(1991)7Ιουνίου, 1991 ρίΙΚΗΣ,Δ/οτής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΣΩΤΗΡΗΣΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ, Αιτητής, ν. ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣΑΣΦΑΛΙΣΕΩΣ, Καθ'ωνηαίτηση. (ΥπόθεσηΑρ.990/90). Ο Περί ΓεωργικήςΑσφαλίσεωςΝόμοςτου 1977(Ν. 19/77) —Ασφά λεια καλλιεργητών — Η διαδικασία προσδιορισμούκαι αποπλη ρωμής τηςζημίαςρυθμίζεται από τουςπερί ΓεωργικήςΑσφαλίσε ως Κανονισμούς τον 1977(ΚΛ.Π. 167/77) — Το δικαίωμα για αποζημίωση εξαρτάται τόσο από τηνύπαρξηόσο καιαπό τηνδιαπίστωση τηςζημίας. 5 Ο αιτητής,ο οποίος είναιγεωργόςκαι καλλιεργητής σιτηρών σεκτήματαταοποίακηρύχθηκανανομβριόπληκτατο 1990,προσέ βαλε μετηνπροσφυγήτουαυτήτηναπόφασητουκαθ* ουηαίτηση _ Οργανισμούνααπορρίψειαίτημα τουγιααποζημίωσηλόγωαδυ- * υ ναμίας ανίχνευσηςτης πρόκλησης οποιασδήποτε ζημίας απότην ανομβρία. Το Ανώτατο Δικαστήριο,απορρίπτονταςτην προσφυγή,απο φάσισεότι:
(1)ΣυμφωνάμετηναπόφασητουΑνωτάτουΔικαστηρίουστην 15 Kazamiasv. The Agriculture Insurance Organization, η απόδειξη και αποτίμησητηςζημίαςαποτελεί προϋπόθεσηγιατην απόδοση αποζημίωσης σε πληγέντα ασφαλιζόμενο.Το συμπέρασμα αυτό συνάδει τόσο με τηνγραμματική ερμηνείατου άρθρου 18
(1)όσο και τους σκοπούς τουΝ. 19/77. Το δικαίωμαγιααποζημίωσησυ- 2 0 σχετίζεταιμευπαρκτήζημίακαιόχιτηναόριστηαποτίμησητης.
(2)Η διαδικασίαγια προσδιορισμό της ζημίας διέπεται από τουςκανονισμούς. Ηεπίδικηαπόφασηλήφθηκε σταπλαίσιατων ισχυόντων κανονισμών και ήταν λογικά εφικτή στο πλαίσιο της έρευναςπουείχεδιεξαχθείκαιτωνγεγονότωνταοποίαήρθανσε 25 φως.Δεν έχουνκαταφανεί λόγοι ακύρωσης της επίδικης απόφα σης. Ηπροσφυγήαπορρίπτεταιχωρίςέξοδα. 2036 4AJLA. ΚαποδίστριαςV.ΟΓΑ Αναφερόμενηυπόθεση: Kazamias v.Agriculture Insurance Organization
(1988)3 GLR. 625. Προσφυγή. 5 ι"Λ Προσφυγή εναντίον τηςάρνησης τόϊ?Οργανισμού Γεα)ργικής Ασφαλίσεωςνα καταβάλει αποζημίωση στοναιτητήγιατηζημιάπουυπέστηλόγωτηςανομβρίας. Ε.Ευσταθίου, γιατοναιτητή, 10 Α. Μαππουρίδης,Δικηγόρος της Δημοκρατίας,για τουςκαθ'ωνηαίτηση. Cur. adv. vult. Ο Δικαστής κ.Πικής ανάγνωσε τηνακόλουθη απόφα ση. -•*-*. ΠΙΚΗΣ,Δ:Οαιτητής είναι γεωργός, καλλιεργητής σιτηρώνσε ιδιόκτητακαιενοικιαζόμενακτήματα.Το 1990η χώραπλήγηκε απόανομβρίακαιδιάφορεςπεριοχέςκηρύ χθηκανανομβριόπληκτες για τους σκοπούς τουΝ.19/77, μεταξύτων οποίωνκαικτήματαπουοαιτητήςέσπειρε με κριθάρι.Μετάτηνανακήρυξη τωνπεριοχών σε ανομβριό20 πληκτες,κινήθηκε ομηχανισμός πουπροβλέπεται από το νόμο γιατηδιακρίβωση τηςζημίας καιτηναποζημίωση τωνπληγέντων. Ηυποχρέωση γιαγεωργικήασφάλισηκαι τα δικαιώματα των ασφαλιζομένων καθορίζονται στον περί Γεωργικής ΑσφαλίσεωςΝόμοτου 1977 (Ν.19/77)*. ^ 25 Ηδιαδικασίαπροσδιορισμού καιαποπληρωμήςτηςζη μίας ρυθμίζεται απότους περί Γεωργικής Ασφαλίσεως Κανονισμούς του 1977(Κ.Δ.Π. 167/7Τ).-Ο κ. 8
(2)προβλέ πει μεταξύάλλων ότισεπερίπτωσησυγκομιδής τουπροϊ όντος ο ιδιοκτήτης υποχρεούται νααφήσει μέρος τηςπα30 ραγωγής "ασυγκόμιστον ως μάρτυρα της προξενηθείσης επί τηςπερί ηςο λόγος καλλιεργείαςΗΛΣτα υπεδάφια τα * Βλ. ΤροποποιητικούςΝόμους1/78, 11/80,26/80, 12/85, 35/87 και 235/88. 2037 Πικής,Δ. ΚακοΜβΥβΜΰν.ΟΓΑ
(1991)οποία ακολουθούν προσδιορίζεται η έκταση του μέρους το οποίο πρέπει να αφεθεί ανέπαφοσε σχέση με σιτηρά, εκτάσεως 10 τ.μ., στο κέντρο και τα τέσσερα άκρακάθε αγροτεμαχίου. Κατάτηδιερεύνηση τηςζημίαςαπόΛειτουργότουΟρ- 5 γανισμού διαπατιώθηκεότι όχι μόνοδενείχεαφεθείμάρ τυραςαλλάτοκτήμαείχεεπίσηςκαψαλισθεί πρόωρα, συ νεπώς δεν υπήρχε κανένα στοιχείο που να επιμαρτυρεί την πρόκληση ζημίας. Η έρευνα έγινε με τη συνοδεία αγροφύλακα αλλά στην απουσία του αιτητή.Ο κ. 10
(5)10 παρέχει την ευχέρεια στον ασφαλιζόμενο ναπαρίσταται κατάτηδιενέργεια τηςεκτίμησης χωρίς όμως η παρουσία τουναθεσμοποιείται ως αναγκαίαγιατην έγκυρηάσκηση τηςεξουσίας. Ηαντικειμενικήαδυναμίααποδοχήςτουαι τήματος για αποζημίωση γνωστοποιήθηκε στον αιτητή ο 15 οποίοςυπέβαλεένστασηστονπροβλεπόμενο απότουςκα νονισμούς τύπομετοδικαιολογητικό "αφήσαμεμάρτυρες κατά τον θερισμό". Καικατάτην επανεκτίμηση, ηοποία διενεργήθηκε στην παρουσία του αιτητή,ο Λειτουργός ο οποίος διεξήγαγε την έρευνα κατέληξε στο ίδιο συμπέρα- 20 σμα ότι ήταν λόγω έλλειψης "μάρτυρα" αδύνατη η ανί χνευση της πρόκλησης οποιασδήποτε ζημίας λόγω της ανομβρίας. Στηγραπτήαγόρευσητουαιτητήδιατυπώνεταιοισχυ ρισμός ότι το μέρος της παραγωγήςτο οποίο είχε αφεθεί 25 ανέπαφοως "μάρτυρας" αναλώθηκεωςβρώσηαπότακο πάδιατηςπεριοχής,γεγονός τοοποίοθααποδείκνυεκατά τηδίκημε την προσαγωγή μαρτυρίας μετάαπόάδειατου δικαστηρίου. Καμιάπροσπάθειαδενκαταβλήθηκεγιατην επίτευξητουστόχου αυτούούτεπροσκομίστηκε μαρτυρία 30 η οποία να υποστηρίζει τον ισχυρισμό αυτό, ή να δη μιουργεί ρωγμές στο εύρημαότι δεν αφέθηκε"μάρτυρας". Υπό τοφώςαυτήςτηςδιαπίστωσηςτοερώτημαείναιανο οργανισμός υπερέβη ήκαταχράστηκε τις εξουσίες του με τη μηαπόδοσηαποζημιώσεων στον αιτητή.Το παράπονο 35 του αιτητήότι δεν κλήθηκε ειδικά να παρουσιαστείκατά τηδιενέργεια της πρώτης εκτίμησης δε θαμαςαπασχολώ σει ούτεκαιοι συγκρουόμενες εισηγήσειςεπίτουθέματος 2038 4 ΑΛΛ. 5 Καποδίστριαςν.ΟΓΑ Πιχής,Δ. ενόψειτης ένστασης ηοποίαυποβλήθηκεκαι της παρου σίαςτουαιτητήκατάτηνεπανεξέταση.Επισημαίνωόμως ότι ηπαρουσίατουαιτητή δεναποτελεί προϋπόθεση,στο πρώτοστάδιο,γιατηνέγκυρηδιενέργειαεκτίμησηςτηςζημίας- Ηβασική εισήγηση τουαιτητή,πουαποτελεί καιτοθε μέλιο για την ακύρωση της επίδικης πράξης,είναι ότι ο νόμος δε συναρτά το δικαίωμα για αποζημίωση με την απόδειξητης έκτασης της. Βάσει της εισήγησης τουπρο10 σφεύγοντος, το άρθρο 18
(1)του Ν. 19/77 επιβάλλει την αποζημίωσηκάθεκαλλιεργητή του οποίου το κτήμαβρί σκεταιμέσασεανομβριόπληκτηπεριοχήηοποίααποτιμά ται,στηναπουσίαμαρτυρίαςγιατοΰψοςτης,ανάλογαμε τηζημίαπουκατάφυσιολογική συνέπεια θαυφίστατοο 15 καλλιεργητής λόγωτηςανομβρίας.Κατ'επέκταση,η από δειξητηςζημίαςηοποίαδιέπεταικαιρυθμίζεταιαπότους κανονισμούς του 1977 δεν αποτελεί προϋπόθεσηγιατην εξασφάλιση του δικαιώματοςγια αποζημίωση.Ηαπόφα ση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Kazamias v. The 20 Agriculture Insurance Organization* έρχεται σε αντίθεση με τις θέσεις του αιτητή και υποστηρίζει ότι ηαπόδειξη και αποτίμηση της ζημίας στο πλαίσιο που διαγράφεται απότουςΚανονισμούς αποτελείπροϋπόθεσηγιατηναπό δοσηζημίαςσεπληγένταασφαλιζόμενο. 25 Τοσυμπέρασμααυτόσυνάδει μετηνορολογίατουάρ θρου 18
(1)καιτουςευρύτερους σκοπούςτουΝ. 19/77. Το δικαίωμα για αποζημίωση συσχετίζεται βάσει του λεκτι κούτουάρθρου 18
(1)μετηζημίατηνοποίαοκαλλιεργη τής ".„.ήθελε υποστεί συνεπεία αναπόφευκτου φυσικής 30 αιτίας"λεκτικό πουυποδηλώνει τηνπρόθεσητουνομοθέ τηναεξαρτήσειτοδικαίωμαγιααποζημίωσημετηνύπαρ ξηκαιδιαπίστωσηζημίας. Τογεγονός ότι στηναποτίμηση τηςλαμβάνεταιυπόψηως μέτρο τοπροσδοκούμενοκατά τησυνήθηπορείατωνπραγμάτωνεισόδημααπό τηνκαλ35 λιέργειατουπρο'ίόντος,δεναλλοιώνει ούτεμεταβάλλειτη •
(1988)3CLM.625. 2039 Πικής,Δ. Καποδίστριαςν.ΟΓΑ
(1991)συνάρτηση τηςαποζημίωσης μετηνύπαρξηζημίας.Εξάλ λου οι διαφορέςστηζημίαπου μπορεί ναπροκληθεί από την ανομβρία είναι απειράριθμες. Ηζημίαεξαρτάται από πολλούς αστάθμητους εκ των προτέρων παράγοντες σε βαθμόπουθαήτανπαράδοξο ανκατοχυρωνόταν δικαίω- 5 μαγια αποζημίωσηάσχετααπότην πραγματικήζημία.Η ασφάλισηέχειωςλόγοτηνπροστασίααπόπροκαθορισμέ νους κινδύνους και η αποζημίωση την απόδοση στον ασφαλιζόμενο τηςζημίαςτηνοποίαυπέστηαπότηνεκδή λωσητου κινδύνου. Επομένως τόσο ηγραμματικήέρμη- 10 νεία των διατάξεων του άρθρου 18
(1)του Ν. 19/77 όσο και οι ευρύτεροι σκοποί του νόμου συνηγορούν υπέρτης θέσης ότι το δικαίωμα για αποζημίωση συσχετίζεται με υπαρκτήζημίακαιόχι τηναόριστηαποτίμησητης.Η δια δικασία για την αναζήτησηκαι προσδιορισμό της ζημίας 15 διέπεται από τους κανονισμούς, Η επίδικη απόφασηλή φθηκε στα πλαίσια των ισχυόντων κανονισμών καιήταν λογικά εφικτήστοπλαίσιοτηςέρευναςπουείχεδιεξαχθεί, καιυπότοπρίσματωνγεγονότων ταοποίαήρθανσεφώς. Καταλήγω ότι δεν έχουν καταφανείλόγοι που να δι καιολογούν την ακύρωσητης επίδικηςαπόφασηςηοποία 20 και επικυρώνεται στο σύνολοτηςβάσει του άρθρου 146.4 (α)τουΣυντάγματος.Δενεκδίδεταιδιαταγήγιαταέξοδα. Προσφυγήαπορρίπτεταιχωρίςέξοδα. 2040