clr/1991/1991_3_493.pdf

(1)— Αποκλειστικά αρμόδιος για την επίλυση κάθεαναφυόμενου ζητήματος αναφορικά με την υποχρέωση για ασφάλιση είναι ο Διευ­ θυντής Κοινωνικών Ασφαλίσεων και μετά την άσκηση ιεραρχικής προσφυγής ο Υπουργός — Απόφαση Διευθυντή για υπαγωγή προ­ σώπου στις διατάξεις του νόμου είναιεκτελεστή διοικητική πράξη — Δεσμεύει το ποινικό δικαστήριο — Υπόκειται σε Αναθεώρηση από το Ανώτατο Δικαστήριο βάσει των διατάξεων του άρθρου 146.1 του Συντάγματος. Διοικητική Πράξη — Εκτελεστή —Απόφαση για Ποινική δίωξη καθώς και πράξεις προπαρασκευαστικές της ποινικήδίωξης δεν συνιστούν εκτελεστές ή διοικητικές πράξεις με την έννοια που έχουν οι όροιστο άρθρο 146τουΣυντάγματος—Δεν υπόκειται σε αναθεώρηση βάσει προσφυγής στα πλαίσια του άρθρου 146 του Συντάγματος — Ο λόγος έγκειται στο ότι οι πράξεις αυτές δεν είναι καθοριστικές δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των επηρεαζό­ μενων ωςαποτέλεσμα τηςβούλησης τηςδημόσιαςαρχής αλλά προ­ παρασκευαστικές πράξεις για την διαπίστωση ποινικής ευθύνης του κατηγορουμένου. Μετάτηνάσκησηποινικήςδίωξηςεναντίοντονς yux την παρά­ λειψη καταβολήςτων νενομισμένων εισφορώνγιατηνεργοδότηση ξένων καλιτέχνιοωνκατά παράβασητων σχετικών διατάξεων του νόμου,οι εφεσείοντες προσέφυγανστο Ανώτατο Δικαστήριοκαι με προσφυγή τους προσέβαλαν την απόφαση των αρμοδίων Αρχών, που υπέθεσανότι είχε προηγηθεί, για την ασφάλισητων ξένων καλιτέχνιοων. 493 Ιωάννουχαιάλλοι ν.Δημοκρατίας

(1991)Επειδή δε κατά την ακρόαση της προσφυγής διαπιστώθηκε ότι ηυποτιθέμενη απόφασητων εφεσίβλητων δεν είχε εκδοθεί,τοπρω­ τόδικο δικαστήριο θεώρησε ότι η προσφυγή στρεφόταν κατά της 5 απόφασηςγια την άσκηση ποινικής δίωξης, πράξηηοποία βρίσκε­ ται έξω απότο πλαίσιο του αναθεωρητικού ελέγχου πουκαθιερώ­ νει το άρθρο 146 και για το λόγο αυτό απέρριψε την προσφυγή. Διαζευκτικάτο πρωτόδικο Δικαστήριο αποφάσισεπωςανηποινι­ κήδίωξη υποδήλωνε έκδοση απόφασηςτου αρμόδιου διοικητικού οργάνου, αυτή ήταν εύλογη ενόψει των προνοιών των σχετικών νομοθετικών διατάξεων. Ο δικηγόρος των εφεσειόντων επιχειρηματολόγησε ότι η προ­ σφυγή δεν μπορούσε ναεκληφθεί ότι στρεφόταν εναντίον της από­ φασης για τη δίωξη των εφεσειόντων γιατί είναι αναντίλεκτο ότι δεν υπόκειται στον αναθεωρητικό έλεγχο του Ανωτάτου Δικαστη­ ρίου. Το Ανώτατο Δικαστήριο απορρίπτονταςτην έφεση αποφάσισε ότι:

(1)Σύμφωνα με τον Περί Κοινωνικών Ασφαλίσεων Νόμο (Ν. 41/80),ηεπίλυση οποιουδήποτε αναφυόμενου ζητήματος σε σχέση με την υποχρέωση για ασφάλιση εναποτίθεται στον Διευθυντή Κοινωνικών Ασφαλίσεων και αργότερα στον Υπουργό. Κάθε απόφαση του Διευθυντή για την υπαγωγή προσώπου στις διατά­ ξεις του νόμου συνιστά εκτελεστή διοικητική πράξηυποκείμενη σε δικαστική αναθεώρηση. Ο νόμος όμως 41/80 δεν καθιστάως προ­ ϋπόθεση για την άσκηση ποινικής δίωξης την έκδοση διοικητικής απόφασηςαναφορικάμε τηνυποχρέωση για ασφάλιση. Ό,τι συνι­ στά αδίκημα είναι η παράλειψη καταβολής των νενομισμένων ει­ σφορών. Το ποινικό δικαστήριο όμως δεσμεύεται από τη σχετική απόφασητου'Διευθυντή ωςπροςτηνυποχρέωση καταβολής εισφο­ ρών. —

(2)Η απόφασηγια ποινική δίωξη, καθώς και πράξεις προπα­ ρασκευαστικές της δίωξης δεν συνιστούν εκτελεστές ή διοικητικές πράξεις με την έννοια που ενέχουν οι αντίστοιχοι όροι στο άρθρο 35 146. Ο λόγος έγκειται στο ότι αποφάσεις αυτής της κατηγορίας είναι πράξεις προπαρασκευαστικές για τη διαπίστωση της ποινι­ κής ευθύνης του κατηγορουμένου.

(3)Η διαζευκτική προσέγγιση του πρωτόδικου Δικαστηρίου ήτανεσφαλμένη. Εφόσον διαπιστώθηκε ότι δεν εκδόθηκε απόφα- 40 ση, η προσφυγή κατέστη άνευ αντικειμένου ενώ στο βαθμό που η ποινικήδίωξη έτεινε νατεκμηριώσει τηνύπαρξηδιοικητικής από­ φασης αυτή ήταν εκ προοιμίου τρωτή λόγω τόσο παράλειψης κα­ ταγραφήςτης όσο και παντελούς έλλειψης αιτιολογίας. Ηέφεση απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 494 20 25 30 3ΑΛΛ. Ιωάννουκαιάλλοιν.Δημοκρατίας Αναφερόμενες Υποθέσεις: Λαϊκή ΚυπριακήΤράπεζα Λτδ. ν. Δημοκρατίας (ΠροσφυγήΑρ. 282/88, πουδόθηκεστις22.3.90)· ./ Αγρόκτημα Λανίπ; Λτδ. και Αλλοι ν. Γενικού Εισαγγελέα και άλλων(Πολιτική ΈφεσηΑρ. 7474, απόφαση ημερ. 28.2.91)· XeaophoDtos v.TheRepublic, 2R.S.C.C. 89. Έφεση. 10 Έφεσηεναντίον της απόφασης Δικαστήτου Ανώτατου Δικαστηρίου Κύπρου(Στυλιανίδη,Δ.) πουδόθηκεστις 17 Οκτωβρίου, 1989 (Αριθμός Προσφυγής 262/89) με την οποία ηπροσφυγήτων εφεσειόντων εναντίον της απόφα­ σης του Διευθυντή, Τμήματος Κοινωνικών Ασφαλίσεων να κατατάξειτις ξένες καλιτέχνιδες που ασχολούνται σε κέντρααναψυχήςως "μισθωτές" απορρίφθηκε. Α.Σ. ΑγγελίδηςμεΑ. Θεοφίλου, για τουςεφεσείοντες. Μ. Ραφτόπονλος,Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τουςεφεσίβλητους. Cur. adv. vult. ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Την απόφαση του Δικαστηρίου θα δώσει οΔικαστής Γ.Μ. Πικής. 25 ΠΙΚΗΣ,Δ. :Οι εφεσείοντες είναι ιδιοκτήτες κέντρων αναψυχής όπου απασχολούνται ξένες καλιτέχνιδες. Στην απαίτησητηςαρμόδιαςΑρχήςγιατηνασφάλισητωνκαλι­ τέχνιοων,σύμφωναμετονπερί Κοινωνικών Ασφαλίσεων Νόμο, οι εφεσείοντες έφεραν ένσταση, διατυπώνονταςτη 30 θέσηότι ηαπασχόλησητων καλιτέχνιοων δενκαλύπτεται από τις πρόνοιες του νόμου, και, συγκεκριμένα, ότι δεν είναι "μισθωτοί". Οιαντιρρήσεις τουςπροβλήθηκαν, μέσο των επαγγελματικών τους οργανώσεων, και στον Υπουρ35 γό Εργασίαςκαι Κοινωνικών Ασφαλίσεων με αίτηματην αναθεώρησηαπόφασηςγια την κατάταξητους ως μισθω­ τών με την έννοια που ενέχει ο όρος βάσει του άρθρου2 495 Πικής,Δ. Ιωάννου καιάλλοιν.Δημοκρατίας

(1991)τουπερίΚοινωνικών ΑσφαλίσεωνΝόμου(βλ.Ν41/80και μεταγενέστερες τροποποιήσεις) (ονόμος).Τοάρθρο 76

(1)τουνόμου εναποθέτειτηνεπίλυσηοποιουδήποτεαναφυό­ μενουζητήματοςαναφορικά μετην υποχρέωση γιαασφά- 5 λιση, και επακόλουθες υποχρεώσεις, περιλαμβανομένης και της ταξινόμησης προσώπουως "μισθωτού",στο Διευ­ θυντήΤμήματος Κοινωνικών Ασφαλίσεων,και μεταγενέ­ στεραστον Υπουργό ανασκηθείιεραρχικήπροσφυγή. Από τα γεγονότα που εκτίθενται στην αίτηση, που 10 όπωςέχειδιαφανείείναιπαραδεκτά,οιαιτητέςκινήθηκαν προςτηνκατεύθυνσηανατροπήςαπόφασηςτουΔιευθυντή για την κατάταξη ξένων καλιτέχνιοων που απασχολού­ νταισεκέντρααναψυχήςως "μισθωτών", μετάτην έκδοση σχετικής απόφασηςστο θέμααναφορικάμε συναδέλφους τους που προοιώνιζε την έκδοση ταυτόσημηςαπόφασης καιστηδικήτουςπερίπτωση. Ενόψει των επιπτώσεωντης απόφασης, η επαγγελματική οργάνωση στην οποία ανή­ κουν οι εφεσείοντες διατύπωσε ενστάσεις εκ μέρους του συνόλου των μελώντης στην κατάταξητωνξένων καλιτέ- 20 χνιδων ως "μισθωτών" και αξίωσε την αναθεώρηση της σχετικής απόφασης. Καιενώο Υπουργός καιοιαρμόδιοι τουτμήματοςανέλαβανναεξετάσουν τοθέμακαιναγνω­ στοποιήσουν στους ενδιαφερομένους, περιλαμβανομένων και των εφεσειόντων, τηναπόφασητους,ασκήθηκεποινι- 2 5 κή δίωξη απότο Διευθυντή εναντίον τους για την παρά­ λειψηκαταβολήςτων νενομισμένων εισφορών γιατηνεργοδοτηση των ξένων καλιτέχνιοων, κατά παράβασητων σχετικών διατάξεωντουνόμου. Μετάτην επίδοσητουκατηγορητηρίου οι εφεσείοντες 30 άσκησανπροσφυγήεναντίοντηςαπόφασηςτου Διευθυντή Τμήματος Κοινωνικών Ασφαλίσεων, και του Υπουργού ΕργασίαςκαιΚοινωνικών Ασφαλίσεων, γιατηνκατάταξη των καλιτέχνιοων ως "μισθωτών" και για το λόγο αυτό υποκείμενων σε ασφάλιση, βάσειτου νόμου (άρθρο3).Οι 35 εφεσείοντες υπέθεσανότιπροηγήθηκεαπόφασητωναρμό­ διων Αρχών για την ασφάλιση των ξένων καλιτέχνιοων, βάσει ίου νόμου,ενόψειτων διατάξεωντου άρθρου 76

(1)πον εναποθέτουναρμοδιότηταστο Διευθυντή τουΤμήμα496 3 ΑΛ.Δ. Ιωάννου και άλλοιν.Δημοκρατίας Πιχής,Δ. τος Κοινωνικών Ασφαλίσεων για την επίλυση του αναφυέντος θέματος, και εκείνων του άρθρου 77 που καθι­ στούν την απόφασητου Διευθυντή, για κάθε ζήτημαπου 5 προβλέπεται στο άρθρο76

(1),τελεσίδικησεκάθεδικαστι­ κή διαδικασία που περιλαμβάνει και την ποινική δίωξη. Ανάγοντας τηνυπόθεση αυτήσευπαρκτόγεγονός, οι εφε­ σείοντεςπροσέφυγαν στο Ανώτατο Δικαστήριο μεαίτημα τηνακύρωσητηςαπόφασηςβάσει της οποίας οι ξένες καJQ λιτέχνιδες που απασχολούσαν κατατάχθηκανως "μισθω­ τοί",καικατ'επέκτασηπρόσωπαυποκείμενα σε ασφάλιση βάσει του νόμου. Η ενέργεια τους ήταν δικαιολογημένη έχοντας υπόψηαφενόςτο ιστορικό του θέματος και, αφε­ τέρου, τον περιορισμένο χρόνο για την άσκηση προσφυΥΠζ - 7 5 μέρες απότηνημερομηνία πουηαπόφασηπεριέρ­ 15 χεται σε γνώση του επηρεαζόμενου. Ακόμα σημαντικότερο, εύλογα μπορούσε ναυποτεθεί ότι τηςποι­ νικής δίωξης προηγήθηκε απόφασητου Διευθυντή, βάσει του άρθρου 76

(1),ήτου Υπουργού, βάσει του άρθρου 78, ενόψει της εναπόθεσης της αρμοδιότητας για την επίλυση 20 οποιουδήποτε αναφυόμενου ζητήματος, σε σχέση με την υποχρέωση για ασφάλιση, στο Διευθυντή και αργότερα στον Υπουργό, και το δεσμευτικό της απόφασης για το ποινικό Δικαστήριο. Ο νόμος συναρτά την καταβολή ει­ σφορών με την υποχρέωση για ασφάλιση,καικαθιστά το 25 Διευθυντή κριτή της ύπαρξης υποχρέωσης τουλάχιστο στην περίπτωση που η υποχρέωση αμφισβητείται. Κάθε απόφασητου Διευθυντή γιατην υπαγωγήπροσώπου στις διατάξειςτου νόμου συνιστά εκτελεστήδιοικητικήπράξη υποκείμενη σε δικαστική αναθεώρηση. Η εκτίμηση αυτή είναι συνέπεια των επιπτώσεων πουενέχειη απόφαση στα 30 δικαιώματακαιυποχρεώσεις του επηρεαζόμενου,οπόταν γεννάται αντίστοιχο δικαίωμα για την αναθεώρηση της απόφασηςβάσει των διατάξεωντου άρθρου 146.1 (βλ. με­ ταξύάλλων, Λαϊκή ΚυπριακήΤράπεζαΛτδ. ν. Δημοκρα­ τίας(ΠροσφυγήΑρ. 282/88ημερ. 22.3.90)). 35 Βάσει του ΚυπριακούΣυντάγματοςηαρμοδιότηταγια αναθεώρηση εκτελεστήςπράξης,απόφασηςή παράλειψης, ανήκειαποκλειστικά στοΑνώτατο Δικαστήριο, όπως ορί­ ζει το άρθρο 146.1. Δεν παρέχεταιπαράλληληαρμοδιότη497 Πικής, Δ. Ιωάννου και άλλοι ν.Δημοκρατίας

(1991)ταγιατην αναθεώρησητης σεοποιοδήποτεάλλοδικαστή­ ριο, περιλαμβανομένου και του ποινικού Δικαστηρίου.Η επενέργεια τουάρθρου146.1 στην απονομήτηςαστικήςδι­ καιοσύνης, και κατ'αναλογία και της ποινικής δικαιοσύ- 5 νης, και ο διαχωρισμός των αντίστοιχων τομέων δικαιο­ δοσιών, εξηγούνται σε έκταση στην Αγρόκτημα Λανίτη Λτδ. και 4άλλοι ν.ΓενικούΕισαγγελέακαιΑλλων(Πολι­ τική Εφεση Αρ. 7474 ημερ.28.2.91). Ο νόμος (Ν41/81) 10 δεν καθιστά την έκδοση διοικητικής απόφασης, για την υποχρέωση για ασφάλιση, προϋπόθεση για την άσκηση ποινικήςδίωξης. Ό,τισυνιστά αδίκημα είναιη παράλειψη καταβολής των νενομισμένων εισφορών. Εξυπακούεται όμως από τηφύσητης πράξηςγιατονκαθορισμό υποχρέ- ,,ωσης για την καταβολή εισφορών (εκτελεστή πράξη), και απότις διατάξειςτουάρθρου77,ότι η επίλυσηοποιουδή­ ποτε θέματος που αφορά τον προσδιορισμό υποχρέωσης γιατηνκαταβολήεισφορών ανήκειαποκλειστικά στην αρ- «Π μόδια διοικητική Αρχή (το Διευθυντή, και σε περίπτωση ιεραρχικής προσφυγής στον Υπουργό), αποκλειομένου του ποινικού Δικαστηρίου το οποίο δεσμεύεται από την απόφασητουΔιευθυντή. Η διάκρισηστην οποίαπροέβηο νομοθέτης συνάδει με το διαχωρισμό τον οποίο θεμελιώ- 25 νει το Σύνταγμα μεταξύ της αναθεωρητικής δικαιοδοσίας καιτων άλλων δικαστικών δικαιοδοσιών. Κατά την ακρόαση της προσφυγής προέκυψε ότι η υπόθεση στην οποία εδράζεται η προσφυγή, δηλαδή ότι προηγήθηκε της ποινικής δίωξης απόφασητου Διευθυντή 30 βάσει του άρθρου 76

(1), ή του Υπουργού βάσει τουάρ­ θρου 78, ήταν εσφαλμένη· γεγονός που κατέστησε την προσφυγήάνευαντικειμένου. Ενόψει αυτήςτης διαπίστω­ σης ο πρωτόδικος Δικαστής θεώρησε την προσφυγή ως στρεφόμενη εναντίον της απόφασηςγιατηνάσκησηποινι­ κής δίωξης εναντίον των εφεσειόντων, πράξηέξω απότο πλαίσιο του αναθεωρητικού ελέγχου που καθιερώνει το άρθρο

1. 'Οπως η νομολογία έχει αναγνωρίσει απότα πρώτα στάδια της ανεξαρτησίας (Βλ. μεταξύ άλλων, Charilaos Xenophontos and the Republic(Minister of 40 Interior), 2 R.S.C.C. 89) η απόφαση για ποινική δίωξη, καθώς και πράξεις προπαρασκευαστικές της δίωξης, δε 498 3ΑΛΛ, Ιωάννου και άλλοιν.Δημοκρατίας Πικής,Δ. συνιστούν εκτελεστέςή διοικητικέςπράξειςμετηνέννοια που ενέχουν οι αντίστοιχοι όροι στο άρθρο 146, καιεπο­ μένως εκφεύγουναπότονέλεγχοπουπροβλέπει το άρθρο 5
2. Ολόγος έγκειται στο ότι αποφάσειςαυτήςτης κατη­ γορίας δενείναι καθοριστικές των δικαιωμάτωνκαι υπο­ χρεώσεων των επηρεαζόμενων ως αποτέλεσμα τηςβούλη­ σης δημόσιας αρχής, αλλά πράξεις προπαρασκευαστικές γιατη διαπίστωσητηςποινικήςευθύνηςτουκατηγορουμένου. Ηδιερεύνηση εγκλημάτων και ηδίωξη των παραβα­ 10 τών,και οι αποφάσειςπουσχετίζονται με αυτέςτις πρά­ ξεις, είναι συνυφασμένες με την άσκηση της δικαστικής εξουσίας ηοποία έχεικαι την ευθύνηγια τον έλεγχοτης νομιμότητας τωνπράξεωντωνανακριτικώνΑρχών.Οδι­ κηγόρος των εφεσειόντων επιχειρηματολόγησε ενώπιον 15 μαςότι ηπροσφυγήδε μπορούσε ναεκληφθεί ότι στρέφε­ ταιεναντίοντηςαπόφασηςγιατηδίωξητων εφεσειόντων, η οποία, όπως μας ανέφερε, είναι αναντίλεκτο ότι δεν υπόκειταιστον αναθεωρητικόέλεγχοτουΑνωτάτουΔικαστηρίου. Εξετάζοντας τις θεραπείες οι οποίες επιδιώκο­ νται, και τα γεγονότα που τις στοιχειοθετούν, κρίνουμε σωστή τηνεισήγηση αυτή. Διαζευκτικά,τοΔικαστήριο αποφάσισεότιανηποινι­ κήδίωξηυποδηλώνει απόφασητουαρμόδιουδιοικητικού οργάνου, η απόφασηήταν εύλογη ενόψει των προνοιών των σχετικών νομοθετικών διατάξεων,και ιδιαίτερατων ορισμών των όρων "μισθωτός" και "ασφαλιστέα απασχό­ ληση"πουπεριέχονταιστονόμο.Ηπροσέγγισηαυτή είναι εσφαλμένη. Εφόσο διαπιστώθηκε ότι δεν εκδόθηκε από­ φαση, η προσφυγή κατέστη άνευ αντικειμένου ενώ στο 30 βαθμό που η ποινική δίωξη έτεινε να τεκμηριώσει την ύπαρξη διοικητικής απόφασης, αυτή ήταν εκ προοιμίου τρωτή λόγω παράλειψης καταγραφής της, και ακόμαση­ μαντικότερο,παντελούςέλλειψηςαιτιολογίας. Ηανάλυση στην οποίαέχουμε προβεί μαςοδηγεί στο 35 συμπέρασμα ότι ηαπόρριψητης προσφυγής ήταν δικαιο­ λογημένη. Όπωςέχει εξηγηθεί,οι λόγοιγιατους οποίους καταλήγουμε σ' αυτότο συμπέρασμα, είναι διαφορετικοί από εκείνους που παρατίθενταιστην πρωτόδικηαπόφα499 Πικής,Δ. Ιωάννου και άλλοιν.Δημοκρατίας

(1991)ση.Ηαπόφασητηνοποίανπροσέβαλανοιεφεσείοντες δεν ήταν υπαρκτή, διαπίστωση που κατέστησε την προσφυγή άνευαντικειμένου.Δε θαασχοληθούμε μετιςπροεκτάσεις αυτήςτης απόφασηςούτε μετακωλύματαταοποίαενδε- 5 χομένως παρεμβάλλονται στην απόδειξητωνκατηγοριών στις ποινικές υποθέσεις, ενόψει της απουσίας απόφασης του αρμόδιου οργάνου σε σχέση με την υποχρέωση των εφεσειόντων για την καταβολή εισφορών. Το θέμα αυτό δεναποτελείαντικείμενοτηςπαρούσαςδιαδικασίας. Η έφεση απορρίπτεται.Κρίνεται όμως ορθό, παρά το αποτέλεσμα,ναμη επιδικάσουμεέξοδαειςβάροςτωνεφε­ σειόντων υπότο φωςτων λόγων πουοδήγησανστην επι­ κύρωσητηςπρωτόδικηςαπόφασης. Η έφεσηαπορρίπτεταιχωρίςέξοδα. 500