(1991)18 Οκτωβρίου1991 [Α.ΛΟΙΖΟΥ Π., ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ Χ'ΤΣΑΓΤΑΡΗΣ, Δ/στές] ΔΟΜΝΑ ΝΙΚΟΛΑ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ, Εφεσείονσα, ν. ΑΘΗΝΑΙΔΟΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ& ΑΛΛΗΣ, Εφεσίβλητων, (Πολιτική Έφεση Αρ. 7435). Πολιτική Δικονομία — Τροποποίησηδικογράφων — Αίτηση καταχω ρήθηκε μετά την έναρξη της ακρόασης και αφού είχαν ακουσθεί επτά μάρτυρες, σε υπόθεση όπου είχε διεξαχθεί επιτόπια έρευνα από το Κτηματολόγιο — Η σύγχρονη τάση είναι ότι ητροποποίη ση πρέπει να επιτρέπεται ακόμη και αν αυτή είναι αποτέλεσμα αμέλειας ή καθυστέρησης, νοουμένου ότι δεν θαπροκληθεί αδικία στην άλλη πλευρά που δενθαμπορούσε να αποζημιωθεί με χρήμα. 5 Μετάτην έναρξητηςακρόασηςσε υπόθεαηόπουείχε διεξαχθεί επιτόπια έρευνααπότο Κτηματολόγιο με βάσηταδικόγραφα,και αφού είχαν ακουσθεί επτά μάρτυρες της, η εφεσείουσα ζήτησε 10 άδεια για να τροποποιήσει την έκθεση απαιτήσεωςτης,ώστε αυτή να συνάδει με την δοθείσα μαρτυρία,ήτοι την ύπαρξη ενός προι κοσυμφώνου. Το πρωτόδικο Δικαστήριο, αφούβρήκε ότι η ανα γκαιότητα για την τροποποίησηέπρεπενα ήταν έκδηλη πολύ πριν από την έναρξη της ακρόασης,έκρινε ότι οι εφεσίβλητοι θα εζη- je μιούντο δυσμενώς αν η τροποποίηση επιτρεπόταν και η αδικία που θα τους εγίνετο δεν μπορούσε να αποζημιωθεί με έξοδα ή άλλωςπως. Αποφασίσθηκε ότι: (α) Αναμφίβολα η σύγχρονη τάση είναι τα Δικαστήρια να επι- 20 τρέπουν τροποποιήσεις στις κατάλληλες υποθέσεις ακόμη και όταν τέτοιατροποποίησηείναι αποτέλεσμα αμέλειαςή καθυστέρη σης, νοουμένου βέβαια ότι δεν θα προκληθεί αδικία στην άλλη πλευρά πουδενθα μπορούσε νααποζημιωθείμε χρήμα. (β) Στηνπαρούσα υπόθεση,ηάδειαγιατροποποίησηήταναναγκαία για να αποδοθεί δικαιοσύνη στους διαδίκουςκαι η δυσχέ ρεια πουθα μπορούσε ναπροκληθεί,χωρίς αμφιβολίαμπορούσε, όπως φαινόταναπόταγεγονότα,νααποζημιωθείμετην καταβολή 934 25 1 Α.Α.Δ. Χριστοδονλονν.Χριστοδοΰλου& άλλης των εξόδων πουθαχάνονταν λόγω της τροποποιήσεως. Η έφεση επιτράπηκε με έξοδα.Ταέξοδα που θαχάνονταν λόγω τηςτροποποιή σεωςθαβαρύνουν την εφεσείουσα -* Υποθέσεις πουαναφέρθηκαν: G.L. Baker, Ltd. v. Medway Building & Suppliers Ltd. [1958] 1 W.L.R. 1231Cropperv. Smith[1884]26Ch. D. 700· 10 Qarapede &Co. v. Commercial Union Association
(1883)32 W.R. 262Tsiappas v.TheRepublic
(1974)1C.L.R. 167· Courtis v. lasonides
(1970)1C.L.R. 180Germanos v. Chnstodoulou andAnother
(1983)1C.L.R. 875· Pourikkosv. Fevzi
(1963)2 C.L.R. 24· *5 Nicolaides andAnother v. Yerolemi
(1980)1C.L.R. 1· Associated LeisureLtd. andOthersv.Associated Newspapers Ltd. [1970J2AUE.R.754. Έφεση. Έφεσηαπότην ενάγουσα κατάτης διαταγήςτου Επαρ-. 20 Χ °ύ Δικαστηρίου Λεμεσού (Φρ. Νικολαΐδης, Α.Ε.Δ.) που δόθηκε στις 2 Ιουλίου, 1987(Αρ. Αγωγής2267/84) με την οποία η αίτηση τηςγια τροποποίηση της εκθέσεως απαιτήσεωςαπορρίφθηκε. ιακ Αιμ. Θεοδούλου, γιατην εφεσείουσα. 25 Ν.Κληρίδης,γιατην εφεσίβλητη. Cur. adv. vult. Α. ΛΟΙΖΟΥ,Π.ανάγνωσε την απόφασητου Δικαστη ρίου. Κατά τηδιάρκεια τηςακροάσεως τηςαγωγήςτην οποίαηεφεσείουσα εκίνησεεναντίον της εφεσίβλητου και 935 Α. Λοΐζου, Πρ. Χριστοδούλουν.Χριστοδοΰλου&άλλης
(1991)ενός άλλου προσώπου εναντίον τουοποίου αποσύρθηκεη αγωγήκαιη έφεση,διότιέκτοτε έχειαποβιώσει,καιμετην οποία ζητείτο διαταγή για την εγγραφή στο όνομα της ενός τεμαχίου γης στο Σούνι Ζανατζιάς,υποβλήθηκεαπό μέρους της εφεσείουσας αίτηση στο πρωτόδικο Δικαστήριογιατροποποίηση τηςεκθέσεως απαιτήσεως. 5 Ηζητηθείσα τροποποίηση απέβλεπε στηδιαγραφήτης παραγράφου 1της εκθέσεως απαιτήσεως και τηςαντικα ταστάσεως τηςμετηνακόλουθηνέαπαράγραφο: "1. ΗΕνάγουσαήτοκαιεξακολουθεί ναείναι,κατά 10 πάνταουσιώδη χρόνον διατουςσκοπούς τηςπαρούσης αγωγής, η ιδιοκτήτρια και/ήκάτοχος και/ήτο πρόσω πον το δικαιούμενον εις εγγραφήν ενός κτήματοςεκτά σεως 9 σκαλών και2 προσταθιών με28 χαρουπιέςκαι 1 ελιάν εις την περιοχή του χωριού Σούνι-Ζανατζιά ^ (Φύλλον/Σχέδιον53/20τεμάχιον 37Β (ωςτούτοηριθμήθη υπό του Κτηματολογίου) δυνάμει δωρεάς και/ή προικός παρά του Γεώργιου Μ. Χρυσταλλούς κατάή περί τον Δεκέμβριον του έτους 1935 και/ήδυνάμεικα τοχής και/ή εχθρικής κατοχής και/ή δια την υπό του 20 νόμου προνοουμένην περίοδον παραγραφήςκαι/ή κα τοχής. Ο Γεώργιος Μ. Χρυσταλλούς κατείχε το κτήμα τούτο δυνάμει κληρονομιάς και/ή δυνάμει κληρονομιάς καιδιανομής παράτηςαδελφήςτουΠαναγιωτούς Χριστοφήη οποίααπέθανεκατάή περί την 15/5/29." 25 Καιεπίσης όπωςοιλέξεις: "παρά της θείας της" εις την τρίτην γραμμήν τηςπα ραγράφου (α), της αξιώσεως της εναγούσης εναντίον των εναγομένων, αντικατασταθούνδιατωνλέξεων: <και/ή προικός παρά του Γεωργίου Μ. Χρυσταλ- 30 λούς κατάήπερί τονΔεκέμβριον του έτους 1935 και/ή δυνάμει κατοχής και/ή εχθρικής κατοχής και/ήδιατην υπό του νόμου προνοουμένην περίοδον παραγραφής και/ήκατοχής.> 936 1Α.Α.Δ. Χριστοδοΰλουν.Χριστοδοΰλου&άλλης Α.Λοΐζου, Πρ. Η αίτηση αυτή κατέστη αναγκαία απότηναπάντηση που έδωσεμάρτυραςπουκλήθηκε απότην ενάγουσαόταν αναφέρθηκεστην ύπαρξηπροικοσυμφώνου σχετικά με το επίδικοκτήμα. Στην αίτηση αυτή καταχωρήθηκε ένσταση εκ μέρους των εναγομένων. Μεταξύ των γεγονότων ταοποίαεπικα λούνται προς υποστήριξη αυτήςαναφέρουνότι είχεεντω μεταξύ διεξαχθεί επιτόπιαεξέτασηαπότη Κτηματολόγιο, είχαν καταθέσει επτά μάρτυρες της ενάγουσας κατάτη 10 διάρκεια δύο ημερών ακροάσεως και ηυπόθεση ήτο ορι σμένη ήδηγιασυνέχιση τηςακροάσεως. Επιπλέον ότι οι αιτούμενες τροποποιήσεις αντίβαιναν προς τημαρτυρία πουδόθηκεκαιτελικά ότι είχεκαταχωρηθείπαρόμοια πε ρίπουαίτησηη οποίααποσύρθηκε. c 15 20 25 30 35 Οπρωτόδικος Δικαστής αφούανέλυσεταεπιχειρήμα ταπουπροβλήθηκαν καιαπότιςδύοπλευρές,αναφέρθη κεστηΔιαταγή25,κανόνα 1,των περί Πολιτικής Δικονο μίας Κανόνων, με την οποία προβλέπεται ότι το Δικαστήριο ή Δικαστής μπορεί σε οποιοδήποτεστάδιοτης διαδικασίαςνα επιτρέψει σεοποιοδήποτε διάδικονα με ταβάλειή τροποποιήσει την οπισθογράφηση ή τα δικόγρα φα του κατάτέτοιο τρόπο και μετέτοιους όρους πουθα ήταν δίκαιοι, και όλες αυτές οιτροποποιήσεις πρέπει να γίνονται όπως θαήταναναγκαίοπροςτον σκοπόκαθορι-' σμούτων πραγματικώνζητημάτων ταοποίααμφισβητού νται μεταξύ των διαδίκων.Αναφέρθηκε δε σεσειράαυθε ντιών Αγγλικών και Κυπριακών,στις οποίες τοθέματης άσκησης από ένα Δικαστήριο της ευρείας διακριτικήςευ χέρειας την οποία τουπαρέχει ηπιοπάνω Διαταγήσε σχέση μετηνπαραχώρηση άδειας τροποποίησης και τις αρχέςπουδιέπουν το θέμααυτό. Χαρακτηριστικά αναφέ ρουμετις ακόλουθες: G.L.Baker, Ltd., v.MedwayBuilding & Suppliers, Ltd [1958]1 W.L.R. 1231,Cropper v. Smith [1884]26Ch.D.700 στις σελ. 710-711,Clarapede & Co., v. Commercial Union Association
(1883)32 WR 262, Tsiappas v. TheRepublic
(1974)1 C.L.R. 167. Courtis v. Iasonides
(1970)1 C.L.R. 180.Germanos v.Christodoulou & Another
(1983)1 C.L.R.875.Pourikkos v.Fevzi
(1963)2 C.L.R. 24. 937 Α. Λοΐζον, Πρ. Χριστοδοΰλουν.Χριστοδοΰλου&άλλης
(1991)Nikolaides & Another v. Yerolemi
(1980)1 C.L.R.
- Associated Leisure Ltd., and Others v. Associated Newspapers Ltd [1970] 2 All E.R.
- Ο πρωτόδικος Δικαστής κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, μια και η αίτηση για τροποποίηση έγινε μετά την 5 ακρόαση επτά μαρτύρων και μετά που είχε διεξαχθεί επι τόπια εξέταξη απότο Κτηματολόγιο που όπως ήτανφυσι κό, στηρίχθηκε πάνω στα δικόγραφα όπως ήσαν τότε, αν επιτρέπετο η τροποποίηση στο στάδιο αυτό θα ήτανκατά πάσαν πιθανότητα αναγκαίαμια νέα επιτόπια έρευνα και ίο μια και η αναγκαιότητα για την τροποποίηση έπρεπε να ήτο έκδηλη πολύ πριν από την ακρόαση,παρόλο πουφά νηκε μετά τη μαρτυρία του αδελφού της ενάγουσας, ο οποίος κατέθεσε για την ύπαρξη ενός προικοσυμφώνου, οι εναγόμενοι θα εζημιούντο δυσμενώς αν ητροποποίηση 15 εδίδετο και η αδικία η οποία θα εγίνετο σε αυτούς δεν μπορούσε νααποζημιωθεί με έξοδα ήάλλως πως. Στην υπόθεση Nicolaides v. Yerolemi
(1980)1 C.L.R. 1, το Ανώτατο Δικαστήριο υιοθετήθησε αυτό που ο Λόρδος Denning M.R. είπε στην υπόθεση Associated LeisureLtd., 20 and Others v. AssociatedNewspapers Ltd.[\910] 2 All E.R. 754, στην οποίαανέφερε ταπιοκάτω: "I start with the principle, .well settled, that an amendment ought tobe allowedeven if it comes late, if it is necessary to do justice between the parties, so long as 25 any hardship done thereby can be compensated in money. That principle applies here." Η ελεύθερη απόδοσητου πιο πάνωστα Ελληνικά είναι ηπιοκάτω: "Ξεκινώ με την αρχή,την καλά καθιερωμένη, ότι μια 30 τροποποίηση πρέπει να επιτρέπεται έστω και αν ζητεί ται αργά, εάν είναι αναγκαίαγια να αποδοθεί δικαιο σύνη μεταξύ των διαδίκων,μιακαιοποιαδήποτεδυσχέ ρεια προκληθεί από αυτή μπορεί να αποζημιωθεί με χρήμα. Αυτήηαρχήισχύει εδώ." 35 938 1 Α.Α.Δ. 5 Χριστοδοΰλου ν.Χριστοδοΰλου &άλλης Α. Λοΐζου, Πρ. Αναμφίβολα η σύγχρονη τάση, όπως βγαίνει από τη σχετική νομολογία, είναι τα Δικαστήρια να επιτρέπουν τροποποιήσεις στις κατάλληλες υποθέσεις ακόμη και όταν μια τέτοια τροποποίησηείναι αποτέλεσμα αμέλειας ή καθυστέρησης νοουμένου βέβαιαότι δεν θα προκληθεί αδι κίαστην άλληπλευράπουδενθαμπορούσε να αποζημιω θεί μεχρήμα. Έχουμε εξετάσει όλα τα περιστατικά της υποθέσεως και έχουμε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι με βάση τις 10 αρχές που διέπουν την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας τουΔικαστηρίου αναφορικάμετηντροποποίηση δικογρά φων δεν εδικαιολογείτο από τα γεγονότα η άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του πρωτόδικου Δικαστή εναντίον των εφεσειόντων. MLOτέτοια άδειαγια τροποποίησητων 15 δικογράφων ήταν αναγκαία για να αποδοθεί δικαιοσύνη στους διαδίκους και η δυσχέρεια που θα μπορούσε να προκληθεί, χωρίς αμφιβολία μπορούσε, όπως φαίνεται από τα γεγονότα, να αποζημιωθεί με την καταβολήτων εξόδωνπουθαχαθούνλόγωτηςτροποποιήσεως. 20 Ηέφεση επομένως επιτρέπεται μεέξοδαυπέρτηςεφε σείουσας. Τα έξοδα όμως τα οποία θαχαθούν λόγω της τροποποιήσεως ναβαρύνουνενπάση περιπτώσει τηνεφε σείουσα. Ηέφεσηεπιτρέπεταιμεέξοδα υπέρτηςεφεσείουσας. 939