(1991)25Ιουνίου1991 ίΠΙΚΗΣ, ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ,ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, ΚΩΝΣΤΑΝΠΝΙΔΗΣ,Δ/στές] ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ, ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ, Εφεσείοντες, ν.
- ΑΝΝΑΣ ΒΙΟΛΑΡΗ,
- ΑΝΝΑΣ ΙΑΚΩΒΙΔΟΥ, Εφεσίβλητων. (Αναθεωρητική ΈφεσηΑρ. 865). Έφεση — Ο Περί Εφέσεων (Αναθεωρητική Δικαιοδοσία) Διαδικαστι κός Κανονισμός τον Ανωτάτου Δικαστηρίου του 1964 — Οι πρό νοιες της Δ.35 των θεσμών της Πολιτικής Δικονομίας τυγχάνουν εφαρμογής και στις Αναθεωρητικές Εφέσεις, τηρουμένων των ανα λογιών — Δ.35, θ.10 προβλέπει τον καθορισμό διαδικασίας για την έγερση πρόσθετων επίδικων θεμάτων χωρίς την άσκηση αντέφεσης — Παράλειψη έκδοσης της ειδοποίησης στα προβλεπόμενα χρονικά πλαίσια δεν καθίσταται μοιραία — Διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου να παρατείνει τον χρόνο για επίδοση της σχετι κής ειδοποίησης και να αναβάλει την έφεσηγια το λόγο αυτό. Η προσφυγή των εφεσίβλητων είχε πετύχει, με αποτέλεσμα να ακυρωθεί η επίδικηδιοικητικήαπόφασηγια το λόγο ότι δεν έγινε επαρκήςέρευνααναφορικά μετα στοιχεία ενός απότα ενδιαφερό μενα μέρη. Προςυποστήριξη της προσφυγής είχαν προβληθείκαι άλλοι λόγοι ακυρότητας OLοποίοιόμως δεν έτυχαναπόφασηςαπό το πρωτόδικο Δικαστήριο. Μετά την καταχώρησητηςπαρούσας έφεσης ο δικηγόροςτων εφεσίβλητων πληροφόρησετο Δικαστήριο για τους λοιπούς λόγους ακυρότηταςπου είχαν προβληθεί με την προσφυγή. Οδικηγόρος των εφεσειόντων όμως καθώςκαιαυτός του ενδιαφερόμενου μέρους έφεραν ένσταση στην εξέταση των πρόσθετωναυτώνλόγων,ενόψει τηςαπουσίαςτηςαναγκαίαςπρο ειδοποίησης γιατην έγερση και συζήτηση τους κατάτην έφεση. Ο δικηγόρος των εφεσίβλητων με τησειρά του υποστήριξε πωςεφό σον βασικό θέματης έφεσης,όπωςκαι της προσφυγής,ήτανηνο μιμότητα της πράξης,συνεπώς ήταν παραδεκτήη επίκληση κάθε λόγου πουάπτεται της νομιμότηταςτου επίδικουθέματος,κυρίως γιατί οι λόγοι αυτοί είχαν εγερθεί ενώπιον του πρωτόδικου Δικα στηρίου. Προςεπίρρωση δετου ισχυρισμού του επικαλέστηκετην 456 3 AJV.A. 5 Δημοκρατίαv. Βιολάρη καιάλλης απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση Republic ν. Maratheftis andAnother
(1986)3C.L.R. 1407 στην οποία είχεεπι τραπεί ησυζήτηση κατά τηνέφεση τωνλόγων πουτέθηκαν αλλά δεν αποφασίστηκαν απότο πρωτόδικο Δικαστήριο παρόλο που δεν αποτέλεσαν θέμαέφεσης. Γιατους πιο πάνωλόγους ο δικηγόροςτωνεφεσίβλητων πρόβαλε αίτημαγιααναβολήμεσκοπότην επίδοση ειδοποίησης βάσει τηςΔ.35, Θ.10τωνθεσμών Πολιτικής Δικονομίας. Το Ανώτατο Δικαστήριο εγκρίνοντας το αίτημα για αναβολή αποφάσισε ότι: 10 15 9Q 25 30
(1)Βάσει του περί Εφέσεων (Αναθεωρητική Δικαιοδοσία)Διαδικαστικού Κανονισμού τουΑνωτάτου Δικαστηρίου του 1964, OL πρόνοιες τηςΔ.35 τωνθεσμών Πολιτικής Δικονομίας τυγχάνουν εφαρμογής,τηρουμένων τωναναλογιώνκαισεεφέσεις πουασκού νται κατ'αποφάσεωνπου εκδίδονται στην άσκηση της αναθεωρη τικής δικαιοδοσίας του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Οι αναλογίες που πρέπει νατηρούνται είναι εκείνες πουκατοπτρίζουντις ιδιομορφίες τηςαναθεωρητικήςδικαιοδοσίαςιδιαίτερατογεγονόςότι το επίδικο θέμαπαραμένειαμετάβλητοσ'όλαταστάδιατηςδιαδι κασίας,και συνίσταται στην κρίση τηςνομιμότητας τηςπροσβαλ λόμενης διοικητικής πράξηςήαπόφασης. Ηυπόθεση Maratheftis δεν μεταβάλλει τοοικονομικό πλαίσιο της έφεσης (Δ.35)αλλάυπο γραμμίζει τη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου να επιτρέψει απόκλιση απόαυτό, νοουμένου ότιαυτήσυνάδει μετους σκοπούς τηςδιοικητικήςδικαιοσύνης.
(2)Τοαντικείμενο της Δ.35, θ.10είναιοκαθορισμός τηςδιαδι κασίαςγια την έγερσηκαι πρόσθετων επίδικων θεμάτων απόεκεί να ταοποίακαθορίζονταιστην έφεση. Σύμφωναμε αυτή τηδιατα γήδενείναι υποχρεωμένος ο εφεσίβλητος να ασκήσει αντέφεσηγια εξέταση θεμάτων πρόσθετων τηςέφεσης αλλά μπορεί να επιδόσει την προβλεπόμενη απότον θ.10τηςΔ.35 ειδοποίηση ηοποίαμπο ρεί ναπεριλαμβάνει και λόγους άλλους απόεκείνους που παρέχο νται στην πρωτόδικη απόφαση. Ηπαράλειψη έκδοσης τηςσχετικής ειδοποίησης μέσα στα προβλεπόμενα χρονικά πλαίσια δεν είναι μοιραίαγιατοαίτηματων εφεσίβλητων. Το Δικαστήριο έχει διακριτική ευχέρεια ναπαρατείνει τοχρόνο καινααναβάλειτην έφεσηγιασκοπούςκαλήςαπονομήςτηςδικαιοσύνης. Το αίτημα γιααναβολή εγκρίνεται. 35 Αναφερόμενες Υποθέσεις: Republic v.Maratheftis andAnother
(1986)3C.L.R. 1407Constantinidcs v.Republic
(1969)3 C.L.R.523BrancoSalvage Ltd. v.Republic
(1967)3C.L.R. 213- 457 Δημοκρατίαν.Βιόλαρηκαιάλλης
(1991)Republic v. Georghiadcs
(1972)3C.LJi.
- Αίτηση. Αίτησηγια αναβολήτης έφεσης για ναδοθεί η σχετική ειδοποίησηβάσειτηςΔ.35, θ.
- Ε. Λοϊξίόον (Κα.), Δικτγγόρος τηςΔημοκρατίας, για τουςεφεσείοντες. Α,Σ.Αγγελίδης, γιαηςεφεσίβλητες. Ι.Μαχαιριώτηςγια Κρ. Παπαλοΐζον,γιατο ενδιαφε ρόμενομέροςΑ. Χ"Κλεοβονλον. Cur. adv. vuit. ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Την απόφαση του Δικαστηρίου θα δώσει οΔικαστής Γ.Μ. Πικής. ΠΙΚΗΣΔ.: Οι εφεσίβλητες (αιτήτριεςστηνπροσφυγή) προσέβαλαν με προσφυγή στοΑνώτατο Δικαστήριοτην απόφαση για την προαγωγή των έξι ενδιαφερόμενων ^ μερών στηθέσηΚαθηγητή,στη μισθοδοτικήκλίμακα Α10, θέση τηνοποίακαιοιίδιεςδιεκδικούσαν.Επικαλέσθηκαν σειρά λόγων για την ακύρωσητης απόφασης,μεταξύτων οποίων και ανεπάρκειατης έρευνας σεσχέσημετα στοιχείαενόςτωνενδιαφερόμενων μερών,ονομαστικάτου Στ. Χατζηνικολάου. Οπρωτόδικος Δικαστής διαπίστωσεότι εφόσοτοπρώτομέροςτουπροσωπικούφακέλουτουπρομνησθέντος ενδιαφερόμενου μέρους απωλέσθηκε και ως εκ τούτου δεντέθηκε ενώπιον τηςΕ.Δ.Υ. Ηέρευναως προς ταγεγονότα ήταν ελλιπής και ηπιθανότηταπλάνης 25 δε μπορούσε νααποκλεισθεί. Τοκενόπουπροέκυψε στην έρευνα από την απουσία του φακέλου εκείνου κρίθηκε μοιραίογιατην εγκυρότητατηςεπίδικηςδιοικητικήςπρά ξης ηοποία στησυνέχεια ακυρώθηκε στην ολότητα της, κατάληξη πουεπέφερε καιτηνακύρωση τουδιορισμού30 καιτωνέξι ενδιαφερόμενων μερών. 458 3Α.Α.Λ. Δημοκρατίαν.Βιολάοηκαιάλλης Πικής,Δ. Μετην έφεσητης Δημοκρατίαςεπιδιώκεταιη ανατρο πήτηςπρωτόδικηςαπόφασηςγιαδύολόγους :- 5 *0 (α)Ηαπουσίατουαπωλεσθέντος φακέλου, σεσυσχε τισμό μεταστοιχεία ταοποίαπεριείχε, δεν είχεκαιδε μπορούσε ναέχει,λόγω τηςφύσεωςτωνστοιχείων,ου σιώδεις επιπτώσειςστηληφθείσααπόφαση,και (β) εν πάση περιπτώσει, η ανεπάρκεια της έρευνας στην οποία ηαπουσίατου φακέλου οδήγησε, θαμπο ρούσε στην καλύτερη των περιπτώσεων για τις εφεσίβλητες να επηρεάσει μόνο το μέρος της απόφασης που αφορούσετοδιορισμότουενδιαφερόμενου μέρους. Μετά την περάτωση των αγορεύσεων του δικηγόρου των εφεσειόντων καιτου ενδιαφερόμενου μέρους,οδικη γόρος των εφεσίβλητων πληροφόρησε το Δικαστήριο ότι 15 εκτός απότο διαπιστωθέντααπότο πρωτόδικοΔικαστή ριο λόγο, συντρέχουν και άλλοι λόγοι που δικαιολογούν την εφεσιβαλλόμενη απόφαση οι οποίοι επίσης τέθηκαν ενώπιον τουπρωτόδικουΔικαστηρίου αλλάδεναποφασί στηκαν απόαυτό.Προφανώςτο πρωτόδικο Δικαστήριο, 20 ενόψειτης ακυρωτικήςτου απόφασης,δεδιερεύνησε τους υπόλοιπουςλόγουςπουείχανπροβληθείγιαακύρωση της πράξης. Ο δικηγόρος των εφεσειόντων, καθώςκαι ο δικηγόρος τουενδιαφερόμενου μέρους,έφερανένστασηστην εξέταση 25 των πρόσθετων λόγων προς υποστήριξη της πρωτόδικης απόφασης, ενόψει της απουσίας της αναγκαίας προειδο ποίησηςγιατηνέγερσηκαισυζήτησητουςκατάτηνέφεση. Ο δικηγόρος των εφεσίβλητων απάντησε ότι το βασικό θέματης έφεσης,όπωςκαι εκείνο της προσφυγής,είναι η 30 νομιμότητα της πράξης και συνεπώς είναι παραδεκτήη επίκλιση κάθε λόγου που άπτεται της νομιμότητας του επίδικουθέματος,Καιεφόσον οιλόγοιτουςοποίουςπρο τίθεται να επικαλεσθεί είχαν εγερθεί ενώπιον τουπρωτό δικου Δικαστηρίου, δικαιολογείται η εξέταση τους κατά ν 35 τη έφεση, κατ' ανάλογο τρόπο που επετράπηη εξέταση των πρόσθετων λόγων στη Republic v. Maratheftis and 459 Πικής,Δ. Δημοκρατία ν.Βιολάρηκαι άλλης
(1991)Another
(1986)3 C.L.R. 1407.Στην υπόθεση εκείνηεπε τράπη η συζήτηση κατάτην έφεση,και,κατ' επέκταση,η διερεύνησητωνλόγων πουτέθηκαναλλάδεναποφασίστη καν από το πρωτόδικο Δικαστήριο. Όπως ο όρος "επε τράπη" (allowed) υποδηλώνει, εγκρίθηκε η διαδικασία η 5 οποία ακολουθήθηκε στο πλαίσιο της διακριτικής ευχέ ρειας του Δικαστηρίου να επιτρέψει παρέκλιση από τις διατάξεις των σχετικών διαδικαστικών κανονισμών. Βάσει του περί Εφέσεων (Αναθεωρητική Δικαιοδοσία) Διαδικαστικού Κανονισμού του Ανωτάτου Δικαστηρίου του 1964 (Παράρτημα II -Επίσημη Εφημερίδατης Δήμο- 10 κρατίας της 19/11/64),οι πρόνοιες της Δ.35 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας, τυγχάνουν εφαρμογής, τηρουμέ νων των αναλογιών, και σε εφέσεις που ασκούνταικατ' αποφάσεων πουεκδίδονταιστην άσκησητηςαναθεωρητι κής δικαιοδοσίας του Ανωτάτου Δικαστηρίου (βλ.άρθρο 2 του Ν 33/64). Οι αναλογίες που πρέπει να τηρούνται 15 είναι εκείνες που αντικατοπτρίζουν τις ιδιομορφίες της αναθεωρητικής δικαιοδοσίας,ιδιαίτερατο γεγονός ότι το επίδικο θέμαπαραμένειαμετάβλητοσ' όλαταστάδια της διαδικασίας, και συνίσταται στην κρίση της νομιμότητας της προσβαλλόμενης διοικητικήςπράξηςήαπόφασης (βλ. ^ο μεταξύ άλλων, Constantinides v.Republic
(1969)3 C.L.R. 523). ΗαπόφασηMaratheftis(ανωτέρω),δεμεταβάλλειτο δικονομικό πλαίσιοτης έφεσης (Δ.35),αλλάυπογραμμίζει τηδιακριτική ευχέρειατουΔικαστηρίουναεπιτρέψει από κλισηαπόαυτό,νουμένου ότι αυτήσυνάδει μετους σκο- 25 πους της διοικητικής δικαιοσύνης. Οι ιδιαιτερότητες της αναθεωρητικής δικαιοδοσίας δε δικαιολογούν την παρέ κλιση απότους θεσμούς αλλά την εφαρμογήτους υπότο πρίσματων γνωρισμάτων τηςδικαιοδοσίαςαυτής(βλ.με ταξύ άλλων, BrancoSalvage Ltd v. Republic
(1967)3 30 C.L.R:213καιστηRepublicv. LefkosGeorghiades
(1972)3 C.L.R. 594). Στη Georghiades (ανωτέρω), υποδείχθηκε ότι ο εφεσί βλητος μπορεί να υποστηρίξει την πρωτόδικη απόφαση και με αναφορά σε άλλους λόγους απόεκείνους πουκρί- 35 θηκαναπότοπρωτόδικοΔικαστήριο ότιτηνκαθιστούσαν ανυπόστατηκαι οι οποίοι είχανεγερθεί αλλάδεναποφα460 3 ΑΛΛ. Δημοκρατία ν. Βιολάρη και άλλης Πικής, Δ. σίστηκαν απότο πρωτόδικο Δικαστήριο. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με τηνκαταχώρηση αντέφεσης (cross-appeal). Ο όρος (cross-appeal), όπως προκύπτειαπότο κείμενο,χρη σιμοποιείται με τρόπο χαλαρό και όχι στην κυριολεξία 5 του.Ό,τιείχε κατά νου τοΔικαστήριο, είναι ότι είναι επι τρεπτήησυμπερίληψη στα επίδικαθέματατης έφεσης και η εξέταση πρόσθετων λόγων που υποβάλλονται ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου για την ακύρωση της από φασης, και δε διερευνήθηκαν από αυτό. Η αρχή (λόγος) 10 που προκύπτει από τη Georghiades είναι ότι τοδιαδικα στικό πλαίσιο της έφεσης, και ιδιαίτερα τα επίδικαθέμα τα, καθορίζονται βάσει και σύμφωνα με τους δικονομι κούςκανόνεςπουπεριέχονται στη(Δ.35, Θ.3). Το αντικείμενο της Δ.35, θ.10 είναι ο καθορισμός της 15 διαδικασίαςγια την έγερση καιπρόσθετων επίδικωνθεμά των από εκείνα τα οποία καθορίζονται στην έφεση. Ο πρώτος κανόναςτον οποίο θέτει είναι ότι εφόσο ασκείται έφεση,ο εφεσίβλητος δεν είναι υπόχρεος να ασκήσει αντέφεση για την εξέταση θεμάτων πρόσθετων προς εκείνα τα οποίατίθενται μετην ειδοποίηση της έφεσης. Αυτό μπορεί 20 γ α επιτευχθεί με την επίδοση της προβλεπόμενης από το Θ.10 της Δ.35 ειδοποίησης. Και όπως ρητά ορίζεται, η ει δοποίηση μπορεί ναπεριλαμβάνει καιλόγους άλλους από εκείνους που παρέχονται στην πρωτόδικη απόφασηπρος στήριξη της, όπως είναι η επιδίωξη των εφεσίβλητων σ' αυτήτηνέφεση. 25 Η παράλειψη έκδοσης της σχετικής ειδοποίησης στα προβλεπόμενα χρονικά όρια δεν είναι μοιραία για το αί τημα των εφεσίβλητων. Παρέχεται διακριτική ευχέρεια στο Δικαστήριο να παρατείνει το χρόνο και να αναβάλει την έφεση εφόσο τούτο κρίνεται αναγκαίο για την καλή απονομήτης δικαιοσύνης.Όπωςείναι αυτονόητο, συντρέ χουν ιδιαίτερα ισχυροί λόγοι στο πεδίο της αναθεωρητι κής δικαιοδοσίας παροχής κάθε λογικής δυνατότηταςγια προβολή και εξέταση κάθε λόγου που άπτεταιτης νομιμό35 τητας της επίδικης διοικητικής πράξης ή απόφασης. Οι διατάξεις,άλλωστε, της Δ.35, θ.10, ρητάορίζουν ότι η πα ράλειψη επίδοσης της προβλεπόμενης ειδοποίησης δεν 461 Πικής, Δ. Δημοκρατία ν.Βιολάρηκαι άλλης
(1991)ελαττώνει τις εξουσίες του Εφετείου δυνάμει της Δ.35, Θ.8. Ηπαροχήτης προβλεπόμενης απότηΔ.35, Θ.10 ειδο ποίησηςεξυπηρετείδιπλόσκοπό-αφενόςπροσδιορίζειτα επίδικα θέματα και,αφετέρου, παρέχειτηναναγκαίαπρο- 5 ειδοποίηση στην άλλη πλευρά προς αποτροπή αιφνιδια σμού. Το αίτημα για αναβολή εγκρίνεται. Δίδονται οδηγίες όπως η σχετική ειδοποίηση βάσει της Δ.35, Θ.10 δοθεί μέσα σε τρεις μέρες. Ηακρόασητης έφεσης θασυνεχίσει ίο στις 15/7/91,9.30π.μ.. Αίτησηγιααναβολήεγκρίνεται. 462