(1991)30Μαΐου 1991 [ΠΙΚΗΣ, ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ,ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, ΚΩΝΓΓΑΝΤΙΝΙΔΗΣ,Δ/στές] VENUS FINANCEANDBUILDINGCOMPANYLIMITED, Εφεσείοντες-Αιτητές, v. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ,ΜΕΣΩ 1.ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ,
- ΕΦΟΡΟΥ ΦΟΡΟΥΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ, Εφεσψλήτων-Καθ' ων η Αίτηση. (Αναθεωρητική ΈφεσηΑρ. 873). Φορολογία — Υπολογισμός φορολογητέου εισοδήματος ιδιωτικής εταιρείας περιορισμένης ευθύνης — Ο προσδιοριμός της αξίας τον εμπορικού αποθέματος (τρέχουσα αξία ήκόστος, όποιο είναι το χαμηλότερο) — Το πρόβλημα της αποτίμησης ημιτελούς οικο δομής στα κατεχόμενα — Η ακίνητη ιδιοκτησία στα κατεχόμενα 5 δεν μπορεί κατά τη νομολογία να θεωρηθείοριστικά αποξενωμένη από τους ιδιοκτήτες της ούτε ηεκμετάλλευση της από αυτούς ορι στικά διακοπείσα — Εύλογα επιτρεπτός υπό τις συνθήκες αυτές ο προσδιορισμός της αξίας της ημιτελούς οικοδομής μεβάση τοαρ- « Q χικό της κόστος αφού είναι εκτων πραγμάτων αδύνατο να υπολογισθεί ηαγοραία αξία της. Η παρούσα έφεση στρέφεται κατά της πρωτόδικης απόφασης που επικύρωσε την απόφαση του Εφόρου ΦόρουΕισοδήματος με την οποία απορρίφθηκε διεκδίκηση της εφεσείουσας εταιρείας αναφορικά με έκπτωση για σκοπούς φόρου εισοδήματος του 15 ποσούπουδαπάνησεγιατηνανέγερσηοικοδομήςστην Κερύνειαη οποία έμεινε ημιτελής λόγω τηςτουρκικής εισβολής. •Η αντιδικίαεντοπίζεταιστοότι ηεφεσείουσα υποστηρίζει πως το γεγονός της εκ των πραγμάτων εγκατάλειψης της ημιτελούς οι κοδομήςστακατεχόμεναθαέπρεπεεύλογαναοδηγήσει στοσυμπέ- 20 ρασμα της εκμηδένισης ή τουλάχιστον της ουσιαστικής μείωσης της αξίας της ενώ ο Έφορος έχρινε ότι εξαιτίας τηςαδυναμίας αποτίμησης,υπότις σημερινές συνθήκες,τηςτρέχουσαςαξίαςτης οικοδομής, η μόνη διέξοδος ήταν ο προσδιορισμός αυτής της αξίας με βάσητο ιστορικό ονομαζόμενοκόστος της δηλαδήτοκό στος ανέγερσης της. Τηλύση αυτήθεώρησε εύλογη το πρωτόδικο 25 Δικαστήριο υιοθετώντας και παρόμοιες νομολογιακές προσεγγί- 364 3 ΑΛΛ. Venus Financev.Δημοκρατίας σεις τις οποίες όμως δεν αποδέχτηκε η εφεσείουσα εταιρεία εμμέ νοντας στο μη εύλογο της χρησιμοποίησης του κόστους ως βάσης γιατονπροσδιορισμό τηςαξίαςτηςοικοδομής. 5 10 15 Κοινά αποδεκτό ήταν το ότι η οικοδομή περιλαμβανόταν στο εμπορικό απόθεμα της εφεσείουσας πουαποτελεί και βάσηυπολο γισμού του φορολογητέου εισοδήματος και μάλιστα σύμφωνα με την καθιερωμένη λογιστική πρακτικήτης αποτίμησης του με βάση είτε την τρέχουσα αξία του είτε το κόστος του, όποιο απότα δύο είναι τοχαμηλότερο. Δεν ήτανηθέση της εφεσείουσας ότι θαέπρεπεναθεωρηθεί ότι έχει χάσει οριστικά την εν λόγω ακίνητη περιουσία της. Και η πρωτόδικηαπόφασηείχευιοθετήσει το νομολογιακό πόρισμα ότι οι εγγεγραμμένοι ιδιοκτήτες ακίνητης περιουσίας που κατέχεται από τα τουρκικά στρατεύματα, όσο και αν παρατείνεται αυτή η παράνομηκατοχή, δεν μπορεί να θεωρηθούν ότι τηναποστερήθηκαν οριστικά ήότι ηεπιχείρηση τους σε σχέση με αυτή διακόπηκε οριστικάκαιμόνιμα. Το Ανώτατο Δικαστήριο,απορρίπτοντας την έφεση, αποφάσισε ότι: 2(\ 25 30
- Οι ισχυρισμοί της εφεσείουσας εταιρείας είναι υποθετικοί και δεν προσφέρουν οποιοδήποτε μέτρο για τον υπολογισμό της αξίας τηςοικοδομής.Το αποτέλεσμα στο οποίοθαοδηγούσε ηυιο θέτηση της άποψης της εφεσείουσας, επιχείριση υπολογισμού της αγοραίας αξίας,δεν θαμπορούσε να αιτιολογηθεί με αναφοράσε κάποια συγκεκριμένη μέθοδο υπολογισμού και επομένως θαήταν αυθαίρετο.
- Κάτωαπότις εξαιρετικές συνθήκες πουέχει επιβάλει η τουρ κικήκατοχή, πουόμως δεν μπορεί παρά να θεωρείται προσωρινή, έχοντας υπόψη πως δεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι η οικοδομή της εφεσείουσας εταιρείας δεν έχει αξίακαι πως ηοικοδομή είναι εκ των πραγμάτων αδύνατο να αποτιμηθεί με βάση την αγοραία αξία της,ο προσδιορισμός αυτήςτης αξίας με βάσητο αρχικόκό στος ανέγερσης τηςοικοδομής,ήτανεπιλογή εύλογαεπιτρεπτή. Η έφεσηαπορρίπτεται χωρίς έξοδα. Αναφερόμενες υποθέσεις: 35 George Tsimon Ltd. v. TheRepublic
(1980)3 C.L.R. 32V Geo. Pavlides Ltd. v.Republic
(1980)3 C.L.R. 345Finart Construct Ltd. v. TheRepublic
(1984)3 C.L.R. 29HadjiKyriacos Co. Ltd.v.TheRepublic
(1986)3 C.L.R. 1598- Αρ. υ Stassinos InvestmentsandFinance Ltd. v. TheRepublic(Προσφυγή Αρ. 121/83 ημερ. 10.8.1990). 365 Venus Financev. Δημοκρατίας
(1991)'Εφεση. ΈφεσηεναντίοντηςαπόφασηςτουΠροέδρουτουΑνώ τατουΔικαστηρίου Κύπρου(Α. Λοΐζου, Πρ.)που δόθηκε στις29Νοεμβρίου, 1988 (ΑριθμόςΠροσφυγής212/86)*με τηνοποίααπορρίφθηκεηπροσφυγήτωνεφεσειόντων εναντίον της φορολογίας εισοδήματος που τους επιβλήθηκε για ταφορολογικάέτη1980,1981και 1982. 5 Στ.Καρύδης, για τουςεφεσείοντες. Α. Ευαγγέλου,Ανώτερος ΔικηγόροςτηςΔημοκρατίας, 1 Q για τουςεφεσίβλητους. Cur. adv. wit. ΠΙΚΗΣ,Δ.: ΤηναπόφασητουΔικαστηρίου θαδώσει ο Δικαστής Γ.Κωνσταντινίδης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣΔ:Το 1972 ηεφεσείουσα εταιρεία 15 άρχισετην ανέγερση οικοδομήςστην Κερύνεια.Η τουρκι κή εισβολή βρήκε την οικοδομή ημιτελή. Η εφεσείουσα εταιρεία διεκδίκησεως έκπτωσηγιασκοπούς φόρουεισο δήματοςτοποσόπουδαπάνησε. Υποστήριξεπωςτογεγο νός ότι κατάταχρόνιαπουμεσολάβησανη οικοδομήβρί- 20 σκεται εγκαταλειμένη καιασυμπλήρωτηστην περιοχήτης Δημοκρατίαςπουκατέχουντατουρκικάστρατεύματα, θα έπρεπε εύλογα να οδηγήσει στο συμπέρασμα πως ηαξία τηςεκμηδενίστηκε ήτουλάχιστο μειώθηκεουσιαστικά. ΟΈφοροςΦόρου Εισοδήματοςαπόρριψετηδιεκδίκη- 25 ση. Ηπροσφυγήτης εφεσείουσας σε σχέσημετηφορολο γία πουτηςεπιβλήθηκεγιαταφορολογικάέτη 1980, 1981 και 1982 απορρίφθηκεκαιη επίδικηαπόφαση επικυρώθη κε. Ηεφεσείουσα επιμένει στη θέσητης και εφεσιβαλλει την πρωτόδικη απόφαση. *
(1988)3C.L.R.2M8. 366 3 ΑΛΛ. Venus Financev. Δημοκρατίας Κωνσταντινίδης,Δ. Η εφεσείουσα είναι ιδιωτική εταιρεία περιωρισμένης ευθύνης. Δουλειά της είναι ηανέγερση και πώληση οικο δομών. Είχε αρχίσει την ανέγερση της οικοδομής στην' Κερύνεια για να την εκμεταλλευθεί με τον πιο πάνω 5 τρόπο. Είναι δεκτό ότι η οικοδομή περιλαμβανόταν στο εμπορικό απόθεμα (trading stock) της εφεσείουσας. Για τον υπολογισμό τουφορολογητέου εισοδήματοςπροσδιο ρίζεταικατάτοτέλοςκάθεφορολογικού έτους η αξίατου 1Q εμπορικού αποθέματος.Ημείωση τηςαξίαςτου οδηγεί σε έκπτωσηαπότοφορολογητέο εισόδημα. Δεν ήτανη θέσητηςεφεσείουσας ότιθαέπρεπεναθεω ρηθεί ότι έχει χάσει οριστικά την ακίνητη περιουσία της που περιγράψαμε. Όπως έχει αποφασιστεί κατάτην εξέ15 τάση όχι όμοιου αλλά συναφούς θέματος στις υποθέσεις George Tsimon Ltdv. TheRepublic
(1980)3 CLR321και Geo Pavlides Ltdv. Republic
(1980)3 CLR 345πουυιοθε τήθηκανκαιμετηνπρωτόδικη απόφαση,οι εγγεγραμμένοι ιδιοκτήτες ακίνητης περιουσίας που κατέχεται από τα 20 τουρκικά στρατεύματα,όσο και αν παρατείνεται αυτή η παράνομη κατοχή, δεν μπορούν να θεωρηθούν ότι την αποστερήθηκανοριστικάήότιη επιχείρησητους σεσχέση μεαυτήδιακόπηκεοριστικάκαιμόνιμα. Η αντιγνωμία στην υπόθεση αυτή περιορίζεται στον 25 τρόπο με τον οποίο θαέπρεπεναυπολογιστεί ηαξίατης ημιτελούς οικοδομής στην Κερύνεια ως εμπορικού απο θέματος. Η φύση του θέματος που πρέπει να εξεταστεί, καθιστάπεριττήτηναναφοράσε αριθμούς. ~0 Συμφωνούν οι δύο πλευρές πως σύμφωνα με τηνκα θιερωμένη λογιστικήπρακτικήτο εμπορικό απόθεμα πρέ πεινααποτιμάταιμεβάση είτετηντρέχουσα αξίατουείτε τοκόστος του,όποιοαπόταδύοείναιτοχαμηλότερο. Ο Έφορος έκρινε πως εξαιτίας της αδυναμίας αποτί μησης,κάτωαπότιςσημερινές συνθήκες,τηςαξίαςτηςοι35 κοδομής με βάσητην τρέχουσα αξίατης,ημόνη διέξοδος ήτανοπροσδιορισμός αυτήςτης αξίαςμεβάσητο ιστορι κό,όπωςονομάζεται, κόστος της,δηλαδήμεβάση τοποσό 367 Κωνσταντινίδης,Δ. VenusFinanceν. Δημοκρατίας
(1991)που δαπανήθηκε,σύμφωνα μετους λογαριασμούς,γιατην ανέγερση της. Έτσι,ηαξία τηςοικοδομής κατά το χρόνο της τουρκικής εισβολής και κατά τοχρόνο τηςφορολόγη σης της εφεσείουσας εξισώθηκε και η διεκδίκηση έκπτω σης που στηρίχτηκε στην υπόθεση ότι η αξία τηςοικοδο- 5 μής εκμηδενίστηκε ή τουλάχιστο μειώθηκε, απόμεινε χωρίς πραγματικήστήριξη. ΤοπρωτόδικοΔικαστήριοθε ώρησε εύλογηαυτή τηλύση. Υιοθέτησετηνπαρόμοια προ σέγγιση στις υποθέσεις Finart Construct Ltd v. The Republic
(1984)3 CLR29 και HadjiKyriacosCo. Ltd.,v. 10 The Republic
(1986)3 CLR 1598 και, όπως σημειώσαμε, απόρριψετηνπροσφυγή*. Ο δικηγόρος τηςεφεσείουσας επιχείρησε διάκρισημε ταξύ της υπόθεσης αυτής και των προηγούμενων. Και στις δύο το εμπορικό απόθεμα ήταν οικόπεδα. Εξήγησε ^ πως στην περίπτωση οικοδομής ηπιθανότηταμείωσης της αξίας της με το πέρασμα των χρόνων είναι πιο μεγάλη ιδιαίτερα όταν παράμεινε ατέλειωτη. Συμπλήρωσε πως και εφόσον δενθα μπορούσε ναθεωρηθεί ότι η αξία της 20 οικοδομής εκμηδενίστηκε τουλάχιστον θαέπρεπε να γίνει δεκτό ότι μειώθηκε σε μεγάλο βαθμόέτσι που ναμηείναι λογικό ναεξισώνεται μετοαρχικόκόστος ανέγερσηςτης. Επομένως, κατάληξε, η χρησιμοποίηση του κόστους ως βάσηςγια τονπροσδιορισμό της αξίαςτης οικοδομής,δεν 25 ήταν εύλογη. Δεν μπορούμε να συμφωνήσουμε. Ο συλλογισμός της εφεσείουσας εταιρείας είναι υποθετικός καιδενπροσφέ ρει οποιοδήποτε μέτρο γιατονυπολογισμό τηςαξίας της οικοδομής μετοντρόποπουεισηγείται. Ενώ ηεφεσείουσα 30 επικαλείται τηλογιστική αρχήπου αναφέραμε στην αρχή, εισηγείται την υιοθέτηση ωςκριτηρίου τηςαγοραίας αξίας της οικοδομής χωρίς όμως ναεξειδικεύει και τη μέθοδο * Βλ. επίσης τηνμεταγενέστερη υπόθεση Stassinos Investments and Finance Ltd. v.TheRepublic (Αρ. υπόθεσης 121/83 της 10ΐ)ςΑυγού στου1990). 368 3 A.A.A. 5 Venus Financev.Δημοκρατίας Κωνσταντινίδης,Δ για τονπροσδιορισμό αυτής της αξίας,που είναι το ζη τούμενο. Το αποτέλεσμα στο οποίο θαοδηγούσε ηυιοθέ τησητηςάποψηςτης εφεσείουσας δενθαμπορούσε να αι τιολογηθεί μεαναφοράσε κάποια συγκεκριμένη μέθοδο υπολογισμού και,επομένως,θαήταναυθαίρετο. Κάτω απότιςεξαιρετικές συνθήκες πουέχει επιβάλει η τουρκικήκατοχή,πουόμωςδεν μπορεί παρά ναθεωρεί ται προσωρινή, έχοντας υπόψη πως δενμπορεί να υπο10 στηριχθεί ότι ηοικοδομή τηςεφεσείουσας εταιρείαςδεν έχει αξία καιπως ηοικοδομή είναι εκτων πραγμάτων αδύνατο νααποτιμηθείμεβάσητηναγοραίααξία της,ο προσδιορισμός αυτήςτηςαξίας μεβάσητοαρχικόκόστος ανέγερσης της οικοδομής,ήτανεπιλογή εύλογαεπιτρεπτή. 15 Συμφωνούμε μετην πρωτόδικη απόφασηκαιαπορρί πτουμε την έφεση. Έχονταςυπόψητης ιδιαίτερεςσυνθή κεςτηςυπόθεσης,δενθαεπιδικάσουμεέξοδα. Ηέφεσηαπορρίπτεταιχωρίςέξοδα. 369