(1991)28 ΙοννΙου,1991 [ΠΙΚΗΣ, ΠΟΠΑΤΖΗΣ. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣΔ/στές] ΓΕΝΙΚΟΣΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ. Εφεσείων, ν. ΧΡΙΣΤΑΚΗ ΜΙΧΑΗΛ ΛΑΖΑΡΙΔΗ & ΑΛΛΟΥ, Εφεσίβλητων. (Ποινικές Εφέσεις 5176&5292). Δικαιοδοσία — Δευτεροβάθμιος Δικαιοδοσία — Ποινικές Εφέσεις — Αιτήσεις υπό τον Γενικού Εισαγγελέα για διεύρυνση τον Εφετείου το οποίο συγκροτήθηκε δυνάμει τον άρθρον 11
(3)τον Περί Απο νομής της Δικαιοσύνης (Ποιχίλαι Διατάξεις) Νόμον 1964 (Ν 33/ 64)για εκδίκαση τωνποινικών εφέσεων— Ηδιεύρυνση είναι θέμα 5 διακριτικής εξουσίας πον εξαρτάται αποκλειστικά από τα ιδιαίτε ρα χαρακτηριστικά της κάθε υπόθεσης και πρέπει να ασκείται κατά τρόπο δικαστικό προς καλύτερη εξυπηρέτηση του συμφέρο ντος τηςδικαιοσύνης — Κριτήρια που εφαρμόζονται. Ο Γενικός Εισαγγελέας με δυο αιτήσεις του ζήτησε διεύρυνση 10 της αριθμητικής σύνθεσης του Εφετείου ούτως ώστε οι πιοπάνω εφέσεις να εκδικασθούναπόεπτάτουλάχιστον Δικαστές του Ανω τάτου Δικαστηρίου. Ηέφεση5292στρέφεται εναντίοναθωωτικής απόφασης και η έφεση 5176 εναντίον ποινής του ΚακουργιοδικείουΛευκωσίας. \5 Οι δύο αιτήσεις εξετάσθηκαν από κοινού και εκδόθηκε κοινή απόφασηκαθότι τανομικάσημεία που εγείροντο ήταν ταυτόσημα και ταγεγονότα πάνωσταοποίαεστηρίζοντο ήτανπαρόμοια. Τα γεγονότα αυτάσυνοψίζονται ωςακολούθως: 1) Το τριμελές Εφετείο απέρριψε τέσσερεις ποινικές εφέσεις 20 που στρέφονταν εναντίον ποινών που επέβαλε το Κακουργιοδικείο Λάρνακος, υιοθετώντας το σκεπτικό της απόφασηςΓενικός Εισαγγελέας ν Πουρή και άλλων
(1979)2Α.Α.Δ.
- 2) Η υπόθεσηΠουρήεκδόθηκεαπό επταμελέςΕφετείο. 3) Ο πρώτος λόγος της έφεσης υπ' αρ.5292 βασίζεται πάνω ' 5 στην απόφασητου Ανωτάτου Δικαστηρίουαναφορικά μετο δικαί ωμα του Γενικού Εισαγγελέα να εφεσιβάλει τηναθωωτικήαπόφα ση του Κακουργιοδικείου Λευκωσίας στην παρούσαυπόθεσηκαι γι' αυτόν τον σκοπό το Ανώτατο Δικαστήριο κλήθηκε να αναθεω- 330 2Α.Α.Δ. 5 10 15 Γενικός Εισαγγελέαςν.Λαζαρί6η &άλλου ρήσει τηνκατάπλειοψηφίααπόφασητουστηνυπόθεση Γενικός Ει σαγγελέας της Δημοκρατίας ν Πονρή και άλλων για σωστή ερμη νείακαι εφαρμογήτου Κεφ. 155 καιτουΝ. 14/60 μετρόπο πουνα συνάδει μετηνορθήερμηνεία και εφαρμογήτων συναφώνάρθρων του Συντάγματοςκαιτις διεθνείς υποχρεώσεις της Κυπριακής Δη μοκρατίας. 4) Ηαναθεώρησητης απόφασηςΠονρή αποτελεί πολύ σπου δαίονομικό θέμαγιατηναπονομήτηςΔικαιοσύνηςκαιηαπόφαση τριμελούς Εφετείουγιααναθεώρησηνομολογίας δεν θαείναιτελεσίδικη και δεν θα υπάρχει βεβαιότης δικαίου καθότι τρεις άλλοι Δικασταί του Ανωτάτου Δικαστηρίου θαμπορούνσε μεταγενέστε ρη υπόθεση να ακολουθήσουν την απόφαση πλειοψηφίας στην υπόθεσηΠουρή. 5) Υπάρχει καθιερωμένη πάγια τακτικήτου Ανωτάτου Δικαστηρίου να επιλαμβάνεταιεισηγήσεων αναφορικά μετην αναγκαι ότητα αναθεώρησης προηγούμενης νομολογίας του. με σύνθεση πουναέχει τηδυνατότητα νααποφασίζει τελεσίδικα. Το Ανώτατο δικαστήριουπότηνκαθορισθείσασύνθεσηαποδέ χθηκετιςαιτήσεις,διαφωνούντοςτουΠική,Δ.καιαποφάνθηκε: 20 25 30 Α) Υπό ΠογιατζήΔ.συμφωνούντος καιτου Χρυσοστομή, Δ. Ο Γενικός Εισαγγελέας προσπάθησεναεπιτύχει διεύρυνση του τριμελούς Εφετείου κατ1αρχήν με επιστολή του ημερομηνίας 7/1/ 1991 προς το Ανώτατο Δικαστήριο μέσω του Αρχιπρωτοκολλητή καιαργότεραστις25/2/1991 μετιςΠρωτογενείςΕναρκτήριες Αϊτή-, σειςυπ'αρ. 1/91 και 2/91 ΓενικόςΕισαγγελέας της Δημοκρατίας ν Αρτεμίου και άλλον μετις οποίεςζητούσε από την Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου διάταγμαγια την ακρόασητων ποινικών εφέσεων 5292 και 5176 ενώπιον της Ολομέλειας ή τουλάχιστον ενώπιον επτά από τους δεκατρείς Δικαστές του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Η ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου εξέδωσε την ακόλου θηομόφωνηαπόφαση,απορρίπτονταςτιςαιτήσεις 1/91 και2/
- 35 . 40 Af Γ. Η αριθμητική σύνθεση του Εφετείου που συγκροτείται με βάσητο άρθρο 11
(3)τουΝόμου33/64δεν επηρέαζατιςαρμοδιότητες και εξουσίες του στις οποίες περιλαμβάνεται και η εξουσία νιααπόκλισηήαπομάκρυνσηαπόπροηγούμενηαπόφασητου. 2, Σύμφωνα με το Νόμο δεν χωρεί Πρωτογενής Εναρκτήρια Αίτηση ήοποιοδήποτε άλλο ένδικο μέτρο για την έκδοση των αιτουμένων διαταγμάτωναλλάούτεκαιγιατημεταβολήήδιεύρυνση τηςσύνθεσης τουΔικαστηρίου τοοποίοορίζεταιβάσειτουάρθρου Π
(3)τουΝόμου. 3. Δυνατότητα διεύρυνσης της σύνθεσης του Εφετείου που 331 Γενικός Εισαγγελέας ν.Λ ά ζ α ρ ε &άλλον
(1991)ασκεί αρμοδιότητα βάσει του άρθρου 11
(3)του Νόμου υπάρχει σύμφωνα και όπως καθορίζεται στην υπόθεση Hadfisawa ν The Republic
(1986)2 ΑΛΛ. 154. Λόγω τηςαπόρριψηςτων αιτήσεων 1/91 και2/91 ο Γενικός Ει σαγγελέας καταχώρησε τις υπό εξέταση αιτήσεις που στηρίζονται μεταξύ άλλων "στις εξουσίες και την πρακτικήτου Ανωτάτου δι καστηρίου σύμφωνα με την απόφαση Χατζησάββα ν Δημοκρα τίας". 5 Σχετικήείναι καιηομόφωνηαπόφασητου Εφετείου στηνυπό θεσηAl-Hajnad ν Αστυνομίας
(1988)2ΑΛ.Δ. 164, από την οποία 10 μπορούν να εξαχθούν τα ακόλοΛΛα συμπεράσματα αναφορικάμε τηδυνατότηταδιεύρυνσης τουΕφετείου. 1) Ηδιεύρυνση τηςσύνθεσης Εφετείουείναι μέτρο εξαιρετικό. Η διακριτική εξουσία του Δικαστηρίου πρέπει να ασκείται με φειδώκαι μόνο σε εξαιρετικές περιστάσεις. 15 2) Η διεύρυνση θα πρέπει να διατάσσεται αν εγείρεται στην έφεσηκάποιοπολύ πολύπλοκο νομικό σημείο. 3) Αν ηδιεύρυνση επιδιώκεταιόΛουδιακυβεύονται δικαιώμα τα πολιτών μεγάλης σπουδαιότητας και μόνο στις περιπτώσεις που εγείρονται θέματα εξαιρετικής σπουδαιότητας είτε εξ αιτίας ™ των συνεπειών τους αναφορικά με τους διαδίκους είτε εξ αιτίας γενικότερων συνεπειών τουςαναφορικά μετηναπονομήτηςδικαι οσύνης. 4) Το Εφετείο πρέπει να ικανοποιηθείότι διεύρυνση της συν- 25 θέσης του είναι αναγκαίαγιατο συμφέρον τηςδικαιοσύνης. Ταζητήματαπουπρέπειναεξετασθούν στην παρούσαδιαδικα σία είναι: 1) Κατάπόσο ηαιτούμενηδιεύρυνση θαεξυπηρετήσει καλύτε ρατο συμφέρον της δικαιοσύνηςυπό τις σχετικές περιστάσεις της ^Π παρούσαςυπόθεσης. 2) Ο εντοπισμός και ηβαρύτητα κατά τησυνεκτίμηση τωνπε ριστάσεων αυτών. Οι σχετικές περιστάσεις στην ποινικήέφεσηυπ' αρ.5176 περιλαμβάνουντην πρακτικήτου Εφετείου πουγιατριά ντα χρόνια εξεδίκαζε εφέσεις υπό του Γενικού Εισαγγελέα ενα ντίον ποινών Κακουργιοδικείων. Η πρακτική αυτή αποτέλεσε 35 αντικείμενο εξέτασης για πρώτη φορά στην υπόθεση Ερμογένονς (απόφαση ημερ. 19.10.90) και αποφασίσθηκε ότι αντιβαίνει τις συνδυασμένες πρόνοιες του άρθρου 25
(2)του Νόμου 14/60 και του Μέρους V του Κεφ. 155. Στηνυπόθεσηαυτήτο τριμελέςΕφε τείο επεξέτεινε το σκεπτικό της απόφασηςΠονρήκαι στις εφέσεις 40 υπό του Γενικού Εισαγγελέα εναντίον των ποινών,στερώντας του κατ'αυτόντον τρόπο τοδικαίωμανατις εφεσιβάλει. 332 2 ΑΛΛ. Γενικός Εισαγγελέαςν.Λαζαρίδη&άλλου 3) Ητεράστιασημασίαπουέχει τονομικό θέμαπου εγείρεται στην παρούσαέφεσηαναφορικά μεταγενικότερα δικαιώματα του Γενικού Εισαγγελέα σε ποινικές διαδικασίεςκαι κατ* επέκταση το γενικότερο ρόλο τουστην απονομήτηςδικαιοσύνης. e 10 4) Το νομικό θέμα που εγείρεται στην ποινική έφεση υπ'αρ. 5176 καιπουμπορεί εύλογα ναχαρακτηρισθείως δύσκολο καιπο λύπλοκο. Με βάση όλα τα πιο πάνω περιστατικά συντρέχουν επαρκείς λόγοι γιαάσκησητηςδιακριτικήςεξουσίας γιαδιεύρυνση της σύνθέσης του Εφετείου προςκαλύτερη εξυπηρέτηση του συμφέροντος τηςδικαιοσύνης. Β) ΥπόΠική,Δ. 15 20 25 30 35 4Q ΗΟλομέλεια τουΑνωτάτου Δικαστηρίουαπέρριψετιςαιτήσεις 1/91 και2/91 γιατους λόγους που επεξηγούνται στο σκεπτικό των αποφάσεωνπου εκδόθηκαναπότον Α. Λοΐζου Π.,πουαπηχούσε, και τις απόψεις των Δικαστών Στυλιανίδη,Παπαδόπουλου, Χατζητσαγγάρη, Πογιατζήκαι Χρυσοστομήκαι απότον ΠικήΔ., με την οποίαν συμφώνησαν οι Δικαστές Κούρρης, Νικήτας, Αρτεμίδης,Αρτεμηςκαι Κωνσταντινίδης. Μετην πιο πάνωαπόφασηθεμελιώνεται με τον πλέονκατηγο ρηματικό τρόπο ότι το Εφετείο που συγκροτείται με βάση το άρθρο 11
(3)του Ν.33/64ασκεί τηδευτεροβάθμιαδικαιοδοσίατου Ανωτάτου Δικαστηρίου και ότι ηαυθεντικότητα των αποφάσεων του δεν συναρτάται με την αριθμητικήτου σύνθεση. Δυνατότητα διεύρυνσης του Εφετείουυπάρχεισύμφωνακαιόπωςκαθορίζεται στην απόφασηHadjisawas v.77ieRepublic. Μετά την απόφασητης Ολομέλειας στις πιο πάνωαιτήσεις ο Γενικός Εισαγγελέας αναμόρφωσε το αίτημα του για διεύρυνση της σύνθεσης του Εφετείου για λόγους που δεν ίχουν ουσιαστικά μεταβληθεί και που συναρτώνται με τη δεσμευτικότητα των απο φάσεων του Εφετείου ανάλογα με την αριθμητική του σύνθεση, θέσηπου είναι αντινομική με την απόφασητης Ολομέλειας Γενιχός Εισαγγελέας νΑρτεμίου και άλλοι
(1991)2Α.Α.Δ. 150. Ο Γενικός Εισαγγελέας επικαλέσθηκε τις αρχές που προκύπτουν από τη Hadjisawaν Republic
(1986)2 C.L.R. 154 και AlHamad ν Police
(1988)2 Α.ΑΛ. 164 ενώ οι εφεσίβλητοι επεσήμα νανκινδύνουςυπονόμευσης τουκύρουςτωναποφάσεωντουΑνω τάτου Δικαστηρίου εάν σε κάθευπόθεση στην οποίαθαεπιδιωκόταν απομάκρυνση προηγούμενης απόφασης του Εφετείου προέκυπτεθέμαδιεύρυνσης τηςσύνθεσης του. Η μόνη απόφασηπου πραγματεύεται' τις αρχές για διεύρυνση του Εφετείου είναι ηAl-Hamad σύμφωνα με τις απόψεις και των δύο μερών και όπως.συνάγεται απότο σκεπτικό της δύο είναι οι :·3? Γενικός Εισαγγελέας ν.Λαζαρίύη&άλλον
(1991)βασικοί λόγοι που μπορεί νατηδικαιολογήσουν: 1) Το περίπλοκο της έφεσης πουανάγεται σενομικόθέμα. 2) Ηδιασαφήνιση του δικαίουενόψη άμεσα συγκρουόμενων αποφάσεωντου Εφετείου. Στην προκειμένη περίπτωσητοαίτημαγιαδιεύρυνσητου Εφε- * τείου δεν σχετίζεται μεκανένα απότους λόγους για τους οποίους επιδιώκεται η ανατροπή τωναποφάσεων του Κακουργιοδικείου και δενέχει υποδειχθεί λόγος ότιηερμηνεία τωνδιατάξεων του άρθρου 25του Ν. 14/60 και των διατάξεωντου Περί Ποινικής Δι κονομίας Νόμου Κεφ. 155(άρθρα 131 και 137) είναι ιδιαίτεραδύ- 10 σκολο ήπερίπλοκο θέμα. Εξάλλου δεν έχει διαπιστωθείοποιαδή ποτε σύγκρουση μεταξύ των προηγουμένων αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Το αποτέλεσμα αποδοχήςτουαιτήματος του Γενικού Εισαγγελέα θαήτανοκατακερματισμόςτων αποφά σεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου ανάλογα με την έκταση της 15 πλειοψηφίας που τιςυποστηρίζει. Ανκατάτην εξέταση των εφέ σεων διαπιστωθούν λόγοι για απομάκρυνση από προηγούμενες αποφάσεις του Εφετείου,το Δικαστήριο θαέχει την ίδια ευχέρεια να απομακρυνθεί από αυτές ανεξάρτητα απότηναριθμητική του σύνθεση. 20 Οι αιτήσεις γίνονται δεκτές κατά πλειοψηφία. Εκδίδεται διάταγμα για εκδίκαση των εφέσεων από Εφετείο με επταμελή τουλάχιστον σύνθεση πουθακαθορισθεί από τοΑνώτατο Δι καστήριο. 25 Υποθέσεις που αναφέρθηκαν: Attorney-GeneralvPourisandOthers
(1979)2 C.LM. 15; RodosthenousandAnother νThePolice, 1961 C.L.R.48; Xenophontos ν Charalambous, 1961C.LJt. 122; HinisνThePolice
(1963)1C.L.R. 14; 30 GeorghadfiandAnother νTheRepublic
(1971)2C.L.R. 229; Christofiν ThePolice
(1970)2CUR. 117; Sawa andAnother (No. l)vThe Police
(1977)2 C.LR. 289; Δημοκρατία ν Ερμογένους καιΆλλων
(1990)2AAA. 459; HadfisawavThcRepubhc
(1986)2 C.L.R. 154; ΓενικόςΕισαγγελέας νΑρτεμίου και Άλλου
(1991)2ΑΛΑ. 150; ΑΙ-HamadνPolice
(1988)2 C.LR. 164; 334 35 2AAA. Γενικός Εισαγγελέαςν.Λαζαρίδη& άλλου Mitiangos νGeorge Frank (Textiles) Ltd[1975] 3All EJt. 801 (HL). Αιτήσεις. 5 Αιτήσεις απότον Γενικό Εισαγγελέα τηςΔημοκρατίας για διεύρυνση της σύνθεσης του Εφετείου ενώπιον του οποίουείναιορισμένες οιΠοινικές Εφέσεις5176 και5292 έτσιπου να ακουστείενώπιοντουλάχιστονεπτάαπό τους δεκατρείςΔικαστές τουΑνώτατουΔικαστηρίου. 10 Μ. Τριανταφυλλίδης,Γενικός Εισαγγελέας τηςΔημο κρατίαςμε Γλ. Χατζηπέτρου, ΔικηγόροτηςΔημοκραχίαςΑ και Α. Δημητριάδου (Δ/δα) ΔικηγόροτηςΔη μοκρατίας, για τον εφεσείοντα -αιτητήστην Έφεση
- 7Τ.Σολωμονίδης και Ε.Καττιμέρη(κα),για τον εφεσί•βλητο-καθ' ουηαίτησηστηνΈφεση
- 15 20 Μ. Τριανταφυλλίδης,Γενικός Εισαγγελέας τηςΔημο κρατίαςμεΣ. Μάτσακαι Τ.Πολνχρονίδου(Δ/δα)Δι κηγόρους της Δημοκρατίας Α, για τον εφεσείοντααιτητήστηνΈφεση
- Λ. Κληρίδης, για τον εφεσίβλητο - καθ' ου η αίτηση στηνΈφεση
- Cur. adv. vult. ΠΙΚΗΣ,Δ.: Ταθέματαταοποίαεγείρονται προςεξέ ταση στις δυοαιτήσειςέχουνκοινόνομικόβάθροώστενα δικαιολογείταιηαπό κοινούεξέτασητους. 25 ΤοαντικείμενοτηςΠοινικήςΈφεσης5292είναιηαθω ωτική απόφαση του Κακουργιοδικείου Λευκωσίας στην ΠοινικήΥπόθεση6982/
- ΗέφεσητουΓενικού Εισαγγε λέαστρέφεταιεναντίοντηςετυμηγορίαςτουΔικαστηρίου. Με την αίτησητου,της 15/4/91, επιζητείται η διεύρυνση 3Q τουΕφετείου, τοοποίοθα εκδικάσειτηνέφεση,μετηναύ ξηση της αριθμητικής του σύνθεσης. Το αντικείμενο της 335 Πικής, Α. Γινιχός Εισαγγελέαςν.Λαζαρίδη&άλλον
(1991)ΠοινικήςΈφεσης5176 είναιη ποινήπουεπιβλήθηκεστον εφεσίβλητο απότοΚακουργιοδικείοΛευκωσίας στηνΠοι νικήΥπόθεση 15212/89. ΜετηνέφεσητουΓενικούΕισαγ γελέα αμφισβητείται ηποινή ως έκδηλα ανεπαρκής. Με αίτησητου,πουυποβλήθηκεστις 17/4/91,επιδιώκεταικαι 5 πάλιη διεύρυνση τουΕφετείουώστεη σύνθεση τουνα αυ ξηθεί αριθμητικά. Οουσιαστικός λόγοςγιατονοποίοεπιδιώκεταιη μετα βολήτης σύνθεσης του Εφετείου που ορίστηκε βάσει του αρθρ. 11
(3)του περί Απονομής της Δικαιοσύνης (Ποικί- *0 λαι Διατάξεις) Νόμου 1964 (Ν33/64),έγκειται στο εμπό διο το οποίο παρεμβάλλεται από προηγούμενες αποφά σεις του Εφετείου στην άσκηση έφεσης εκ μέρους του Γενικού Εισαγγελέα κατ' αθωωτικών αποφάσεων ή του καθορισμού της ποινής από το Κακουργιοδικείο. Στην 1 5 Attorney-General v.Pouris andOthers,
(1979)2 C.L.R. 15 αποφασίστηκε ότι το δικαίωμα έφεσης κατ'αποφάσεων ποινικών δικαστηρίων,το οποίοπαρέχεταιαπότοάρθρο 25
(2)του περί Δικαστηρίων Νόμου τον 1960(Ν 14/60), τελείυπότηναίρεσητωνδιατάξεωντουπερίΠοινικήςΔι- 20 κονομίαςΝόμου -Κεφ. 155 και, συγκεκριμένα, τωνάρ θρων 131 και 137, που αποκλείουν έφεση απότο Γενικό Εισαγγελέα εναντίον αθωωτικής απόφασηςτουΚακουργιοδικείου. Υπέρ της ερμηνείας αυτής συγκλίνει και το πνεύμα και οι παρατηρήσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου 25 σε αριθμό προηγούμενων αποφάσεων του. (Βλ. μεταξύ άλλων, Rodosthenous and another ν The Police, 1961 C.L.R. 48. Xenophontos ν Charalambous, 1961 C.LR. 122. Hinis ν The Police
(1963)1 C.LR. 14. Georghadji and anotherν TheRepublic
(1971)2 C.LR.229.ChristofivThe 30 Police
(1970)2 C.L.R. 117. Sawa andanother (No.1)v. ThePolice
(1977)2 C.L.R. 289). To Εφετείο στη Pouris είχε επταμελή σύνθεση, ηδε απόφασηλήφθηκε με πλειο ψηφία (6προς 1). Οτότε ΠρόεδροςτουΑνωτάτουΔικα στηρίου,κ. Τριανταφυλλίδης,διαφώνησεμε τηνπλειοψη- 35 φία για τους λόγους που εκτίθενται στη δική του απόφαση. Στη Δημοκρατία ν. Ερμογένουςκαι Αλλων
(1990)2Α.Α.Δ.459υιοθετήθηκεηπροσέγγιση στηPouris,η οποία,όπωςεπισημαίνεται,εναρμονίζεταικαιμετηνπρο336 2Α.Α.Δ. ΓενικόςΕισαγγελέαςν.Λαζαρίδη&άλλου Πιχής,Δ. γεν^στερη νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου, και αποφασίστηκεότι δενπαρέχεταιδικαίωμα στο Γενικό Ει σαγγελέα ναασκήσει έφεση κατά της ποινής ηοποίαεπι βάλλεταιαπότοΚακουργιοδικείο. 5 Στο επίκεντρο και των δυο εφέσεων είναι οι εξουσίες του Γενικού Εισαγγελέα να εφεσιβάλλει απολύσεις του Κακουργιοδικείου. Ο λόγος και των δυο εφέσεων συνί σταται στην αμφισβήτηση της ερμηνείας πουαποδόθηκε στις πρόνοιες του αρθρ. 25
(2)του Ν 14/60 στιςπροανα10 φερθείσες αποφάσειςτουΕφετείου. Δεν είναιηπρώτηαί τηση που υποβάλλεται ενώπιον μας για τον ίδιο σκοπό, δηλαδή γιατηδιεύρυνσητου Εφετείου. Προηγούμενη αί τηση του Γενικού Εισαγγελέα που υποβλήθηκε στις 19/2/ 91 μετο ίδιοαίτημα,εγκαταλείφθηκε μετάτηδιαπίστωση 15 ότι η αίτησηείχεεγερθεί στοπλαίσιοτηςέφεσης,ενώεπιζητείτοη απόφασητης "Ολομέλειας" επίτουθέματος. Το θέματέθηκεενώπιοντης "Ολομέλειας"'στηνυπόθεσηΓενι κός Εισαγγελέας τηςΔημοκρατίας ν.Αρτεμίου και άλλου
(1991)2Α.Α.Δ.150.. Μετηνομόφωνηαπόφαση τουΑνω20 τάτουΔικαστηρίου, που εκδόθηκε στις 28/3/91, αποφασί στηκεστιςσελ. 154 -155 ότι:- 25 30 35 "
(1)Το Δικαστήριο το οποίο συγκροτείται βάσειτου* Άρθρου 11
(3)του περί Απονομής της Δικαιοσύνης (Ποικίλαι Διατάξεις) Νόμου του 1964 (Νόμος 33/64), ασκείτηδευτεροβάθμιαδικαιοδοσίατουΑνωτάτου Δι καστηρίουστους τομείς τουΑστικούκαιτου Ποινικού _ Δικαίου, οι δε αρμοδιότητες και εξουσίες, περιλαμβα νομένηςκαιτηςεξουσίαςγιααπόκλισηήαπομάκρυνση απόπροηγούμενηαπόφασητου Εφετείουδενμεταβάλ λεταιή επηρεάζεταιαπότηναριθμητικήτουσύνθεση. "
(2)Σύμφωνα με το Νόμο δεν χωρεί Πρωτογενής Εναρκτήρια Αίτηση ή και οποιοδήποτε άλλο ένδικο μέτρο γιατην έκδοσηδιατάγματοςτης Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου με το οποίο να ορίζεται προς ακρόαση ενώπιον του Δικαστηρίου σε Ολομέλεια, ή ενώπιον τουλάχιστο επτάαπότουςδεκατρείςΔικαστές 337 Πιχής,Δ. ΓενικόςΕισαγγελέαςν.Λαζαρίόη&άλλον
(1991)του Ανωτάτου Δικαστηρίου, όπως ζητείται με τιςπα ρούσες αιτήσεις, αλλά ούτε και για τη μεταβολή ήτην διεύρυνση τηςσύνθεσης τουΔικαστηρίου τοοποίοορί ζεταιβάσειτούάρθρου11
(3)τουΝόμου. "
(3)Δυνατότητα διεύρυνσης της σύνθεσης Εφετείου πουασκεί αρμοδιότητακάτωαπότοάρθρο 11
(3)υπάρ χει σύμφωνα και όπως καθορίζεται στην απόφαση HadjiSawa v.TheRepublic
(1986)2C.L.R.154. 5 "
(4)Οιαιτήσεις απορρίπτονται. Τοσκεπτικότηςαπό φασηςθαδοθείστις 16Απριλίου 1991,ηώρα9:30 π.μ." 10 Οι λόγοι για τους οποίους ηΟλομέλεια κατέληξε στην πιο πάνωαπόφαση, επεξηγούνται στο σκεπτικό των απο φάσεωνπουεκδόθηκαναπότοΛοΐζου, Π., πουαπηχούσε, εκτός από τις δικές του, και τις απόψεις των Δικαστών Στυλιανίδη, Παπαδόπουλου, Χατζητσαγγάρη, Πογιατζή 15 και Χρυσοστομή, καιστη δικήμουαπόφασημετηνοποία συμφώνησαν οι Δικαστές Κούρρης, Νικήτας, Αρτεμίδης, Αρτεμης και Κωνσταντινίδης - ΓενικόςΕισαγγελέαςν. Αρτεμίου και Άλλου
(1991)2Α.Α.Δ. 150. Μετάτην από φαση της Ολομέλειας στις πιο πάνωαιτήσεις, ο Γενικός 20 Εισαγγελέας αναμόρφωσε τοαίτηματουγιατη διεύρυνση της σύνθεσης.του Εφετείου υπό το φως της απόφασης εκείνης. Παράτηναναδιατύπωσητουαιτήματος,οιλόγοι για τους οποίους επιδιώκεται ηδιεύρυνση δεν έχουν ου σιαστικά μεταβληθεί. Αυτοίσυναρτώνται μετηδεσμευτι- 25 κότητα των αποφάσεων του Εφετείου ανάλογα με την αριθμητική του σύνθεση, θέσηαντινομική προς την από φαση της Ολομέλειας στη Γενικός Εισαγγελέαςν. Αρτε μίου και Αλλου (ανωτέρω). Με την πιο πάνω απόφαση θεμελιώνεται με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο ότι το 30 Εφετείο,το οποίοσυγκροτείται βάσει τουαρθρ. 11
(3)του Ν33/64, είναι οφορέαςτηςδευτεροβάθμιαςδικαιοδοσίας του Ανωτάτου Δικαστηρίο στον τομέα της ποινικής και, κατ*αναλογία,πολιτικής δικαιοδοσίας,καιότι η υπόστα ση,τοκύροςκαιηδεσμευτικότητα - γιασκοπούςνομολο- 35 γιακήςδέσμευσης - δεμεταβάλλεται ανάλογαμετηναριθ338 2Λ.Α.Λ. 5 10 ΓενικόςΕισαγγελέαςν.Λαζαρίδη&άλλον Πιχής,Δ. μητικήτουσύνθεση. Ακόμα σημαντικότερο,ότι δε δικαιο λογείται ηδιεύρυνση της αριθμητικής σύνθεσης τουΕφε τείου,γιατολόγοκαι μόνοότι 3αεπιδιωχθείηαπόκλιση απόήη ανατροπή προηγούμενης απόφασηςή αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην άσκησητης δευτεροβάθ μιας δικαιοδοσίας του. Συνοπτικά,η αυθεντι/ότητατων αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου στηδευτεροβάθ μιαδικαιοδοσίατουδεσυναρτάταιμετηναρθμητική δύ ναμη τουΕφετείου. Κατάτηνακρόαση των αιτήσεων ο Γενικός Εισαγγελέ αςαναγνώρισετιςαρχέςπουπροκύπτουναπότην απόφα ση στην Αρτεμίου,και περιόρισε την επιχειρηματολογία τουστοενδεχόμενο διεύρυνσης βάσειτωναρχώνπουπρο κύπτουν από τη HadjiSawa v. Republic
(1986)2 C.L.R. 154. καιAl-Hamad v. Police,
(1988)2 C.LR. 164 αναφο 15 ρικά μετους λόγους οι οποίοι μπορεί ναδικαιολογήσουν τηδιεύρυνση του Εφετείου. Οι δικηγόροι τωνκαθ' ων οι αιτήσεις(εφεσίβλητοι) υπέβαλανότιδεσυντρέχεικανένας λόγοςγιατηδιεύρυνσητηςσύνθεσης τουΕφετείουεπεσή20 μανανδεορατούςκινδύνους γιατηναπονομή της δικαιο σύνης απόπιθανή αποδοχή του αιτήματος. Σεκάθε υπό θεση στην οποία θα επιδιωκόταν απομάκρυνση από,ή ανατροπήπροηγούμενηςαπόφασηςτουΕφετείου, θαπρο έκυπτεθέμαδιεύρυνσης τηςσύνθεσης του,μεαποτέλεσμα 25 την υπονόμευση τουκύρους των αποφάσεωντου Ανωτά του Δικαστηρίου και εκτροπήαπό το δικαστικόέργοπου επικεντρώνεται στην εκδίκαση των υποθέσεων που τίθεvtab ενώπιον του Εφετείου. Σ' αυτούς τους κινδύνους μπορεί ένας να προσθέσει την υπονόμευση τουαπρόσω30 που χαρακτήρα του δικαστηρίου το οποίο συγκροτείται βάσειτουαρθρ. 11
(3)τουΝ33/64 μετημεταβολήτηςσύν θεσηςτουανάλογαμετηφύσητουθέματοςτοοποίοεκδι κάζεται. Οιδικηγόροιτωνεφεσίβλητων υπέδειξανότι στη Δημοκρατία ν. Ερμογένους και Αλλων (ανωτέρω), στην 35 οποία ο Γενικός Εισαγγελίας πάλι υπέβαλε αίτηση για ανατροπή τηςPouris, δενεπεδίωξε τηδιεύρυνσητουΕφε τείου. Ο Γενικός Εισαγγελέας εξήγησε ότι και σ' εκείνη την έφεση ζήτησε τηδιεύρυνση του Εφετείου με επιστολή τουστοΑνώτατο Δικαστήριοεγκατέλειψε όμωςτοαίτημα 339 Πικής,Δ. ΓενικόςΕισαγγελέαςν.Λαζαρίδη&άλλον
(1991)όταν η υπόθεση ορίστηκε ενώπιον του Εφετείου με την προκαθορισμένητριμελήσύνθεση. Συμπίπτουνοι απόψειςκαιτωνδυομερών ότι ημόνη απόφαση η οποία πραγματεύεται τις αρχές βάσει των οποίων μπορεί να διαταχθείδιεύρυνση του Δικαστηρίου, 5 είναιη Al-Hamad(ανωτέρω),τοσκεπτικόκαιοιπροεκτά σεις της οποίας είναι το επόμενο θέμα το οποίο θαμας απασχολήσει. Η προεξέχουσα αρχή ηοποία προκύπτει είναι ότι η διεύρυνση του Εφετείου συνιστά εξαιρετικό μέτρο το 10 οποίο μπορεί να δικαιολογηθεί μόνο εφόσο η υιοθέτηση του κρίνεται απαραίτητη για την απονομήτηςδικαιοσύ νης. Στοσχετικό απόσπασμααναφέρεται: " .... We reiterate that the three-Judge bench constituted under Law 33/64, is the natural forum for 15 adjudication on appeal. Any departure from this norm must be strictly justified, so much so, that in the end,it must appear totheCourtthatanumerically strengthened benchis necessaryintheinterests ofjustice " Η δυνατότητα διεύρυνσης της αριθμητικής σύνθεσης 20 του Εφετείου ανάγεταιστηδιακριτικήευχέρειατουΔικα στηρίουκαιασκείταιδικαστικάμεαναφοράστους λόγους πουσχετίζονται άμεσαμετηφύσηκαιτοσκοπότηςεξου σίας αυτής. Παρόλοπου οι λόγοι αυτοί δεν απαριθμού νται εξαντλητικά στην Al-Hamad, συνάγεται απότο σκε- 25 πτικό της απόφασης ότι δυο είναι οι βασικοί λόγοι οι οποίοι μπορεί να δικαιολογήσουν την αύξηση του αριθ μούτωνΔικαστώνπουαπαρτίζουντοΕφετείο:(Α) Το περίπλοκο λόγου ή λόγων της έφεσης, που ανάγεται σε νομικό θέμα,σεβαθμόπουναδικαιολογεί τη 30 συγκέντρωση του δικαστικού δυναμικού προς επίλυση του,σεσυνάρτησηπάνταμετησπουδαιότητατου θέματος γιατηναπονομήτηςδικαιοσύνης,και (Β) Η διασαφήνιση του δικαίου ενόψει άμεσα συγ340 2Α.Α.Δ. ΓενιχόςΕισαγγελέαςν.ΛαζαοΙΑη&άλλον Πικής Λ. κρουόμενων αποφάσεωντου Εφετείου,οπότανη διεύρυν σημπορείναεγκριθεί χάριντηςαυθεντικότηταςτου δικα στικούλόγουκαιτηςβεβαιότηταςτουδικαίου. Η πρώτηδιαπίστωση είναι ότι στην προκειμένη περίπτώσητο αίτημα γιαδιεύρυνση του Εφετείου δε σχετίζε ται μεκανένααπότουςλόγουςγιατους οποίουςεπιδιώ κεταιηανατροπήτων αποφάσεων του Κακουργιοδικείου δηλαδή,τηναθωωτικήετυμηγορία του Κακουργιοδικείου στημιαέφεση,καιτηνεπάρκειατηςποινήςπου επιβλήθη10 κεστηνάλλη. 5 Ηδεύτερηδιαπίστωσηείναιότι δενέχεικαταδειχθεί, ή έστωυποδειχθεί,οποιοσδήποτελόγοςοοποίοςναυποδη λώνει ότι ηερμηνεία των διατάξεωντου αρθρ. 25 του Ν 14/60 είναι ιδιαίτερα δύσκολο ήπερίπλοκο εγχείρημα. Το 15 ίδιο ισχύεικαιγιατις σχετικές διατάξειςτουπερίΠοινι κής Δικονομίας Νόμου - Κεφ. 155 (άρθρα 131 και 137). Εξάλλου, δεν έχει διαπιστωθεί οποιαδήποτε σύγκρουση μεταξύ προηγούμενων αποφάσεων του Ανωτάτου Δικα στηρίου. Αντίθετα, όλεςσυγκλίνουνπροςτην ίδιακατεύ20 θυνση. ΤογεγονόςότιηαπόφασηστηPourisήταν απόφα ση πλειοψηφίας (6 προς 1),δε μεταβάλλει το κύρος της. Αποφάσεις πλειοψηφίας δημιουργούν την ίδια δέσμευση, όπως και ομόφωνες αποφάσειςτου Δικαστηρίου (βλ. με ταξύ άλλων, Miliangos v. George Frank. - (Textiles) Ltd 25 [1975] 3 Ail E.R.801(HL). Αν γινόταν δεκτό τοαίτημα τουΓενικούΕισαγγελέα,ηαυθεντικότητατωναποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου θακατακερματιζότανανάλο γα με την έκτασητης πλειοψηφίαςηοποίατις υποστηρί ζει. Αξίζειναυπομνησθεί ότι μιααπότιςυποθέσεις στην οποίαβασίζεταιηαίτησητου Γενικού Εισαγγελέα γιαδι 3 0 εύρυνση, η HadjiSawa (ανωτέρω),είναι απόφαση πλειο ψηφίας (2 προς 1). Ηδιαπίστωσηαυτήδεν αφαιρεί από το λόγοτης απόφασης. Για την απομάκρυνσηαπό αυτή, πρέπει νασυντρέχουν οι προϋποθέσεις εκείνεςπουμπορεί ναδικαιολογήσουν απόκλισηαπότολόγοπροηγούμε 35 νηςδικαστικήςαπόφασης,ομόφωνηςήκατάπλειοψηφία. Καταλήγωότι δεν έχεικαταδειχθείλόγος ο οποίοςνα 341 Πιχής,Δ. ΓενικόςΕισαγγελέαςν.Λαζαρίδη&άλλου
(1991)δικαιολογεί τηδιεύρυνσητου Εφετείου. Αν κατάτηνεξέ ταση των εφέσεων διαπιστωθούν από το Εφετείο λόγοι που δικαιολογούν απομάκρυνσηαπόπροηγούμενες απο φάσειςτου Εφετείου,ηευχέρειατουΔικαστηρίου να απο μακρυνθεί από αυτές είναι η ίδια, ανεξάρτητα από την 5 αριθμητικήτου σύνθεση, όπως διακηρύχθηκεστη Γενικός Εισαγγελέαςν. Αρτεμίου και Άλλου (ανωτέρω). Οι αιτήσεις απορρίπτονται. Οι εφέσεις θα οριστούν προςακρόαση απότοΠρωτοκολλητείο. ΠΟΠΑΤΖΗΣ,Δ: Στις 15Απριλίου 1991 οΓενικός Ει- 10 σαγγελέας καταχώρησε γραπτή αίτηση στην Ποινική Έφεση αρ.5292 με την οποία αιτείται: "Απόφαση διεύ ρυνσης της σύνθεσης του Εφετείου ενώπιον του οποίου είναι ορισμένη για ακρόαση η παρούσα Ποινική Έφεση έτσιπουναακουστεί ενώπιοντουλάχιστον επτάαπότους 15 δεκατρείςΔικαστές τουΑνωτάτουΔικαστηρίου." Στις 17Απριλίου 1991 οΓενικός Εισαγγελέαςκαταχώ ρησε παρόμοια αίτηση στην Ποινική Έφεση αρ.5176 με τηνοποίαζητάτην ίδιαακριβώςθεραπεία. Οι δυο αιτήσεις ορίστηκαν και ακούστηκαν την ίδια 20 μέρααπό το Εφετείο ενώπιον του οποίουήταν ορισμένες γιαακρόασηοι εν λόγωδυοποινικές εφέσεις. Η απόκοι νού εξέταση των δυο αιτήσεων και ηέκδοσηκοινής από φασης δικαιολογούνται απότο γεγονός ότι, αφενόςεγεί ρουν ταυτόσημα νομικά σημεία και, αφετέρου, 25 στηρίζονταιπάνωσεπαρόμοιαγεγονότα. Οιδυοποινικές εφέσεις καταχωρήθηκαναπότο Γενικό Εισαγγελέα τηςΔημοκρατίας. ΗΈφεσηαρ.5176 στρέφε ται εναντίον της ποινής την οποία το Κακουργιοδικείο Λευκωσίας επέβαλε στον εφεσίβλητο στην ποινικήυπόθε- 30 σηαρ. 15212/89καιο ισχυρισμός τουεφεσείοντα είναιότι η ποινήείναι έκδηλαανεπαρκής. Η Έφεση αρ.5292στρέ φεται εναντίον της αθωωτικήςαπόφασης τουΚακουργιο δικείουΛευκωσίας στηνποινικήυπόθεσηαρ; 6982/90. 342 2 ΚΛΛ. ΓενικόςΕισαγγελέαςν.ΛαζαρΙύη&άλλον Πογιατζής, Δ. Ταγεγονότα,όπωςαναφέρονταιστο κείμενο τωναιτή σεων,μπορούννασυνοψιστούν ωςεξής: (α) Στις 19 Οκτωβρίου 1990 το Ανώτατο Δικαστήριο ως Εφετείο με τριμελή σύνθεση απέρριψε τις Ποινικές 5 Εφέσεις αρ. 5063, 5065,5066και5067,πουστρέφονταν εναντίονποινώνπουεπέβαλετοΚακουργιοδικείοΛάρνα κας. Μετηνενλόγω απόφαση του Εφετείουτοσκεπτικό της απόφασηςτουΑνωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Πουρή και 10 άλλων,
(1979)2 Α.Α.Δ. 15, σχετικά με το μη παραδεκτό ποινικών εφέσεων εκ μέρους της Δημοκρατίας εναντίον αθωωτικών αποφάσεων Κακουργιοδικείων, επεξετάθηκε και σε ποινικές εφέσεις εκ μέρους της Δημοκρατίαςενα ντίονποινώνπουεπιβάλλουνΚακουργιοδικεία. 15 (β) Η ενλόγωαπόφαση στην υπόθεσηΠουρήεκδόθηκε απότοΑνώτατο Δικαστήριο μεεπταμελήσύνθεση. (γ) Ο πρώτος λόγος της έφεσης αρ.5292 είναι ο ακό λουθος: 20 25 ^0 35 "ΤοΑνώτατοΔικαστήριοκαλείταινααποφασίσειότιο Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας έχει δικαίωμα να εφεσιβάλει την αθωωτικήαπόφασητουΚακουργιο δικείου Λευκωσίας στην παρούσαυπόθεση και για το σκοπό αυτότο Ανώτατο Δικαστήριο καλείται ναανα θεωρήσει ήναδιακρίνειτηνκατάπλειοψηφία απόφαση του στις ποινικές εφέσεις 3922-3938(Γενικός Εισαγγε λέας της Δημοκρατίαςν. Πουρή και άλλων,
(1979)2 Α.Α.Δ. 15)έτσιώστε οισχετικές πρόνοιεςτουΚεφ.155 και τουΝόμου 14/60 ναερμηνευτούν καιεφαρμοστούν ορθάκαικατάτρόποπουνασυνάδειμετηνορθή ερμηνείακαιεφαρμογήτων συναφών'Αρθρων του Συντάγ ματος και με τις διεθνείς υποχρεώσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας, και κυρίως εκείνες που απορρέουναπό την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και το Διεθνές Σύμφωνοπερί Αστικών καιΠολιτικών ΔικαιωμάτωντωνΗνωμένωνΕθνών." 343 Πογιατζής, Δ. ΓενικόςΕισαγγελέαςν.Λαζαρίδη&άλλου
(1991)(δ) Ηθέση του ευπαίδευτου Γενικού Εισαγγελέα είναι ότι τοθέματηςαναθεώρησηςτηςαπόφασηςστην υπόθεση Πουρήείναι νομικό θέμαπολύ μεγάλης σημασίαςγιατην απονομή τηςΔικαιοσύνηςκαιαντοτριμελές Εφετείοενώ πιον του οποίου ηπαρούσαΠοινική Έφεσηέχει οριστεί, 5 αποφασίσειομόφωναήκατάπλειοψηφίανααναθεωρήσει την απόφασηστην υπόθεση Πουρή,ηαπόφαση αυτήτου παρόντος τριμελούς Εφετείου, ενόψει του συνολικού αριθμού των δεκατριών Δικαστών του Ανωτάτου Δικα στηρίου,δεθαείναι τελεσίδικη καιδεθαυπάρχειβεβαιό- ™ τητα δικαίου,γιατί ένα άλλο τριμελές Εφετείο μπορεί σε μεταγενέστερη υπόθεση να αποφασίσει,ομόφωνα ή κατά πλειοψηφία, ότι εμμένει στην απόφαση στην υπόθεση Πουρή. (ε) Επίσης ο ευπαίδευτος Γενικός Εισαγγελέας λέγει 15 ότι υπάρχει καθιερωμένη πάγια τακτική του Ανωτάτου Δικαστηρίου,ηοποίασυμπίπτει ναείναι η ίδιαμετην τα κτικήάλλων Ανωτάτων ΔικαστικώνΟργάνων, να επιλαμ-. βάνεται,με σύνθεση πουναμπορεί νααποφασίζει τελεσί δικα, εισηγήσεων ότι προηγούμενη νομολογία του σε 20 υποθέσεις σοβαρής νομικής φύσεως πρέπει να αναθεωρη θεί. Ηπροσπάθειατου Γενικού Εισαγγελέα τηςΔημοκρα τίας να επιτύχει τη διεύρυνση του τριμελούς Εφετείου ενώπιον του οποίου οι δυοεν λόγω εφέσεις είχαν οριστεί 25 για ακρόασηάρχισε πολύ νωρίτερα απότηνκαταχώρηση των αιτήσεων που αποτελούν το αντικείμενο της παρού σαςδιαδικασίας. Μεεπιστολήτουημερομηνίας7Ιανουα ρίου 1991, είχεθέσειενώπιον τουΑνωτάτου Δικαστηρίου μέσωτουΑρχιπρωτοκολλητή ταπιοκάτω: "1. Στις 6 Απριλίου 1990 καταχωρήθηκεη πιοπάνω Έφεση5292 και όπως προκύπτει από τον λόγο 1της Έφεσης θα παρακληθεί το Ανώτατο Δικαστήριο να αναθεωρήσει την κατάπλειοψηφία απόφασητου στην υπόθεση Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. 35 Πουρήκαι άλλων
(1979)2Α.Α.Δ. 15,στην οποία απο φασίστηκεότι δεχωρεί Έφεση του Γενικού Εισαγγελέα 344 2Α.Α.Δ. ΓενικόςΕισαγγελέαςν.Λαζαρϋη&άλλον Πογιατζής,Δ. εναντίοναθωωτικήςαποφάσεωςΚακουργιοδικείου. 5
- Στις 19Οκτωβρίου 1990 τοΑνώτατο Δικαστήριο με τριμελή σύνθεση απέρριψε τις Εφέσεις 5063, 5065, 5066και5067, επειδήαποφάνθηκε,μεβάσητοσκεπτικό τηςπλειοψηφίαςστηνπιοπάνωυπόθεσηΠουρή, ότιδε χωρεί Έφεσητου Γενικού Εισαγγελέα εναντίονποινής πουέχειεπιβληθείαπόΚακουργιοδικείο. 3.ΗπιοπάνωΈφεση5176 είναιΈφεση του Γενικού Εισαγγελέα εναντίον ποινής που έχει επιβληθεί από Κακουργιοδικείο. 15
- Γι'αυτόυποβάλλεται αίτημαμουπροςτο Ανώτα το Δικαστήριο να οριστούν οι πιο πάνωδύο Εφέσεις ενώπιον της Ολομέλειας του Δικαστηρίου για να έχει τοΔικαστήριο τηδυνατότηταναανατρέψει,αντοκρίνει ορθό την προηγούμενη απόφαση στην υπόθεση Πουρή." Το Ανώτατο Δικαστήριο επιλήφθηκε της επιστολής αυτήςτουΓενικού Εισαγγελέακαιηαπόφασητουη οποία γνωστοποιήθηκε σ' αυτόν μέσω του Αρχιπρωτοκολλητή 20 στις 12Φεβρουαρίου,1991,ήτανότικαιοιδυοαυτές Ποι νικές Εφέσεις ήταν ορισμένες για ακρόαση στις 21Φε βρουαρίου, 1991, ενώπιον τριμελούς Εφετείου απαρτιζό μενου απότουςΔικαστές Πική,Πογιατζή καιΧυσοστομή καιαναβλήθηκανγιαακρόασηστις28Μαρτίου,
- Στις25/2/1991ο Γενικός Εισαγγελέας καταχώρησετις Πρωτογενείς Εναρκτήριες Αιτήσεις με αρ. 1/91 και 2/91 Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Αρτεμίου και άλλου μετιςοποίεςζητούσεαπότηνΟλομέλεια τουΑνω τάτουΔικαστηρίου διατάγματαγιατην ακρόασητωνδύο 30 ποινικών εφέσεων ενώπιοντηςΟλομέλειας ήτουλάχιστον ενώπιον επτάαπότους 13(δεκατρείς)Δικαστέςτου Ανω τάτου Δικαστηρίου, Η Ολομέλεια, μετείχαν ο Πρόεδρος και έντεκα Δικαστές του Δικαστηρίου, επελήφθηκε των Αιτήσεων εκείνων ασκώνταςεπί τουπροκειμένου τη δευ35 τεροβάθμιαδικαιοδοσίατης. " 345 Πσγιατζής,Δ. ΓενικόςΕισαγγελέαςν.Λαζαφίδη& άλλον
(1991)Ταεπιχειρήματαπουείχεπροβάλειτότεο Γενικός Εισαγ γελέαςπροςυποστήριξητηςαίτησηςτουεκτίθενται μεσα φήνειακαιμετηλεπτομέρεια πουαπαιτείταιστοακόλου θο απόσπασμα από το σκεπτικό της απόφασης που εξέδωσε ο Πρόεδρος τουΔικαστηρίου Α. ΛοΤζου στις 16 Απριλίου 1991,στις (βλ.
(1991)2Α.Α.Δ.150στις σελ. 157159),τοοποίοπαραθέτωαυτούσιο: 5 "Είναι ηθέση του Γενικού Εισαγγελέα ότι δεν είναι νομικάδυνατόγια το Ανώτατο Δικαστήριο μετηντρι μελήσύνθεση με την οποία θα επιληφθεί των δύο πιο ίο πάνωΠοινικώνΕφέσεωννααναθεωρήσειτηναπόφαση στην υπόθεση Πουρή (ανωτέρω) που έχει εκδοθεί με επταμελή σύνθεση του Ανωτάτου Δικαστηρίου και γι' αυτόείναι αναγκαίο,γιασκοπούς ορθήςαπονομήςτης δικαιοσύνης να οριστούν ενώπιον της Ολομέλειας του ^ Ανωτάτου Δικαστηρίου, ή τουλάχιστο ενώπιον Δικα στηρίου απαρτιζόμενου τουλάχιστο από επτά Δικα στές, έτσι που να αποτελούν την πλειοψηφία των μελών τουΑνωτάτου Δικαστηρίου. Τοεπιχείρημαπουπρόβαλεείναιότι μιακαιηυπό- 20 θέσηΠουρή, εκδικάστηκε απότηνΟλομέλεια τουΑνω τάτου Δικαστηρίου που αποτελείτο από όλους τους επτά, τότε, Δικαστές του Δικαστηρίου, τώρα και αν ακόμα η τριμελής σύνθεση ενώπιον της οποίας έχουν οριστεί οι πιο πάνω Εφέσεις, αποφάσιζεομόφωνα να 25 αναθεωρήσει την απόφασητης πλειοψηφίας στηνυπό θεση Πουρή (έξι έναντι ενός διαφωνούντος),η απόφα ση της ενόψει του συνολικού αριθμού των 13 (δεκα τριών)τακτικώνΔικαστών τουΑνωτάτου Δικαστηρίου δεθαείναι ^τελεσίδικη καιδεθαυπάρχειβεβαιότηςδι- 30 καίουγιατίτρεις άλλοι Δικαστές τουΑνωτάτου Δικα στηρίου θαμπορούννααποφασίσουνσε μεταγενέστερη υπόθεση ότι εμμένουν στην απόφασητης πλειοψηφίας στηνυπόθεσηΠουρή'. Ο Γενικός Εισαγγελέας περαιτέρωπρόβαλετο επι- 3 5 χείρημα ότι όταν θεσπίστηκε το 'Αρθρο 11
(3)του Νόμου, που επιτρέπει άσκησηδευτερσβαθμ*Λςδικαιο346 2Α.Α.Λ. ΓενικόςΕισαγγελέαςν.Ααζαρίόη &άλλου Πογιαχζ^ς,Δ. 5 10 15 δοσίαςμετριμελήτουλάχιστοσύνθεση,οιΔικαστέςτου Ανωτάτου Διν.?στηρίου ήταν μόνο πέντε και δενμπο ρούσαν νααυξηθούνσε περισσότερους από επτά,σύμ φωνα με το Άρθρο 3
(2)του Νόμου. Έτσι τρειςΔικαστές τότεαποτελούσαντηναπόλυτη ή τουλάχιστοντην ουσιαστική πλειοψηφία του Δικαστηρίου πράγμα που δε συμβαίνει τώρα όταν συγκρίνεται ο αριθμός των τριών Δικαστών με το συνολικό αριθμότων 13 (δεκα τριών)ΔικαστώντουΑνωτάτουΔικαστηρίου. ΤοΑνώτατοΔικαστήριο συνέχισε, θα μπορούσε να εξακολου θήσει να ασκεί δευτεροβάθμιαδικαιοδοσία με τριμελή σύνθεση. Οποτεδήποτεόμως ζητείταιαναθεώρηση νο μολογίας του Ανωτάτου Δικαστηρίου, θαεπιλαμβάνε ταιτηςυπόθεσηςτέτοιασύνθεση Ολομέλειας τουΑνωτάτου Δικαστηρίου που να μπορεί να καταλήγει σε τελεσίδικηαπόφαση." Έκρινα σκόπιμο νααναφερθώμελεπτομέρεια σταεπι χειρήματα του Γενικού Εισαγγελέα ενώπιον της Ολομέ λειας, επειδή τόσο τα επιχειρήματα αυτάόσο και η από-. 20 φάσητηςΟλομέλειαςστις Αιτήσειςαρ. 1/91 και2/91είχαν αποτελέσει το υπόβαθρο ισχυρισμών και απόψεων που υποβλήθηκανστηδιάρκειατηςπαρούσαςδιαδικασίας. Στις28 Μαρτίου 1991 ηΟλομέλεια του Ανωτάτου Δι καστηρίουεξέδωσε τηνακόλουθηομόφωνηαπόφασηστις 25 ενλόγωαιτήσεις: 30 35 "
(1)Το Δικαστήριο το οποίο συγκροτείται βάσει του Άρθρου 11
(3)τουπερίΑπονομής τηςΔικαιοσύνης (Ποικίλαι Διατάξεις) Νόμου του 1964 (Νόμος33/64), ασκείτηδευτεροβάθμιαδικαιοδοσίατουΑνωτάτουΔικαστηρίουστους τομείς τουΑστικού καιτουΠοινικού Δικαίου, οι δε αρμοδιότητες και εξουσίες, περιλαμβα νομένηςκαιτηςεξουσίας γιααπόκλισηήαπομάκρυνση απόπροηγούμενηαπόφασητου Εφετείουδενμεταβάλ λεταιή επηρεάζεταιαπότηναριθμητικήτουσύνθεση.
(2)Σύμφωνα με το Νόμο δεν χωρεί Πρωτογενής Εναρκτήρια Αίτηση ή και οποιοδήποτε άλλο ένδικο 347 Πσγιατζής,Δ. ΓενικόςΕισαγγελέαςν.ΛαζαρίΛη&άλλον
(1991)μέτρο γιατην έκδοσηδιατάγματοςτης Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου με το οποίο να ορίζεταιπρος ακρόαση ενώπιον του Δικαστηρίου σε Ολομέλεια, ή ενώπιοντουλάχιστο επτάαπότουςδεκατρείςΔικαστές του Ανωτάτου Δικαστηρίου, όπως ζητείται με τις πα- 5 ρούσες αιτήσεις, αλλά ούτε και για τη μεταβολή ήτην διεύρυνσητηςσύνθεσης τουΔικαστηρίουτοοποίοορί ζεταιβάσειτουάρθρου 11
(3)τουΝόμου.
(3)Δυνατότηταδιεύρυνσης τηςσύνθεσης Εφετείου πουασκείαρμοδιότητακάτωαπότοάρθρο 11
(3)υπάρ- 1 0 χει σύμφωνα και όπως καθορίζεται στην απόφαση HadjiSawa v. TheRepublic(19S6)2GLR. 154.
(4)Οι αιτήσεις απορρίπτονται. Το σκεπτικό της απόφασηςθαδοθεί στις 16Απριλίου 1991,ηώρα9:30 1 5 π.μ." Από την πιο πάνω ομόφωνη απόφαση προκύπτει σαφώς ότι η Ολομέλεια του Δικαστηρίου εξέφρασε την ετυμηγορία της δέστε παράγραφο
(1)της απόφασης της αναφορικά με τη δευτεροβάθμια δικαιοδοσία του τριμε λούςΕφετείουπουορίζεταισύμφωναμετιςδιατάξειςτου 20 άρθρου 11
(3)τουπερίΑπονομής τηςΔικαιοσύνης(Ποικίλαι Διατάξεις)Νόμου του 1964 (Νόμος αρ. 33 του 1964) καιτόνισεότι η δικαιοδοσίααυτή στους τομείς τουΑστι κούκαιτουΠοινικούΔικαίουπεριλαμβάνεικαιτηνεξου σίαγιααπόκλισηήαπομάκρυνση απόπροηγούμενηαπό- 25 φάση και ότι η άσκηση αυτής της εξουσίας ούτε μεταβάλλεταιούτεεπηρεάζεταιαπότηναριθμητικήσύνθε σητου Εφετείου. Προκύπτειακόμαότι ηΟλομέλεια εξέ φρασε την ετυμηγορία της αναφορικά με τη μορφή της διαδικασίας που πρέπει ναακολουθείται απόδιάδικοσε 30 ποινικήή πολιτικήέφεσηοοποίοςισχυρίζεταιότισυντρέ χουνλόγοιδιεύρυνσης τουτριμελούς Εφετείου. Επίτου προκειμένου ηΟλομέλεια αποφάνθηκε,δέστεπαράγραφο
(2)της απόφασης της,αφενός ότι δε χωρεί Πρωτογενής Εναρκτήρια Αίτηση ή άλλο ένδικο μέσο για την έκδοση 35 από την Ολομέλεια τουαιτούμενου στις Αιτήσεις εκείνες διατάγματοςήδιατάγματοςγιατημεταβολήή τηδιεύρυν348 2 ΑΛΛ. Γενικός Εισαγγελέαςν.ΛαζαρίΑη&άλλον Πογιατζής, Λ. σητης σύνθεσης του Δικαστηρίου το οποίοορίζεταιβάσει του άρθρου 11
(3)τουΝόμου. Αφετέρου, ηΟλομέλεια κα θόρισε, δέστε παράγραφο
(3)της απόφασης της, ως την ορθήδιαδικασία για τη διεύρυνση της σύνθεσης του Εφε5 τείου, τη διαδικασίαπουκαθορίστηκε στην απόφαση Χατζησάββα ν.Δημοκρατίας
(1986)2 Α.Α.Δ. 154,δηλαδή την υποβολή σχετικής αίτησης στο -ίδιο το τριμελές Εφετείο στο οποίο αναγνωρίζειαρμοδιότηταναδώσει οδηγίεςγια τη διεύρυνση του. Ηρητή αυτήυιοθέτηση τηςαπόφασης 10 Χατζησάββα προσδίδει στην απόφασηαυτή ιδιαίτερη βα ρύτητα, ιδιαίτερα εν όψει του γεγονότος ότι δε γίνεται ταυτόχρονα μνεία στην υπόθεσηAl-Hamad ν. Αστυνομίας
(1988)2Α.Α.Δ. 164. Πέραντηςαναφοράςτηςστηνυπόθε ση Χατζησάββα, ούτε η ομόφωνη απόφασητου Δικαστη*5 ρίου,ούτε το σκεπτικό της απόφασης πουεξέδωσε οΠρό εδρος Α. ΛοΤζου στις 16 Απριλίου 1991 με τη σύμφωνη γνώμη πέντε άλλων Δικαστών που μετείχαν στη σύνθεση της Ολομέλειας του Δικαστηρίου,περιέχει οτιδήποτε σχε τικό με τα κριτήρια που πρέπει να εφαρμόζειτο τριμελές 20 Εφετείο στην άσκηση της διακριτικής του εξουσίας να διατάξειτηδιεύρυνσητου. Οι υπό εξέταση αιτήσεις του Γενικού Εισαγγελέα κατα χωρήθηκαν μετά και σαν αποτέλεσμα της απόφασης της Ολομέλειας στις Αιτήσειςαρ. 1/91 και2/91 ΓενικόςΕισαγ25 γελέας ν. Αρτεμίου και άλλου (ανωτέρω),στηρίζονταιδε, μεταξύ άλλων, "στις εξουσίες και την πρακτικήτου Ανω τάτου Δικαστηρίου σύμφωνα με την απόφασηΧατζησάβ βα ν. Δημοκρατίας". Στην υπόθεση Χατζησάββα ο εφεσείων είχε υποβάλει 30 έφεση εναντίον της καταδίκηςτου από το Κακουργιοδι κείο Λευκωσίας γιατο αδίκημα του φόνουεκ προμελέτης. Στις 16Σεπτεμβρίου 1985 ο δικηγόροςτουεφεσείοντακα ταχώρησεγραπτήαίτησηστην ενλόγω έφεση μεαίτημανα εκδικαστεί ηέφεση απότην Ολομέλεια του Ανωτάτου Δι35 καστηρίόυ. Στηντακτικήεβδομαδιαίαδιοικητικήτουσυ νεδρία της 1ης Νοεμβρίου 1986 το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάσισε να παραπέμψει την αίτηση για εκδίκασηαπό το τριμελές Εφετείοπουείχε δεόντως συσταθεί κάτωαπό 349 Πογιατζής, Δ. ΓενικόςΕισαγγελέας ν.ΛαζαρίΑη&άλλον
(1991)τοάρθρο 11
(3)τουΝόμουαρ. 33 του 1964 γιαναασκεί τη δευτεροβάθμια δικαιοδοσία του Ανωτάτου Δικαστηρίου και ενώπιον του οποίου ηέφεση είχε οριστεί γιαακρόαση πριν ο δικηγόρος του εφεσείοντα υποβάλει την αίτηση του. Κατά την ακρόασητης αίτησης θεωρήθηκε σκόπιμο 5 να εξεταστεί ως προκαταρκτικό νομικό θέμα κατά πόσο τοτριμελές Εφετείαείχε δικαιοδοσίαναεπιληφθεί τηςαί τησης ή κατά πόσο η Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστη ρίου είχε αυτήτηδικαιοδοσία. Τηναπόφασητηςπλειοψη φίας (Α. Λο'ιζου και Δ. Δημητριάδης,ΔΔ, διαφωνούντος 10 του Γ. Πική, Δ.) εξέδωσε ο Δικαστής Α. Λοΐζου (όπως ήταν τότε). Αφού αναφέρθηκεστις πρόνοιες τωνάρθρων 3
(1), 9και 11 του Νόμουαρ. 33 του 1964, και στηνανάθε σηαπότο Ανώτατο Δικαστήριο της άσκησης τηςδευτερο βάθμιας δικαιοδοσίας του στον ίδιο και στους Δικαστές ^ Δημητριάδη και Πική κατά τον ουσιώδη χρόνο, ο Δικα στής Λοΐζου είπε ταεξής στησ. 159: "This assignment in my view constitutes, a sufficient in Law authority to deal with it without of course meaning that a nomination undersubsection 3 of section 11of the 20 Law confines the appellate jurisdiction to the Bench of three so nominated for a period of four months. To my mind a nomination under the said section does not take away the power of the Court or of the Bench engagedin a case to take over or be enlarged for the purpose of 25 hearing an appeal if need arises or if it is a proper caseto doso intheinterests of justice." Από το πιο πάνωαπόσπασμα προκύπτεισαφώςότι το Εφετείο όχι μόνο αναγώρισε την ύπαρξη διακριτικής εξουσίας να διευρυνθεί προςτο σκοπό εκδίκασης οποιασ- 30 δήποτε έφεσης, αλλά καθόρισε επίσης σε γενικές γραμμές πότε ηεξουσία αυτήπρέπεινα ασκείται. Το Εφετείο είπε επίτουπροκειμένου ότι ηδιεύρυνση δέονναγίνεταιοπο τεδήποτεφαίνεταιότι είναι αναγκαίαήανενδείκνυταιγια τοσυμφέρον τηςδικαιοσύνης. *5 Στο σημείο αυτό θα πρέπει να επισημάνω ακόμα μια φοράότι στην ομόφωνηαπόφασητηςΟλομέλειας στις Αι350 2 ΑΛΛ. Γενικός Εισαγγελέαςν.ΛαζαρΙδη&άλλον Πογιατζής, Λ. τήσεις 1/91 και 2/91 Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρα τίας ν.Αρτεμίου και άλλου (ανωτέρω)τονίζεταιότιδυνα τότητα διεύρυνσης της σύνθεσης Εφετείου που ασκείαρ μοδιότητακάτωαπότοάρθρο 11
(3)υπάρχεισύμφωνακαι 5 όπωςκαθορίζεταιστηναπόφασηΧατζησάββα ν. Δημοκρα τίας (ανωτέρω). Θα πρέπει επιπρόσθετα νααναφέρωότι το πιο πάνω απόσπασμα από την απόφαση Χατζησάββα αναφέρεται αυτούσιο και υιοθετείται στο σκεπτικό της απόφασης Γενικός Εισαγγελέας ν. Αρτεμίου και άλλου 10 (ανωτέρω) που εξέδωσε ο Πρόεδρος του Δικαστηρίου Α. Λοΐζου μετησύμφωνηγνώμηπέντεάλλων Δικαστών. Προκύπτει απόταπιο πάνωότι ηδιακριτικήευχέρεια που καθόρισε η απόφαση Χατζησάββα αναφορικά με τη δυνατότητα διεύρυνσης τηςσύνθεσης τριμελούς Εφετείου, 15 όπως έχει επιβεβαιωθεί στην υπόθεση Γενικός Εισαγγελέ ας ν. Αρτεμίου και άλλου (ανωτέρω),είναι πολύ πλατιά και μπορεί νακαλύπτειδιάφορεςκατηγορίεςήμορφέςπε ριστατικών, φτάνει να οδηγούν εύλογα στο συμπέρασμα ότι ηδιεύρυνση θαεξυπηρετήσει το συμφέρον τηςδικαιο20 σύνης. Υπάρχει όμωςκαιηυπόθεσηAl-Hamad ν. Αστυνομίας (ανωτέρω) στην οποία ο Δικαστής Πικής, εκδίδων την ομόφωνη απόφασητου Εφετείου (Μαλακτός, Πικής και Παπαδόπουλος,ΔΔ.) είπεταεξής στηα 169: 25 "The importance of a case, its complexity and factors relevant to the desirability of directing an enlarged constitution of the Court are, as it emerges from the above, very much matters for evaluation by the Court. Whether anenlarged benchwillbe directed is ultimately a 30 matter of discretion for theCourt." Στησ.170αναφέρονταικαιταεξής: 35 "We are disinclined to lay down any hard andfast rules or, indeed, attempt to define comprehensively the circumstances under which an appellate bench may be numerically enlarged. Hie practice of the Supreme 351 Πσγιατζής, Δ. Γενικός Εισαγγελέας ν.ΛαζαρίΑη &άλλον
(1991)Court, in capital cases, was that they should as a rule,be heard by the Full Bench or an enlarged appellate bench, no doubt because of the irreversible consequences that the outcome of the appeal might have on the life of the appellant. A strengthened bench may be ordered if the 5 legal issue is highly complex and the pooling of judicial resources is likely.to contributeto its elicitation. Tothis list one may contemplate the constitution of a strengthened bench when legal propositions at issue are theobject of directly conflicting decisions of theSupreme 10 Court. In exercising our discretion whether to order the enlargement of the constitution of the Court, it must be appreciated that every issue affecting the rights of the subject is important,as,indeed,is every issueconcerning 15 the administration of justice. The enlargement of the constitution of the Court may be ordered only when the issues raised are of extraordinary importance, either because of theirrepercussions uponthelitigants or wider repercus-sions ontheadministration ofjustice. Againthe 20 importance of the issue in the above sense may not be decisive if the issue is of a legal nature and has been the subject of authoritative judicial pronouncements. We reiterate that the three-Judge bench constituted under Law 33/64, is the natural forum for adjudication on 25 appeal. Any departure from this norm must be strictly justified, so much so, that in the end, it must appear to the Court that a numerically strengthened bench is necessary in theinterests of justice." Εχω τη γνώμη ότι τα συμπεράσματαπου μπορούν να 30 εξαχθούν απότηναπόφασηστην υπόθεσηAl-Hamadείναι ότι(α) Η διεύρυνση της σύνθεσης Εφετείου είναι μέτρο εξαιρετικό και η άσκηση της σχετικής διακριτικήςεξου σίας του Δικαστηρίου επί του προκειμένου πρέπει να 35 ασκείταιμεφειδώκαισεεξαιρετικέςμόνο περιπτώσεις. 352 2Α.Α.Δ. ΓενικόςΕισαγγελέαςν.Λαζαρίδη&άλλου Πογιατζής,Δ. 5 (β) Διεύρυνσηθαπρέπει να διατάσσεται εάνηέφεση εγεί ρει κάποιο νομικό σημείο πολύ πολύπλοκο, η δε αύξηση του αριθμού των Δικαστών που θα μετέχουν στη σύνθεση του Εφετείου είναι πιθανό να συμβάλει στη διαλεύκανση του.Διεύρυνσηθαπρέπει επίσης ναδιατάσσεταιοποτεδή ποτε υπάρχουν επίδικα νομικά θέματα αναφορικά με τα οποία υπάρχουν αντικρουόμενες αποφάσεις του Ανωτά του Δικαστηρίου. (γ) Στις περιπτώσεις που η διεύρυνση του Εφετείου 10 επιοιώκεται για το λόγο ότι διακυβεύονται μεγάλης σπου δαιότητας δικαιώματα των πολιτών, πρέπει να λαμβάνε ται υπόψη ότι όλα ανεξαίρεταταεπίδικαθέματαπουεπη ρεάζουν τα δικαιώματα των πολιτών, όπως και όλα τα θέματα που αφορούν την απονομή της δικαιοσύνης, ενέ15 χουν κατά κάποιο τρόπο μεγάλη σπουδαιότητα. Όμως, διεύρυνση πρέπει να γίνεται μόνο αν τα θέματαπουεγεί ρονται είναι εξαιρετικής σπουδαιότηταςείτεεξ αιτίας των συνεπειών τους πάνω στους διαδίκους είτε εξ αιτίας των γενικότερων συνεπειών τους πάνω στην απονομή της δι20 καιοσύνης. Ακόμα και ηεξαιρετικήσπουδαιότητατουθέ ματοςυπότηνπιο πάνωέννοια μπορεί να μην είναικαθο ριστική αντο επίδικο θέμαυπήρξεαντικείμενο αυθεντικής δικαστικής ετυμηγορίας στο παρελθόν. (δ) Οι πιο πάνω περιπτώσεις που δικαιολογούν τη 25 διεύρυνση του Εφετείου δεν εκτίθενται με τρόπο εξαντλη τικό ούτε καν αποτελεί απόπειρα καθορισμού οποιουδή ποτε άκαμπτουκανόνα δικαίου που αν δεν ικανοποιηθεί, το Εφετείο δεσμεύεται νααρνηθείτηδιεύρυνση του. Εκεί νο που απαιτείται στην κάθε περίπτωση είναι να ικανο30 ποιηθεί το Εφετείο ότι ηαριθμητικήδιεύρυνση της σύνθε σης του είναι αναγκαίαγιατοσυμφέρον της δικαιοσύνης. Κατά τη διάρκεια της ακροαματικήςδιαδικασίας προ βλήθηκε ο ισχυρισμός ότι η παρούσαπερίπτωσηδενκαλύ πτεται από τα κριτήρια που καθορίστηκαν στην υπόθεση 35 Al-Hamad(ανωτέρω). Απορρίπτω τον ισχυρισμό αυτό. 'Οπωςέχω ήδηπειδ*^' 353 Πογιατζής, Δ. ΓενικόςΕισαγγελέαςν.Λαζαρίδη& άλλον
(1991)ερμηνεύω την απόφασηAl-Hamad(ανωτέρω)ότι είχε κα θορίσει κατά τρόπο άκαμπτοκαι εξαντλητικό τις περι πτώσεις πουείναι δυνατόναθεωρηθούν ότιικανοποιούν τογενικόκαιμοναδικόκριτήριοπουκαθιέρωσεη απόφα σηΧατζησάββα(ανωτέρω)καιυιοθέτησε η απόφασηΓένι- 5 κόςΕισαγγελέας ν.Αρτεμίου και άλλου(ανωτέρω), δηλα δή την ανάγκη εξυπηρέτησης του συμφέροντος της δικαιοσύνηςμέσωτηςπροτεινόμενης διεύρυνσης. Έχωτη γνώμη ότι ηάσκησητης διακριτικήςευχέρειας τουΔικα στηρίουεπίτουπροκειμένουεξαρτάταιαποκλειστικάαπό 10 τα ιδιαίτεραπεριστατικάτηςκάθευπόθεσης και δεν έχει συρρικνωθεί στα στενά περιθώριατων δυοπεριπτώσεων που παραδειγματικά αναφέρθηκαν στην υπόθεση AlHamad(ανωτέρω). Η διακριτική αυτήεξουσίαθαπρέπει, βέβαια, να ασκείται κατά τρόπο δικαστικό, έχονταςπά ντοτε υπόψη ότι ηδιεύρυνση της σύνθεσης του Εφετείου είναι μέτρο εξαιρετικό. Θαμπορούσα ναπροσθέσω ότι, κρίνονταςαπότις ελάχιστες περιπτώσεις πουέχειζητηθεί μέχρι σήμερα, φαίνεταιότι ωςεξαιρετικόπράγματιμέτρο αντιμετωπίζεται η διεύρυνση από το νομικό κόσμο της 20 Κύπρου. Προβλήθηκε επίσης ο ισχυρισμός ότι, λαμβανομένων υπόψητων λόγων γιατους οποίουςο Γενικός Εισαγγελέ αςζητάτηδιεύρυνση στις δυουπόεξέτασηαιτήσεις,δια πιστώνεται η ύπαρξηκάποιας μορφής αντινομίας προς " τηναπόφασηστην υπόθεσηΓενικός Εισαγγελέας ν.Αρτε μίουκαιάλλου(ανωτέρω). Ούτε αυτός ο ισχυρισμός νομίζω ότι ευσταθεί. Είναι απόλυτα σαφές ότι ηΟλομέλεια στις ΠρωτογενείςΕναρ κτήριες Αιτήσειςαρ. 1/91 και2/91 περιορίστηκε αποκλει- 30 στικά στην απόρριψητου επιχειρήματος του Γενικού Ει σαγγελέα ότι τοτριμελέςΕφετείοδενέχειδικαιοδοσία να ανατρέψει απόφασητης Ολομέλειας του Δικαστηρίου ή άλλουκλιμακίου τουΔικαστηρίουστοοποίομετείχανπε ρισσότεροι απότρεις Δικαστές. Ηβάσητου επιχείρημα- 35 τοςτου Γενικού Εισαγγελέα σήμερα είναι ότι τοτριμελές Εφετείο έχει δικαιοδοσία να ανατρέψει όλες ανεξαίρετα τις αποφάσειςτου Ανωτάτου Δικαστηρίου,αλλάεισηγεί354 2Α.Α.Δ. Γενικός Εισαγγελέαςv.\aXfiQibt\ &άλλον Πογιατζής,Δ. ται ότι είναι επιθυμητό,γιατους λόγους πουέχειαναφέ ρει, ηανατροπή αυτήναγίνεται από διευρυμένο Εφετείο σε περιπτώσεις όπωςή παρούσα. Η τελευταίααυτή εισή γησηπροτείνεται ως ένας απότους λόγους που συνηγο5 ρουνυπέρτηςάσκησηςαπότοπαρόν Εφετείοτηςδιακρι τικής του εξουσίας να διατάξει τη διεύρυνση του. Ο λόγοςαυτόςμπορείκαιπρέπεινασυνεκτιμηθεί μεόλα τα άλλασχετικάπεριστατικάτηςυπόθεσης. Έχω,εντούτοις, τη γνώμη ότι δεν πρέπει νααποδοθεί σ' αυτόνηυπέρμε10 τρη βαρύτητα που ο ευπαίδευτος Γενικός Εισαγγελέας φαίνεταιναπροσδίδεισ'αυτόν. 'Οπωςόμωςκαιναέχουν τα πράγματα, η Ολομέλεια, πλην της αναφοράς της στην απόφαση Χατζησάββα (ανωτέρω), ουδέποτε ασχολήθηκε και ουδέποτε αποφάνθηκε με τηναπόφασητηςστις Αιτή!5 σειςαρ. 1/91 και2/91 πάνωστο επίδικοθέμαπου αντιμε τωπίζουμε σήμερα, ποιες δηλαδήσυγκεκριμένες περιστά σεις δικαιολογούν την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Εφετείου υπέρ τηςδιεύρυνσης του,ή ποιες συγκεκρι μένεςπεριστάσεις συνηγορούν εναντίοντηςδιεύρυνσης. 20 Απ' όλα όσα έχωαναφέρειπιοπάνωπροκύπτειότιτο βασικό ερώτημα που πρέπει ν' απαντηθεί στηνπαρούσα διαδικασία είναι κατά πόσο, λαμβανομένων υπόψη των περιστάσεων της παρούσαςυπόθεσης στο σύνολο τους, η αιτούμενη διεύρυνση της σύνθεσης του τριμελούς αυτού 25 Εφετείου θαεξυπηρετήσει καλύτερατο συμφέρον τηςδι καιοσύνηςή όχι. Υπάρχει όμωςκαιέναδεύτεροθέμαπου αφορά τον εντοπισμό των σχετικών περιστάσεων και τη συνολική βαρύτηταπουπρέπεινααποδοθείσ' αυτές κατά τη συνεκτίμηση τους. Ως προς το δεύτερο αυτόθέμα,οι 30 σχετικές περιστάσεις στην Ποινική Έφεσηαρ.5176 είναι οιεξής: Εν πρώτοις έχουμε την αδιαμφισβήτητηπρακτική του Εφετείουσύμφωναμετηνοποίααπότο 1960 μέχρι τις 19 Οκτωβρίου 1990 που εκδόθηκε ηαπόφασηστην Ποινική 35 Έφεση5063Δημοκρατίαν. Ερμογένουςκαιάλλων,
(1990)2 Α.Α.Δ. 459 το Ανώτατο Δικαστήριο της Δημοκρατίας, κατά την άσκηση της δευτεροβάθμιας δικαιοδοσίας του, εξεδίκαζε εφέσεις εκ μέρους του Γενικού Εισαγγελέαενα355 Πογιατζής,Δ. ΓενικόςΕισαγγελέαςν.Λαζαρ^η&άλλον
(1991)ντίον ποινών πουεπέβαλλαντα ΚακουργιοδικείατηςΔη μοκρατίας, αναφορικά με τις οποίες υπήρχε ισχυρισμός ότι ήταν έκδηλαανεπαρκείς. Αυτήηπρακτική συνεχίστη κε για 30 χρόνια και χωρίς να επέλθει στο μεταξύοποια δήποτε νομοθετική τροποποίηση, απετέλεσε αντικείμενο 5 εξέτασης για πρώτη φορά στην υπόθεση Ερμογένους (ανωτέρω)καιβρέθηκεότι αντιβαίνειπροςτις συνδυασμέ νες πρόνοιες του άρθρου 25
(2)του περί Δικαστηρίων Νόμουτου 1960 και του ΜέρουςV τουπερί Ποινικής Δι κονομίας Νόμου, Κεφ. 155. Το τριμελές Εφετείο Σαββί- 10 δης, Κούρρης και Πογιατζής, ΔΔ. που εξέδωσε την από φαση Ερμογένους (ανωτέρω) είχε υιοθετήσει το σκεπτικό τηςαπόφασηςτης πλειοψηφίας(6προς 1)της Ολομέλειας του Δικαστηρίου στην υπόθεση Γενικός Εισαγγελέας ν. Πουρή και άλλων (ανωτέρω)στην οποίαείχεαποφασιστεί 15 ότι δεχωρεί έφεση εκ μέρους του Γενικού Εισαγγελέα ενα ντίον αθωωτικήςαπόφασηςΚακουργιοδικείου, επεξέτεινε όμως και εφάρμοσε το σκεπτικό αυτόκαιστην περίπτωση ποινής που επιβάλλει το Κακουργιοδικείο. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να προσθέσω ότι κατά τη διάρκεια της 20 ακροαματικής διαδικασίας στην παρούσα υπόθεση ανα φέρθηκεσαν επιχείρημαεναντίοντηςαιτούμενηςδιεύρυν σης το γεγονός ότι ο ευπαίδευτος Γενικός Εισαγγελέας είχε υποβάλει αίτημα για διεύρυνση της σύνθεσης του Εφετείου που εξεδίκαζε την υπόθεση Ερμογένους (ανωτέ- 25 ρω), το οποίο όμως απέσυρε. Δε νομίζω ότι το γεγονός αυτό έχει οποιαδήποτε σημασία. Στην υπόθεση Ερμογέ νους (ανωτέρω) ο Γενικός Εισαγγελέας δεν αντιμετώπιζε στην επιχειρηματολογία του οποιαδήποτεδικαστική από φαση εναντίον του πλην εκείνη στην υπόθεση Πουρή 30 (ανωτέρω) η οποία, όμως, αφορούσε αθωωτική απόφαση Κακουργιοδικείου καιόχι ποινή. Εξ άλλου υπήρχε τοδε δομένο της καθιερωμένης πρακτικήςστην οποία έχω ανα φερθεί,την οποία ερμήνευε ως έμπρακτηαναγνώρισητου δικαιώματος του ναεφεσιβάλλει ποινές που επέβαλλαντα 35 Κακουργιοδικεία για το λόγο ότι είναι έκδηλα ανεπαρ κείς. Ένα άλλο γεγονός που πρέπει να συνεκτιμηθεί στην παρούσα υπόθεση είναι η τεράστια σημασία που έχει το 356 \ 2Α.Α.Δ. ΓενικόςΕισαγγελέαςν.ΛαζαρίΛη&άλλον Πογιατζής,Δ. νομικόθέμαπουεγείρεται στην έφεσηενόψει τωνγενικό τερων συνεπειών του πάνωστην απονομήτηςδικαιοσύ νης. Ο Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας είναι ο πρώτος ανάμεσα στους Ανεξάρτητους Αξιωματούχους 5 τηςΔημοκρατίαςγιατον οποίογίνεται ρητήπρόνοιαστο Μέρος VI τουΣυντάγματος. Τόσο οίδιοςόσοκαιοΒοη θός Γενικού Εισαγγελέα έχουν,σύμφωναμετηνπαράγρα φο 3 του άρθρου 112 του Συντάγματος,το δικαίωμα "να ακούονται υπό παντός δικαστηρίου ή δικαστού", ο δε 10 ρόλος καισυμβολήτουστηναπονομήτηςδικαιοσύνηςδεν επιδέχεται αμφισβήτηση. Το νομικό θέμα που εγείρεται στην έφεσηαφοράταγενικότερα δικαιώματατου Γενικού Εισαγγελέα στον τομέατων εφέσεων σε ποινικέςδιαδικα σίες σύμφωνα μετους ισχύοντες νόμους,καικατ' επέκτα1 5 .ση τογενικότερο ρόλο τουσε θέματααπονομήςτης δικαι οσύνης. Το νομικό θέμαπου εγείρεται στην ποινική έφεση αρ. 5176 εκτός απότησπουδαιότηταπου ενέχει υπότην πιο πάνω έννοια, μπορεί εύλογα ναχαρακτηριστεί ωςδύσκο__ λο καιπολύπλοκο παρά ως εύκολο και απλό. Έχω προ σωπικήγνώσητουγεγονότος αυτούγιατίμετείχαστησύν θεση του τριμελούς Εφετείου στην υπόθεση Ερμογένους (ανωτέρω) την απόφασητης οποίας ο ευπαίδευτοςΓενι κός Εισαγγελέας μαςκαλείναανατρέψουμε. 25 Συνεκτιμώντας τα πιο πάνω ουσιώδη περιστατικά, κλίνω υπέρ της άποψης ότι συντρέχουν επαρκείς λόγοι γιατηνάσκησητηςδιακριτικήςεξουσίας πουέχειτο Εφε τείο αυτό,υπέρτηςδιεύρυνσης τηςσύνθεσης του, πράγμα πουθαεξυπηρετήσει καλύτερατοσυμφέρον της δικαιοσύ30 νης. Το συμπέρασμα μου αυτό, αφενός, δικαιολογείται από τις εξαιρετικές περιστάσεις της υπόθεσης και, αφετέ ρου, μπορεί να λεχθεί ότι συνάδει με τις αποφάσεις Χα τζησάββα(ανωτέρω) και Αρτεμίου (ανωτέρω) χωρίς να αντιμάχεται καθ' οιονδήποτε τρόπο την απόφαση Ai 35 Hamad(ανωτέρω). Εν όψει της απόφασης μου υπέρ της αιτούμενηςδιεύ ρυνσης τον παρόντος Εφετείου για τους οχοπούς της 357 Πογιατζής, Δ. ΓενικόςΕισαγγελέαςν.ΛαζαρίΛη&άλλον
(1991)ακρόασηςτης Ποινικής Έφεσης αρ. 5176 κατά τηνοποία τόσοηαπόφασηΕρμογένους(ανωτέρω) όσοκαιη απόφα σηΠουρή(ανωτέρω) θαεπανεξεταστούν,και εν όψειτου γεγονότος ότι ηεπανεξέταση της απόφασηςΠουρή (ανω τέρω) αποτελεί το ουσιαστικό αντικείμενο στην Ποινική 5 Έφεση αρ. 5292ηοποίακατάπάσαπιθανότητααναμένε ταινασυνεκδικαστεί με την 5176, τάσσομαι υπέρ τηςαι τούμενης διεύρυνσης καιγιατους σκοπούς τηςακρόασης τηςΠοινικήςΈφεσηςαρ.
- Εκδίδω, ως εκ τούτου,διάταγμα για τον οριαμό από 10 τον Πρωτοκολλητή των Ποινικών Εφέσεων αρ. 5176 και 5192 ενώπιον Εφετείουτουοποίουη σύνθεση ναδιευρυν θείαπότριμελήσετουλάχιστονεπταμελή. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ, Δ.: Είχα την ευκαιρίαναμελετήσω και τις δυο αποφάσειςπου ετοίμασαν οι αδελφοί Δικά- 15 στέςΠικήςκαι Πογιατζής. Το όλο θέμα με απασχόλησε ιδιαίτερα και μετά από πολλή περίσκεψη,κατάληξαότι συμφωνώ μετηναπόφα σητου κ. Πογιατζή. Οι αιτήσεις του Γενικού Εισαγγελέα θαπρέπει,κατά 20 την άποψη μου, να αντικρυστούν μέσα από ευρύτερα πλαίσιακαι όχι ναπεριοριστούν στο βασικότου αίτημα περί δεσμευτικότητας των αποφάσεων του Εφετείου, ανάλογα με την αριθμητικήτου σύνθεση, θέση που έχει εξάλλου ανατραπεί στηνυπόθεσηΓενικός Εισαγγελέας ν. 25 Αρτεμίου& άλλου,Πρωτογενείς Εναρκτήριες Αιτήσεις1/ 91 και 2/91, ημερ. απόφασης 28.3.91, σκεπτικό ημερ. 16.4.
- Αυτήη προσέγγιση υπαγορεύεται,κατάτηνάποψη μου, από τηδιάχυτηθέση τουΓενικού Εισαγγελέα,πωςηδιεύ- 30 ρυνση επιζιτιάταιγιατί ηεπιδιωκόμενη αναθεώρησητης υπόθεσης Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Πονρήκαι άλλων
(1979)2 Α.Α.Δ. 15, είναι ένα νομικό θέμαπολύμεγάληςσημασίας. 358 \ 2Α.Α.Δ.ΓενικόςΕισαγγελέαςν.Λαζαρίόη&άλλονΧρυσοστομής, Δ. 5 Συμφωνώ με αυτή τη θέση του Γενικού Εισαγγελέα, γιατί πράγματι τονομικόθέμαπουεγείρεται στις εφέσεις ενέχει μεγάλησπουδαιότητα καιπρέπειναείναιδύσκολο και περίπλοκο. Επίσης,μετηδιεύρυνσητου Εφετείου θα επιτευχθείβεβαιότητατουΔικαίου. Κάτωαπό τις συνθήκες καισύμφωνα μετηνυπόθεση Χ'Ίάββα ν.Δημοκρατίας
(1986)2 Α.ΑΑ 154, κρίνωότι είναι προς όφελος της δικαιοσύνης το Εφετείο ναδιευ ρυνθεί. Επίσης, συμφωνώκαιμετουςλόγους που αναφέ10 ρειοκ. Πογιατζήςστην απόφασητουκαιασκώτηδιακρι τική μου ευχέρεια υπέρ της διεύρυνσης του Εφετείου κατάτοντρόποπουοκ. Πογιατζής εισηγείται. ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ :ΟιαιτήσειςτουΓενικού Εισαγγελέαγί νονταιδεκτέςκατάπλειοψηφία. 15 Η σύνθεση του Εφετείου το οποίο θα επιληφθεί των εφέσεων θακαθορισθεί απότοΑνώτατοΔικαστήριο. Διαταγήωςανωτέρω. 359