clr/1991/1991_3_433.pdf

(1991)κε από/τον Υπουργό Εσωτερικών βάσει του Περί Επιτάξεως Ιδιο­ κτησίας Νόμου του 1962 (Ν.21/62) και με το οποίο επιτασσόταν για σκοπούς δημόσιας ωφέλειας όλη ηκινητή καιακίνητη ιδιοκτη­ σία των τουρκοκυπρίων1που δεν χρησιμοποιούνταν από αυτούς, αρμόδιο όργανο γιατην εκτέλεσητου διατάγματοςαυτούθέτονταν η Κεντρική Επιτροπή ηοποία είχεσυσταθεί, μαζί μετις Επαρχια­ κές Επιτροπές,την 18.8.1975απότο Υπουργικό Συμβούλιο. 5 Την 16.4.1986 ηΚεντρική Επιτροπή με απόφασητης είχεθέσει κριτήριαγιατην παραχώρησητουρκοκυπριακήςγεωργικής γης. Με βάση το κείμενο της πιο πάνω απόφασης της Κεντρικής Επιτροπήςήτανεισήγησητων εφεσειόντων ότι οι ΕπαρχιακέςΕπι­ τροπές ήταν το αρμόδιο όργανο για τη λήψη απόφασης όπως η επίδικη. Περαιτέρω δε ισχυρίστηκαν ότι με τον καθορισμό των κριτηρίων ο ρόλος της Κεντρικής Επιτροπήςγια την παραχώρηση της γης που είχε επιταχθεί θαπρέπει να θεωρούνταν ότι εξαντλή­ θηκε. Σύμφωνα με την εισήγηση του εφεσίβλητου το μόνο που είχε σημασία για το ποιο ήταντο αρμόδιο όργανο ήταντο ίδιο το Διά­ ταγμα Επίταξηςπου ρητάεξουσιοδοτούσε την Κεντρική Επιτροπή να εκτελέσει το διάταγμα αυτό διενεργώντας κάθε πράξη για την επίτευξη των σκοπών της Επίταξης και για την διαχείριση της ιδιοκτησίας. \ - ,e 20 Το Ανώτατο Δικαστήριο απορρίπτοντας την έφεση αποφάσισε ότι:

(1)Μόνη πηγήαρμοδιότητας στην υπόθεση αυτήήταν το Διά­ ταγμα Επίταξης. Ο καθορισμός των κριτηρίων και ο τρόπος δια­ τύπωσης της απόφασης της Κεντρικής Επιτροπής δεν οδηγεί στο συμπέρασμα πως αποξενώθηκε αυτήαπότην αρμοδιότητα της για να τημεταβιβάσει στις Επαρχιακές Επιτροπές.

(2)Είναι ουσιώδες για ένασυλλογικό όργανο και ιδιαίτεραγια θέματα μεταβίβασης αρμοδιότητας ητήρηση πρακτικώνπου θαεν­ σωματώνουν την απόφαση όπως απαιτούν στοιχειώδεις λόγοι καλής και χρηστής διοίκησης. MedconConstruction and Others v. Republic (Minister of Finance and Others)

(1968)3 C.L.R.535. 35 Στην παρούσα υπόθεση ούτε η απόφαση για τον καθορισμό των κριτηρίων ούτε ο,τιδήποτε άλλο δείχνουν ότι λήφθηκε απόφαση για τη μεταβίβαση των εξουσιών της Κεντρικής Επιτροπής στις Επαρχιακές Επιτροπές.

(3)Σαφώς η Κεντρική Επιτροπή δεν είχε δικαίωμα να μεταβι- 40 βάσει την αρμοδιότητατης είτεστις ΕπαρχιακέςΕπιτροπές είτε σε οποιοδήποτε άλλο. Είναι δυνατή η μεταβίβαση αρμοδιότητας ορ­ γάνου μόνο αν αυτό επιτρέπεται ή επιβάλλεται από τους κανόνες που ρυθμίζουν την αρμοδιότητα του. Ούτε to Διάταγμα Επίταξης 45 ούτε ο,τιδήποτε άλλο έδωσε στην Κεντρική Επιτροπή εξουσία για 434 25 3 ΑΛΛ. Δημοκρατία ν. Μελέτη μεταβίβασητηςαρμοδιότηταςτης. Η έφεσηαπορρίπτεται μεέξοδα. Αναφερόμενες Υποθέσεις: Medcon Construction andOthers v.Republic

(1968)3 C.L.R. 535Avraam v.CyprusPortsAuthority

(1984)1C.LJt. 1042Evlogimenos v.Republic

(1973)3C.LJi. 18410 Ανάσταση v.Δημοκρατίας (Προσφυγή αρ. 329/89 απόφαση δόθηκε 24.9.1990). Έφεση. Έφεση εναντίον της απόφασης Δικαστήτου Ανώτατου Δικαστηρίου Κύπρου (Στυλιανίδης,Δ.) πουδόθηκε στις 18 Φεβρουαρίου, 1989 (Αριθμός Αγωγής 911/87) μετην οποία ηαπόφασητης ΕπαρχιακήςΕπιτροπήςΔιαχειρίσε20ως ΤουρκοκυπριακώνΠεριουσιών Λάρνακας να μειώσει τονκλήρο πουδόθηκεστον εφεσείονταακυρώθηκε. Α. Βασιλειάδης, Δικηγόρος της Δημοκρατίας Α, για τους εφεσείοντες. 25 Α.Σ.Αγγελίδης, για τον εφεσίβλητο. Cur. adv.vult. 30 ΠΙΚΗΣΔ: ΤηναπόφασητουΔικαστηρίου θαδώσει ο Δικαστήςκ.Κωνσταντινίδης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ Δ:Το 1978, η Κεντρική Επιτρο35πήΔιαχειρίσεως ΤουρκοκυπριακώνΠεριουσιών,παραχώ­ ρησε στον εφεσίβλητο, ως εκτοπισθένταγεωργοκτηνοτρόφο,γεωργικόκλήρο με αρ. Γ32Σ,έκτασης36σκαλών. Την 15η Ιουλίου 1987, η Επαρχιακή Επιτροπή Διαχειρίσεως 40Περιουσιών Λάρνακαςαποφάσισεναπαραχωρήσειτο μι­ σό αυτήςτηςέκτασης σε τρίτο, μειώνοντας έτσι ανάλογα τον κλήρο πουδόθηκεστον εφεσίβλητο. Μετηνπροσφυγή του ο εφεσίβλητος υποστήριξε πως η απόφαση για τη 435 Κωνσταντινίδης,Δ. Δημοκρατία ν. Μελέτη

(1991)μείωσηήταν,γι' αριθμόλόγων, άκυρη. Μετην πρωτόδικη 4 απόφαση κρίθηκε ότι η ΕπαρχιακήΕπιτροπή ήταναναρ-, μόδιο όργανο για τη λήψητέτοιας απόφασηςκαιακυρώ­ θηκε ηαπόφαση. ΗΔημοκρατία εφεσίβαλε τηνπρωτόδικη απόφαση.Το μόνο ζήτημαπουεγείρεται γιαεξέταση είναι το κατάπόσο την αρμοδιότηταγιατην επίδικηδιοικητική πράξητηνείχεη Κεντρική ήη Επαρχιακή Επιτροπή. ^ Από το 1975, μεβάσητονπερί Επιτάξεως Ιδιοκτησίας Νόμοτου 1962 (Ν.21/62),εκδίδεταικάθεχρόνοΔιάταγμα με το οποίο επιτάσσεται για σκοπούς δημόσιας ωφελείας που εξειδικεύονται σ' αυτό, "όλη η κινητή και ακίνητη ιδιοκτησία, οπουδήποτε και αν αυτήβρίσκεται, που ανή­ κει σε τουρκοκυπρίους και δεν χρησιμοποιείται απ' αυ­ τούς." Μας ενδιαφέρει το Διάταγμα της 8ης Ιανουαρίου JQ 1987 που δημοσιεύτηκε με αρ. 50 στην Επίσημη Εφημερί­ δα της Δημοκρατίας, αρ.2198, της 9ης Ιανουαρίου 1987, Παράρτημα Τρίτο, Μέρος Π. Εκδόθηκε, όπως και τα προηγούμενα παρόμοια, από τον Υπουργό Εσωτερικών προς τον οποίο το Υπουργικό Συμβούλιο μεταβίβασε την jg εξουσία που του παρέχει τοάρθρο4του Νόμου. Παραθέ­ τουμε την τελευταία παράγραφο του Διατάγματος που είναι ηουσιώδης γιατηνυπόθεσηαυτή. "...Περαιτέρω εξουσιοδοτεί την Κεντρική Επιτροπή που συστάθηκε ειδικά για την προστασία των περιου­ σιών Τουρκοκυπριακής ιδιοκτησίας,πουέχουνεγκατα­ λειφθεί να εκτελέσει το διάταγμα αυτό διενεργώντας κάθεπράξηγια επίτευξη των πιοπάνωσκοπών καιγια ? 0 τηδιαχείριση της ιδιοκτησίας". Η Κεντρική Επιτροπή στην οποία αναφέρεται το Διά­ ταγμα, είχε συσταθεί από το Υπουργικό Συμβούλιο την 18η Αυγούστου 1975, πριν δηλαδήεκδοθεί το πρώτοΔιά­ ταγμα Επίταξης. Μαζί μεαυτή,συστάθηκανκαι Επαρχία- y\ κές Επιτροπές. (Βλ. Απόφαση Υπουργικού Συμβουλίου αρ. 14202που δημοσιεύτηκε στο Παράρτημα Τέταρτο της Επίσημης Εφημερίδας της Δημοκρατίας της 29ης Αυγού­ στου 1975). Την 8η Ιανουαρίου 1987, την ημέρα δηλαδή της έκδοσης του Διατάγματος Επίταξης που αναφέραμε, 30 436 $ ΑΛΑ. Δημοκρατίαν.Μελέτη Κωνσταντινίδης,Δ. το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε τη νέα σύνθεση της Κεντρικής και των Επαρχιακών Επιτροπών. Την 16η Απριλίου 1986, η Κεντρική Επιτροπή με απόφαση της έθεσεκριτήριαγιατηνπαραχώρησητουρκοκυπριακής γε­ ωργικής γης. Παραθέτουμε το μέρος τους πάνω στο 5 οποίοστηρίχτηκανταεπιχειρήματατων εφεσειόντων. "Οι ΕπαρχιακέςΕπιτροπέςκατά την εφαρμογήτων κριτηρίωνναέχουνυπόψη τουςταπιοκάτω:10 15 ι) Όπουηέκταση της διαθέσιμης γης επιτρέπει την παραχώρηση βιώσιμων κλήρων, αυτό πρέπει να γίνε­ ται. ιι) Όπουτούτο είναι εφικτό η αξιοποίηση της γης θαμπορείναγίνεταικαι επίσυνεταιρικήςβάσης. ιιι) Η υπενοικίαση ή άλλως πως αποξένωση Τ/Κ κλήρωνδενεπιτρέπεται. ™ 2 ^ 3 0 tv) Οι ΕπαρχιακέςΕπιτροπές μπορούν κατ' εξαίρε­ σηναδιαθέτουνσεμηεκτοπισθέντες μικράτεμάχιαξηρικής γης ή άλλης καλλιέργειας τα οποία είναι περί­ κλειστα μέσα σε Ε/Κ κτήματα.Σε ειδικές περιπτώσεις θα δύναται να παραχωρηθεί Τ/Κ γη σε μη εκτοπισθέ­ ντες κατοίκους ακριτικών χωριών, των οποίων σημαντικόμέροςτηςγεωργικής γηςκατελήφθηή είναιαπρο­ σπέλαστο λόγωτηςΤουρκικής Εισβολής. ν)Νεαράζευγάριαπουπροέρχονταιαπόπροσφυγι­ κές γεωργικές οικογένειες και που έχουν σαν κύριο επάγγελμα τηνγεωργία δύνανταιναθεωρούνταιδικαιούχοιγιαμέροςτουκλήρουτηςοικογένειαςτους." Είναι η εισήγηση των εφεσειόντων ότι ο καθορισμός των κριτηρίων, το περιεχόμενο τους και το γεγονός ότι διατηρήθηκαν OLΕπαρχιακές Επιτροπές με τηναπόφαση 35της8ηςΙανουαρίου 1987,πρέπειναοδηγήσουνστοσυμπέ­ ρασμαότι οι ΕπαρχιακέςΕπιτροπέςήταντοαρμόδιοόρ­ γανογιατηνλήψηαπόφασηςόπωςηεπίδικη. 437 Κωνσταντινίόης,Δ. Δημοκρατίαν.Μελέτη

(1991)Είναιηεισήγησητουεφεσίβλητου ότιτομόνο που μπο­ ρεί να έχει σημασία για το πιο είναι το αρμόδιο όργανο. είναι το ίδιο το Διάταγμα Επίταξης που ρητά εξουσιοδο­ τεί την Κεντρική Επιτροπήναεκτελέσειτοδιάταγμααυτό διενεργώντας κάθε πράξη για επίτευξη των σκοπών της Επίταξηςκαιγιατηνδιαχείρισητης ιδιοκτησίας. 5 Με την πρωτόδικη απόφασηκρίθηκε πως,όσο καιαν ήταν αναγκαία η σύσταση εκτός από την Κεντρική Επι­ τροπήκαιτων ΕπαρχιακώνΕπιτροπών γιακαλή, χρηστή, εύρυθμη και γρήγορη διαχείριση της ιδιοκτησίας για τους σκοπούς της επίταξης,δεν ήτανδυνατόναθεωρηθούν οι\Q Επαρχιακές Επιτροπές ως αρμόδιο όργανο μια και δεν τους αναγνωρίστηκε τέτοια αρμοδιότητα είτεαπότοΔιά­ ταγμα Επίταξης είτεαπόοποιοδήποτε νόμο, κανονιστική πράξη ή νόμιμη εξουσιοδότηση. Συμφωνούμε με την πρωτόδικηαπόφαση. Είναιφανε­ ρό πως η μόνη πηγή αρμοδιότητας στην υπόθεση αυτή ^ ήταν το Διάταγμα Επίταξης. Το γεγονός της σύστασης των Επαρχιακών Επιτροπών και της έγκρισης της νέας τουςσύνθεσης είναι ουδέτερο σ' ότι σχετίζεται μετοζήτη­ μα που μας απασχολεί. Ο καθορισμός κριτηρίων και ο τρόπος με τον οποίο διατυπώθηκεησχετική απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής,δεν μπορεί ναοδηγήσει στο συμπέ­ ρασμα πως έτσι αποξενώθηκε η Κεντρική Επιτροπή από20 την αρμοδιότητα της γιανατη μεταβιβάσει στιςΕπαρχια­ κές Επιτροπές. Το σημειώνουμε αυτό,γιατί ο δικηγόρος των εφεσειόντων πήρετηθέση ότι οπωσδήποτεδεβρισκό­ μαστε μπροστά σε περίπτωση παράλληλης ή συντρέχου­ σας αρμοδιότητας της Κεντρικής Επιτροπής και των Επαρχιακών Επιτροπών και πως ο ρόλος της Κεντρικής Επιτροπής θαπρέπει ναθεωρηθεί ότι εξαντλήθηκε μετον καθορισμό των κριτηρίων με βάση τα οποία οι Επαρχια­ κές Επιτροπές πλέον θαπαραχωρούσαντηγηπουεπιτά­ χθηκε. Είναι γεγονός πως το απόσπασμα από την απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής που παραθέσαμε,είναι δυνατό να θεωρηθεί, έστω έμμεσα, ότι εμφανίζει τις Επαρχιακές 438 30 3ΑΛΑ, Δημοκρατίαν.Μελέτη Κώνσταντινίύης,Δ. Επιτροπέςναέχουνκάποιαςμορφήςαρμοδιότητα.Έχομε σχετικά υπόψημαςτην αναφοράσεεφαρμογήτωνκριτη­ ρίων απότιςΕπαρχιακέςΕπιτροπές αλλά και την παρά­ γραφο(ιν)σύμφωναμετηνοποία"οι ΕπαρχιακέςΕπιτρο­ πές μπορούν κατ' εξαίρεση να διαθέτουν σε μή 5 εκτοπισθέντες μικρά τεμάχια ξηρικής γης ή άλλης καλ­ λιέργειας ταοποίαείναι περίκλειστα μέσα σεΕ/Κκτήμα­ τα." Το πιοπολύ πουμπορεί νααποκαλύψειοτρόποςμε τον οποίο διατυπώθηκαν τακριτήρια,είναι κάποια^εντύ­ πωση τηςΚεντρικής Επιτροπής,σίγουρα εσφαλμένη,ότι" οι Επαρχιακές Επιτροπές ήταν εφοδιασμένες με κάποια ΙΟαποφαστική αρμοδιότηταπάνωστοθέμα. Αυτό όμωςμε κανένα τρόπο δεν μπορεί ναοδηγήσει στοσυμπέρασμα ότι ηΚεντρική Επιτροπή θέλησε,διαμέσου του καθορι­ σμού κριτηρίων, να-αποξενωθεί των αρμοδιοτήτων της για νατις μεταβιβάσει στις Επαρχιακές Επιτροπές ή για να δώσει οποιαδήποτε μορφής εξουσιοδότηση σ'αυτές, όπωςτοέθεσεδιαζευκτικάοδικηγόροςτων εφεσειόντων. Στην υπόθεση Medcon Constructionand others v. Republic (Minister of Finance andothers)

(1968)3 fiLR ~535, τονίστηκε το ουσιώδες τηςτήρησης πρακτικώναπό 2 0 συλλογικόόργανομειδιαίτερηαναφοράστο θέματης με­ ταβίβασης της αρμοδιότητας γιατοχειρισμό θέματοςαπό το Υπουργικό Συμβούλιο στον Υπουργό Οικονομικών. Κρίθηκε πωςθαήταν αδιανόητο να γίνεται λόγοςγια λήψη αποτελεσματικής απόφασηςαπόσυλλογικόόργανο, 25πολύ λιγότερο για λήψη έγκυρης απόφασης, χωρίς την ύπαρξη πρακτικού που νατηνενσωματώνει όπως απαι­ τούν στοιχειώδεις λόγοι καλής και χρηστής διοίκησης. (Βλ. επίσης Avraamv. Cyprus PortsAuthority

(1984)1 CLR 1042 στησελίδα1048). 30 θα σημειώναμε ακόμα την υπόθεση Evripides Evlogimenos v.Republic(MinisterofInteriorandDefence)

(1973)3CLR 184,στην οποίακρίθηκεπωςτογεγονόςότι ο αιτητής πληροφορήθηκε ότιηαίτηση του διαβιβάστηκε στον Υπουργό Εσωτερικών γιαεξέταση,δεν μπορούσενα 35θεωρηθεί ωςμεταβίβασητων εκτου Νόμου εξουσιώντου Υπουργικού Συμβουλίου στον Υπουργό Εσωτερικών εν439 Χ Κωνσταντινίδης,Δ. Δημοκρατία ν.Μελέτη

(1991)δεχομένως δυνάμει των προνοιών του ΝόμουΠερίΕκχω­ ρήσεως Ενασκήσεως των Εξουσιών των Απορρεουσών εκ τινός Νόμουτου 1962 (Ν.23/62).Στηνπαρούσαυπόθεση ούτε η απόφασηγια τον καθορισμό των κριτηρίων ούτε ο,τιδήποτε άλλο δείχνουν ότι λήφθηκε απόφαση γιατημε- 5 ταβίβαση των εξουσιών της Κεντρικής Επιτροπής στις ΕπαρχιακέςΕπιτροπές. Πρέπει όμως ναπροσθέσουμε πως,όπωςκαινα έχουν τα πράγματα,σαφώςηΚεντρική Επιτροπήδεν είχετο δι- *0 καίωμα να μεταβιβάσει την αρμοδιότητα της είτε στις Επαρχιακές Επιτροπές είτε σε οποιοδήποτε άλλο. Είναι δυνατήη μεταβίβασηαρμοδιότηταςοργάνουμόνο αν αυτό επιτρέπεται ή επιβάλλεται από τους κανόνες που ρυθμί- ,<ζουν την αρμοδιότητα του. (Βλ. Εγχειρίδιο Διοικητικού Δικαίου -Ε.Π. Σπηλιωτόπουλου 4η έκδοση, σελ. 142, Δί­ καιο τωνΔιοικητικώνΠράξεων-Μιχ.Δ. Στασινόπουλου έκδοση1957, σελ. 190, ΓενικόΔιοικητικόΔίκαιο-Π. Δαγτόγλον, ΤόμοςΑ, σελ. 209,Πορίσματα Νομολογίαςτου Συμβουλίου της Επικρατείας 1929- 1959σελ. 106.Ούτε ~ο το Διάταγμα Επίταξης ούτε ο,τιδήποτε άλλο έδωσε στην Κεντρική Επιτροπήεξουσία για μεταβίβασητηςαρμοδιό­ τητας της. Ακολουθεί πως, όπως ορθά αποφασίστηκε με την πρωτόδικη απόφαση,ηπροσβαλλόμενη απόφασηεκ­ δόθηκε απόαναρμόδιο όργανο. Η απόφαση τηςΕπαρχια­ κής Επιτροπήςόσο καιανδεν ήταννόμιμη,δεν ήτανανυ- 25 πόστατη. Απόκτησε οντότητα μέσα στο διοικητικό χώρο και ορθά ακυρώθηκε. (Βλ. Παντελής Ανάσταση ν. Δημο­ κρατίας, υπόθεσηαρ.329/89 της24ηςΣεπτεμβρίου 1990.) Για τους πιο πάνω λόγους η έφεση αποτυγχάνει και απορρίπτεται μεέξοδα. Ηέφεσηαπορρίπτεται μεέξοδα. 440 30