2Α.Α.Δ. 21Μαρτίου, 1991 [ΠΙΚΗΣ, ΠΟΓΙΑΤΖΗΣ,ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ.Δ/στές] ΜΙΧΑΛΗΣΠΑΝΑΓΗ, Εφεσείων, ν. ΤΗΣΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, Εφεσίβλητης. (Ποινική ΈφεσηΑρ. 5284). Ποινή — Πλαστογράφηση καικυκλοφορίαπλαστών επισήμωνεγγρά φων δηλαδή ιατρικών πιστοποιητικών κατά παράβαση των άρ θρων 331,333 (α)(δ) (ι), 337και 20 του Ποινικού Κώδικα Κεφ. 154 — Ποινή φυλάκισης4 1/2 χρόνων — Λεν κρίθηκεσανέκδηλα υπερβολικήσεσχέσημε τηναθώωση σνγκατηγορούμενου τουεφεσείοντα, που ήταν και ο ηθικός αυτουργός του εγκλήματος ούτε αποτελεί παραβίαση τουμέτρου ισότητας στημεταχείρησητωνπα ραβατών. Ποινή — Ισότητα ποινικής μεταχείρισης — Λεν περιορίζεται μόνο στο είδος τηςποινής αλλάεπεκτείνεταιστημεταχείριση τωνπαρα βατών από τηνΠολιτεία — Δεν υπάρχειεξομοίωσημεταξύαθωωθέντα ονγχατηγορουμένου και μη διωχθέντα συνεργού και κατά συνέπεια ηαθωοχτη δεν πρέπει να λαμβάνεται υπόψη στηνεπιμέ τρηση τηςποινής σνγκατηγορούμενου όπως συμβαίνει στηνπερί πτωση τονμηδιωχθέντασυνεργού. Ποινή — Παράγοντεςπου πρέπει να λαμβάνονται υπόψη από το Δι καστήριο κατά τηνενάσκηση τηςδιακριτικής τουεξουσίας για την επιμέτρησητηςποινής. Ποινή —Αποτρεπτική ποινή — Δικαιολογημένη νπό τις περιστάσεις. Σννταγματικό δίκαιο — Σύνταγμα,Άρθρο 28.1— Κατοχύρωση της αρχής τηςισότητος ενώπιον τον νόμου. Ο εφεσείωνηλικίας42 χρόνωνμετηνπροτροπήτου εργοδότη του πουήταν συγκατηγορούμενος στην παρούσαυπόθεση μαζί με τον εφεσείοντα,πλαστογράφησεκαιεκυκλϊκρόρησεδέκα περίπου ιατρικά πιστοποιητικά αναφορικά με την κατάσταση τηςυγείας καλλιτέχνιδωνπου "εισήγαγε"καιπρακτόρευεστηνΚύπροο εργο δότης του για την αποφυγή ιατρικούελέγχου από τιςαρμόδιες αρχές. Οεφεσείωνπαραδέχτηκετόσοτιςκατηγορίεςτηςπλαστο γραφίαςόσοκαιτηςσυνομωσίαςγιατηδιάπραξητωνσυγκεκριμε- 115 Παναγήν.Δημοκρατίας
(1991)νων αδικημάτων. Το Κακουργιοδικείο τον καταδίκασε σε συντρέχουσες ποινές φυλάκισης 4 1/2 χρόνων αφούέλαβευπόψηκατάτην επιμέτρηση της ποινής την ηλικία του,τις προσωπικές και οικογενειακές του συνθήκες, το λευκό ποινικότου μητρώοκαιτηβοήθειαπουπαρεί- 5 χεγιατηνδιαλεύκανσητων εγκλημάτων. Ο'συγκατηγορούμενος αρνήθηκε ενοχή σε όλες τις κατηγορίες καιηποινήτουεφεσείοντα επιβλήθηκε πριντηνδίκητουσυγκατηγορούμενου στην οποίαοεφεσείων κλήθηκεσανμάρτυραςκατηγο ρίας. Στη δίκη που ακολούθησε ο συγκατηγορούμενος αθωώθηκε 10 από τοΚακουργιοδικείο. Η έφεση εστρέφετο εναντίον της ποινής φυλάκισης 4 1/2 χρό νων που επέβαλε στον εφεσείοντα το πρωτόδικοΔικαστήριο,σαν έκδηλα υπερβολικής σε σύγκριση προς την αθώωση τουσυγκατηγορούμενου του. Το Ανώτατο δικαστήριο απέρριψε την έφεση καιαποφάνθηκε ότι: 1)Ηαρχήτης ίσης μεταχείρισης τωνπαραβατώνδενπεριορίζε ται μόνο στην τιμωρία τωνσυγκατηγορουμένων αλλά επεκτείνεται καισεκάθεγεγονός πουέχεισχέση μετηδίωξητουςαπότιςεισσγ- 20 γελικέςαρχές,καιηπαράλειψηδίωξης ενόςτωνπαραβατώνπλήτ τει τηναρχήτης ισότητας στημεταχείρησητους. 2) Η αθώωση συγκατηγορούμενου δεν εξισώνεται ούτε εξο μοιώνεται μετημηδίωξησυνεργού καιγι'αυτόδενπρέπειναλαμ- - βάνεται υπόψηστην επιμέτρηση της ποινήςτουάλλου συγκατηγο- " ρούμενου. 3) Το γεγονός ότι ο εφεσείων διάπραξε το έγκλημα κατόπιν προτροπής του εργοδότητου λήφθηκευπόψηκατάτην επιμέτρηση τηςποινής. 4) Ο εφεσείων και ο συνεργός του έτυχαν της ιδίας μεταχείρι- 30 σης απότις εισαγγελικές αρχέςκαιτηναστυνομίαότανδιώχθηκαν και οιδύο. Μέχρις εδώσταματάκαιηεξομοίωσηστις θέσειςτους. Ηκαταδίκητου ενός καιηαθώωσητουάλλου στηδίκηπουακο λούθησε δικαιολογεί τη διαφορετική μεταχείριση τους απότο Δι καστήριο. Γι' αυτό και η ποινή που επιβλήθηκε στον εφεσείοντα 35 είναι μεναυστηρήαλλάόχι έκδηλαυπερβολική 5) Η αποτρεπτική ποινή επεβάλλετο λόγω της ανάγκης για προστασία τουκοινού απόσοβαρές μολυσματικές ασθένειες ιδίως από την ασθένεια Ε'ιτς (Aids)και η παρεμπόδιση της εξάπλωσης της ασθένειας αυτής αποτελεί πρωταρχικό έργο για κάθε κοινω- * 0 via. Η έφεση απορρίπτεται. 116 15 2Α.Α.Δ. Παναγήν.Δημοκρατίας Υποθέσειςποναναφέρθηκαν: Georghiou &Others νRepublic
(1986)2 C.LJi. 109; Koukos νPolice
(1986)2 C.LJi. 1; Socratous νPolice
(1987)2C.L.R. 74; 5 Marco νRepublic
(1987)2 C.L.R. 188. Έφεση εναντίον Καταδίκης και Ποινής. Έφεσηεναντίοντηςκαταδίκηςκαιτηςποινήςαπό τον ΜιχάληΠαναγή οοποίοςβρέθηκεένοχοςστις 9 Μαρτίου, 1990 απότο Κακουργιοδικείο Λευκωσίας (Αριθμός Ποι10 νικής Υπόθεσης 6982/90) σε 11 κατηγορίες για πλαστο γραφία επισήμου εγγράφου κατά παράβασητωνάρθρων 331,333 (α)(δ) (ι),337και20τουΠοινικούΚώδικα, Κεφ. 154,καισε 10κατηγορίεςγιακυκλοφορίαπλαστού εγγρά φου και καταδικάστηκε από τον Π.Ε.Δ. Αρτεμη, τον 15 Προσ. Α.Ε.Δ. Μιχαηλίδη και τον Ε.Δ. Ναθαναήλσε συ' ντρέχουσες ποινέςφυλάκισης4 1/2χρόνωνγιακάθε κατη γορία. Α. Μαρκέδης και Α. Παπαχαραλάμπονς, γιατον Εφε σείοντα. 20 Σ. Μάτσας, Δικηγόροςτης Δημοκρατίας Α, για την Εφεσίβλητη. Cur. adv. vult. ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Την ομόφωνη απόφαση του Δικαστη ρίουθαδώσει οΔικαστήςΓ.Μ. Πικής. 25 ΠΙΚΗΣ, Δ.: Με την προτροπή του εργοδότη του, "ιμπρεσσάριου" όπως.χαρακτηρίστηκε ξένων καλλιτέχνι δων,τις οποίες "εισήγαγε" καιπρακτόρευεστηνΚύπρο,ο εφεσείων εκπόνισε καιεφάρμοσεσχέδιο γιατην αποφυγή του ιατρικούελέγχουτωνκαλλιτέχνιδων κατάτηνάφιξη 30 τους και τουπεριοδικούελέγχουυγείαςκατάτηδιαμονή τουςγιαναδιαπιστωθείήκατάστασητηςυγείαςτους. 117 Πικής,Δ. Παναγήν.Δημοκρατίας
(1991)Η ιατρική εξέταση σκοπούσε στην προστασία του κοι νού από σοβαρές μολυσματικές ασθένειες τις οποίες οι καλλιτέχνιδες θαμπορούσαν ναμεταδώσουν κατάτηνπα ραμονή τους στην Κύπρο. Ο ιατρικός έλεγχος είχε ως στόχο να διαπιστωθεί αν οι καλλιτέχνιδες έπασχαν κυ- 5 ρίως από Έιτς (Aids), ηπατίτιδα και σύφιλη. Αν διαπι στωνόταν κατάτηνάφιξητους ήσε οποιοδήποτε μεταγε νέστερο στάδιο (περιοδικός έλεγχος) ότι' έπασχαν από οποιαδήποτε από τις ασθένειες αυτές, ο εργοδότης του εφεσείοντα ήταν υπόχρεος να μεριμνήσει για τον επανα- 10 πατρισμό τους, διαδικασία πολυδάπανη και συγχρόνως ζημιογόνος γιατί αποστερούσε τονπράκτορα τουςαπό τα ωφελήματα που θα προσκόμιζε απότην παραμονήτους στην Κύπρο. Ηαποφυγήτου ιατρικού ελέγχου επετεύχθη μεσχέδιο το οποίο επινόησε καιέθεσε σεεφαρμογήοεφε- 15 σείων με την πλαστογράφηση ιατρικών πιστοποιητικών. Στοπλαίσιο τουσχεδίου αυτούοεφεσείωνπλαστογράφη σε καικυκλοφόρησε δέκαπερίπου ιατρικάπιστοποιητικά διαπράττοντας ισάριθμα αδικήματαπλαστογράφησης και κυκλοφορίας πλαστών εγγράφων.Ταεγκλήματα τηςπλα- 20 στογράφηοης καικυκλοφορίας πλαστών επισήμων εγγρά φωντιμωρούνται μεδεκαετήφυλάκιση. Οεφεσείων παρεδέχτηκετιςκατηγορίες ότανανακρίθηκε από τις αστυνομικές αρχές και προέβη σε κατάθεση στην οποία εξιστορούσε τις συνθήκες διάπραξης των εγ- 25 κλημάτων. Τα εγκλήματα διαπράχθηκαν με τη χρήση σφραγίδων που προσαρμόστηκαν κατάλληλα ώστε να αποδίδεται η προέλευση των πιστοποιητικών στις ιατρι κές αρχές. Κατά την προσαγωγή του στο δικαστήριο ο εφεσείων επίσης παραδέχτηκεενοχή στις κατηγορίες που 30 του είχαν προσαφθεί περιλαμβανομένης και τηςκατηγο ρίας ότι συνωμότησε με τον συγκατηγορούμενο του,τον εργοδότη του, γιατηδιάπραξητωνσυγκεκριμένων εγκλη μάτων. Μεδικήτου αίτηση λήφθηκαν επίσης υπόψη κατά την επιμέτρηση της ποινής και δυο άλλα αδικήματα,της 35 πλαστογράφησης εγγράφων των φορολογικών αρχών τα οποία διερευνούσαν οι αστυνομικές αρχές, η χρήση των οποίων επέτρεψε την αποφυγή της προκαταβολής του φόρουγιαταεισοδήματατωνκαλλιτέχνιδων καιαπέφερε 118 2Α.Α.Λ. Παναγήν.Δημοκρατίας Πιχής,Δ. και πάλι στον εργοδότη του οικονομικά οφέλη από την πλαστογραφίαεπίσημων εγγράφων. Το Κακουργιοδικείο εξέφρασε έντονη αποδοκιμασία . γιατα εγκλήματαπουδιέπραξεο εφεσείων και στιγμάτισε 5 την αδιαφορία του για τις επιπτώσεις των πράξεων του στο ευρύτερο κοινό. Αφού σημείωσε ότι τα εγκλήματα . είχαν διαπραχθεί με την προτροπή του εργοδότη του και αφού στάθμισε τις προσωπικές του συνθήκες, επέβαλε συ ντρέχουσες ποινές4 1/2 ετών φυλάκισηςγιαταεγκλήματα 10 τ^ς πλαστογραφίαςκαικυκλοφορίαςπλαστών εγγράφων. Ως ελαφρυντικά στοιχεία κρίθηκαν,ότι ο εφεσείων ήταν 42 χρονών καιδε βαρυνότανμεπροηγούμενεςκαταδίκες, η βοήθεια την οποία παρείχε στις ανακριτικές αρχές για τη διαλεύκανση των εγκλημάτων, όπως καιοι οικογενεια15 κές του συνθήκες. Ο συγκατηγορούμενος του (ο εργοδό της) αρνήθηκε ενοχή τόσο στο έγκλημα της συνωμοσίας όσο και ως συνεργός στα εγκλήματα τηςπλαστογραφίας. • Σύμφωνα με την καθιερωμένη πρακτική επεβλήθη ποινή στον εφεσείοντα πριν τηνδιεξαγωγήτηςδίκηςτουσυγκα20 τηγορουμενου του ενόψει της πρόθεσης των κατηγορητικώναρχώννατονκαλέσουνως μάρτυρακατηγορίας. 25 30 35 Η ποινή που επιβλήθηκε στον εφεσείοντα εφεσιβάλλεται ως έκδηλαυπερβολική.Μόνονακροθιγώςηποινήέχει χαρακτηριστείως υπερβολικήμεμέτροτο ύψος τηςσεσυσχετισμό με τη σοβαρότητα και επιπτώσεις τωναδικημά των τα οποία διέπραξε ο εφεσείων. Η υπερβολήπροκύ πτει, σύμφωνα με την εισήγηση των δικηγόρων του εφεσείοντα, απότην παραβίαση του μέτρου της ισότητας στην μεταχείρησητων παραβατών. Η αθώωσητου εργοδότη του εφεσείοντα στη δίκηπου ακολούθησε και κατ*επέ κταση η μεταχείρηση του ηθικούαυτουργούτου εγκλήμα τος (του εργοδότη) σε σύγκριση με τον εφεσείοντα καθιστά την ποινή του τελευταίου υπερβολική ώστε να επιβάλλεται η επέμβαση του δικαστηρίου προς εξισορροπιση της κλίμακαςτης ισότητας στη μεταχείρηση των συ νεργών στη διάπραξη των εγκλημάτων. Η ιαότητα ενώ πιον του νόμου και της δικαιοσύνης όπως και κάθε άλλη πτυχήτης ισότητας,όπωςκατοχυρώνεταιστοάρθρο28.1, 119 Πιχής,Δ. Παναγήν.Δημοκρατίας
(1991)εδράζεται όπως έχει επανηλειμμένα διακηρυχθείστην ου σιαστική ομοιογένεια μεταξύ των υποκειμένων τουδικαί ου που στην περίπτωση των παραβατών λαμβάνει τη μορφήτηςπραγματικής ομοιότηταςστηθέση των παρανο μούντων (Βλ.μεταξύ άλλων Koukos V.Police
(1986)2 5 C.L.R. 1, Socratous v.Police
(1987)2C.L.R. 74και Marco v. Republic
(1987)2C.L.R. 188). Εκ πρώτης όψεως ηαθώωσητου συγκατηγορουμένου του εφεσείοντα διακρίνει τηθέσητου απόεκείνη τουεφε σείοντα καιδεν επιτρέπει σύγκριση. Επικαλούμενος τη 10 δυναμικήτηςαρχήςτης ισότητας, όπως διατυπώνεται σε μια απότις αποφάσεις του Εφετείου στη Georghiou & Othersv.Republic
(1986)2C.L.R. 109, οκ. Μαρκίδης ει σηγήθηκε ότιηαθώωσητου συγκατηγορουμένου του εφε σείοντα δεναποκλείει ολοσχερώς τησύγκριση ενόψειαφε- 15 νός της καθολικότητας της αρχής της ισότητας και αφετέρου τηςαναπόφευκτηςσύγκρισης της μεταχείρησης των συνεργών στηδιάπραξητων ιδίωνεγκλημάτων. Στην υπόθεση Georghiou (ανωτέρω) κρίθηκε ότι η αδιαμφισβήτητη παράλειψη τωναρχών να προβούν στη 20 δίωξη ενός των πρωτεργατών του εγκλήματος δε μπορού σε να παραγνωριστεί γιατους σκοπούς τουπροσδιορι σμού τηςποινής τωνσυνεργών του, δεδομένου ότιη έν νοια της ίσης μεταχείρησης δενπεριορίζεται μόνον στη μεταχείρηση τους απότοδικαστήριο αλλά είναι ευρύτερη 25 και επεκτείνεται στημεταχείρηση τους απότην Πολιτεία, περιλαμβανομένης και της μεταχείρησης απότιςεισαγγε λικές αρχές. Ηαρχήηοποίαπροκύπτειαπότηναπόφαση Georghiou και είναι απόλυτα παραδεκτή είναι τούτη: η αρχή τηςίσης μεταχείρησης των παραβατών δεν περιορί- 30 ζεται μόνο στην τιμωρία τωνσυγκατηγορουμένων αλλά επεκτείνεται σεκάθε γεγονός που έχει σχέση μετηδίωξη τους. Συνεπώςκρίθηκε στην πιό πάνωαπόφασηότιη πα ράλειψη δίωξης ενός τωνπαραβατώνέπλητε την αρχήτης ισότηταςστημεταχείρησητους.Οκ.Μαρκίδης εισηγήθηκε 35 ότιτο τεκμήριο της αθωωτητας εξομοιώνει τον μη διωχθέ ντα μετον αθωωθέντακαι συνεπώς καιηαθώωσηπρέπει να λαμβάνεται υπόψη στην επιμέτρηση της ποινής συνερ- 120 2ΑΛ.Δ. Παναγήν.Δημοκρατίας Πικής,Δ. γού στο έγκλημα. Ηεισήγηση παραγνωρίζει τηδιάκριση μεταξύαθωωθέντα συγκατηγορουμένου αφενός και μη διωχθέντα συνερ γού κατόπιν απόφασης των εισαγγελικών αρχών αφετέ5 ρου, και δεύτερο το ότι στο βαθμό που ο εφεσείων διέπραξε το έγκλημα κατόπιν προτροπής τρίτου, το γεγο νός αυτόλήφθηκε υπόψηκατά την επιμέτρηση της ποινής. Η αρχή που υιοθετήθηκε στη Georghiou, συσχετίζει την αρχήτης ισότητας και με τη μεταχείρηση τωνπαραβατών 10 από τις εισαγγελικές αρχές. Στην προκείμενη περίπτωση δεν έγινε καμιά διάκριση από τις εισαγγελικές αρχές στη μεταχείρηση των παραβατών. Ο εφεσείων και ο συνεργός του έτυχαν της ίδιας μεταχείρησης από τις αστυνομικές αρχές, διώχθηκαν και οι δύο. Στο σημείο αυτό τελειώνει 15 και ηεξομοίωση της θέσης τους. Ηκαταδίκητου ενός και ηαθώωσητουάλλου διαφοροποιείτηθέση τους καιδι καιολογεί την διαφορετικήμεταχείρηση της οποίαςέτυχαν απότο δικαστήριο. Ηποινήπου επιβλήθηκε στον εφεσείο ντα ήταν μεν αυστηρή αλλά με κανένα μέτρο δε μπορεί να 20 κριθεί έκδηλα υπερβολική (Philippou v. Republic
(1983)2 C.L.R. 245). Η αδιαφορία του εφεσείοντα για τις επιπτώσεις των πράξεων του έφθανε τα όρια της ασυνειδησίας και επιμαρτυρεί την σοβαρότητα του στοιχείου της εγκληματικό25 τηταςστις πράξεις του. Ηανάγκηγια προστασία του κοι νού από σοβαρές μολυσματικές ασθένειες ιδίως από την ασθένεια Έΐτς (Aids) δικαιολογούσε την επιβολή αποτρε πτικής ποινής. Η θανατηφόρος ασθένεια Έΐτς (Aids)έχει προσλάβει παγκόσμια επιδημικές διαστάσεις και απειλεί 30 τη ζωήχιλιάδων ανθρώπων. Η παρεμπόδιση της εξάπλω σης της αποτελεί πρωταρχικό έργο της κάθε κοινωνίας.Οι ποινή που επιβλήθηκε αντανακλούσε και την εκπλήρωση αυτούτουκαθήκοντος. Η έφεσηαπορρίπτεται- 121