4ΛΛ.Δ. 17Απριλίου, 1991 J , [ΝΙΚΗΤΑΣ.ΔΛττής] ΆΤ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟ ΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΝΙΚΟΣ ΨΑΡΑΣ ΚΑΙ ΥΙΟΙ ΚΕΝΤΡΑ ΑΝΑΨΥΧΗΣ ΛΤΔ., ;.· Αιτητές, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝΚΑΙ ΑΛΛΟΥ, Καθ' ων ηαίτηση. (Υπόθεση Αρ. 379/89). ΦορολογίαΕισοδήματος — Βάρος προσκόμισης αποδεικτικών στοι χείων — Είναι υποχρέωση τον φορολογούμενου να προσκομίσει τα απαραίτητα στοιχεία αναφορικά μετοεισόδημα του— Παρά λειψη ήαπροθυμία δημιουργεί ευχέρεια στον Διευθυντή ναπροχω ρήσει στον προσδιορισμό τον φόρου. Μετηνπροσφυγήαυτή ηαιτήτριαεταιρείαπροσβάλλει τηνεπι βολήσεαυτήνέκτακτηςεισφοράςγιαταέτη 1983,1984και 1985. Ηαιτήτριαισχυρίστηκε ότι γιαταεπίδικααυτά έτηηεπιχείρη ση λειτούργησε επί ζημία. ΟΔιευθυντής του Τμήματος Εσωτερι κών Προσόδων όμως έκρινε πωςτα στοιχεία που προάχθηκαν προςυποστήριξη της θέσης αυτήςδεν έδειχνανταπραγματικά οι κονομικά αποτελέσματατης περιόδου. Εξαυτούτου λόγου υπο λόγισε το φορολογητέο εισόδημα και βάσει αυτούτην έκτακτη ει σφοράβασισμένος σεδικέςτου έρευνες. Ηαιτήτριαυπέβαλε μέσω του ελεγκτή της ένσταση προσβάλλοντας τον ισχυρισμό ότι οι φο ρολογίες ήτανυπερβολικές, αυθαίρετες,ατεκμηρίωτες καιεκδόθη καν κατάκατάχρησηεξουσίας. Ηένσταση απερρίφθημεαποτέλε σματηνκαταχώρησητηςπαρούσαςπροσφυγής. Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτονταςτην προσφυγή, απο φάσισε ότι:
(1)Ηπαράλειψητου επιχειρηματίαναπαράσχειστοιχεία ή όλα τα στοιχεία παρέχει ευχέρεια στον Διευθυντή ναπροχωρήσει στον προσδιορισμό του φόρου. Η εξουσία αυτήοριοθετείται με σαφή νεια στις υποθέσεις Rainbow v.Republic
(1984)3C.LJt. 846, Χρί- 1319 Ν.Ψαράς&Υιοί ΛτΛ ν.Δημοκρατίαςκ.ά.
(1991)στος Τρύφωνος ν. Δημοκρατίας
(1984)3 Α.Α.Δ. 884 και Ιωάννης Σχαρπαρης ν.Δημοκρατίας,απόφασηεκδόθηκε20.3.90.
(2)Η παράλειψη των αιτητών στην κρινόμενη υπόθεση να ανταποκριθούν στην πρόσκληση του Διευθυντή για προσκόμιση των απαραίτητων στοιχείων τεκμαίρει την απροθυμία τους να υποστούν κανονικό έλεγχο. Επίσης οι παρατυπίεςπου σημειώθη καν στην τήρηση των βιβλίων που παραδόθηκαν κλονίζουν το κύρος και την αποδεικτική δύναμητων λογαριασμών που ετοιμά στηκαν μεβάσηταβιβλίααυτά. 5 Η προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 10 Αναφερόμενες υποθέσεις: Rainbowv.Republic
(1984)3 C.LA. 846Τρύφωνος ν.Δημοκρατίας
(1984)3ΑΛΛ. 884Σχαρπάρης ν.Δημοκρατίας (Προσφυγή Αρ. 632/88, ημερ. 20.3.90). Προσφυγή. 15 Προσφυγή εναντίον τηςαπόφασης του Έφορου Φόρου Εισοδήματος ναεπιβάλει στουςαιτητέςφόροεισοδήματος καιέκτακτηεισφοράγιαταέτη1983,1984και
- Χρ. Δημητριάδης, για τονςαιτητές. Α. Ευαγγέλου, ΑνώτεροςΔικηγόρος της Δημοχρα- 20 τίας, για τους καθ'ων ηαίτηση. Cur. adv. vult ΟΔικαστής κ. Νικήταςανάγνωσετηνακόλουθη απόφα ση. ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ: Η αιτήτρια είναι μετοχική εταιρεία πε- 25 ριορισμένης ευθύνης. Έχει την εκμετάλλευση εστιατορίου και κέντρου αναψυχής που βρίσκεται στο δημόσιο κήπο Λεμεσού. Από αυτό αντλεί το εισόδημα της. Μέχρι το 1983, τοκέντρο λειτουργούσε υπότηδιαχείριση τουκ. Ν. Ψαρά στον οποίο και ανήκε. Έκτοτε το ανέλαβε η εται- 30 ρεία.Σεαυτήσυμμετέχει η οικογένεια τουκ.Ψαράκαθώς καιο ίδιοςως μέτοχος,σύμβουλος καιγραμματέαςτης. Είναιη υπόθεσητηςαιτήτριαςότι κατάταοικονομικά 1320 4Α.ΑΛ. 5 Ν.Ψαράς&ΥιοίΛτδ ν.Δημοκρατίαςκ,β. Νιχήτας,Δ. έτη 1983, 1984 και 1985 η επιχείρηση λειτούργησε επί ζημία. Σύμφωνα με τους λογαριασμούς που συνυπέβαλε μετιςσχετικές φορολογικές δηλώσεις οελεγκτής της εται-, ρείας, οι ζημίες για τα χρόνια αυτά προσδιορίστηκαν σε £430,£1,603και£2,757αντίστοιχα. ΩστόσοοΔιευθυντής τουΤμήματος Εσωτερικών Προσόδων (καθού ηαίτηση2) έκρινε πως τα προσαχθέντα στοιχεία δεν έδειχναν τα πραγματικάοικονομικάαποτελέσματαγιατην ένδικη πε ρίοδο. 10 Έτσι ο Διευθυντής υπελόγισε το φορολογητέο εισόδη μα, βασιζόμενος κυρίως στις δικέςτουέρευνες. Παράλλη λα καθόρισε και την έκτακτη εισφορά για τους σκοπούς του περί Εκτακτης Εισφοράς (Προσωρινές Διατάξεις) Νόμου αρ.34/78,όπωςέχειτροποποιηθεί. Πρέπεινα υποL5 μνησθείπωςσύμφωναμετοάρθρο3 τουνόμουηεισφορά υπολογίζεται ανατριμηνία,μεβάση τουςσυντελεστέςτου Πίνακα,επίτουσυνολικού εισοδήματοςαπόοποιαδήποτε πηγήκαι ανπροέρχεται. Οι υποχρεώσεις των αιτητών σε έκτακτη εισφορά, όπως προσδιορίστηκαν απότην φορο-0 λογικήαρχή,γιαόλαταεπίδικατρίμηνασυμποσούνται σε £8,
- Αναλυτικές λεπτομέρειες παρέχουν τα παραρτή ματα ΑΙ έως A
- Ας σημειωθεί ότι οι φορολογίες συνο δεύτηκαν από εκτεταμένη επιστολή του Διευθυντή ημερ. 27/1/89(παράρτημα Ε)πουπεριέχει καιτηδικαιολογητι5 κήτουςβάση. Με ένσταση ημερ. 27/2/89, που υπέβαλε ο ελεγκτής τους,οι αιτητέςπαραπονέθηκαν πως οι φορολογίες ήταν υπερβολικές, αυθαίρετεςκαι ατεκμηρίωτες. Ισχυρίστηκαν ακόμαότι εκδόθηκανκατάκατάχρηση εξουσίας. Η ένστα0 ση απερρίφθηδιότι όπως παρατηρεί ο Διευθυντής στην επιστολήτουημερ.23/3/89 "έχωαποφασίσειότιδενδικαι ολογείται οποιαδήποτε μείωση του εισοδήματος σας με τηνοποίαέχετεφορολογηθεί αφούοιλόγοιπου αναφέρο νται στην επιστολή μου ημερ.27/1/89δεν έχουν διαφορο5 ποιηθεί". Αντικείμενο της κρινόμενης προσφυγής είναι ηα επιβολήέκτακτηςεισφοράςτων ετών 1983, 1984 και 1985 πουαπεστάλη στους αιτητέςστις23/3/89.(βλέπεπαράρτη μαΑπουεπισυνάπτεταιστηνπροσφυγή). 1321 Νικήτας,Δ. Ν.Ψαράς&ΥιοίΛτδ ν. ΔημοκρατίαςηΑ.
(1991)Οιαιτητέςαμφισβήτησαντηνεγκυρότητατου επιβληθέ ντος φόρου εισοδήματος με την υπ' αρ. 380/89αίτηση η οποία εκκρεμούσε ενώπιον άλλου δικαστή.Τελικά, όπως με πληροφορεί το Πρωτοκολλητείο, η προσφυγήαπερρί φθηστις 13/2/91, ολίγεςημέρες πριν απότηνσυμπλήρωση 5 των γραπτώναγορεύσεων σε αυτήτηνυπόθεση:θαήθελα να παρατηρήσω ότι οι διάδικοι έπρεπε εξαρχής νακατα τοπίσουν σχετικά το δικαστήριο. Είναι επιθυμητό -και αποτελεί άλλωστε πάγια πρακτική - ότι οι αιτήσεις με κοινή πραγματικήκαι νομική βάση εκδικάζονται από το 10 ίδιοτοδικαστήριο. Είναι σημαντικό για την έκβασητης υπόθεσης να πα ρακολουθήσουμε τηνεξέλιξη των γεγονότων μέχρι τηντε λικήβεβαίωση της επίδικης φορολογίας. Για νακαταστεί εφικτός ο έλεγχος οΔιευθυντής ζήτησε απότους αιτητές, 15 μεεπιστολή τουημερ. 12/10/88 (παράρτημα Ζ),ναπαρου σιάσουν ταβιβλίαταμείου, αποθεμάτωνκαι κοστολογήσε ων, το βιβλίο από το οποίο εκδίδονται οι λογαριασμοί των πελατών, τα ημερολόγια και καθολικά της επιχείρη σης ως καιάλλα λογιστικά βιβλία.Περαιτέρωζήτησε διά- 20 φορέςκαταστάσεις μεταξύτων οποίων εκείνες τωντραπε ζικών λογαριασμών, αποδείξεις καταθέσεων και τα στελέχηβιβλιαρίων επιταγώνκαθώςεπίσης καιταδικαιο λογητικά των αγορών,πωλήσεων κ.λ.π. Ηδιενέργεια των ελεγκτικών επαληθεύσεων, όπωςρητάανέφερεηειδοποίη- 25 ση, θα περιοριζόταν σε συγκεκριμένα θέματα δηλαδήτις αγορές και πωλήσεις, απολήψεις, μικτό κέρδος και τα ωφελήματατωνδιευθυντών. Ταπλείστατωνστοιχείων αυτώνδεν προσκομίστηκαν. Ειδικότερα δεν παραδόθηκανοι τραπεζικές καταστάσεις 30 και τα στελέχη επιταγών, αλλά οι αιτητές δικαιολογήθη καν προβάλλοντας τον ισχυρισμό πως έκαμναν όλες τις πληρωμές σε μετρητά. ΌμωςοΔιευθυντής έφερεσεγνώση των αιτητών συγκεκριμένες περιπτώσεις διενέργειας πλη ρωμών μεεπιταγές. 35 Πέραντούτου,περιστατικάπουήλθανσε φώςαπότην έρευνα δείχνουν την ανεπαρκήκαι ανακριβήτήρηση των 1322 4Α.ΑΛ. Ν.Ψαράς&Yioi Ατό ν.Δημοκρατίαςκ,ά. Νικήτας,Δ. βιβλίων της επιχείρησης. Οκ. Ψαράςτελικά έδωσε δύο τραπεζικές καταστάσεις του προσωπικού του λογαρια σμού μεδύοστελέχη επιταγών. Δενυπάρχειλόγοςναεπε κταθείκανείςσεόλεςτιςλεπτομέρειες. Διαφάνηκε ότιμε5 γάλα ποσά που πληρώθηκαν στους αιτητές γιατη φιλοξενία προσκεκλημένων τουΔήμουΛεμεσούδιοχετεύ θηκαναπευθείας στο λογαριασμόαυτό.Τογεγονός, κατά τους ισχυρισμούς των καθώνηαίτηση,παραδέχθηκεοκ. Ψαράςόπωςκαιτη χρήσητουλογαριασμούγιατουςσκο10 πουςτηςεταιρείας.Στοσημείο αυτό τομόνοπουανέφερε ο δικηγόρος των αιτητών είναι ότιοκ. Ψαράς δεν θυμά ται ανπράγματι προέβη στην παραδοχήαυτή. Ωστόσο σύμφωνα μετηφορολογική του δήλωση δεν είχε άλλα ει σοδήματα εκτός από την αμοιβή του ως συμβούλου.Εν 15 πάση περιπτώσει όλεςοι παραπάνωεισπράξεις δενκατα χωρήθηκανστο βιβλίοτουΤαμείουπάνωστο οποίο βασί στηκανοιυποβληθέντες λογαριασμοί. Η ελλιπής τήρηση των επικληθέντων και προσαχθέντων βιβλίων ενισχύθηκε απότο δειγματοληπτικόέλεγχο 20 τους,πουδιενεργήθηκε απότηφορολογούσα αρχή. Δια πιστώθηκε ότι
(1)για ορισμένο καιρό δεν έγιναν αγορές νωπών ή κατεψυγμένων κρεάτων, ενώ για ολόκληρους μήνες το κόστος των αγορών υπερέβητις πραγματοποιη θείσες εισπράξεις.
(2)Δεν ετηρείτο η χρονολογική σειρά 25 κυρίως με τις εισπράξεις. Το επιχείρημα που πρόβαλεο δικηγόρος τωναιτητώνδενδικαιολογεί τις σοβαρέςαυτές πλημμέλειες. Το παραθέτωαυτούσιο απότηγραπτή αγό ρευση: 30 35 "Συνεπώς η αγοράποσότητας υλικών δεν σημαίνει ότι θαδιατεθεί εξ ολοκλήρου σε πελάτες τουΕστιατο ρίου αλλά ορισμένηποσότητα μπορεί να καταστραφεί και ως εκ τούτουοδειγματοληπτικός έλεγχος των Βι βλίων και εγγράφων δεν μπορεί να είναι το στοιχείον βάσει του οποίου είτεθακαθωριστεί ητελικήφορολογί<*είτε ότι είναι αληθήτα στοιχεία που προσκομίζο νται στον Φόρο Εισοδήματος, ιδιαίτερα εάν βασιστεί κανείς μόνο πάνωστες ποσότητες αγοράς των διαφό ρωνυλικών γιανακαθορίσει τοπιθανό τελικό εισόδη1323 Νικήτας,Δ. Ν.Ψαράς&ΥιοίΑχό ν.Δημοκρατίας «.ά.
(1991)μα" Στηνπροσπάθειατουνασυγκεντρώσει όλατααπαραί τητα στοιχεία, ο Διευθυντής ζήτησε πλήρη αποκάλυψη όλων τωνλογαριασμώντηςαιτήτριας ωςκαιτων προσω πικών λογαριασμών των συμβούλων, δοθέντος ότι ένας 5 τέτοιος λογαριασμός εχρησιμοποιείτο για τους σκοπούς της εταιρείας. Όμως δεν υπήρξε ανταπόκρισηπαρά τις επανειλημμένεςοχλήσειςτουΔιευθυντή.Καιδενείναιδυ νατόναθεωρηθείωςικανοποιητική δικαιολογίαγιατη μη προσκόμιση τους ο ισχυρισμός ότι αυτό οφειλόταν σε 10 απεργίαστιςΤράπεζες. Μπροστάστην έκδηληαπροθυμίατωναιτητώννα συ νεργαστούν, ο Διευθυντής προχώρησε στην επιβολή του φόρουκαιτης εισφοράςεπειδήτατηρηθένταβιβλία ήταν ανακριβή σε βαθμό που ήταν αδύνατονα γίνει ο ορθός 15 προσδιορισμός.Περαιτέρωέλαβευπόψη,εκτόςάλλων,το είδος της επιχείρησης, το ποσοστό μικτού κέρδους που πραγματοποιούν άλλες ομοειδείς επιχειρήσεις ως καιτα στοιχείαπουέφερεστηνεπιφάνειαη έρευναπου έκαμε. Η παράλειψητου υπόχρεου επιχειρηματίανα παρά- 20 σχει στοιχεία ήόλαταστοιχεία φέρνει στοπροσκήνιο τηνευχέρειατουΔιευθυντήναπροχωρήσειστονπροσδιο ρισμό του φόρου,θααναφερθώμόνοσε δύο περιπτώσεις της νομολογίας πουοριοθετούν μεσαφήνειατηνεξουσία αυτή. ΗυπόθεσηRainbow v.Republic
(1984)3C.L.R. 846 25 αναφέρει: "Section 51 of Law 4/78 confers power on the Commissioner to reject a claim for deduction not withstanding its apparent natureintheabsence ofreliable audited accounts.Theacknowledgment of such discretion 30 to the Commissioner to reject claims for deductions unlessproperly validated, isjustified inthecontext ofthe income tax legislation inviewof thepeculiarknowledge of a taxpayer of his financial affairs and amenity to documentthem.Infact,unlesshedocumentshisaffairs, it 35 is next toimpossibleto ascertain his preciseincomeand, 1324 4Α.ΑΛ. Ν.Ψαράς&Yioi Λτ& ν.Δημοκρατίας xiu Νικήτας, Δ. more so,histaxableincome.Ifit was not for this power, a taxpayer might be allowedto shieldbehind acloud of uncertainty thatismostly hiscreation. 5 10 Thepayment ofincometax constitutes asocial duty uponthediligent discharge of which depends the effective functioning the modem State and realisation of social objectives. Avoidance oftax erodes economic planning and makes for uneven distribution of social burdens contrary to Article 24.1 ofthe Constitution. Section51 aims toseal the door to theunmerited avoidance oftax. Itisinthisspirit itmustbereadandapplied." Βλέπε επίσης Χρίστος Τρύφωνος ν. Δημοκρατίας
(1984)3Α.Α.Δ.884. Αξίζει νασημειωθεί καιηπαρακάτωπερικοπήαπότην 15 απόφασηαρ.632/88Ιωάννης Σχαρπάρης ν.Δημοκρατίας ημερ.2(Υ3/90: 20 25 "Η φορολογικήνομοθεσίακαθιστάτονφορολογού μενο υπόλογο για την ακριβή καιστο βαθμόπουεπι βάλλεται την τεκμηριωμένη δήλωση του εισοδήματος τουμέσασταχρονικάπλαίσιαπουορίζειοΝόμος.Δεν αποτελεί ευθύνητων αρχών η αναζήτησητωνδεδομέ νων για την εισοδηματικήκατάστασητου φορολογού μενου*πρωταρχικήτουςευθύνηείναιοέλεγχος της ορ θότητας και ακρίβειας των δηλώσεων τωνφορολογουμένων. 'Οπωςυποδεικνύεταιστην απόφασητου δικαστηρίου στην Rainbow ο φορολογούμενος έχει μο ναδική γνώσητων εισοδημάτωντουκαιέχει κάθεευχέ ρειανασυλλέξεικαιναπροσκομίσει τααναγκαίααπο δεικτικάστοιχεία.** 30 Στηνκρινόμενηυπόθεσηηπαράλειψη των αιτητών να ανταποκριθούν στην πρόσκληση του Διευθυντή ναπρο σκομίσουν τα απαραίτητα στοιχεία, τεκμαίρει την απρο θυμία τους να υποστούν κανονικό έλεγχο. Περαιτέρω οι παραλείψειςκαιπαρατυπίεςσταβιβλίαπουπαραδόθηκαν 35 άσκησαν ουσιαστικήεπίδρασηστηνεξαγωγήτωναποτελε ί325 Νικήτας,Δ. Ν.Ψαρά;&ΥιοίΛτδ ν.Δημοκρατίαςχ.ά.
(1991)σμάτωνσεβαθμόπουκλονίζουν τοκύροςκαιτηναποδει κτική δύναμη των λογαριασμών που ετοιμάστηκαν με βάση τα βιβλία αυτά. Ο δε ισχυρισμός των αιτητών ότι έτυχαν αυθαίρετης μεταχείρισης δεν μπορεί ναδιεκδική σει ερείσματα είτε στην προσέγγιση του Διευθυντή που 5 ενεργούσεπάντοτε σταπλαίσια των εξουσιών του,ή από τη μέθοδο πουχρησιμοποίησε για νακαταλήξει στην επί δικη απόφαση.Περαιτέρω καμιά από τις άλλες πλημμέ λειεςπουπροσάπτονταισεαυτή έχει τεκμηριωθεί. Η προσφυγή αποτυγχάνει και απορρίπτεται.Κατάσυ- 10 νέπεια η επίδικη απόφαση επικυρώνεται. Δεν επιδικάζο νται έξοδα διότι στην άλλη προσφυγή οι αιτητές επιβα ρύνθηκανμεόλητηδαπάνη. Προσφυγήαπορρίπτεταιχωρίςέξοδα. 1326