει μαρτυρία για να αποδείξει την αξία εις χρυσόν της Κυπριακής λίρας κατά τον ουσιώδη χρόνο για τους σκοπούς της μετατρο πήςσε Κυπριακές λίρεςτουπροβλεπόμενου απότοάρθρο 22
(5)της Σύμβασης ισάξιου σε χρυσό των 250 φράγκων 20 κατάχιλιόγραμμο βάρουςτων εμπορευμάτων πουαπωλέ στηκαν. Οκ. Σαρρήςδιαφώνησε μετηνεισήγηση ότι ηετυμηγο ρία του πρωτόδικου Δικαστηρίου επί του προκειμένου είναι εν πάσηπεριπτώσει ορθήγιαοποιοδήποτε απότους 25 πιο πάνω δυο λόγους που επικαλείται ο κ. Πολυβίου. Αναφορικά με τον πρώτο πιο πάνω λόγο ο κ. Σαρρής λέγει ότι ηαναφοράστο κείμενο του άρθρου 22 τηςΣύμ βασης της λέξης "καταγεγραμένων" αφοράμόνο τις απο σκευές και όχι το φορτίο. Αναφορικά δε με το δεύτερο 30 πιοπάνωλόγοοκ.Σαρρήςλέγειότιδεναπαιτείται ηπρο σαγωγή οποιασδήποτε μαρτυρίας αναφορικάμε ταθέμα τα που προνοεί το άρθρο22
(5)της Σύμβασης για τονκα θορισμό τηςπεριορισμένης αποζημίωσης. Ηεισήγησητου κ. Σαρρήαναφορικάμετηλέξη"κατα γεγραμμένων" στο κείμενο του άρθρου 22 της Σύμβασης είναι ορθή και την υιοθετούμε. Ηαπόψηαυτή υποστηρί784 1 Α.Α.Δ. Αυστριακές Αερογραμ. ν. Γενικών Ασφαλειών Πογιατζής,Δ. ζεται και απότο ΣύγγραμμαAIR LAW των Shawcrossκαι Beaumont, έκδοση 1988, πάρα.VII
(167)απότο περιεχόμε νο της οποίας εύλογα συνάγεται το συμπέρασμα ότι η χρήση της λέξης "καταγεγραμμένων" (registered) στο κεί5 μενο του άρθρου 22 της Σύμβασης αναφέρεται μόνο σε αποσκευές (baggage) και όχι σε εμπορεύματα που απο στέλλονται δυνάμει αεροφορτωτικής. Απορρίπτουμε όμως την εισήγηση του κ. Σαρρή και υιοθετούμε εκείνη του κ. Πολυβίου αναφορικάμε την παράλειψη της προσα10 Ύωγής μαρτυρίαςγια τα θέματα που προνοεί το άρθρο 22
(5)της Σύμβασης. Εφόσο δεν υπήρξε οποιαδήποτε κοινή δήλωση των διαδίκων αναφορικά με την αξία σε χρυσό της Κυπριακής λίρας κατάτον ουσιώδη χρόνο και εφόσο το Δικαστήριο δεν έχει δικαστική γνώση της αξίας αυτής, 15 ήταναδύνατο για το πρωτόδικο Δικαστήριο και είναι αδύ νατο για το Εφετείο να καθορίσει σε Κυπριακές λίρες το ποσό των περιορισμένων αποζημιώσεων σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 22 της Σύμβασης. Έπεται ότι, ακόμα και στην περίπτωση που θαεγειρόταν σταδικόγρα20 φα θέμα περιορισμού των κληρωθέντων αποζημιώσεων σύμφωνα με το άρθρο22 της Σύμβασης,ηειδική αυτήυπε ράσπιση ήταν από την αρχή καταδικασμένη σε αποτυχία εφόσο δε είχε το αναγκαίο πραγματικό υπόβαθρο για να επιτύχει. 25 Για όλους τους λόγους που έχουμε αναφέρειπιοπάνω, ηέφεση απορρίπτεταιμε έξοδασε βάροςτων εφεσειόντων και προς όφελος όλων των εφεσίβλητων. Η έφεσηαπορρίπτεται με έξοδα 785