(1991)IS Μαΐου. 1991 [ΓΓΥΛΙΑΝΙΔΗΣ,ΔΑπής) ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΚΛΕΑΝΘΗΣΠΡΑΤΣΟΥ. Αιτητής, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣΓΕΩΡΓΙΑΣ, ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΓΕΩΡΓΙΑΣ, Καθ'ων ηαίτηση. (ΥπόθεσηΑρ. 888/90). Προσφυγή βάσει τον άρθρον 146τον Συντάγματος — Αίτηση για τροποποίηση τον τίτλουπροσφυγής — Γο αίτηματης τροποποιή σεωςτον τίτλου ω£προς τονς καθ'ων η αίτηση μετά την έναρξη τηςδιαδικασίας— Τιπροκύπτειαπό τιςπαραγράφους 1 χαι4τον άρθρον 146τον Συντάγματος— Το υπεύθυνο διοικητικό όργανο, 5 πρόσωποήαρχήγια τηνέκδοση τηςεπίδικηςπράξης ή απόφασης είναι δευτερεύουσας σημασίας και ακούεται από το Δικαστήριο αναφορικά με την εγκυρότητα της πράξης — Οι νομολογιακές αρχές: Οι προσφυγές πον προσβάλλουν αποφάσεις οργάνου, αρχής ή προσώπου της Δημοκρατίας πρέπει να εγείρονται ενα- 10 νχίον "τηςΔημοκρατίας'', δ\ά τον αρμοδίου εκδόντος τηνπράξη όργανον κλπ. — Ο τίτλοςπροσφυγήςμπορεί νατροποποιηθεί, για να συνάδειπροςταγεγονότα, σεοποιοδήποτεστάδιοτηςδιαδικασίας — Ητροποποίησηδενπρέπει ναεπηρέαζαδυσμενώςταμέρη ή το συμφέρον τηςδικαιοσύνης — Ουσιαστικό κριτήριο είναι να 15 δοθεί ευκαιρία στο αρμόδιο όργανο κλπ.ναπαρουσιαστεί στο Δι καστήριο και ναυποστηρίζει, εάναποφασίσει, τη νομιμότητα της κρινόμενηςπράξης. Ο αιτητής στην προσφυγή,με αίτηση με κλήση, που εκδόθηκε πριναπότοστάδιο τωνοδηγιών,επεδίωξε τροποποίησητου τίτ- 2 0 λου της προσφυγής,με την προσθήκη "της Επιτροπής Δημόσιας Υπηρεσίας,ωςκαθ'ουηαίτηση", μετηναιτιολογίαότιηπαράλει ψηοφειλότανσεαβλεψία Το Ανώτατο Δικαστήριο, επιτρέπονταςτηναίτηση, αποφάσισε ότι: 1668 _. 25 4ΑΛΛ. Πράτσονν. Δημοκρατίας
(1)Σύμφωναμε το άρθρο 146 του Συντάγματος(κυρίως παρά γραφοι 1και4) μεβάσητοοποίο ασκείται ηαναθεωρητικήδικαιο δοσία διά του ενδίκου μέσου τηςπροσφυγής κύρια, η οποία δεν στρέφεται εναντίον οποιουδήποτε μέρους αλλά προσβάλλει εκά στοτετην πράξηήπαράλειψητης διοίκησης, τουπεύθυνο διοικητι κό όργανο, πρόσωπο ήαρχή για την έκδοση της προσβαλλόμενης πράξης ήαπόφασης,είναι δευτερεύουσας σημασίας και ακούεται από το δικαστήριο αναφορικά μετην εγκυρότητα τηςπράξης ή απόφασης.
(2)Ταζητήματαπουεγείρονται στην παρούσααίτησηαπασχό λησαν το Ανώτατο ΣυνταγματικόΔικαστήριο και το Ανώτατο Δι καστήριο σεμιασειρά αποφάσεωνμεβάσητις οποίες,οιπροσφυ γές που προσβάλλουν πράξεις ή αποφάσεις οργάνου, αρχής ή προσώπου τηςΔημοκρατίας πρέπει να,εγείρονται εναντίον "της Δημοκρατίας",διάτουαρμοδίουοργάνου,αρχήςήπροσώπου που εξέδωσετηνκρινόμενηπράξηήαπόφαση. Ο τίτλος προσφυγής μπορεί νατροποποιηθεί, για να συνάδει προς ταγεγονότα,σεοποιοδήποτε στάδιο τηςδιαδικασίας. Το Δι καστήριο πρέπει ναλαμβάνει υπόψηότι ητροποποίησηδεν πρέπει να επηρεάζει δυσμενώς ταμέρηή τοσυμφέρον της δικαιοσύνης. Ουσιαστικό κριτήριο είναι ναδοθεί ευκαιρίαστο αρμόδιο όργανο, πρόσωπο ήαρχήναπαρουσιαστεί στο Δικαστήριο και να υποστη ρίξει,αναποφασίσει,τηνομιμότητα τηςκρινόμενης πράξης.
(3)Στην παρούσα υπόθεση, η τροποποίηση πουζητείται, σε συνδυασμό με το στάδιο τηςδίκηςκαι ταάλλα δεδομένα,δεν επη ρεάζειτασυμφέροντα ούτετωνδιαδίκωνούτετης δικαιοσύνης. Ηαίτησηεπιτρέπεται. Αναφερόμενες υποθέσεις: Christodoulouv. TheRepublic, 1R.S.CC V Sotiropoulou v.Republic
(1968)3C.LR. 596Ministerof Finance v. Public ServiceCommission
(1968)3 C.LJi. 69V Cyprus Transport Co. Ltd. and another(No. 1)v.Republic
(1969)3 C.LA.50V Lambrakisv.Republic
(1970)3 CJJi. 72· Lambrouv.Republic
(1970)3 CLR. 75' LanitisFarmLtd v.Republic
(1982)3 CLR. 124' Hadfianastassiou v.Republic
(1982)3 CLR. 1182- 1669 Π©άtooνν.Δημοκρατίας
(1991)PeletkoLtdv.Republic
(1985)3CLR. 1582· Rotsidesv. Republic
(1986)3CLR.2386Fesas andOthers andTheRepublic (Προσφυγή Αρ. 98/86 ημερ. 21.1.89)' Γιάγκου ν.Δημοκρατίας(ΠροσφυγήΑρ. 142/87, απόφασηεχδόθηκι στις7.10.89)' Vartasν.Δημοκρατίας(ΠροσφυγήΑρ. 170/86ημερ. 212.90). Αίτηση. Αίτησηγιατροποποίησητουτίτλου με τηνπροσθήκη "της ΕπιτροπήςΔημόσιαςΥπηρεσίας" ωςκαθ*ουηαίτη- 10 ση. Κ.Εναταθίου, γιατοναιτητή. Α. Παπασάββας, Ανώτερος Δικηγόρος της Δημοκρα τίας, γιατουςχαθ'ωνηαίτηση. Α. Παντελίδης, γιαταενδιαφερόμεναμέρηΦ. Ζίγκα, Σ. 15 ΖεμενίδηκαιΑ.Χρ. ΧΆντόινη. Π.Πετράχης, για το ενδιαφερόμενο μέροςΔ. Πισσούριο. Cur. adv. vult. Ο Δικαστής κ. Στυλιανίδης ανάγνωσε την ακόλουθη 20 απόφαση. ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ, Δ: Ο αιτητής μετηνπροσφυγή αυτή ζητάτηνπιοκάτωθεραπεία:Η Α. Δήλωση,ήΔιαταγήτου ΣεβαστούΔικαστηρίου ότιηαπόφασητωνκαθ'ωνηαίτησημετηνοποίαούτοι 25 διόρισαν και/ήπροήγαγαν στη θέση τουΑνώτερουΓε ωργικού Λειτουργού (Τακτικός Προϋπολογισμός), Τμήμα Γεωργίας, τα ενδιαφερόμενα μέρη Ιωάννη Φ. Ζύγκα,Σώζο Α.Ζεμενίδη, ΔήμοΑ.Πισσούριο,καιΑνΓ Μ δρέαΧρ.Χ Αντώνηαντίτουαιτητή,ηοποίαδημοσιεύ- 30 1670 5 ~v, .. 4ΑΛΛ. 5 Πρατσουv.Δημοκρατίας ·„ ΣνυλιανίΑης,Δ. θηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Κυπριακής Δημο κρατίας την 24.8.1990υπ αρ.2534,και με αριθμόγνω στοποιήσεως 2618, είναι άκυρηκαι/ήπαράνομηκαι/ή εστερημένηέννομου αποτελέσματος,τοδεπαραλειφθέν θαέπρεπεναμηελάμβανεχώραν." Ο αιτητής,με αίτηση με κλήση, πόυ εκδόθηκε πριν το στάδιοτωνοδηγιών,ζητάτηντροποποίησητουτίτλου,με την προσθήκη "της Επιτροπής Δημόσιας Υπηρεσίας, ως καθ*ουηαίτηση". 10 Οιδικηγόροι τωνκαθ'ωνηαίτησηκαιτωνενδιαφερο μένων μερώνκαταχώρισαν ενστάσεις. Ο κ. Παπασάββας,για τους καθ'ων ηαίτηση,και ο κ. Πετράκης,για ένααπόταενδιαφερόμενα μέρη,στηδιάρ κεια τηςδιαδικασίαςτης αίτησης,απέσυραν την ένσταση 15 τουςγιατηντροποποίησητουτίτλου. Ο δικηγόρος του αιτητή εισηγήθηκε ότι η παράλειψη περίληψης της Επιτροπής στον τίτλο οφειλόταν σε αβλε ψία.Ηπροσφυγήστρέφεται εναντίον τηςνομιμότηταςσυ γκεκριμένης διοικητικής πράξης/απόφασηςκαι ηΕπιτρο20 πή είναι το αρμόδιο όργανο που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση. Ο κ. Παντελίδης, για τα άλλα ενδιαφερόμενα μέρη, ισχυρίστηκε ότι η προτεινόμενη τροποποίηση επηρεάζει δυσμενώς τα ενδιαφερόμενα μέρη. Το Τμήμα Γεωργίας, 25 που κατονομάζεται στον τίτλο της προσφυγής, δεν είναι τοόργανο τηςΔημοκρατίαςπουεξέδωσετην προσβαλλό μενη απόφασηκαι,ως εκτούτου,ηπροσφυγή, ως έχει, θα πρέπει να απορριφθεί. Περαιτέρω, επιχειρηματολόγησε ότι, με την προτεινόμενη τροποποίηση, επιζητείται κατα30 χώριση σωστής προσφυγής, μετά την πάροδο της ανελα στικήςπροθεσμίαςτων 75ημερώνκαιπαράκαμψητηςπα ραγράφου3τουΆρθρου 146τουΣυντάγματος. Η Αναθεωρητική Δικαιοδοσία ασκείται απότο Δικα στήριο,μεβάσητο'Αρθρο146τουΣυντάγματος.Οιπαρά1671 Σ«νλ&ανΰης,Δ. Π$βτβοΐ9v. Δημοκρατίας
(1991)γράφοι 1 και4τουΆρθρου αυτούέχουν:"
- Το Ανώτατον Συνταγματικόν Δικαστήριον κέ κτηταιαποκλειστικήν δικαιοδοσίαν νααποφασίζηορι στικώςκαιαμετακλήτωςεπίπάσηςπροσφυγήςυποβαλ λομένης κατ' αποφάσεως, πράξεως ή παραλείψεως 5 οιουδήποτε οργάνου, αρχής ή προσώπου ασκούντων εκτελεστικήν ή διοικητικήν λειτουργίαν επί τω λόγω ότι αύτη είναι αντίθετος προς τας διατάξεις του Συ ντάγματος ήτον νόμον ήεγένετοκαθ'υπέρβασιν ή κατάχρησιν της εξουσίας της εμπεπιατευμένης εις το όρ- 10 γανονήτηναρχήνήτοπρόσωποντούτο." "
- Επί τοιαύτης προσφυγής το δικαστήριονδύναται, διάτηςαποφάσεωςαυτού: (α) να επικύρωση, εν όλω ή εν μέρει,την τοιαύτην απόφασινήπράξινήπαράλειψιν 15 (β)νακήρυξητηναπόφασινήτηνπράξιν,εν όλω ή εν μέρει,άκυρονκαι εστερημένην οιουδήποτε αποτελέ σματος· ή (γ) να κηρύξη την παράλειψιν εν όλω ή εν μέρει άκυρονκαιό,τι παντο παραλειφθένέδει να είχεέκτε- 20 λεσθή." ΜετοΆρθρο 146τουΣυντάγματοςεισάχθηκεστηΔη μοκρατία της Κύπρου η διοικητική δικαιοσύνη, όπως είναιγνωστή σε μιασειράχωρών της ΗπειρωτικήςΕυρώ πης. Η προσφυγή είναι ένδικο μέσο, με το οποίο ελέγχεται το κύρος εκτελεστήςπράξηςτηςενεργού διοίκησης,ήπα ράλειψης οφειλόμενης ενέργειας. Το αντικείμενο της προσφυγής είναι η πράξη,απόφαση,ή παράλειψη που προσβάλλεται. Ηπροσφυγήπρέπεινααναφέρεισυγκεκρι- 30 μένηπράξηήαπόφαση,πουαποτελεί το αντικείμενο του δικαστικού ελέγχου. Ηπροσφυγήδεν στρέφεται εναντίον οποιουδήποτε μέρους. Το υπεύθυνο διοικητικό όργανο, 1672 25 4ΑΛΛ. Πφάταονν.Δημοκρατίας Στυλιανίόης,Δ. πρόσωπο, ή αρχή,για την έκδοση της προσβαλλόμενης πράξης ή απόφασης,είναι δευτερεύουσας σημασίαςκαι ακούεταιαπότοΔικαστήριο αναφορικά μετηνεγκυρότη τατηςπράξης,ήαπόφασης. 5 Ταζητήματαπουεγείρονταιστηνπαρούσααίτησηαπα σχόλησαν τοΑνώτατο ΣυνταγματικόΔικαστήριο και το Ανώτατο Δικαστήριο σε μια σειρά Αποφάσεων (Milttades Christodoulou andTheRepublic (Collector of Customs Nicosia),1 R.S.CG 1· Erini Mourouzi Soti10 ropouiouv. Republic(Educational Service Committee)
(1968)3CLR. 596, 601-602*MinisterofFinance v. Public Service Commission
(1968)3 CLR. 691, 696-697· Cyprus Transport Co. Ltd and Another (No. 1) v.Republic (Ministerof Communications and Works and Another) 15
(1969)3 GLA. 501,502· Nicos Lambrakis v. Republic (EducationalServiceCommittee)
(1970)3C.L.R. 72, 73-74· Andreas Lambrou v. Republic (Educational Service Committee)
(1970)3 C.L.R. 75. 79· Lanitis Farm Ltd v. Republic
(1982)3C.L.R. 124*Hadjianastassiou v. Republic 20
(1982)3 C.L.R. 672, 674* HadjiPapasymeou v. Republic
(1984)3 CLR. 1182*Peletico Ltd v.Republic
(1985)3 C.L.R. 1582, 1589· Rotsidesv. Republic
(1986)3 C.L.R. 2386,2391· Costas Fesas andOthers and TheRepublic of Cyprus, through TheMinistryofInterior, ΥπόθεσηΑρ.98/ 25 86(Απόφασηδόθηκε στις 21 Ιανουαρίου,1989, δε δημο σιεύτηκε ακόμα)· Μιχαήλ Γιάγκον ν. Κυπριακής Δημο κρατίαςδιά τον ΓενικούΕισαγγελέωςκαι Αλλων, ΥπόθεσηΑρ. 142/87 (Απόφασηδόθηκεστις 7Οκτωβρίου,1989, δε δημοσιεύτηκε ακόμα)· Monique Varkas ν.Κυπριακής 30 Δημοκρατίας, ΥπόθεσηΑρ. 170/86 (Απόφασηδόθηκεστις 21Φεβρουαρίου,1990,δεδημοσιεύτηκεακόμα)). Στην υπόθεση MUtiades Christodoulou, (ανωτέρω), καθ* ου ηαίτησηστην προσφυγήήταν "Polykarpos Giorgadjis, Ministerof theInterior".ToΑνώτατο ΣυνταγματικόΔικα35 στήριο, αφούάκουσε τηνυπόθεση, πριν τηνέκδοση της Απόφασης, ex proprio motu, αποφάσισε καιδιέταξετην τροποποίηση τουτίτλου γιανασυνάδει μεταγεγονότα της υπόθεσης. Τοπρακτικό τουΔικαστηρίου, πουείναι 1673 ΣτνλιανίΑικ,Δ. Πράτσου ν.Δημοκρατίας
(1991)καταχωρημένοστοφάκελοτηςυπόθεσης,έχει:"...The Court is of theopinion that such amendment at this stage does not prejudice either the parties concerned ortheinterests of justice. TheCourttakes this opportunity of stating that inproceedings of this nature 5 the proper respondent should he the Republic, represented through the appropriate organ, authority or person. The amended title, therefore, should read as follows: •BETWEEN: Miltiades Christodoulou ofTsada, 10 Applicant AND TheRepublic of Cyprus,throughtheCollectorof Customs,Nicosia, Respondent'" 15 Toπιοπάνω πρακτικόείναιοδηγίαπρακτικής τουΔι καστηρίου. Οι προσφυγέςπουπροσβάλλουν πράξειςήαποφάσεις οργάνου,αρχής,ήπροσώπουτηςΔημοκρατίαςπρέπεινα εγείρονται εναντίον "τηςΔημοκρατίας", διάτουαρμοδίου 20 οργάνου,αρχής, ήπροσώπουπουεξέδωσε την κρινόμενη πράξη,ήαπόφαση. Ο τίτλος προσφυγής μπορεί να τροποποιηθεί, για να συνάδει προς τα γεγονότα, σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας. Το Δικαστήριο πρέπει να λαμβάνει υπόψη 25 τουότι ητροποποίησηδενπρέπειναεπηρεάζειδυσμενώς τα μέρη,ήτοσυμφέροντηςδικαιοσύνης.Σεόλες τιςυπο θέσεις, στις οποίες έχει γίνει αναφοράπιο πάνω, εκτός των Lanitis και Rotsides, ακολουθήθηκαν οι αρχέςαυτές και το Δικαστήριο, είτε ύστερααπόαίτηση,είτε αυτεπάγ- 30 γελτα,τροποποίησε τοντίτλο σεδιάφοραστάδιατης δια1674 4ΑΛΛ. Ποατσον ν.Δημοκοατίας Στνλιανίόης, Δ. δικασίας. Ουσιαστικό κριτήριο είναι να δοθεί ευκαιρία στο αρμόδιοόργανο,πρόσωπο,ή αρχήνα παρουσιαστεί στο Δικαστήριο και να υποστηρίξει, εάν αποφασίσει,τη νομιμότητατηςκρινόμενηςπράξης. 5 ΣτηνυπόθεσηLanitisοι αιτητέςζήτησαντηνακύρωση τουΔιατάγματοςτουΥπουργικού Συμβουλίουκαιόχιτης απόφασης του Οργανισμού Γεωργικής Ασφαλίσεως, Ο.Γ.Α.Ητροποποίησητουτίτλου,l^cai ηπροσθήκη του Ο.Γ.Α. ωςμέρουςστηδιαδικασία,στοστάδιοτηςέκδοσης 10 της Απόφασης,θαήτανοριστικά αντίθετη,όπως είπε το Δικαστήριο, με την πρόνοια του 'Αρθρου 146.3 τουΣυ ντάγματος,πουπροσδιορίζειτηνπροθεσμίακαταχώρισης προσφυγής, γιατί ηαπόφασητου Ο.Γ.Α.,που οι αιτητές ήθελαν να αποτελέσει αντικείμενο της προσφυγής, δεν 15 είχε προσβληθεί με τηνπροσφυγή,ούτε έγινε αναφορά σ' αυτήστις θεραπείεςπουζητούσανοι αιτητές. Ηυπόθεση Lanitisδιαφοροποιείταιγιατονκαθαρόαυτόλόγο. ΣτηνυπόθεσηRotsidesοαιτητήςπρόσβαλετηνομιμό τητα της απόφασηςακύρωσης πιστοποιητικούεγγραφής 20 όπλου. Καθ' ου η αίτηση στην προσφυγή ήταν "The Republic of Cyprus, through The Minister of Interior". Η πράξη πουπροσβλήθηκε δεν λήφθηκε απότον Υπουργό Εσωτερικών, αλλά από τον Αρχηγό της Αστυνομίας, ο οποίοςήταν τοαρμόδιοόργανο,μεβάση το Αρθρο 11
(3)25 τουπερίΠυροβόλωνΌπλωνΝόμουτου 1974,(Αρ.38/74). ΟΔικαστήςείπεστησελ.2391:- 30 35 "The third objection raised is that the recourse was brought against the wrong person. I agree with counsel for theapplicant on this point because by virtue of s.ll
(3)it is the Chief of Police who has power to cancel a certificate of registration in respect of a gun. Itfollows, that the Minister of the Interior could not be made a party as he has not and could not have exercised any competence under the section. Therefore, the recourse fails but,Ipropose toexamine themerits of thecaseif it were held that the recourse was brought against the proper party." 1675 ΣτυλιανΙ&ης,Δ. Πράτσουν.Δημοκρατίας
(1991)Είναι φανερόν, από όσα ακολουθούν στην Απόφαση Rotsides, ότι η Δημοκρατία, με Ανώτερο Δικηγόρο της, υπεράσπισετηνομιμότητατηςπράξηςκαικανέναεπηρεα σμό δενθαυφίστατοτοόργανοπουεξέδωσετηνπράξη, ή το συμφέρο της δικαιοσύνης, ή η δικαστική λειτουργία 5 στον έλεγχοτης απόφασης πουπροσβλήθηκε μετην προ σφυγή. Στην υπόθεση Rotsides δεν αναφέρεταικαμιάαπότις προηγούμενες δικαστικές Αποφάσεις. Είναι αντίθετη με το σύνολο των Αποφάσεων που εκδόθηκαναπότο 1961, 10 καιδεναποτελείέγκυρηνομολογία.Στηνπαρούσαυπόθε σηηπροσβαλλόμενηπράξηκαθορίζεταιπολύσυγκεκριμέ ναστηνπροσφυγή.ΗΔημοκρατίαείναιηκαθ'ηςηαίτηση στον τίτλο τηςπροσφυγής.Τηνπροσβαλλόμενηαπόφαση, όμως, δεν εξέδωσε το Τμήμα Γεωργίας του Υπουργείου 15 Γεωργίας,αλλά ηΕπιτροπή Δημόσιας Υπηρεσίας. Η τρο ποποίησηπουζητείταικαιτο στάδιοστο οποίοβρίσκεται ηπροσφυγήδεν επηρεάζουντασυμφέροντα οποιουδήπο τε,ήτηςδικαιοσύνης. Για όλους τους πιο πάνωλόγους, ηαίτηση επιτρέπε- 20 ται.Οτίτλοςτηςπροσφυγήςθαείναιόπωςπιοκάτω:"Μεταξύ:ΚλεάνθηΠράτσου, απόΆγιοΓεώργιο Κερύνειας, Αϊσταϊν 5,Λευκωσία 150, Αιτητή 25 -καιΤηςΔημοκρατίαςτηςΚύπρου, μέσω ΤηςΕπιτροπήςΔημόσιας Υπηρεσίας, Καθ*ωνηΑίτηση" 1 Ηαίτησηεπιτρέπεται. 1676