clr/1991/1991_3_643.pdf

(1991)μής,ικανοποιήθηκεκατόπιννομοθετικής μεταρρύθμισης. Οι αιτητές όμως επικαλέστηκαν την ύπαρξη ζημιών τους και το έννομο συμφέρον τους για ολοκλήρωση της δίκης σύμφωνα με το άρθρο 146.4 του Συντάγματοςπροκειμένου νατύχουν στησυνέχααεφαρ­ μογής τα άρθρα 172 και 146.6 του Συντάγματος. Το πρωτόδικο Δικαστήριο αφού έθεσετην ΚυπριακήΔημοκρατία εκτός διαδικα5 σίας επειδή ούτε εξέδωσε ούτε συμμετείχε στην έκδοση της προ­ σβαλλόμενης απόφασης(μεαποτέλίεσμα κατόπινδήλωσης και των αιτητών ναπεριοριστεί ηκατ'έφεσιν δίκηστο εφεσίβλητο Συμβού­ λιο Βελτιώσεως Κάτω Δευτέρας που όμως ουδαμώς εμφανίστηκε JQ στο δικαστήριο,πρωτοδίκως ηκατ'έφεσιν) δέχθηκεότι το αντικεί­ μενο της δίκης είχε εκλείψειαπορρίπτονταςταυτόχρονα τον ισχυ­ ρισμό των αιτητών-εφεσειόντων ότι από την προσβαλλόμενη πράξη ή παράλειψη προέκυψαν ζημιογόνες γι' αυτούς συνέπειες που δεν ήρθησαν ούτε θεραπεύθηκαν με την μεταγενέστερη έκδοση τηςάδειαςοικοδομής. Αντίστοιχοι υπήρξανκαιοι λόγοι εφέσεως. 15 ΤοΑνώτατο Δικαστήριο,απορρίπτονταςτην έφεση,αποφάσισε ότι:

1. Αποτελεί βασική αρχή του διοικητικού δικαίου ότι η δίκη καταργείται για διάφορουςλόγους στους οποίους περιλαμβάνεται LKi^ π η έλλειψηαντικειμένου. Κατάκανόνα ηπροσφυγή δεν μπορεί να προωθηθεί και πρέπει να διαγραφεί αν μετά την καταχώριση και πριν την εκδίκαση της επισυμβούν γεγονότα που έχουν ως συνέ­ πεια την εξαφάνιση του αντικειμένου της, όπως π.χ. η ρητή ανά­ κληση της προσβαλλόμενης πράξης στο σύνολο της, η σιωπηρά ανάκληση της ηοποία εξυπακούεται από νέα πράξητου ίδιου ορ­ γάνου που ρυθμίζει το ίδιο θέμα και η πλήρης ικανοποίηση της 25 αξίωσης του αιτητή. Στις περιπτώσεις αυτές η δίκη καταργείται γιατί ησυνέχισητηςδεν εξυπηρετεί κανένασκοπό. Στηνπερίπτω­ ση όμως που έχουν προκύψει στον αιτητή ζημιογόνες συνέπειες από την προσβαλλόμ£νη διοικητική πράξη ήπαράλειψη ενώ αυτή βρισκόταν ακόμα σε ισχύ, ηδίκη δεν καταργείται. Εναπόκειται, 30 βξβαια,στον εκάστοτε αιτητήνααποδείξει ότι έχουν ήδηπροκύψει σ* αυτόν ζημιογόνες συνέπειες από την προσβαλλόμενη πράξη πριν την ανάκληση της ή την ικανοποίηση της αξίωσης του και συντρέχει, επομένως, λόγος γιατησυνέχισητηςδίκης. Το πρωτόδικο Δικαστήριο ακολούθησε και εφάρμοσε σταγεγονότα της παρούσαςυπόθεσης τις γενικές αυτές νομικές αρχές που διέπουν τηνκατάργησητηςδίκης. 35
2. Ο ισχυρισμός που έχει ως αφετηρίατο γεγονός ότι ηαρμό­ δια αρχή δεν έχει ποτέ ρητά ανακαλέσει την προσβαλλόμενη πράξη, δεν ευσταθεί. Τόσο η ρητή όσο και η σιωπηρά ανάκληση 40 τηςπροσβαλλόμενης πράξης,μπορούν να εξαφανίσουν το αντικεί­ μενο της προσφυγής. Το ίδιο αποτέλεσμα επιφέρει και η μεταγενέ­ στερη πλήρης ικανοποίηση του αιτήματος του αιτητή. Στην πα­ ρούσα περίπτωση η έκδοση από την αρμόδια αρχή της άδειας οικοδομής ημερομηνίας 13Απριλίου 1987 αφ' ενός συνιστά πλήρη ικανοποίηση του αιτήματος των αιτητών και αφ' ετέρου συνιστά ,^ νέα πράξητου ίδιου οργάνου από την οποία εξυπακούεται σιωπή- 4 3 ράανάκλησητηςπροσβαλλόμενης πράξης.
3. (Χ νομικές αρχές όπως διατυπώθηκαν και εφαρμόστηκαν στην υπόθεση EPCO ισχύουν και εφαρμόζονται και στην παρούσα 644 3 ΑΛΛ. ΣτράκκαΛτΛ. ν.Δημοκρατίας υπόθεσηχωρίς ναυφίσταταιδιαφορά σταγεγονότα πουνα μπορεί να δικαιολογήσει διάσταση στην αντιμετώπιση των δύο περιπτώ­ σεων. 5 IQ ic 9 Π υ ^ 25 30 «0 4U
4. Οι ζημιογόνες γιατον αιτητήσυνέπειες ως προϋπόθεση ολοκληρώσεως τηςδιοικητικήςδίκηςπροκειμένου νατύχει εφαρμογής το άρθρο 146.6 του Συντάγματοςπεριλαμβάνουνζημίαπροκύψα­ σα ευθέως και αποκλειστικά από την ίδια την επίδικη πράξηκαι όχι από οποιαδήποτε άλλη παρεμπίπτουσα στην πράξη αιτία, όπωςτο αιτιολογικό θεμέλιοτης. Οι εφεσείοντες βασίζουντο σχετικό επιχείρημα τους στην ισχυ­ ριζόμενη λανθασμένη ερμηνεία και εφαρμογή από την εφεσίβλητη αρμόδια αρχή του άρθρου 4Α του Νόμου περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών, Κεφ. 96,στη μορφήπου ίσχυε κατάτο χρόνο της έκδοσης της προσβαλλόμενης απόφασης ή παράλειψης. Όμως,η λανθασμένη έστω ερμηνεία του άρθρου αυτού όπως και ηλανθασμένη έστω δήλωση ότι το επίδικο κτήμα διαχωρίστηκε δυνάμει του άρθρου 27 του Κεφ.224, και ηπερίληψη της στο κείμενο της προσβαλλόμενης απόφασης,αποτελούν στην ουσία το αιτιολογικό μέρος της προσβαλλόμενης απόφασης το οποίο έχει εξαφανιστεί ταυτόχρονα με την ίδιατην απόφαση, τηςοποίαςαποτελεί αναπόσπαστό μέρος. Ηεξαφάνισητους επήλθε μ£τημεταγενέστερη ικανοποίηση του αρχικάαπορριφθέντος αιτήματος των εφεσειοντων με την έκδοση της άδεια; οικοδομής ημερομηνίας 13 Απριλίου
5. Ούτε όταν ηπροσβαλλόμενη απόφασηβρισκόταν ακόμα σε ισχύ,ούτε μετάτην εξαφάνιση της είναι ορθό ναυποστηριχθεί ότι επέβαλε οποιουσδήποτε περιορισμούς στη μελλοντική ανάπτυξη του επίδικουκτήματος.
6. Αναφορικά μετηνδεύτερηκατηγορίατων ισχυριζόμενων ζη­ μιογόνων συνεπειών οι οποίες εξυπακούεται ότι έχουν προκύψει στους εφεσείοντες απότο γεγονός τηςδεκαπεντάμηνης καθυστέρη­ σης στην ανέγερση της οικίαςτουτο πρωτόδικο δικαστήριο απόρΡ>ψε "W εισήγηση αυτή ως ασυμβίβαστη με τα στοιχεία ενώπιον του με βάση τα οποία είχε προβεί σε εύρημα ότι η οικία των εφεσειόντων είχε ανεγερθεί πριν την έκδοση της προσβαλλόμ£νης απόφασης. Χωρίςτην ανατροπήτου ευρήματοςαυτού αναφορικά με το χρόνο ανέγερσης της οικία των εφεσειοντων, ολόκληρο το επιχείρημα για ύπαρξηζημιάς που εξυπακούεται από την ισχυριζόμενη καθυστέρηση στην ανέγερση της οικίας, δεν μπορεί να ευσταθήσει. Εφόσο οι εφεσείοντες είχαν σκοπό να επιδιώξουν την ανατροπή του ευρήματος αυτού,είχαν υποχρέωση νααμφισβητή­ σουν την ορθότητα του με την περίληψη ειδικού λόγου εφέσεως στην Ειδοποίηση Εφέσεως πουκαταχώρησανκαι όχι να εγείρουν to θέμαγιαπρώτηφοράστηδιάρκειατηςσυζήτησης της έφεσης. Έφεση απορρίπτεται χωρίς έξοδα. Αναφερόμενεςυποθέσεις: IrrigaUon DivisionKatzilosv. TheRepublic

(1983)3C.LJi. 1068Malliotis and Othersv. TheMunicipality of Nicosia

(1965)3C.L.R. 75· 645 Στράκκα Λτ6. ν.Δημοκρατίας

(1991)Chrysostomides v. TheGreek CommunalChamber, 1964C.LM. 397Kyriakidcs v. TheRepublic, 1 R.S.C.C 66EPCO v. Municipalityof Nicosia

(1965)3 CLJi. 416' Salem v. TheRepublic

(1985)3 CLJi. 4535 Στράκκα Λτδ. v.Δημοκρατίας

(1988)3 CLJi.

1. Έφεση. Έφεσηεναντίον τηςαπόφασηςτουΠροέδρουτουΑνώ­ τατουΔικαστηρίου Κύπρου (Α. Λοΐζου, Πρ.)πουδόθηκε στις 15 Απριλίου, 1988 (Αρ. Προσφυγής 163/86)* με την οποία η προσφυγή των εφεσειόντων κατά της άρνησης 10 των εφεσίβλητων να εκδώσουν άδειανοικοδομής απορρί­ φθηκε. Ν. Παπαενσταθίον, για τουςεφεσείοντες. Χρ. Ιωαννίδης, Δικηγόροςτης Δημοκρατίας, για τους εφεσίβλητους
2. 15 Καμιάεμφάνισηγια τονεφεσίβλητο
3. Cur. adv. wit. ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ Δ.: Την ομόφωνη απόφασητουΔικα­ στηρίου θαδώσει οΔικαστής Ι. Πογιατζής. ΠΟΠΑΤΖΗΣΔ.: Ηέφεσηαυτήστρέφεται εναντίοντης 20 απόφασηςτουΠροέδρουτουΔικαστηρίου, οοποίοςκατά την άσκησητηςπρωτοβάθμιαςαναθεωρητικής τουδικαιο­ δοσίαςαπέρριψε τηνπροσφυγήαρ. 163/86 την οποίαήγειρ α ν ο ι εφεσείοντες εναντίον των καθ' ων η Αίτησηεφεσιβλήτων αρ. 1 και
4. 25 Οι εφεσείοντες είναι ιδιοκτήτες τουκτήματος με αριθ­ μότεμαχίου 330 τουΦύλλου/Σχεδίου αρ. XXX/28.W. 1, *

(1988)3Α.Α.Δ. 760. 646 3 ΑΛΛ, ΣτράκκαΛτδ. ν.Δημοκρατίας Πογιατζής,Δ. εκτάσεως 13 περίπου στρεμμάτων στην τοποθεσία "Στράκκα" Κάτω Δευτέρας, το οποίο καλύπτεται με την εγγραφή αρ. C349 ημερομηνίας 8 Αυγούστου 1974 που, σύμφωνα με το σχετικό πιστοποιητικό, ήταν αποτέλεσμα 5 "διαχωρισμού, υπόλοιπον κατόπιν απαλλοτριώσεως Α.Π.659/20.9.68και παραχωρήσεως παρά της Κυπριακής Δημοκρατίας". Με αίτηση τους ημερομηνίας 3 Ιουλίου 1985 οι εφεσείοντες ζήτησαν από την αρμόδια αρχή,το Συμβούλιο Βελτιώσεως Κάτω Δευτέρας, την έκδοση 10 άδειας οικοδομής για την ανέγερση μέσα στο πιο πάνω κτήμα τους διώροφης κατοικίας σύμφωνα με τα αρχιτε­ κτονικά σχέδια πουείχανεπισυνάψει. Στις24 Δεκεμβρίου 1985 ο Έπαρχος Λευκωσίας, υπό την ιδιότητατουΠροέ­ δρουτου Συμβουλίου Βελτιώσεως ΚάτωΔευτέρας, εφεσί15 βλητου αρ.2,πληροφόρησε τους εφεσείοντες ότι ηαίτηση τουςαπορρίφθηκεγιατί "τοτεμάχιοπροέκυψε από διαίρε­ σηδυνάμειτουάρθρου 27 του Κεφ. 224 καιως εκτούτου η έκδοση της άδειας προσκρούει στις πρόνοιες του άρ­ θρου4Α* (όπωςήταντότε)τουπερί Ρυθμίσεως Οδώνκαι ΟικοδομώνΝόμουΚεφ. 96".Τηνπληροφορίαότι τοτεμά20 χι,οτων εφεσειόντων είχε προκύψει απόδιαίρεσηδυνάμει του άρθρου 27 του Κεφ. 224 είχε δώσει στην αρμόδια αρχή κατά τη διάρκεια της έρευνας της ο Επαρχιακός Κτηματολογικός Λειτουργός Λευκωσίας. * 4Α

(1)Άδεια δυνάμει του άρθρον 3 τον παρόντος Νόμον δεν θα· εκδίδεται διά τ-ηνανέγερσιν οικοδομήςεπί τεμαχίον γης προκύψαντος εκ διαιρέσεως ήδιανομής γης γενομένηςδυνάμει της παραγράφου (β) ή (γ) του εδαφίου

(1)τον άρθρον 27 τον περί Ακινήτον Ιδιοκτησίας (Διακατοχή, Εγγραφή και Εκτίμησις) Νόμον ήοιουδήποτε νόμον τροποποιούντος ήαντικαθιστώντος τούτον.

(2)Ουδέν των εν τωπαρόντι άρθρω εφαρμόζεται(α)επί αιτήσεωςδιά χορήγησιν αδείας αναφερομένης εις το εδά­ φιον

(1)υποβληθείσης προ της8ης Μαΐου 1978. Οσάκις τοιαύτη αίτησις αφορά εις την ανέγερσιν δευτέρας κατοι­ κίας εντός ωρισμένον τεμαχίου η άδεια εκδίδεται ανεξαρτήτως της υπάρξεως ήμη πηγής νδατοπρομηθείας των οικοδομών (β)επί αιτήσεωςδιά χορήγησιν αδείας αναφερομένης εις το εδά­ φιον

(1)αφορώσης εις ττινανέγερσιν οικοδομής προς χρήσιν διά γε­ ωργικούς ήκτηνοτροφικούς σκοπούς." 647 Πογιατζής, Δ. ΣτράκκαΛτδ. ν.Δημοκρατίας

(1991)Με την προσφυγή που καταχώρησαν στις 5 Μαρτίου 1986 οι εφεσείοντες ζήτησαν απότο Δικαστήριο την πιο κάτωθεραπεία: "α.ΔήλωσιντουΔικαστηρίου ότιηπράξηή/καιαπό­ φαση των καθ'ων η αίτηση που κοινοποιήθηκε στους 5 αιτητές με την επιστολή των καθ' ων η αίτηση ημερ. 24.12.1985 και με την οποία απορρίφθηκε αίτηση των αιτητών ημερ. 3.7.85 για άδειαοικοδομής στο τεμάχιο 330 Φ/Σχ. XXX/28.W.1 στην Κάτω Δευτέρα είναι άκυρηκαιεστερημένηνομίμου αποτελέσματος. Περαιτέρωή/καιδιαζευκτικώς β. Δήλωσιν του Δικαστηρίου ότι η παράλειψη των καθ' ων ηαίτηση να εκδώσουν στους αιτητές άδειαοι­ κοδομής με βάση την αίτηση τους ημερ. 3.7.85 είναι άκυρη και εστερημένηνομίμου αποτελέσματος και οτι- 15 δήποτε παραλείφθηκε έπρεπε και πρέπει να εκτελε­ σθεί." Τα νομικά σημεία πάνω στα οποία βασίζεται ηπρο­ σφυγή είναι ότι το άρθρο4Α του περί Ρυθμίσεως Οδών «η και Οικοδομών Νόμου Κεφ. 96 δεν έχει εφαρμογή στην υπόθεση τους, ότι το άρθροαυτόείναι, εν πάση περιπτώ­ σει, αντισυνταγματικό,ότι το τεμάχιο τους δεν προέκυψε απόδιαίρεσηκατάτηνέννοιατουάρθρου27τουΚεφ.224 καιτουάρθρου4Α του Κεφ.96,καιότι ηπροσβαλλόμενη 25 απόφαση και/ή παράλειψη βασίστηκε σε πλάνη περί το νόμο και περί τα πράγματακαι στερείται νόμιμης αιτιο­ λογίας. Το Συμβούλιο Βελτιώσεως Κάτω Δευτέρας, του οποίου ηαπόφαση και/ήπαράλειψηαποτελεί το αντικεί- ~ 0 μενο της προσφυγής, δεν καταχώρησε Ένσταση ούτε εμ­ φανίστηκε στο Δικαστήριο σε οποιοδήποτε στάδιο της πρωτόδικηςήτηςκατ'έφεσηδιαδικασίας. Οκ. Ιωαννίδηςπουκαταχώρησε Ένστασηκαιεμφανί­ στηκε στο πρωτόδικοΔικαστήριο εκμέρους τηςΔημοκρα- 35 648 3ΑΛΛ, ΣτράκκαΛτδ. ν.Δημοκρατίας Πογιατζής, Δ. τίας, εφεσίβλητης αρ. 1, καταχώρησε γραπτή αγόρευση στηνοποίααναφέρονταιμόνοταεξής: 5 10 15 "Η αίτηση αυτήστρέφεται κατάτης απόφασηςτων καθ'ωνη Αίτηση ναεκδώσουν άδειαοικοδομήςστοτεμάχιο330Φ/Σχ. XXX/28.W.1 στην ΚάτωΔευτέρα,ημε­ ρομηνίας3/7/

2. Ευσεβάστως υποβάλλω ότι κατόπινγραπτών πα­ ραστάσεων μου προς τον Έπαρχο Λευκωσίας, έλαβα επιστολή τουημερομηνίας2/6/87, στην οποίαμεπληρο­ φόρησε ότι ' μετά τις πρόσφατες τροποποιήσεις που έγινανστοάρθρο4Α τουΠερίΡυθμίσεως ΟδώνκαιΟι­ κοδομώνΝόμουΚεφ. 96μετουςΝόμους 199/86 και53/ 87, ο λόγος απορρίψεως της αίτησης εξέλειπε καιέτσι το αίτημαγια το οποίο έγινεπροσφυγήικανοποιήθηκε απόλυτα μετηνέκδοσηάδειαςΟικοδομήςστις 13/4/87'. 3.Συνεπώςισχυρίζομαιότιηπαρούσααίτησηκατέ­ στηάνευαντικειμένουκαιπρέπεινααπορριφθεί." Οι εφεσείοντες αμφισβήτησαν τον ισχυρισμό ότι σαν αποτέλεσματηςμεταγενέστερης έκδοσης απότην αρμόδια 20 αρχή της άδειας οικοδομής ημερομηνίας 13 Απριλίου 1987, το αντικείμενο της προσφυγής τους εξέλειπε και ισχυρίστηκαν ότι οι δυσμενείς γι' αυτούς συνέπειες της προσβαλλόμενης απόφασης και/ή παράλειψης δεν έχουν αρθεί και το Δικαστήριο θαπρέπει να προχωρήσει στην 2 ^ εξέταση τηςουσίαςτηςπροσφυγήςκαιναεκδώσειακυρω­ τικήαπόφασησύμφωναμετοάρθρο 146.4 του Συντάγμα­ τος για να δυνηθούν να προωθήσουν απαίτησητους για αποζημίωση ενώπιον του αρμόδιου Δικαστηρίου για τη ζημιάπουυπέστησαν κατάτο χρόνοπουηπροσβαλλόμε25 νηαπόφασηκαι/ήπαράλειψηβρισκόταν σε ισχύ,σύμφω­ ναμεταάρθρα 172και 146.6 του Συντάγματος. Μετηνυπόέφεσηαπόφασητουημερομηνίας 15Απρι­ λίου 1988 το πρωτόδικο Δικαστήριο απέρριψε την προ­ σφυγή εναντίον και των δύο εφεσίβλητων γιαδιαφορετι­ κό κούςόμως λόγους,χωρίς ναεξετάσει τηνεγκυρότητατων 649 Πογιατζής, Δ. ΣτράκκαΛτδ. ν.Δημοκρατίας

(1991)λόγων ακύρωσης πουείχανεπικαλεστεί οι εφεσείοντες.Η προσφυγή εναντίον της εφεσίβλητης αρ. 1Δημοκρατίας απορρίφθηκε επειδή ούτε εξέδωσε ούτε συμμετείχε στην έκδοση της προσβαλλόμενης απόφασηςκαι/ή παράλειψης η οποία εκδόθηκε αποκλειστικά από το Συμβούλιο Βελ- 5 τιώσεως Κάτω Δευτέρας που είναι ηαρμόδιααρχήσύμ­ φωνα μετον περίΡυθμίσεως ΟδώνκαιΟικοδομώνΝόμο, Κεφ.

1. Η προσφυγήεναντίοντουΣυμβουλίουΒελτιώσε­ ως ΚάτωΔευτέρας απορρίφθηκε επειδήτοπρωτόδικοΔι- 1 0 καστήριο δέχτηκε τον ισχυρισμό της Δημοκρατίας ότι το αντικείμενο της προσφυγής εξέλειπε και απέρριψε τον ισχυρισμό των εφεσειόντων ότι από την προσβαλλόμενη απόφαση και/ή παράλειψη προέκυψαν ζημιογόνες για τους εφεσείοντες συνέπειες που δεν έχουν αρθεί ή θερα- 15 πευθεί με τη μεταγενέστερη έκδοση της άδειαςοικοδομής ημερομηνίας 13Απριλίου
2. Οι εφεσείοντες καταχώρησαντην έφεσητους εναντίον "ολόκληρης της απόφασης" τουΠρωτόδικουΔικαστηρίου στις 21 Μαΐου
3. Με την Ειδοποίηση Εφέσεως τους 20 επικαλούνταιτουςπιοκάτωτέσσεριςλόγους: "

(1)Το Πρωτόδικον Δικαστήριον εσφαλμένωςαπεφάσισεν ότι το αντικείμενο της παρούσης προσφυγής εξαφανίσθηή/καιηπροσβαλλομένη απόφασιςέπαυσεν να ισχυη.

(2)Το Πρωτόδικον Δικαστήριον εσφαλμένως απεφάσισεν ότι η παρούσα προσφυγή εθεωρήθη ότι has been abated.

(3)Το ΠρωτόδικονΔικαστήριον εσφαλμένως έκρινεν'ότι οι Αιτητέςδεν υπέστησαν οιανδήποτεβλάβηνή 30 ζημίανκατά τηνδιάρκειαν ισχύος της προσβαλλομένης αποφάσεως.

(4)Το ΠρωτόδικονΔικαστήριον εσφαλμένως απέρριψεν την παρούσανπροσφυγήν,χωρίς ναεξέτασηκαι αποφασίσητουςλόγους τηςπροσβαλλόμενης αποφάσε- 35 ωςπουπροβλήθηκαναπότουςΑιτητές." 650 25 3ΑΛΛ. 5 ΣτράκκαΛτδ. ν.Δημοκρατίας Πογιατζής, Δ. Στη διάρκεια της ακρόασης της έφεσης ο ευπαίδευτος δικηγόρος των εφεσειόντων διευκρίνισε ότι οι λόγοι εφέ­ σεως αφορούν αποκλειστικά το μέρος της πρωτόδικης απόφασης με το οποίο είχε απορριφθεί ηπροσφυγή τους εναντίοντουΣυμβουλίουΒελτιώσεωςΚάτωΔευτέραςκαι ότι η έφεση δε στρέφεται εναντίον της Δημοκρατίας. Εν όψειαυτήςτηςδήλωσης οκ.Ιωαννίδηςδεναγόρευσε ενώ­ πιονμας. Αποτελεί βασική αρχήτου διοικητικού δικαίου ότι η 10 δίκη καταργείται για διάφορους λόγους στους οποίους περιλαμβάνεται η έλλειψη αντικειμένου. Κατά κανόναη προσφυγήδενμπορείναπροωθηθείκαιπρέπειναδιαγρα­ φεί αν μετά την καταχώρησηκαι πριν την εκδίκαση της επισυμβούνγεγονόταπουέχουνωςσυνέπειατην εξαφάνιJ5 ση του αντικειμένου της,όπως π.χ. η ρητή ανάκλησητης προσβαλλόμενης πράξηςστο σύνολοτης,ησιωπηράανά­ κληση τηςη οποίαεξυπακούεταιαπόνέαπράξητουίδιου οργάνου που ρυθμίζει το ίδιο θέμα και η πλήρης ικανο­ ποίησητης αξίωσης τουαιτητή. Στιςπεριπτώσεις αυτέςη 2 ^ δίκηκαταργείταιγιατί ησυνέχισητης δεν εξυπηρετείκα­ νένα σκοπό. Στην περίπτωση όμως που έχουν προκύψει στον αιτητήζημιογόνες συνέπειες απότηνπροσβαλλόμενη διοικητικήπράξηή παράλειψηενώαυτήβρισκότανακόμα σε ισχύ,η δίκη δενκαταργείται.Εναπόκειται,βέβαια,στον 25 εκάστοτε αιτητή να αποδείξει ότι έχουν ήδηπροκύψει σ' αυτόν ζημιογόνες συνέπειες από την προσβαλλόμενη πράξη πριν την ανάκληση της ή την ικανοποίηση της αξίωσης τουκαισυντρέχει, επομένως,λόγοςγια τη συνέ­ χισητηςδίκης. 30 Το πρωτόδικο Δικαστήριο ακολούθησε και εφάρμοσε στα γεγονότα τηςπαρούσαςυπόθεσης τις γενικές νομικές αρχές που διέπουν την κατάργηση της δίκης όπως τις έχουμε συνοπτικά διατυπώσει πιο πάνωαφού αναφέρθη35 κε σε διάφορεςαυθεντίες που περιλαμβάνουν τις υποθέ­ σεις Irrigation Division Katzilos v. TheRepublic

(1983)3 651 Πογιατζής, Α. ΣτράκκαΛτδ.ν.Δημοκρατίας

(1991)C.LR.1068, Christos Malliotis and others v. The Municipality of Nicosia

(1965)3 C.LR.75, Kyriakos Chrysostomides v. TheGreek Communal Chamber 1964 C.L.R.397, Kyriakides v. TheRepublic, 1 R.S.C.C.66, EPCO v.MunicipalityofNicosia

(1965)3C.L.R. 416, Salem v. The Republic

(1985)3 C.L.R. 453, Τσάτσος, ΑίτησηΑκυρώσε­ ως 3η έκδοση, σ.372, και Σπηλιωτόπουλος, Εγχειρίδιο Διοικητικού Δικαίου,2ηέκδοση,σ.

1. Ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου και αργότερα ^ ενώπιον μαςο ευπαίδευτος δικηγόρος των εφεσειόντων ισχυρίστηκε ότι (α)εφόσοδενυπήρξεποτέρητή ανάκληση της προσβαλλόμενης απόφασης απότηναρμόδιααρχή, οι όροι καιοι δεσμεύσεις που επιβλήθηκαν μεαυτήεξακο­ λουθούν να ισχύουν (β)ότι ταγεγονότα τηςπαρούσας . g υπόθεσης διαφέρουν από τα γεγονότα της υπόθεσης EPCO (ανωτέρω) απότην οποία τοπρωτόδικοΔικαστή­ ριο λανθασμέναέχειαντλήσει καθοδήγησηστην προσέγγι­ σητουστην παρούσαυπόθεση*και (γ)ότιστο χρόνοπου διέρρευσε απότηνέκδοση της προσβαλλόμενης πράξης ή παράλειψης μέχρι την ικανοποίησητης αξίωσης των εφε- 2 0 σειόντων που επήλθε μετηνέκδοσητης άδειαςοικοδομής ημερομηνίας13Απριλίου 1987, είχανπροκύψει δυσμενείς για τους εφεσείοντες συνέπειες από την προσβαλλόμενη πράξηήπαράλειψηοιοποίες δεν έχουν αρθείεξυπαρχής εφόσο η μεταγενέστερα εκδοθείσα άδειαοικοδομής ισχύει »<. μόνο απότην ημέρα της έκδοσης τηςκαιόχι από την ημέρα τηςέκδοσης τηςπροσβαλλόμενης πράξης ήπαρά­ λειψης. Οι ζημιογόνες συνέπειες, είπε ο κ. Παπαευσταθίου,είναιδύοειδών:Πρώτο, ηάδειαοικοδομήςημερομη­ νίας 13 Απριλίου 1985 εκδόθηκε με βάση το νομικό καθεστώς που ίσχυε κατά την ημέρα εκείνη καιόχιμε βάσητονομικό καθεστώς που ίσχυεκατά τοχρόνο έκδο­ σης της προσβαλλόμενης πράξης ή παράλειψης καιτο οποίο είχε στο μεταξύ τροποποιηθεί ωςαποτέλεσματης ψήφισης του περί Ρυθμίσεως Οδώνκαι Οικοδομών (Τρο- 35 ποποιητικού) (Αρ.3)Νόμουτου1986(Νόμος αρ.199/86) 652 $ 3ΑΛΛ. ΣτράκκαΛτδ. ν.Δημοκρατίας Πογιατζής,Δ. άρθρο 2* καιτουπερίΡυθμίσεωςΟδώνκαι Οικοδομών (Τροποποιητικού) Νόμου του 1987 (Νόμος αρ. 53/87) *
2. "Οβασικός νόμος τροποποιείται με την κατάργηση τον άρ­ θρον4Α και τηναντικατάσταση τονμε τοακόλουθο νέο άρθροc 4Α. Τηρουμένων των διατάξεων του παρόντος Νόμον και των εκάστοτε ενισχύιδυνάμει αυτούεκδιδομένωνΚανονισμών,επιτρέπε­ ται ηχορήγησις αδείας δυνάμει του άρθρου 3 τον παρόντος Νόμον, διά την ανέγερσιν οικοδομής επί τεμαχίου γης προκύψαντος εκ διαι­ ρέσεως ή διανομής γης γενομένης δυνάμει των διατάξεων τον περί Ακινήτου Ιδιοκτησίας (Διακατοχή, Εγγραφή και Εκτίμησις) Νόμον ή οιονδήποτε νόμον τροποποιοϋντος ήαντικαθιστώντος τούτον, μόνον *U εις τας ακολούθονς περιπτώσεις: (α)Διά την ανέγερσιν οικοδομής επί τοιούτον τεμαχίον κειμένου εντός περιοχής νδατοπρομηθείας, ως αύτηκαθορίζεται εις τηνπαρα­ γράφον (γ) του εδαφίου

(3)του άρθρον 9 τον παρόντος Νόμον, ή εντός τονριστικής ζώνης ή εντός ζώνης δι' ειδικάς βιομηχανίας ή 15 επαγγέλματα,ως η τοιαύτη ζώνη ήθελεκαθορισθή νπό της Αρμοδίας Αρχής τη εγκρίσει τον Υπουργικού Σνμβονλίον, δυνάμει των διατά­ ξεων τον άρθρον 14 τουπαρόντος Νόμον: 25 Νοείται ότι, εν τηχορηγήσει αδείαςδυνάμει των διατάξεων της παρούσης παραγράφον, ηΑρμοδία Αρχή κέκτηταιεξονσίαν, τηρου­ μένων τωνεκάστοτε εν ισχύι Κανονισμών, να επφάλλη όρους εκτιθε­ μένους εν τη αδεία, τόσον δυνάμει της παραγράφον (β)τον εδαφίον

(1)τον άρθρου9 τουπρόντος Νόμον, όσον και δννάμει τηςπαραγρά­ φον (γ)τον ιδίου εδαφίον,ως εάνεπρόκειτο περί αδείας διά την διάνοιξιν ήτηνδιαίρεσιν γαίαςδι' οικοδομικούς σκοπούς. 30 Φ)Δια τηνανέγερσιν μέχρι δνο κατοικιών επί τοιούτον τεμαχίου κειμένου εκτόςπεριοχής νδατοπρομηθείας, ως αύτηκαθορίζεταιανω­ τέρω, κατόπιν εγκρίσεως της Αρμοδίας Αρχής, παρεχομένης επί τη βάσει κριτηρίων καθοριζομένων διά Κανονισμών εκδιδομένων υπό τον Υπουργικού Συμβουλίου και δημοσιευομένων εις την επίσημον εφημερίδατηςΔημοκρατίας. 20 (γ) Διά την ανέγερσιν οικοδομής προς χρήσιν διά γεωργικούς ή κτηνοτροφικούς σκοπούς". 653 Πογιατζής,Δ, ΣτράκκαΛτδ.ν.Δημοκρατίας

(1991)άρθρο2*. Καιδεύτερο, απότογεγονόςκαιμόνο ότιη ανέγερσητηςοικίας τωναιτητών καθυστέρησεγια περίο­ δοπέραντων δεκαπέντεμηνώνπουπαρήλθεαπό τηνημε­ ρομηνία απόρριψηςτουαιτήματοςτουςγιαάδειαοικοδομής στις 24/12/1985 μέχρι τηνικανοποίησητου στις13/4/ 1987, εξυπακούεται ότι πρόκυψε στους αιτητές ζημία η οποία δενέχειεξαλειφθεί μετη μεταγενέστερηέκδοση της αιτηθείσαςάδειας. 5 * 2. Τοάρθρο 4Α τονβασικού νόμουτροποποιείται διά της κα- JQ ταργήσεως τηςπαραγράφου(β)αυτούκαι τηςαντικαταστάσεως της διά τηςακολούθουνέαςπαραγράφονΦ)Διάτηνανέγερσινμέχριδύοκατοικιώνεπί τοιούτον τεμαχίον καμένου εκτόςπεριοχήςνδατοπρομηθείας, ωςαύτηκαθορίζεται ανω­ τέρω κατόπιν αδείας τηςΑρμοδίας Αρχής η οποία χορηγείταιεφ' 15 όσονικανοποιούνται οιακόλουθοι προϋποθέσεις: (i)η εις ην αφορά ηαίτησιςκατοικίαπροορίζεται να χρησιμο­ ποίησηδιάτηνμόνιμον ήτηνπεριοδικήνστέγασιντουιδίουτοναιτητου ήτωντέκνωναυτού. Διά τους σκοπούςτηςπαρούσης υποπαραγράφου εις τονόρον 20 'αιτητής'περιλαμβάνεται και παν νομικόν πρόσωπον τον οποίον μόνοι μέτοχοιείναι οιοιδήποτε τωνακολούθων, ήτοιο σύζυγοςή η σύζυγοςήτατέκνααυτώνκαι ηας ηναφορά ηαίτησιςκατοικίαπρο­ ορίζεταιδιά τηνμώνιμονήτηνπεριοδικήνστέγασιν οιονδήποτε τού­ των και (ii)τοτοιούτοτεμάχιονγηςεφάπτεταιδημοσίαςοδούεγγεγραμμέ­ νης εις ταβιβλία τονΕπαρχικού Κτηματολογίον και ικανοποιονσης τηνΑρμοδίανΑρχήν ή (Hi) τοτοιούτοτεμάχιονγηςέχειωςπροσπέλασινδικαίωμα διό­ δου μήκουςπέριξτων1000ποδών καιπλάτουςονχίολιγωτέρον των 30 12ποδών, νοουμένουότιηειςηναφορά ηαίτησιςκατοικία θα τοποθετήται ειςαπόστασιντουλάχιστον25ποδώνεκτωνορίωντηςτοιαύ­ τηςδιόδου: Νοείταιότι ηΑρμοδίαΑρχήδύναταιναεπιτρέψη τηνανέγερσιν δεντέραςκατοικίαςεπί τεμαχίον γηςέχοντος ωςπροσπέλασινδικαί- 35 ωμαδιόδουπλάτουςολιγωτέρον των 12 ποδών αλλ'ονχίολιγωτέρον των 10ποδώνεφ'όσον κατά τηνημερομηνίαν ενάρξεως της ισχύος τον περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών (Τροποποιητικού) Νόμου τον 1987υφίστατο επίτουτοιούτουτεμαχίου γηςετέρακατοικία." 654 25 3 ΑΛΛ. ΣτράκκαΛτδ. ν.Δημοκρατίας Πογιατζής, Δ. Ο ισχυρισμός του κ. Παπαευσταθίουπου έχει ωςαφε­ τηρία το γεγονός ότι ηαρμόδια αρχήδεν έχει ποτέ ρητά ανακαλέσει την προσβαλλόμενη πράξη, δεν ευσταθεί. 5 Τόσο η ρητήόσοκαιη σιωπηράανάκλησητης προσβαλλό­ μενης πράξης, μπορούν να εξαφανίσουν το αντικείμενο της προσφυγής. Το ίδιο αποτέλεσμα επιφέρει και ημετα­ γενέστερηπλήρης ικανοποίηση του αιτήματος τουαιτητή. Στηνπαρούσαπερίπτωσηη έκδοσηαπό τηναρμόδια αρχή 10 της άδειας οικοδομής ημερομηνίας 13 Απριλίου 1987 αφ' ενός συνιστά πλήρηικανοποίησητουαιτήματοςτων Αιτη­ τών και αφ' ετέρου συνιστά νέα πράξητου ίδιου οργάνου απότην οποία εξυπακούεται σιωπηράανάκλησητηςπρο­ σβαλλόμενης πράξης. 15 Η μόνη διαφοράτην οποία ο κ. Παπαευσταθίουέχει εντοπίσει καιπροβάλει μεταξύτωνγεγονότων της παρού­ σαςυπόθεσης καιεκείνων στην υπόθεση EPCO(ανωτέρω) είναι ότι ενώ στην παρούσα υπόθεση ηαρμόδια αρχή με 20 επιστολή της στους Αιτητές απόρριψε το αίτηματους για έκδοση της αιτηθείσας άδειας οικοδομής, στην υπόθεση EPCO η αρμόδια αρχή είχε παραλείψει να κοινοποιήσει στους αιτητές οποιαδήποτε απόφασητης είτε θετική είτε αρνητικήστοαίτηματουςγιαέκδοσηάδειαςοικοδομής.Η 25 διαφοράαυτήδε δικαιολογεί το επιχείρημα του κ.Παπα­ ευσταθίου. Οι νομικές αρχές όπως διατυπώθηκαν και εφαρμόστηκαν στην υπόθεση EPCO ισχύουν καιεφαρμό­ ζονταικαιστην παρούσαυπόθεση. Καιστις δύο περιπτώ­ σεις υπήρξε παράλειψη της αρμόδιας αρχής να εκδώσει 30 την αιτηθείσαν άδεια οικοδομής και μεταγενέστερη πλή­ ρης ικανοποίησητουαιτήματοςτωναιτητών. Αναφορικά με τον ισχυρισμό ότι έχουν προκύψει στους Αιτητές ζημιογόνες συνέπειες απότην προσβαλλό­ μενη απόφασηκαι/ή παράλειψη,οι οποίες οφείλονται στο γεγονός ότι η άδεια οικοδομής εκδόθηκε με βάση νομικό 35 καθεστώς διαφορετικό απόεκείνο που ίσχυεκατάτην έκ­ δοσητηςπροσβαλλόμενης απόφασης,οευπαίδευτοςσυνή­ γορος των εφεσειόντων διευκρίνισε το επιχείρημα του λέ­ γοντας ότι οι δραστικοί περιορισμοί και εμπόδια που επιβλήθηκαν με την προσβαλλόμενη απόφαση δεν έχουν 655 Πογιατζής,Δ. Στράκκα Λτδ. ν.Δημοκρατίας

(1991)ποτέ εξαλειφθεί αλλάαντίθετα εξακολουθούνναισχύουν μέχρι σήμερα, συνιστούν δε σοβαρούς καιουσιαστικούς περιορισμούς στη χρήσητου επίδικουκτήματοςτωνεφε­ σειόντων ότι οι παράνομοι αυτοί περιορισμοί εμποδί- 5 ζουν τηνπεραιτέρωανάπτυξηκαιεκμετάλλευση τουκτή­ ματος στερώντας έτσι τους εφεσείοντες από τα νόμιμα περιουσιακά τους δικαιώματα, εφόσο με βάσητηνερμη­ νεία την οποία απέδωσανοι εφεσίβλητοι στο άρθρο4Α του Κεφ.96, οι εφεσείοντες στερούνται του δικαιώματος 10 τους να αναγείρουν άλλες οικοδομές πάνω στο κτήμα τους εκτάσεως 13 στρεμμάτων, πέραν από την επίδικη οικία ηανέγερση της οποίαςεπετράπηκεωςαποτέλεσμα τηςτροποποίησηςτουάρθρου4Α (ανωτέρω) τουΝόμου. ΤοπρωτόδικοΔικαστήριοαπέρριψετοπιο πάνω επι- 15 χείρημα των εφεσειόντων λέγοντας επί τουπροκειμένου ταεξής (Βλ.

(1988)3C.L.R. 760στησελ. 774):"In thiscasewhat isbefore theCourtisthevalidityof the decision of the respondents whereby they refused to grant a building permit to the respondents and the 20 grounds upon which the sub judice decision was based, namely theinterpretation of section 4A of Cap. 96, etc., are of secondary importance and donot affect at all the question of the existence of detriment, damage or prejudice. 25 When we speak of damage,detriment,orprejudice in this context we must confine it to damage arisingsolely and directly from the sub judice act itself and not from any othersource. Inotherwordsthecause andsourceof the damage must be thesub judice act andnotcauses or $0 sources incidental to the sub judice act such as the grounds uponwhich itwas founded. Therefore applicants have not suffered any damage, detriment or prejudice during the operation of the sub judice act and are,thus, not entitled to a determination of the recourse. If in 35 future applicants are prevented by theadministration on any ground, including the grounds of interpretation and constitutionality of thesaidsection 4A of Cap. 96, from 656 3 ΑΛΛ. ΣτράκκαΛτδ, ν.Δημοκρατίας Πογιατζής, Δ. further developing or exploiting their land the road is open for them to challenge the relevant decision of the administration by means of a recourse." 5 Συμφωνούμεαπόλυταμετηνπροσέγγιση τουπρωτόδι-. κου Δικαστηρίου η οποία συνοψίζεται στο απόσπασμα της απόφασηςτου που παραθέτουμε πιο πάνω. Επιπρό­ σθετα θαθέλαμε να πούμε τα εξής: Οι εφεσείοντες βασί­ ζουντοόλοεπιχείρηματουςστην ισχυριζόμενηλανθασμένη ερμηνεία και εφαρμογή από την εφεσίβλητη αρμόδια αρχή του άρθρου 4Α του Νόμου στη μορφή που ίσχυε κατά το χρόνο της έκδοσης της προσβαλλόμενης απόφα­ σης ή παράλειψης. Όμως, η λανθασμένη έστω ερμηνεία του άρθρου αυτού όπως και η λανθασμένη έστω δήλωση ότιτοεπίδικοκτήμαδιαχωρίστηκεδυνάμειτουάρθρου27 15 του Κεφ. 224, και η περίληψη της στο κείμενο της προ­ σβαλλόμενης απόφασης, αποτελούν στην ουσία τοαιτιο­ λογικό μέρος της προσβαλλόμενης απόφασης το οποίο έχει εξαφανιστεί ταυτόχρονα με την εξαφάνισητης ίδιας της απόφασηςτης οποίας αποτελεί αναπόσπαστομέρος. Ηεξαφάνισητους επήλθε μετημεταγενέστερηικανοποίη­ σητουαρχικάαπορριφθέντοςαιτήματοςτων εφεσειόντων μετηνέκδοσητηςάδειαςοικοδομήςημερομηνίας 13Απρι­ λίου 1987. Ούτε ότανηπροσβαλλόμενη απόφασηβρισκό­ ταν ακόμα σε ισχύ, ούτε μετά την εξαφάνιση της είναι 25 ορθόναυποστηριχθεί ότι επέβαλλε οποιουσδήποτεπεριο­ ρισμούς στημελλοντική ανάπτυξητουεπίδικουκτήματος. Αναφορικά με τηδεύτερηκατηγορίατων ισχυριζόμε­ νων ζημιογόνων συνεπειών οι οποίες σύμφωνα με την ει­ σήγηση του κ. Παπαευσταθίου,εξυπακούεται ότι έχουν 30 προκύψει στους εφεσείοντες απότο γεγονός τηςδεκαπεντάμηνηςκαθυστέρησηςστηνανέγερσητηςοικίαςτους, το πρωτόδικο Δικαστήριο απόρριψε την εισήγηση αυτή ως ασυμβίβαστημεταστοιχείαενώπιοντουμεβάση ταοποία είχε προβεί σε εύρημα ότι η οικία των εφεσειόντων είχε 35 ανεγερθεί πριν την έκδοση της προσβαλλόμενης απόφα­ σης. Ο ευπαίδευτος συνήγορος των εφεσειόντων ισχυρί­ στηκε ενώπιον μας ότι το εύρημα αυτό του πρωτόδικου Δικαστηρίουείναιαυθαίρετογιατίδενυποστηρίζεταιαπό 657 Πογιατζής, Δ. ΣτράκκαΛτδ. ν.Δημοκρατίας

(1991)τοσύνολοτωνστοιχείων ενώπιοντου.Χωρίςτηνανατρο­ πή του ευρήματος αυτούαναφορικάμε το χρόνο ανέγερ-, σης της οικίας των εφεσειόντων, ολόκληρο τοεπιχείρημα για ύπαρξη ζημιάςπουεξυπακούεταιαπότην ισχυριζόμε­ νηκαθυστέρηση στην ανέγερση της οικίας,δεν μπορεί να ευσταθήσει. Εφόσοοι εφεσείοντες είχανσκοπόνα επιδιώ­ ξουν την ανατροπήτου ευρήματοςαυτού,είχανυποχρέω­ ση νααμφισβητήσουν την ορθότητα του με την περίληψη JQ ειδικούλόγου εφέσεως στην ΕιδοποίησηΕφέσεως πουκα­ ταχώρησαν και όχι να εγείρουν το θέμα για πρώτηφορά στη διάρκειατης συζήτησης της έφεσης. Δεναποδεχόμα­ στε τον ισχυρισμό τουκ. Παπαευσταθίουou το εγειρόμενο θέμακαλύπτεταιεπαρκώς απότο λόγο εφέσεως αρ. 3 15 (ανωτέρω)και,επομένως,δενπροτιθέμεθανα εξετάσουμε περαιτέρωτοζήτημα. Ενόψειτωνπιοπάνωκαιενόψειτηςδήλωσης τουευπαίδευτου συνηγόρου των εφεσειόντων ότι ηάδειαοικο­ δομήςπουεκδόθηκεστις 13 Απριλίου 1987 είναιαπόλυτα 20 σύμφωνη με την αίτηση των εφεσειόντων ημερομηνίας 3 Ιουλίου 1985 και τα υποβληθέντα αρχιτεκτονικά σχέδια και ότι την ίδια ακριβώςάδειαανέμεναν να εκδοθεί στις 24 Δεκεμβρίου 1985 αν οι εφεσίβλητοι δεν εξέδιδαν τότε την προσβαλλόμενη απορριπτικήτουςαπόφαση, βρίσκου­ μεότιοι εφεσείοντες απέτυχαννααποδείξουνότιαπότην 25 προσβαλλόμενη πράξηήπαράλειψηέχουνπροκύψεισ'αυ­ τούς ζημιογόνες συνέπειες οποιασδήποτεμορφήςώστε να δικαιολογείται ηεισήγησητους ότι συντρέχει λόγοςεκδί­ κασης της ουσίας της προσφυγής τους το αντικείμενο της οποίας εξέλειπε με τη μεταγενέστερη έκδοση τηςαιτηθεί­ σαςάδειαςοικοδομής. Κατά συνέπεια, ηέφεση απορρίπτεται. Δεν εκδίδουμε οποιαδήποτεδιαταγήαναφορικάμετα έξοδα. Έφεσηαπορρίπτεταιχωρίςέξοδα. 658