(1991)29Ιανουαρίου1991 [Α.ΛΟΙΖΟΥ,ΠΡ„ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ, ΣΑΒΒΙΔΗΣ, ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ, ΠΑ ΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ,ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ,ΝΙΚΗΤΑΣ.Δ/στές] ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΠΑΝΤΕΛΟΥΡΗΣΚΑΙ ΑΛΛΟΙ, Εφεσείοντες-Αιτητές, ν. ΥΠΟΥΡΓΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ, Εφεσιβλήτων-Καθ'ων ηαίτηση. (ΑναθεωρητικήΈφεσηΑρ.425). Προσφυγή βάσει τον άρθρον 146τον Συντάγματος — Αόγοι ακυρώ σεως — Πλάνη περί τα πράγματα — Υφίσταται πλάνη περί τα πράγματα όταν ηδιοίκηση κατά τηνλήψη τηςδιοικητικής πράξης βασίζεται σε γεγονότα πον αντικειμενικά δεν νπάρχονν — Δεν τί θεται όμως θέμαπλάνης περί τα πράγματα αν ηδιοίκηση αξιολό γησε στοιχεία τον φακέλον έστω και αν ήταν αντιφατικά μεταξύ τονς και ήταν δννατόν εκτων πραγμάτων να οδηγηθεί η διοίκηση στο συμπέρασμα στο οποίοκατέληξε. 5 Διοικητική πράξη —Αιτιολογία — Δεν είναι ανάγκη να περιέχεται στο σώμα της απόφασης — Μπορεί να συνάγεται από ταστοιχεία τον φακέλλον. Διοικητικό Δικονομικό Δίκαιο — Δεδικασμένο — Απόφαση τονΑνω τάτου Δικαστηρίου επί προσφυγής που αφορά στους ίδιους διάδι κους δεν δεσμεύει το Ανώτατο Δικαστήριο αν στην νέα νπο κρίση υπόθεση θαβασίσει την απόφαση τον στην αξιολόγηση άλλωνγε γονότων πον οδήγησαν στηνέκδοσητηςδιοικητικής πράξης. 10 '-> Διοικητικό Δίκαιο — Δικαίωμα ακροάσεως τον διοικονμένον πριν την έκδοση μιας διοικητικής πράξης — Όταν το προβλέπει ο Νόμος ήόταν η πράξη αποτελεί επιβολή ποινής ήκύρωσης ήόταν είναι τιμωρητικής ήπειθαρχικής φύσεως. Στα πλαίσια τηςπαρούσας έφεσηςεπανεξετάστηκε ηνομιμότητα απόφασης τουΥπουργικούΣυμβουλίου μετηνοποία εγκρίθηκε η επέκτασητων Δημοτικώνορίων Λάρνακας ώστε να συμπεριλη φθεί σε αυτά η ΒιομηχανικήΠεριοχήΛάρνακας ηοποία όμως κεί ται εξ ολοκλήρου εντός της Χωριτικής περιοχήςΑραδίππου. Η προσφυγή εναντίον της ίδιας απόφασης είχε πρωτόδικα απορριφΟείκαιη ουσίατηςυπόθεσηςεπανατέθηκεκατ' έφεση. 78 20 25 3ΑΛΛ* 5 Παντελονρηςν. Υπ. Συμβουλίου Η πορεία προς τηλήψητης επίδικης απόφασης, με την αντιδι κία μεταξύΔήμου ΛάρνακαςκαιΣυμβουλίου ΒελτιώσεωςΑραδίππουως προςτο σε ποιουτηδικαιοδοσίαθαυπαχθεί ηβιομηχανική περιοχή που είχε δημιουργηθεί, εκτίθεται στο κείμενο της απόφασης. Το Ανώτατο Δικαστήριο απορρίπτονταςτην έφεση αποφάσισε ότι: 10 15 on 25 30 35 40 45 1. Τα πραγματικά γεγονότα τα οποία τέθηκαν ενώπιον του Υπουργικού Συμβουλίου καιστα οποίαβασίστηκε ηαπόφασητου ήταν αντικειμενικά ορθά. Δεν μπορεί να τεθεί θέμα πλάνης περί τα πράγματαόταν το αρμόδιο όργανο αξιολογεί τα στοιχεία του φακέλου και αν ακόμα αυτά είναι αντιφατικά μεταξύ τους και εκτιμά στην ουσία διάφορακαι αντιφατικάστοιχεία η εκτίμηση των οποίων μπορεί να οδηγήσει και στο συμπέρασμα στο οποίο κατέληξε ηδιοίκηση. 2. Διαπιστώνεται ότι τόσο στην προπαρασκευαστική διαδικα σία όσο καικατάτηλήψη της επίδικηςαπόφασηςλήφθηκανσοβα ρά υπόψη οι παραστάσεις του Συμβουλίου Βελτιώσεως Αραδίππου. Κατέστη επίσης φανερό ότι για το όλο θέμα έγινε η δέουσα έρευνα και ηδέουσα αιτιολογία μπορεί να μηβρίσκεται στο σώμα τηςαπόφασης,προκύπτειόμως από ταστοιχεία τουφακέλου. 3.Αναφορικά μετηδέσμευσητουΔικαστηρίου απόπροηγούμε νη απόφαση (PantelisPantelouriand Others v. The Council of Ministers
(1985)3 C.LJi. 852) μεταξύ των ίδιων διαδίκων που αφορούσε παρόμοια σχετική απόφαση,η δέσμευση αυτή δεν υφίσταται γιατί η απόφαση αυτή αναφερόταν σε άλλη διοικητική πράξηπουεκδόθηκε μεδιαφορετικά γεγονότα. Ταγεγονόταπάνω στα οποίαβασίστηκε οΔικαστής για να ακυρώσει την απόφαση σε εκείνητην περίπτωση δεν υφίστανται στην υπό εξέταση έφεση,το δε αποτέλεσμα στην πρώτηυπόθεση Pantelouriδεν δημιουργεί δεδικασμένο για τη νέα πράξη η οποία υπήρξε αντικείμενο τηςπα ρούσαςδιαδικασίας. 4. Σχετικά με το ερώτημα κατά πόσο υπήρχε για τη λήψη της επίδικηςαπόφασηςυποχρέωση ναακουστεί το Συμβούλιο Βελτιώοεως Αραδίππου, οι καθιερωμένες αρχές είναι ότι το δικαίωμα του διοικούμενου ναακούεταιπριν απότην έκδοση μιας διοικητι κής πράξεως που τον αφορά υπάρχει στις πεοιπτώσεις που το προβλέπει ο Νόμος ή όταν η επίδικη διοικητική πράξη αποτελεί στην ουσία επιβολή ποινήςήκυρώσεως ή ότανείναι τιμωρητικής ή πειθαρχικήςφύσεως. Όσο για την απόφασηXapolytos andOthers v. The Republic
(1967)3 C.L.R. 703. σελ. 709-710, πρέπει να ση μειωθεί σχετικά ότι ηαναφορά της στους κανόνες φυσικήςδικαιο σύνης γίνεται σαν μέρος τηςόλης ελαττωματικής άσκησης της δια κριτικής ευχέρειας της Διοίκησης και εν πάση περιπτώσει δεν κρίνεται ότι ορθά αποφασίστηκε. Η έφεσηαπορρίπτεται χωρίς έξοδα. 79 Παντελοΰρηςν.Υπ.Συμβουλίου
(1991)Αναφερόμενες Υποθέσεις: Δημοκρατία ν.Βασιλείου (Α.Ε. 859 ημερ. 30.1.90)· Δημητρίου καιάλλος ν.Δημοκρατίας
(1988)3Α.Α.Δ. 91· Pantelouri andOthersv.Council ofMinisters
(1985)3 C.L.R. 852Βασιλείου v.Δημοκρατίας (Α.Ε. 605ημερ.24.4.90)· 5 Harrosv. TheRepublic, 4R.S.CC.39MarkouUidcs v.TheRepublic, 3R.S.C.C. 31Kalisperasv.TheRepublic, 3R.S.C.C. 15V Rallisv.TheGreekCommunal Chamber, 5R.S.C.C IV 10 FiveBusToursLtd. v.TheRepublic
(1983)3 C.L.R. 793Demctriouand Othersv.TheRepublic
(1986)3C.L.R. 634Dcmcuiou andOthersv.TheRepublic
(1966)3C.L.R. 664Ζαμπιρινή και Αλλοι v. ΤηςΔημοκρατίας (Προσφυγή Αρ. 67/84 ημερ.23.11.90)Χαρα).άμπονς ν. Επαρχου Λεμεσού (ΠροσφυγήΑρ. 356/89 ημερ. 28.12.90)Xapolytos andOthersv.TheRepublic
(1967)3 C.L.R. 703. Έφεση. Έφεση εναντίον της απόφασης Δικαστού του Ανώτα- 20 του ΔικαστηρίουΚύπρου(Μαλαχτού,Δ.)πουδόθηκε στις 16Οκτωβρίου,1984 (ΑριθμόςΠροσφυγής 229/72)*με την οποία ηπροσφυγήτωνεφεσειόντων εναντίον της απόφα σηςτουΥπουργικού Συμβουλίου ναεπεκτείνει τα δημοτι- *
(1984)3 Α.Α.Δ.988 80 ,<- 3 ΑΛΛ. Παντελοΰρηςν.Υπ. Συμβουλίου κά όριαΛάρνακαςσε περιοχήπουβρισκόταν στη χωριτική περιοχήτηςΑραδίππου απορρίφθηκε. Ε.ΕυσταθίουκαιΚ.Καμένος, για τουςεφεσείοντες. 5 Ν.Χαραλάμπους, Ανώτερος Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τουςεφεσίβλητους. Cur. adv. vult. Α. ΛΟΙΖΟΥ ΠΡ., ανάγνωσε την απόφαση του Δικα στηρίου. Η δημιουργία βιομηχανικής περιοχής στην πε10 ριοχή της Λάρνακας ήγειρε το θέμα της περίληψης της μέσα στα δημοτικά όριατης πόλης για νακαταστείδυνα τή, όπως αναφέρεται στη σχετική πρόταση προς το Υπουργικό Συμίβούλιο, με αριθμό 177 της 24ης Μαρτίου 1971, η παροχή από το Δήμο αυτό των συνήθων υπηρε15 σιών και η ανάληψη από αυτό ευθύνης για τις δαπάνες σχετικά με το σύστημα οδικού φωτισμού και συντήρησης του οδικούδικτύου,γιαταοποίαοΔήμος Λάρνακος είχε ήδη δεσμευθεί προςτοΥπουργείο Εμπορίουκαι Βιομηχα νίας να παράσχει σε περίπτωση περίληψης της περιοχής 20 αυτήςεντός των ορίωντου. Στην πρόταση αυτή αναφέρετο ότι η βιομηχανική πε ριοχήβρισκόταν εξολοκλήρου μέσαστηχωριτική περιοχή Αραδίππου,οι κάτοικοι της οποίας ενίσταντο στην περί ληψητηςσταδημοτικάόριαΛάρνακας. 25 Αναφέρετο επίσης ότι όπως παρατηρούσε οΈπαρχος στην σχετική έκθεση, οι υπηρεσίες αυτές μπορούσε να προσφερθούν απότο Συμβούλιο Βελτιώσεως Αραδίππου μελλοντικά, αλλά ότι κατά το χρόνο εκείνο οι υπηρεσίες του Συμβουλίου υστερούσαν κατά πολύ εκείνων του 30 ΔήμουΛάρνακος απόαπόψεως βαθμούποιότηταςκαιορ γανώσεως. Πάνωστο θέματης πιο πάνωεπεκτάσεως των δημοτικών ορίων Λάρνακος αναφέρετο ότι λήφθηκαν οι απόψεις του Υπουργού Εμπορίου και Βιομηχανίας των τμημάτων Κτηματολογίου και Χωρομετρίας, Πολεοδο35 μίας και Οικήσεως, του Επαρχου και του Προέδρου της 81 Α. Λοΐζου,Πρ. Παντελοΰρης ν. Υπ. Συμβουλίου
(1991)Δημοτικής Επιτροπής Λάρνακος που συνηγορούσαν για την επέκταση αυτή. Ηεξέταση του θέματος αναβλήθηκε σε μελλοντική συνεδρία. Στη συνέχεια υποβλήθηκε στο Υπουργικό Συμβούλιο δεύτερη πρόταση με αριθμό707/71 ημερομηνίας 18 Οκτωβρίου 1971, που εξετάστηκε στις 4 Νοεμβρίου 1971,και λήφθηκεηπιοκάτωαπόφαση: 5 "Συνεφωνήθη όπως Επιτροπή,απαρτιζόμενηεκ των Υπουργών Εσωτερικών, Εμπορίου και Βιομηχανίας, Οικονομικών και Συγκοινωνιών και Έργων, μελετήση το ως άνω θέμα, εν συνεννοήσει μετά του Γενικού Ει σαγγελέως της Δημοκρατίας, και υποβάλη έκθεσιν εις 10 το Συμβούλιον. Κατά την μελέτην του θέματος η Επι τροπήδέον όπως εξέταση την δυνατότηταπαροχήςυπό του Συμβουλίου Βελτιώσεως Αραδίππου των υπηρε σιών των αναφερομένων εις την πρώτηπαράγραφον της υπ' Αρ. 177/71 Προτάσεως,αίτινες είναι αναγκαίαι 15 δια την λειτουργίαν της βιομηχανικής περιοχής εις Λάρνακα και, εις περίπτωσιν καθ' ην τούτο δεν είναι εφικτόν, την πιθανότηταπαροχής των εν λόγω υπηρε σιών εις την ως άνω περιοχήν υπό του Δήμου Λάρνα κος άνευ εντάξεως αυτής εντός των Δημοτικών ορίων 20 Λάρνακος." Είναι φανερό ότι το Υπουργικό Συμβούλιο ήθελε να εξεταστεί κάθεδιαζευκτική πτυχήτου θέματοςκαι σχετικά με τις δυνατότητες του Συμβουλίου Βελτιώσεως Αραδίπ που και του Δήμου Λάρνακος, είτε ηπεριοχή ενταχθεί στα 25 όρια του είτε όχι. Ακολούθησεηπρότασηστο Υπουργικό Συμβούλιο με αριθμό 326/72, στις 3 Μαΐου 1972, στην οποία γίνεται αναφοράστις προηγούμενες προτάσεις και αποφάσεις που λήφθηκανπάνωσε αυτές και στη σύσταση της Επιτροπής που εξέτασε το θέμα σε δύο συνεδρίες που 30 r/ιναν στις 31 Ιανουαρίου 1972 και 3 Μαΐου
- Εκφοαζιται σε αυτή η ομόφωνη διαπίστωση της Επιτροπής ότι οι υπηρεσίες του Συμβουλίου Βελτιώσεως Αραδίππου υστερούν σημαντικά εκείνων οι οποίες μπορούν ναπαρέ χονται απότο Δήμο Λάρνακος. και δίδονταιοι λύγοι. Γί- 35 νεται σύγκριση των δυνατοτήτων του Συμβουλίου και του Λημου σε ότι αφορά την σκυβαλοσυλλογή, τη συντήρηση 82 3ΑΛΛ. 5 Παντελοΰρηςν.Υπ. Συμβουλίου Α. Λοΐζου,Πρ. του οδικού φωτισμού και οδικού δικτύου και τιςυπηρε σίες πουδιέθεταν ταδύο σώματα.Ηδιαπίστωση του μέ ρους αυτούτηςπρότασηςστηριζότανπάνω σε έκθεση του Επαρχου ημερομηνίας 13 Δεκεμβρίου 1971, (Τεκμήριο 2, ερυθρό 81),και δεν αμφισβητήθησανταστοιχεία απότον κ. Παντελούρη στην ένορκη κατάθεση του ενώπιον του ΠρωτόδικουΔικαστήστις 15Δεκεμβρίου
- Είναι φανερόαπόταπιοπάνω, ότι ήσαν αντικειμενι κά ορθάτα πραγματικά γεγονότα τα οποία τέθηκανενώ10 πιοντουΥπουργικού Συμβουλίουκαισταοποίαβασίστη κε η απόφαση του. Έτσι δεν μπορεί να ευσταθήσει ο ισχυρισμός ότι υπήρξεπλάνη περί ταπράγματαπου συνι στάται όταν ηδιοίκηση βασίζεται πάνωσε γεγονότα που αντικειμενικάδενυπάρχουν,γιατίστηνυπόεξέτασηπερί15 πτώσηδεν εγείρεται θέμααντικειμενικής ανυπαρξίαςτων γεγονότων καιπραγματικών περιστατικώνκαι προϋποθέ σεων στα οποία στηρίζεται η επίδικη απόφαση,και δεν μπορεί να τεθεί θέμα πλάνης περί τα πράγματαόταν το αρμόδιοδιοικητικόόργανοαξιολογεί ταστοιχεία του φα20 κέλλου και αν ακόμααυτά είναι αντιφατικάμεταξύ των καιεκτιμάστην ουσίαδιάφορακαιαντιφατικά στοιχείαη εκτίμηση των,οποίων μπορεί ναοδηγήσει καιστο συμπέ ρασμαστοοποίοκατέληξε η διοίκηση. (ΒλέπεΠορίσματα 25 Νομολογίας του Συμβουλίου Επικρατείας 1929-1959 σελ. 268καιτηνπρόσφατη απόφαση τηςΟλομέλειας στην υπό θεση Δημοκρατία ν.Βασιλείου, Αναθεωρητική ΈφεσηΑρ. 859που εκδόθηκεστις30Ιανουαρίου 1990). Στησυνέχεια στην πρόταση εξετάζεται ηδιαζευκτική 30 πιθανότητατηςπαροχήςαπότοΔήμοΛάρνακοςτωνυπη ρεσιών χωρίς η περιοχή αυτή να υπαχθεί στα δημοτικά του όρια. Μετά όμως από Γνωμάτευση του Γενικού Ει σαγγελέα γίνεται ηδιαπίστωση ότι δεν μπορεί,σύμφωνα μετον τότε ισχύοντα περίΔήμων Νόμο,άρθρο 123
(1)0) ο 35 Δήμος Λάρνακος ναπαρέχειτέτοιες υπηρεσίες σεπεριοχή εκτός των ορίων του και η πρόταση συνεχίζει με ταπιο κάτω: "6. ΗΕπιτροπήμελετήσασα το όλον θέμαεν εκτάσει και λαβούσα σοβαρώς υπ' όψιν τας υπό του Συμβου83 Α. Λοΐζου, Πρ. Παντελοΰρης ν.Υπ. Συμβουλίου
(1991)λίου Βελτιώσεως Αραδίππου υποβληθείσας παραστά σεις, ομοφώνως συνεφώνησεν ότι, υπότας περιστάσεις και βασιζόμενη επί ορθολογιστικών κριτηρίων, η ορθή λύσις του θέματος είναι να τροποποιηθώσι τα σύνορα των Δημοτικών ορίων Λάρνακος ούτως ώστε να επε- 5 κταθώσι ταύταίνακαλύπτωσι καιτην εντός των ορίων του Συμβουλίου Βελτιώσεως Αραδίππου ευρισκομένην Βιομηχανικήν Περιοχήν. 7. Ο Υπουργός Εσωτερικών όστις θα εισαγάγη το θέμα θακαλέση το Υπουργικόν Συμβούλων όπως υιοθετήση το εις την προηγουμένην παράγραφον 6 συμπέ ρασμα της εξ Υπουργών Επιτροπήςκαι εγκρίνη την εισήγησιν εις την παράγραφον 4 της υπ' αρ. 177/71 Προτάσεως του Υπουργείου Εσωτερικών ήτοι να εγ κρίνη:- ^ (α) την επέκτασιν των Δημοτικών ορίων Λάρνακος προς τον σκοπόν περιλήψεως εντός αυτών της Βιομη χανικής Περιοχής Λάρνακος,ήτις δεικνύεται πλαισιουμένη δι" ερυθρού χρώματος επί του Κυβερνητικού Χω- 2 ο ρομετρικού Σχεδίου υπ' αύξοντα αριθμόν 2209 του κατατεθειμένου παρά τη Γραμματεία του Υπουργικού Συμβουλίου· και (β)την έκδοσιν των διαταγμάτων άτινα επισυνάπτο νται ως Παραρτήματα Ά' και' Β'." 25 Είναι φανερό από το περιεχόμενο της παραγράφου6 ότι λήφθηκανσοβαράυπόψηαπότην Επιτροπήπουμελέ τησε το όλο θέμα οι παραστάσειςτου Συμβουλίου Βελτιώ σεως Αραδίππου.Το Υπουργικό Συμβούλιο πήρε στις 18 Μαΐου 1972 την με αριθμό 11.375πιο κάτωαπόφαση του. 30 Το Συμβούλιον "(α) απεφάσισεν όπως εγκρίνη την επέκτασιν των Δημοτικών ορίων Λάρνακος προς τον σκοπόν περιλή ψεως εντός αυτών της Βιομηχανικής Περιοχής Λάρνα κος, ήτις κείται εξ ολοκλήρου εντός της χωριτικής πε- 35 ριοχής Αραδίππουκαι ήτις δεικνύεται πλαισιουμένη δι 84 3 ΑΛΛ. Παντελοΰρηςν.Υπ. Συμβουλίου Α. Αοΐζου, Πρ. ερυθρού χρώματος επί του Κυβερνητικού Χωρομετρικού Σχεδίου υπ' αύξοντα αριθμόν 2209, του κατατεθει μένου παρά τη Γραμματείατου Συμβουλίου,και (β)εμελέτησε 5 10 15 (ι) το σχέδιον Διατάγματος, το επισυνημμένον εις την Πρότασιν υπ*Αρ. 326/72 ως Παράρτημα Ά", ετοιμασθέν δυνάμει του άρθρου 5 των περί Δήμων Νόμων του 1964 έως 1970, και (ιι) το σχέδιον Διοικητικής Πράξεως,το επισυνημμένον εις την Πρότασιν υπ'Αρ. 326/72ωςΠαράρτημα'Β", ετοιμασθέν δυνάμει τουάρθρου20 του περί Χωριτικών Αρχών Νόμου, Κεφ. 244 και του άρθρου 4 του περί Χωρίων (Διοίκησις και Βελτίωσις) Νόμου, Κεφ. 243 και Νόμων 46 του 1961,58του 1962, 4 του 1966 και 31 του 1969· και απεφάσισεν όπως τα ως άνω σχέδια Δια;άγματος καιΔιοικητικής Πράξεως εκδοθούν." 20 25 30 35 Είναι φανερό ότι στη λήψη της επίδικης απόφασης το Υπουργικό Συμβούλιο έλαβε υπόψη του τις παραστάσεις του Συμβουλίου Βελτιώσεως και ειδικότερα αν θα μπο ρούσε να προσφέρει αυτές τις υπηρεσίες που απαιτούντο και περιγράφονταν στην πρώτη παράγραφο της πρώτης πρότασης που υποβλήθηκε σε αυτό. θα πρέπει στο σημείο αυτόνααναφερθεί ότι υποβλήθηκε στον τότε Πρόεδρο της Δημοκρατίας υπόμνημα από μέρους του Προέδρου της κοινότητας Αραδίππου, των μελών της Χωριτικής Αρχής, τα τοπικά μέλη του Συμβουλίου Βελτιώσεως και εκπρο σώπων σωματείων καιοργανώσεων ημερομηνίας 22 Απριλίου 1969, αντίγραφο του οποίου στάληκε στους Υπουρ γούς, τον Πρόεδρο της Βουλής, Έπαρχο, Βουλευτές κλπ., και πάνωστο οποίο αναφέρεται ότι μετά τις 22 Απριλίου 1969, έγινε σύσκεψη στο Προεδρικό μέγαρο. Στουπόμνη μα αυτό εκτίθεντο οι ενστάσεις των αντιπροσωπευτικών παραγόντων της κοινότητας Αραδίππου από τα μέλη ως προς το θέμα της λειτουργίας βιομηχανικής περιοχής που 85 Α. Λοΐζου, Πρ. Παντελοΰρης ν. Υπ. Συμβουλίου
(1991)ήδη είχε γίνει με τη δημοσίευση του διατάγματος απαλλο τριώσεως και η νομιμότητα της οποίας δεν προσβλήθηκε και από την άλλη το ζήτημα της επεκτάσεως των δημοτι κών ορίων Λάρνακος. EivaL φανερό ότι για το όλο θέμα έγινε ηδέουσα έρευ- 5 να και η δέουσα αιτιολογία της επίδικης απόφασης βρί σκεται στο περιεχόμενο των προτάσεων και των άλλων εγγράφων με αποκορύφωμα την τελευταία πρόταση που τέθηκε ενώπιον του Υπουργικού Συμβουλίου. Αρκεί να λεχθεί εδώ ότι ηαιτιολογία μιας απόφασης δεν είναι ανά- 10 γκη να περιέχεται στο σώμα αυτής,μπορεί ναβγαίνει και από τα στοιχεία του φακέλλου. (Βλέπε Λαυρέντιος Δημη τρίου χαι Άλλος ν. ΤηςΔημοκρατίας Αναθεωρητικές Εφέ σεις Αρ. 593-594, απόφαση που εκδόθηκε στις 28 Ιανουα ρίου 1988). 15 Θα ήταν όμως χρήσιμο στο στάδιο αυτό να γίνει ανα φορά στην υπόθεση Pantelis Pantelouri and Othersv. The Council of Ministers
(1985)3C.L.R. 852,στην οποίαπροσ βλήθηκε με επιτυχία ηαπόφασητου Υπουργικού Συμβου λίου να επεκτείνει τα όρια του Δήμου Λάρνακος υπό 20 μορφήνησίδας έξω απότοΔήμο Αραδίππουκαι στα όρια της υφιστάμενης βιομηχανικής περιοχής που είναι το αντικείμενο της σημερινής έφεσης. Στην απόφαση αυτή ο Δικαστής Πικήςείπεταπιοκάτω στησελ. 859: "In Xapolytos (supra) it was emphasized that a 25 decision on the alteration of village boundaries necessarily presupposes proper consideration of the views of the village affected thereby. Examination of the material placed before the Council of Ministers contained in the file of thecase leads 30 to the conclusion that objections of the village of Aradhippou to the contemplated extension of the municipal boundaries of Larnaca were not properly recorded. The omission was such that the Council might be misled as to the reaction of the village of Aradhippou 35 to the scheme under consideration. This failure was apt to 86 3 Α.Α.Δ. 5 10 15 20 Παντελοΰρης ν.Υπ. Συμβουλίου Α. Λοΐζου, Πρ. cause amisconception of facts material to the case andas explained thefinal submission totheCouncil of Ministers did not rectify the position; on the contrary it probably reinforced misapprehensions of the Council of Ministers on the matter. In sum, the objections of the village of Aradhippou to the plan, a material consideration for the decision of the respondents, were not properly placed before the deciding body; hence the material before the Council of Ministers did not reflect the true facts of the case. A failure that became all the greater because of omission to inform the Council of Ministers of assurances given by the Minister of Interior that the extension would notbe implemented. Material facts were not placed before the Council of Ministers sealing the inquiry made with inadequacy. On account of the great likelihood, virtually a certainty of misconception of material facts, the decision must be annulled. The same conclusion is warranted by the omission of the investigating authority to record the results of their inquiry respecting the views of the village authorities of Aradhippou rendering the outcome of the inquiry defective." Είναι φανερόότι ηαπόφασηαυτήδεν δεσμεύει το Δι καστήριο τοϋτο γιατί εξάλλου αναφέρετοσε άλληδιοικη25 τική πράξηπου εκδόθηκε με διαφορετικά γεγονότα. Ανα φορικά με το επιχείρημα ότι η ακύρωση της απόφασης στην υπόθεση Pantelouri (πιο πάνω), οδηγεί σε ακύρωση της προσβαλλόμενης σήμερα απόφασηςτου Υπουργικού Συμβουλίου, θαπρέπει να τονισθεί ότι ταγεγονόταπάνω 2ο στα οποία βασίστηκε ο Δικαστής για να ακυρώσει την απόφαση σε εκείνη την περίπτωση δεν υφίστανται στην υπό εξέταση έφεση,το δε αποτέλεσμα στην πρώτηυπόθε ση Pantelouri δεν δημιουργεί δεδικασμένο για τη νέα πράξηηοποίαυπήρξε αντικείμενοτηςπαρούσηςδιαδικα35 οίας.Το πρώτο ερώτημα που τίθεται είναι αν ανεξάρτητα από το γεγονός ότι αναφέρεται στην απόφαση ότιλήφθη καν υπόψη οι παραστάσειςτου Συμβουλίου Βελτιώσεως Αραδίππου,κατά πόσο υπήρχεγιατη λήψητης απόφασης αυτής υποχρέωση να ακουστεί το Συμβούλιο Βελτιώσεως 87 Α. Λοΐζου, Πρ. Παντελοΰρηςν.Υπ. Συμβουλίου
(1991)Αραδίππου. Το δικαίωμαακροάσεως έχει γίνει αντικείμε νο της νομολογίας μας σε περισσότερες απόπενήντα απο φάσεις. Στην πρόσφατη απόφαση της Ολομέλειας στην υπόθεση Στέλιος Βασιλείου ν. ΤηςΔημοκρατίας (Αναθεω ρητική Έφεση Αρ. 605, που εκδόθηκε στις 24 Απριλίου 5 1990), αναφέρονταιταπιοκάτω: "Προς υποστήριξη της επιχειρηματολογίας του οδι κηγόρος του εφεσείοντα έκαμε αναφορά στις υποθέσεις Zavros v. District Officer Paphos
(1986)3 C.L.R. 44, Frangoulides and Another v. Republic
(1985)3 C.L.R. 10 680, Papaieontiou v. Republic (R.A. 415, 25.9.87), και ιδιαίτερα στις αποφάσεις στις υποθέσεις Kazamias ν. Republic
(1982)3 C.L.R. 239, και Adamides v. Republic
(1982)3 C.L.R. 343. Οι αποφάσεις στην Kazamias και Adamides βεβαιώνουν την αρχή η οποία είναι γενικά 15 παραδεκτή ότι τυγχάνουν εφαρμογής OL κανόνες της φυσικής δικαιοσύνης στην λήψη αποφάσεων διοικητι κών οργάνων που έχουν πειθαρχικό τιμωρητικό χαρα κτήρα. Οι κανόνεςαυτοίπεριλαμβάνουνκαιτο δικαίω μα ακρόασης πριν την λήψη της απόφασης. Κατ' 20 αναλογία και στην προκειμένη περίπτωση εισηγήθηκε ο δικηγόρος του εφεσείοντα έπρεπε να είχε δοθεί η ευκαι ρία και στον αιτητή να ακουστεί πριν τον τερματισμό των υπηρεσιών του. Η εισήγηση παραγνωρίζει ότι ο τερματισμός των υπηρεσιών του εφεσείοντα δεν είχε τι- 2 5 μωρητικό χαρακτήρακαθώς και την αρχήότι στη λήψη καθαρά διοικητικών αποφάσεωνή μέτρων δεν υποχρε ούται ηδιοίκηση να ακούσει τον επηρεαζόμενο πριν τη λήψη ή διαμόρφωση της απόφασης. (Kontemeniotis ν. C.B.C.
(1982)3 C.L.R. 1027. (Βλέπε επίσης Karatsi ν. 30 Republic
(1984)3 C.L.R. 488)." Στην υπόθεση Kontemeniotis (πιο πάνω) ο Δικαστής Πικής είπε ταπιοκάτωστις σελ. 1033-1034:"Tlie rules of natural justice is that set of rules that should govern the conduct of public bodies charged with the determination of the rights of the citizen. They are founded in the words of Denning, MR., in Payne v. Lord 88 35 3 ΑΛΛ. 5 *0 15 20 25 30 35 Παντελοΰρης ν.Υπ. Συμβουλίου Α. Λοΐζου, Πρ. //arris [1981]2All E.R.842 (C.A.)onthesimpleprecept of fairness. They require in law that an opportunity be given to aparty tobe heard in proceedings of apenal of disciplinary character. In Cyprus, the rules of natural justice form part of the fundamental provisions of the Constitution. (See Article 12.5 - Nicolaos D. Haros v. The Republic, 4 R.S.C.C. 39; Stelios K. Morsis v. The Republic, 4 R.S.C.C. 133; Menelaou v.Republic
(1980)3 C.L.R.467;Papacleovoulou v. Republic
(1982)3C.L.R. 187). Therightto be heardis safeguardedinproceedings of apenalor disciplinarycharacter. (See, Lewisv. Heffer [1978] 3All E.R. 354 (C.A.);R. v. HullPrison Boardof Visitors[1979] 3All E.R.545 (D.C). Republicv. Lefkos Georghiades
(1972)3 C.L.R. 594. Relevant principles discussed atlength). A series of Cyprus decisions establish that opportunity to be heard must be given in every case where an accusation of a penal or disciplinary character is preferred against the citizen. (See, HjiGeorghiou v. Republic
(1981)3 C.L.R.587; Sawa v. TheRepublic
(1981)3 C.L.R. 599).Nocomparable duty is cast upon administrative bodies with regard to purely administra tive matters,such as seeking theviews of adepartmental head on the performance of a candidate, andthe answer thereto,matters of a purely administrative character.In evaluating theservices of asubordinate,the Board had a right to seek information,with regard to thevalue of the services of Kontemeniotis, from any legitimate source. And the head of his department was obviously, the proper channel to apply to for information. Even if a duty was cast on the C.B.C by virtue of the general principles of administrative law, to communicate adverse confidential reports to a person affected thereby, the non-communication of such a report, as the learned trial Judge observed, is not,initself,areason for the discharge of the administrative act. Arguably, such failure could only lead to the annulment of the act complained of where it is demonstrated that the inquiry was rendered defective as aresult of thenon-communication." 89 Α. Λοΐζου, Πρ. Παντελοΰρης ν.Υπ. Συμβουλίου
(1991)Στις αποφάσεις του Συνταγματικού Δικαστηρίου το θέμα των κανόνων φυσικής δικαιοσύνης πουκάτωαπότο Άρθρο 12 του Συντάγματοςείχεν εφαρμογήσε αδικήματα γενικά, αποφασίστηκεότι πρέπει να εφαρμόζεταικαι στις υποθέσεις πειθαρχικού ελέγχου. (Βλέπε Haros and The 5 Republic, 4R.S.C.C. σελ. 39Markoullides andThe Republic, 3 R.S.C.C 31,Kalisperas andTheRepublic, 3R.S.C.C. 151.) Στην υπόθεση Rallisand TheGreekCommunal Chamber, 5 R.S.C.C. 11, αποφασίστηκε ότι τερματισμός υπηρεσιών ενός υπαλλήλου για το λόγο μη ικανοποιητικής εργασίας 10 δεν μπορούσε να θεωρηθεί ως πειθαρχική πράξη ενάντιο του υπαλλήλου ενώ εκεί που ο τερματισμός των υπηρε σιών στηρίζεται με ίση δύναμηκαι σε ανικανότητακαι σε πειθαρχικούς λόγους ώστενα δημιουργούνται αμφιβολίες ως προς το ποιος ήτο ο ουσιώδης και επικρατών σκοπός 15 (predominant purpose) για τέτοιο τερματισμό ανεξάρτητα από του κατά πόσο η υπηρεσία μπορούσε να τερματισθεί για το λόγο της ανικανότητας μόνο, τέτοιος τερματισμός πρέπει ναθεωρείται ότι αποτελεί πειθαρχικήπράξη. Στην υπόθεση Imbrahim Nedim v. The Turkish 20 Communal Chamber(πιο πάνω), ένας πάλιν τερματισμός υπηρεσιών που ήταν από τη φύση του συνδεδεμένος με πειθαρχική πράξη εναντίον του απαιτούσε την εφαρμογή των κανόνωντης φυσικήςδικαιοσύνης. Στην υπόθεση Karatsi(πιο πάνω), υιοθετήθηκε το τί 25 αποφασίστηκε στην υπόθεση Five Bus Tours Ltd., v. The Republic
(1983)3 C.L.R. 793, όπως και στην υπόθεση Kontemeniotis, που στην ουσία, και όπως έχει εκτεθεί αποφασίστηκε η αρχή ότι διοικητικά όργανα δεν έχουν υποχρέωση να δίδουν την ευκαιρία σε ένα ενδιαφερόμενο 30 να ακουστεί στις περιπτώσεις απόφασηςπάνωσε καθαρά διοικητικά θέματα. Αναφορά μπορεί να γίνει επίσης και στις υποθέσεις Demetriou and Others v. The Republic
(1986)3 C.L.R.634, στις σελ. 656 έως 660 και Demetriou and Others v. The Republic
(1966)3 C.L.R.664, στη σελ. 35
- Όπως επίσης στις υποθέσεις Ζαμπυρινή και Αλλων ν. ΤηςΔημοκρατίας (Αρ. 67/84 κλπ, που ηαπόφαση δόθη90 3 ΑΛΛ. Παντελοϋοης ν.Υπ. Συμβουλίου Α.Λοΐζου,Πρ. κε στις 23 Νοεμβρίου 1990), και Χαραλάμπους ν. Επαρ χου Αεμεσού Αρ. 356/89, που δόθηκε στις 28 Δεκεμβρίου
- Οι καθιερωμένες κατά τη νομολογία μας αρχές είναι 5 ότι το δικαίωματου διοικούμενου να ακούεται πριν από την έκδοση μιας διοικητικής πράξεως που τον αφορά υπάρχει στις περιπτώσεις που το προβλέπει ο Νόμος ή όταν ηεπίδικηδιοικητικήπράξηαποτελεί στην ουσία επι βολή ποινής ή κυρώσεως ή όταν είναι τιμωρητικής ή πει10 θαρχικής φύσεως. Θα πρέπει βέβαια να γίνει αναφορά στην υπόθεσηXapolytos andOthers v. TheRepublic
(1967)3 C.L.R. 703. Η υπόθεση που αφορούσε απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου για τροποποίησητων ορίων χω ριού κάτω απότο Άρθρο 20 του περί Χωριτικών Αρχών 15 Νόμου, Κεφ.244 την οποία ο Δικαστής Τριανταφυλλίδης ακύρωσεκαιείπεταπιοκάτωστις σελίδες 709-710: 20 25 30 "It was matter of proper administration for the Council of Ministers to have decided, on whether or not the sub judice proclamation were to be made, after weighing duly all material considerations, including the objections of the Applicants; it was, moreover, a matter of natural justice in a case of this nature, for the said objections to be considered by the Council of Ministers. In the circumstances already explained in this Judgment, the Council was not enabled to act as required by proper administration and natural justice; and it was, also, led to act on the basis of an incomplete picture of the matter. As aresult theexercise of its discretionary powers under section 20 of Cap. 244 was a defective one and its product, the subject matter of this recourse, has to be declared to be null andvoid and of no effect whatsoever, as being contrary to law and in excess and abuse of powers." Θα πρέπει σχετικά με την απόφαση αυτήνα σημειωθεί 35 ότι η αναφορά στους κανόνες φυσικής δικαιοσύνης γίνε ται σαν μέρος της όλης ελαττωματικής άσκησης της'δια91 Α. Λοΐζου, Πρ. Παντελοΰρηςν.Υπ. Συμβουλίου
(1991)κριτικής ευχέρειας της Διοίκησης και εν πάση περιπτώσει δεν κρίνουμε ότι ορθάαποφασίστηκε. Για όλους τους πιο πάνω λόγους η έφεση απορρίπτε ται, και η πρωτόδικη απόφαση επικυρώνεται, κάτω από τις περιστάσεις δεν γίνεται οποιαδήποτε διαταγή για έξοδα. Έφεση απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 92 5