(1991)10 Ιουνίου, 1991 [ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ,ΔΜής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣΘΕΟΔΩΡΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ, Αιτητές, ν. ΡΑΔΙΟΦΩΝΙΚΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣΚΥΠΡΟΥ, Καθ'ων ηαίτηση. (ΥποθέσειςΑρ. 725/89,988/89,391/90,487/90). Ραδιοφωνικό ΊδρυμαΚύπρου —Παράνομησυγκρότηση τονΣυμβου λίου τουλόγω παρουσίαςπαρατηρητώντωνκομμάτων—Επίδρα ση στη νομιμότητα τωναποφάσεων — θεωρία του defacto οργά νου —Δενεφαρμόζεται — (λαποφάσειςακυρώνονται. Μετά την απόφασητης Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστή5 ρίουστιςΑναθεωρητικές Εφέσεις 1163,1178και 1179σύμφωνα με τηνοποία οι πρόνοιες του Άρθρου 3
(2)και
(3)του Περί Ορισμέ νων Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου(ΔιορισμόςΔιοικητι κών Συμβουλίων) Νόμου του 1988 (Αρ. 149/88) κρίθηκαναντισυ νταγματικές, τέθηκε θέμα επιπτώσεων που είχε η αντισυνταγμα- 10 τικότητα της πρόνοιας του Νομού αυτού στις προσβαλλόμενες ενώπιον του Ανωτάτου Δικαστηρίου αποφάσειςτου Ραδιοφωνι κούΙδρύματος Κύπρου. Το Ανώτατο Δικαστήριο, ακυρώνοντας τις επίδικες πράξεις, αποφάσισεότι:
(1)Η θεωρία των de facto οργάνων με βάσητο lex Barbarius Philippus, εκτίθεται με σαφήνειααπό το Στασινόπουλο στο "Δί καιοτωνΔιοικητικών Πράξεων"
(1951)σελ. 194-196. Σύμφωνα με αυτόνγιαναδοθείοχαρακτηρισμόςτουdefactoοργάνουαπαιτεί ταιόπως ο διορισμός του οργάνουέχει επίφασηνομιμότητας και 20 υπάρχει ανάγκη αναγνωρίσεως των πράξεων του ως εγκύρων, χάριν προστασίας κτήθέντων υποκειμενικών δικαίων ή σταθερο ποιήσεωςδημιουργηθεισών αντικειμενικώνκαταστάσεων.
(2)Σε αριθμό υποθέσεων το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάσισε ότι ηπαρουσίαπροσώπου,που δεν έχει νομοθετική εξουσιοδότη- 25 ση, στη συνεδρία συλλογικού οργάνου που πήρε την κρινόμενη απόφαση,καθιστά τησυγκρότηση καισύνθεση του οργάνουελατ- 2056 15 4 ΑΛΛ. Θεοδώρου κ.α.ν.ΡΙΚ τωματικήκαι μηνόμιμηκαιηκρινόμενη απόφασηκαθίσταταιακυρωτέα 5 10
(3)Μεβάση τη Κυπριακήνομολογία και την Απόφαση του Ελ ληνικού Συμβουλίου Επικρατείας αρ. 1310/1983όπου η μη νόμιμη συγκρότηση του Συμβουλίου του Νοσοκομείου Παίδων Αθηνών "Παναγιώτου και Αγλαΐας Κυριακού" οδήγησε στην ακύρωση των διοικητικών πράξεων που εξέδωσε και προσβλήθησαν παραδεκτά με προσφυγή, (εκτενής αναφορά γίνεται στο κείμενο της απόφα σης) αποφασίζεται ότι οι προσβαλλόμενες αποφάσεις δεν είναι έγκυρες, γιατί η συγκρότηση του οργάνου, λόγω της παρουσίας των παρατηρητών δεν ήταν νόμιμη, επειδή ο Νόμος, με βάση τον οποίο ορίσθησαν και ήταν παρόντες οι παρατηρητές, κηρύχθηκε αντισυνταγματικός. Επίδικες αποφάσειςακυρώνονταιχωρίς έξοδα. 15 Αναφερόμενεςυποθέσεις: Ραδιοφωνικό Ίδρυμα Κύπρου ν. Καραγιώργη και άλλον
(1991)3 Α.Α.Δ. 159· Αποφάσεις Συμβουλίου Επικρατείας της ΕλλάδοςΑρ. 825/32,191/ 34,601/35, 819/49,1310/83- 20 Αιασή και άλλοι ν. Γενικού Εισαγγελέα της Δημχηφατίας και άλλον
(1975)3 C.L.R. 558Gavriel v.Republic
(1967)3 C.L.R. 638· 25 Aiistidesv.Republic
(1986)3 CLA. 466Πετρίδης v.Αρχής Βιομηχανικής Κατάρτισης Κύπρου (Προσφυγή Αρ. 392/85, ημερ. 22.4.89)· Χατζηβασιλείονν.Κ.Ο.Τ.
(1991)4ΑΛΛ. 1005- Παναγιώτον ν. Υπουργού Παιδείας και άλλου
(1991)3
- ΑΛΛ. Προσφυγές. 30 Προσφυγές εναντίον αποφάσεων του Ραδιοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου με τις οποίες τα ενδιαφερόμενα μέρη προήχθησαν σεδιάφορεςθέσειςστο Ρ.Ι.Κ. Π.Σαρρής, για τον αιτητήστηνυπόθεση 725/S
- ΑΧ Αγγελίδης, για τηναιτήτρια στηνυπόθεση988/
- 2057 ΘεοδώρουΚΛ.ν.ΡΙΚ
(1991)Α. Μαρκίδης, για τουςαιτηνέςστηνυπόθεση391/
- Γ. Κάιζερ,για τηναιτήτρκχστηνυπόθεση487/
- Π. Πολυβίου,για τον καθ'ουηαίτηση. Μ. Τριανταφυλλίδης, ΓενικόςΕισαγγελέας τηςΔημο κρατίας με την Α. Κουρσουμπά (Κα.), Ανώτερο Δι- 5 χηγόρο της Δημοκρατίαςκαι τη Τ. Πολυχρονίδον, ΔικηγόροτηςΔημοκρατίαςΑ', ωςamicuscuriae. Cur. adv. vult Ο Δικαστής κ. Στυλιανίδης ανάγνωσε την ακόλουθη απόφαση. ™ ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ, Δ: Οιαιτητές μετιςπροσφυγέςαυτές ζητούντην ακύρωσηαποφάσεωντουΡαδιοφωνικού Ιδρύ ματοςΚύπρου, ("Ρ.Ι.Κ."), μετις οποίεςτα ενδιαφερόμενα μέρη προήχθησανστις διάφορεςθέσεις που αναφέρονται στιςπροσφυγές. 15 Κοινός λόγος ακυρότηταςπροβλήθηκεσε όλες: Η προ σβαλλόμενη πράξη είναι άκυρη για κακήκαι μη νόμιμη συγκρότηση/σύνθεση του συλλογικού οργάνου που πήρε τηναπόφαση. ΤοΡ.Ι.Κ.είναινομικό πρόσωποδημοσίουδικαίου.Το 20 Διοικητικό του Συμβούλιο διορίζεται απότο Υπουργικό Συμβούλιο. Στο Άρθρο 3, παράγραφοι
(2)και
(3),του περί Ορι σμένων Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου (Διορι σμός Διοικητικών Συμβουλίων) Νόμου του 1988, (Αρ. 25 149/88), ορίζεται ότι: "Στις συνεδρίες του Διοικητικού Συμβουλίουκάθεορισμένου νομικούπροσώπουδημοσίου δικαίου δύναταινα παρακάθεται παρατηρητήςεκ μέρους ενός εκάστουτων εις τηΒουλήπολιτικώνκομμάτων" και Τ ο κάθεπολιτικό κόμμαστηΒουλή ορίζει,εφόσοτοεπι- 30 θυμεί,παρατηρητήκαιαναπληρωτή τούτουγια ολόκληρη τηθητείατουΔιοικητικούΣυμβουλίου". 2058 4ΑΛΛ. θεο6ώρονχ,α.ν.ΡΙΚ Ιτυλιανίδης,Δ. Τα πολιτικά κόμματα όρισαν παρατηρητές, οι οποίοι παρίσταντο στις συνεδρίες του Συμβουλίου του Ρ.Ι.Κ., στιςοποίεςλήφθηκανοιπροσβαλλόμενες αποφάσειςπρο αγωγών. 5 Η Ολομέλεια τουΑνωτάτουΔικαστηρίου,απαρτιζόμε νηαπό εννέαΔικαστές, μεπλειοψηφία- (πέντεπροςτέσ σερις), στην Απόφαση Ραδιοφωνικό ΊδρυμαΚύπρου και Άλλοι ν. Χρίστου Καραγιώργη και 'Αλλου
(1991)3 AAA 159, αποφάσισεότι οι πρόνοιες του 'Αρθρου 3
(2)10 και
(3)τουπιοπάνωΝόμουείναιαντισυνταγματικές και, ωςεκτούτου, άκυρες.ΗΟλομέλεια,στιςπιοπάνωΑναθε ωρητικές Εφέσεις,δεν άκουσε επιχειρηματολογίαγια τις επιπτώσεις της αντι-συνταγματικότητας της πρόνοιας αυτού του Νόμουσε προσβαλλόμενες ενώπιον τουΔικα15 στηρίουτούτουαποφάσεις,πουλήφθηκανστην παρουσία των παρατηρητών. Με την Απόφαση της πλειοψηφίας η κρινόμενηπροαγωγήακυρώθηκε. Στις παρούσες υποθέσεις, λόγω της σοβαρότηταςτου θέματος,το Δικαστήριοκάλεσετο Γενικό Εισαγγελέατης 20 της Δημοκρατίας ως amicus curiae να εκφέρει τη γνώμη του. Ο δικηγόροςτων αιτητών εισηγήθηκε ότι η παρουσία παρατηρητών, πουδεν ήταν εξουσιοδοτημένοι με έγκυρο νόμο,στις συνεδρίες του Συμβουλίουτου Ρ.Ι.Κ., καθιστά 25 τησύνθεσητουοργάνουμηνόμιμηκαιτις προσβαλλόμε νεςαποφάσειςακυρωτέες. Οδικηγόροςτουκαθ'ουηαίτησηδήλωσεότιδεν μπο ρούσε να υποστηρίξει τη νομιμότητα των προσβαλλόμε νων αποφάσεωνπροαγωγών,για το λόγο που εξέθεσε ο 30 δικηγόροςτωναιτητών.ΟΓενικός Εισαγγελέαςτης Δημο κρατίαςεξέφρασετη γνώμηότι,μεβάσητηθεωρίατουde facto οργάνου καιτηναρχή τουlex BarbariusPhilippus,οι προσβαλλόμενες αποφάσεις πρέπει να θεωρηθούν νόμι μες,γιατί ο διορισμός καιηπαρουσίατωνπαρατηρητών 2059 ΣτυλιανΙόης, Δ. Θεοδώρου« Λ .ν.ΡΙΚ
(1991)ήταν στον ουσιώδη χρόνο νόμιμος, επειδή στηριζόταν σε νόμοπου,στηνυπόκρίσηπερίοδο,εθεωρείτοσυνταγματι κός.Λόγωτουευλογοφανούςδιορισμούκαιτηςμεεπίφα ση νομιμότητας του, είναι αναγκαία η αναγνώριση των πράξεων ως έγκυρων, χάριντης προστασίαςτων υποκει- 5 μενικών δικαιωμάτωνπουαποκτήθηκανκαιτηςσταθερο ποίησης των αντικειμενικών καταστάσεων πουδημιουρ γήθηκαν. Αναφέρθηκε στις Αποφάσεις τον Ελληνικού Συμβουλίου Επικρατείας 825/32, 191/34, 601/35, 819/49 σταΠορίσματαΝομολογίας του Συμβουλίου της Επικρα- 10 τείας 1929-1959,σελ. 102, 108, 109* στο "Ελληνικόν Διοικητικόν Δίκαιον" - Κυριακοπούλου, Έκδοση Τέταρτη, Τόμος Β', σελ. 367-371·στο "Εγχειρίδιον Διοικητικού Δι καίου" - Σπηλιωτοπούλου, ΈκδοσηΤέταρτη,
(1988), σελ. 122* στο "Δίκαιον των Διοικητικών Πράξεων" -Στασινο- 15 πούλου,
(1951),σελ. 194, 195, 196· στα "Μαθήματα Διοι κητικού Δικαίου" -Στασινόπουλου,
(1957), σελ. 228,229, 230. Επίσηςαναφέρθηκεστην Κυπριακή υπόθεσηΑριστεί δης Μ.Λιασή και Άλλοι ν. Γενικού Εισαγγελέως τηςΔη 2 0 μοκρατίαςκαι Άλλου
(1975)3C.L.R.558. Η θεωρία των de facto οργάνων, με βάση το lex Barbarius Philippus, εκτίθεται με σαφήνειααπότοΣτασι νόπουλο στο "Δίκαιον των Διοικητικών Πράξεων",
(1951),σελ. 194-196:"Κατ* αυστηράν νομικήν εκδοχήν, ηαυτήλύσις θα 25 έδει ναεφηρμόζετοκαιεπί των πράξεωντου οργάνου, όπερ διωρίσθη μεν εις την κατεχομένην θέσιν, πλην όμως ο διορισμός αυτού υπήρξε παράνομος. Αλλά λόγοι κοινωνικής τάξεως και ευσταθείας εδημιούργησανήδη παλαιόθεντηνθεωρίαντων defacto οργάνων, 30 την οποίαν εισήγαγεν ο γνωστός lex Baibarius Philippus, ο ρυθμίσας την τύχην των αποφάσεων, τας οποίας εξέδωκεν ο υπό το όνομα τούτο ρωμαίοςδού λος, ο οποίος κατώρθωσε να ονομασθή πραίτωρκαι επιστεύετο παρά πάντων, ότι νομίμως είχε διορισθή. 35 Ούτοςεθεωρήθηδιατουως άνωνόμουως defacto όρ2060 4 ΑΛΛ. 5 10 !5 20 25 30 35 ΘεοδώρουΧΛ. ν.ΡΙΚ Στυλιανίόης, Δ. γανον και αι πράξεις αυτού ετηρήθησαν έγκυροι. Την θεωρίαν ταύτην, η οποία συνδυάζεται προς την νομικήν αρχήν, ότι 'η κοινή πλάνη δημιουργεί δίκαιον' (error communis facit jus), παρέλαβεκαιτο διοικητικόν δίκαιον, διά την κατοχύρωσιν της σταθερότητος και της ασφαλείας των εκ πράξεων των διοικητικών οργά νων δημιουργηθεισών καταστάσεων,χάρινπροστασίας των επί τηβάσειτωνκαταστάσεων τούτων συναλλαγέντων πολιτών, τους οποίους δεν είναι ορθόν ναβλάψη η περί τον διορισμόν τουδημοσίου οργάνου υπάρξασα ανωμαλία. Δέονόμως ναμηλησμονήται, ότι ως defactoυπάλ ληλοι χαρακτηρίζονται,κατάτην ορθήν θεωρίαν, ουχί πάντες οι παρανόμωςασκούντες δημοσίαν υπηρεσίαν, αλλά μόνον οι περιβληθέντες την ιδιότητα του δημο σίουυπαλλήλου διάδιορισμού, ήτοι διάπράξεωςδημο σίαςαρχής, ήτιςπράξιςδυνατόνναπάσχη παρανομίαν (π.χ.δι'έλλειψινοργανικήςθέσεως, δι'έλλειψινπροσό ντων του διορισθέντος, διασχετικήν έστω, καθ' ύλην ή κατάτόπον αναρμοδιότητα του εκδόντος αυτήνοργά νου),καθιστώσαν αυτήνάκυρον,ισχύειόμως,κατάτας γενικάςπερίδιοικητικώνπράξεωναρχάς,μέχρις ουνο μίμως ανακληθή ή ακυρωθή, αλλά, πάντως, δέον αφ' ενός μεν να συνιστά 'διορισμόν ευλογοφανή' (investitureplausible),αφ*ετέρου δεναμηπάσχη παρα νομίαν τοιαύτην,ώστενακαθίσταταιένεκα ταύτηςνο μικώς ανύπαρκτος.Τοιαύτηανυπαρξίατου διορισμού υπάρχει,ανούτος εξεδόθη παρ'οργάνου, ενεργήσαντος ουχί απλώς κατ'αναρμοδιότητα,αλλά καθ'υπέρβασιν καθηκόντων.Οδιάτοιούτου νομικώς ανυπάρκτου διο ρισμού ονομασθείς δενείναιdefactoόργανον,αλλ' εξομοιούται προς τον άνευ ουδεμιάς πράξεως διορισμού αναλαβόντα την άσκησιν των καθηκόντων, ήτοι προς τον νοσφιζόμενον εξουσίαν (usurpator), αιπράξεις του οποίου δέον να θεωρώνται νομικώς ανύπαρκτοι, μη παράγουσαινομικός συνεπείας." Στησελ. 197διαβάζομε:2061 Στυλιανίοης,Α. ΘεοδώρουΚΛ.ν.ΡΙΚ
(1991)"... ίναδοθήοχαρακτηρισμόςτου defactoοργάνου, δέον να υφίστανταιαιεξής προϋποθέσεις,ήτοι α) διο ρισμός έχων επίφασιν νομιμότητος (investiture apparente) και β) ανάγκηαναγνωρίσεως των πράξεων του ως εγκύρων, χάρινπροστασίαςκτηθέντων υποκει- 5 μενικών δικαίων ήσταθεροποιήσεως δημιουργηθεισών αντικειμενικών καταστάσεων.Η θεωρίαόμωςαύτηδεν προσθέτει τι νέον. Διότι, ο μεν επίφασιν νομιμότητος έχων διορισμός, ενώδενείναι έννοια ουσιωδώςδιάφο ρος της εννοίας του ευλογοφανούς διορισμού, υστερεί 10 εν τούτοις αυτής εις πληρότητα,διότι δεν περιέχει το στοιχείον της έναντιτων πολιτών ευλογοφανείας.Η δε ανάγκηπροστασίαςτωνκτηθέντωνδικαίωνήτωναντι κειμενικών νομικών καταστάσεων είναι αυτονόητον στοιχείον της δικαιολογικής βάσεως της όλης θεωρίας 15 περί των de facto οργάνων. Διότι, ελλείψει τοιούτων καταστάσεωνήδικαίωνδεδομένων προστασίας,δεν θα ύπαρξηανάγκη νααναγνωρισθώσινωςέγκυροι αι πρά ξειςτουπαρανόμωςδιορισθέντοςκαιάραδενθα ύπαρ ξηπερίπτωσις ίναχρησιμοποιηθήη θεωρίαπερίτων de 20 factoοργάνων," ΣτηνυπόθεσηΑριστείδηςΜ. Λιασήκαι Άλλοι (ανωτέ ρω), ο Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου, κ. Α. Λοΐζου (τότε Δικαστής),αναφέρθηκε στηθεωρίατων defacto οργάνων, αλλά κατέληξε ότι η τοποθέτηση του Χρύσαν- 25 θου Αναστασιάδη, ο οποίος εξέδωσετην προσβαλλόμενη απόφασηπαύσηςτων αιτητώνειδικών αστυφυλάκων,στη θέση του Αστυνομικού Διευθυντή Λεμεσού, αποτελούσε τοπικήπροέκτασητουσφετερισμού εξουσίας καιανατρο πής της συνταγματικήςτάξηςαπότους πραξικοπηματίες, 30 οι οποίοι δεν έγιναν δεκτοί απότο λαό,ούτεδημιούργη σαν δίκαιο,και δεν περιείχε οποιοδήποτε στοιχείο ευλογοφάνειας. Ως εκτούτου,το δόγματων defacto οργάνων δενείχεεφαρμογήστηνπερίπτωσηεκείνη. ΣεαριθμόυποθέσεωντοΑνώτατο Δικαστήριο αποφά- 35 σισε ότι η παρουσίαπροσώπου,που δεν έχει νομοθετική εξουσιοδότηση, στη συνεδρία συλλογικού οργάνου, που πήρετηνκρινόμενηαπόφαση,καθιστάτησυγκρότησηκαι 2062 4AjtA. 5 10 15 20 Θεοδώρουxxt.v. ΡΙΚ ΣτνλιανίΑης,Δ. σύνθεσητου οργάνου ελαττωματική και μηνόμιμη και η κρινόμενη απόφασηκαθίσταται ακυρωτέα.(Βλ. Andreas Gavriel v.Republic (Ministerof Education)
(1967)3 C.L.R. 638, 646, 647· Aristides v. Republic
(1986)3 C.L.R. 466, 471· ΚώσταςΠετρίδηςv.ΑρχήςΒιομηχανικήςΚαταρτίσε ως Κύπρου,ΥπόθεσηΑρ. 392/85,(Απόφαση δόθηκε στις 22 Απριλίου, 1989, δεδημοσιεύτηκε ακόμα)·και Ανδρέας Χατζηβασιλείουν. Κυπριακού Οργανισμού Αθλητισμού
(1991)4Α.ΑΔ. 1005. Το Ελληνικό Συμβούλιο Επικρατείας στην Υπόθεση Αρ. 601/35 -Αποφάσεις Συμβουλίου Επικρατείας, 1935, ΤόμοςΑ Π,632,είπεστησελ.633:"...πλην της μηυποκείμενης περιπτώσεως τηςαντιποιήσεως εξουσίας, δεν αποτελεί λόγον ακυροτητος των πράξεωντωνδημοσίων λειτουργών τομηνόμιμον του διορισμού των ήτης πράξεως περί απονομής αυτοίς του δημοσίου λειτουργήματος. Την αρχήνταύτην επιβάλλει ήτε έννοια τηςσυνεχείας της δημοσίαςυπη ρεσίας,αλλάκαιτοσυμφέρον τουκοινού,όπερδενδύναταιεκάστοτεναελέγχητηννομιμότητατηςασκήσεως τωνδημοσίωνλειτουργημάτων παράτωνεπισήμωςκαι δημοσίωςασκούντωνταύταυπαλλήλωνκαιαρχών." Στην Υπόθεση Αρ. 819/1949 - Αποφάσεις τουΣυμβου λίου της ΕπικρατείαςκαιτουΔικαστηρίου Συγκρούσεως 25 Καθηκόντων, Τόμος Β,σελ. 464, στις σελ. 466-467 διαβάζομε:- 30 35 "Επειδή, εξαιρουμένης της περιπτώσεως της αντιποιήσεως εξουσίας,τομηνόμιμον τουδιορισμούδημο σίου λειτουργού ήμέλουςδιοικητικού συλλογικούοργάνου δεν αποτελεί, κατά κανόνα,λόγον ακυρότητος τωνπράξεωντωνοργάνωντούτων,αίτινεςδιατηρούσι τοκύροςαυτώνκαι μετάτηνυπότης αρμοδίας αρχής ανάκλησιν ήτην δι' αποφάσεωςτου ακυρωτικούδικα στού ακύρωσιν του διορισμού ως παρανόμου. Την αρχήνταύτηνεπιβάλλουσι το τεκμήριον της νομιμότη2063 Στυλιανίδης,Δ. Θεοδώρουχ.α.ν.ΡΙΚ
(1991)τος, όπερ έχουσιν υπέρ εαυτών αι πράξεις των διορι σμώνωςπράξειςδημοσίαςεξουσίας,ηέννοιατηςσυνε χείαςτηςδημοσίαςυπηρεσίας,ηανάγκητηςσταθερότητος των συναλλαγών και το συμφέρον των διοικού μενων, οίτινες δεν δύνανταιεκάστοτε ναερευνώσισυν 5 άλλοις και την νομιμότητα του διορισμού του ασκού ντοςδιοίκησινοργάνου." Η αρχή αυτή επαναλήφθηκε και σε πολλές μεταγενέ στερεςυποθέσεις. Αναφορικά με τους δημοσίους υπαλλήλους στην Κυ- 10 πριακή έννομη τάξη, παρόλο ότι δεν αναφέρεται τούτο ρητά σε καμιά απόφασητου Ανωτάτου Δικαστηρίου, η πιο πάνωαρχήεφαρμόζεταιστην πράξη κατ'επανάληψη, χωρίς να έχει εκφραστεί αντίθετη άποψη. Οι συστάσεις προϊσταμένου τμήματος ενώπιον της Επιτροπής Δημό- 15 σιας Υπηρεσίας, με βάσητον περί Δημόσιας Υπηρεσίας Νόμο,δεν θεωρούνται άκυρες αν μεταγενέστερα η προα γωγή του ακυρωθεί για οποιοδήποτε λόγο. Το ίδιο με τη σύνταξη ή προσυπογραφή των εμπιστευτικών και/ήυπη ρεσιακών εκθέσεων. Το ίδιο με οποιαδήποτε εκτελεστή 20 διοικητική απόφαση, την οποία ο δημόσιος υπάλληλος λαμβάνει κατά την εκτέλεση των καθηκόντων και εξου σιών τηςθέσης τηνοποίακατέχει, έστωκαιαναργότεραο διορισμός,ήηπροαγωγήτουστηθέση ακυρωθεί. Στην ΥπόθεσηΑρ. 1310/1983(Γ) -Αποφάσεις Συμβου- 25 λίου Επικρατείας
(1983)Β', 1837, ο αιτητής -δικηγόρος ζήτησε ναακυρωθούνοι αποφάσειςτουΔιοικητικού Συμ βουλίου του Νοσοκομείου ΠαίδωνΑθηνών "Παναγιώτου καιΑγλαΐας Κυριακού",μετιςοποίεςδιαπιστώθηκε,σύμ φωνα με τις διατάξεις του 'Αρθρου 11,παράγραφος
(1), 30 τουΝόμου 1232/1982, λύσητης σχέσεωςέμμισθης εντολής που συνέδεε τον αιτούντα ως δικηγόρο προς το Ίδρυμα αυτόκαιδιατάχθηκεηδιακοπή της προσφοράς των υπη ρεσιών του.Η πράξη τουΠροέδρουτουΔιοικητικού Συμ βουλίου του πιο πάνωΝοσοκομείου, μετην οποίαεπίσης 35 διαπιστώθηκε ηοριστική λύσητηςσχέσεωςτουαιτούντος προς αυτό και γνωστοποιήθηκαν στον αιτούντα οι συνέ2064 4 ΑΛΛ. θ€<*ώβονιια.ν.Ρ1Κ ΣτυλιανΙβης,Δ. πειεςτηςαπολύσεως του.ΗαπόφασητουΥπουργού Κοι νωνικών Υπηρεσιών,μετηνοποίασυγκροτήθηκε τοΔιοι κητικόΣυμβούλιοτουΝοσοκομείουΠαίδωνΑθηνών "ΠαναγιώτουκαιΑγλαΐας Κυριακού". 5 Οι δύο πρώτες προσβαλλόμενες αποφάσεις αναφέρο ντανστηναπόλυσητουαιτητήωςδικηγόρουκαικρίθίηκαν συναφείς, ενώ ηυπουργική απόφασηγια τη συγκρότηση τουΔιοικητικούΣυμβουλίουκρίθηκεαπαράδεκτη. Στην εξέταση της νομιμότητας των δύο πράξεων,το 10 Ελληνικό Συμβούλιο Επικρατείας εξέτασε, παρεμπιπτό ντως, τη νομιμότητα της συγκρότησης του Διοικητικού Συμβουλίου.Κατέληξε ότι οΝόμος699/1977"περίσυνθέ σεως των διοικητικών συμβουλίων των νοσηλευτικών ιδρυμάτωνΝΑ 2592/1953καιρυθμίσεως συναφώνθεμά15 των", μεβάσητον οποίο ο Υπουργός διόρισε τοΣυμβού λιο του πιο πάνω Ιδρύματος,αναφορικά με τοΊδρυμα τούτο ήτανασύμφωνος με το 'Αρθρο 109, παράγραφος 1 του Συντάγματος, τοοποίοδενεπιτρέπειτημεταβολήτης συγκροτήσεως του Συμβουλίου η οποία καθορίζεται με 20 όροτηςδιαθήκης.Στησελ. 1841είπε:- 25 30 35 "Επειδή, όπως εκτέθηκε σε προηγούμενη σκέψη, κατά την έννοια της διατάξεωςτου άρθρου 109 παρ. 1 του Συντάγματος,οι όροι διοικήσεως και λειτουργίας ιδρύματος τους οποίους έθεσε ο διαθέτης ή δωρητής καιοι οποίοι αποτελούν ουσιώδες μέρος της βουλήσε ως του για την επίτευξη του από τον ίδιο ταχθέντος κοινωφελούς σκοπού, δεν μπορούν να μεταβληθούν ή θιγούνκαθ'οιονδήποτετρόποαπότονκοινόνομοθέτη, εκτόςανοιορισμοί αυτοίείναιανίσχυροι καθ' εαυτούς ως αντικείμενοι στη δημόσια τάξη ήτους κανόνες της ηθικής.Ανεξάρτητα, επομένως, απότο αντοσυσταθέν με διαθήκηήδωρεά ίδρυμαεξακολουθεί να λειτουργεί ως νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίουήαπέκτησε με ταγενέστερα τον χαρακτήρανομικού προσώπουδημοσΐου δικαίου,ο κοινός νομοθέτης έχει τηδυνατότητα να θεσπίσει κανόνες αναφερόμενους στη συγκρότηση, τησύνθεσηκαιτηλειτουργία τωνοργάνωνδιοικήσεως, 2065 ΣτυλιανίΛης,Δ. Θεοδώ^ονΜΑ.ν.ΡΙΚ
(1991)ειδικώτεραδεναπροβλέψει τοναριθμό,τιςεπαγγελμα τικές ή άλλες ιδιότητες και τον τρόπο διορισμού των μελών των διοικητικών συμβουλίων των πιο πάνω ιδρυμάτων γενικά, υπό τον όρο ότι οι κανόνες αυτοί έχουν συμπληρωματικό χαρακτήρα, εφαρμόζονται δη- 5 λαδή στις περιπτώσεις κατάτις οποίεςταπιοπάνωθέ ματαδεναντιμετωπίστηκανκαθόλουαπότονδιαθέτηή τον δωρητή ή ρυθμίστηκαν μερικά μόνο από αυτόν, οπότε πρέπει να τηρούνται κατά το μέτρο κατά το οποίο δεν μεταβάλλουν ή δεν καταργούντους απότο 10 διαθέτη ή δωρητή τεθέντες όρους διοικήσεως καιλει τουργίαςκάθεσυγκεκριμένου ιδρύματοςχωριστά." Επειδή,στην προκειμένη περίπτωση,ηΑγλαΐα Κυρια κού,στηδιαθήκητηςημερομηνίας 7 Αυγούστου, 1933, με την οποία αφιέρωσε 5,000,000.-δραχμές για τη σύσταση 15 του Ιδρύματος,περιέλαβε όρογιατηλειτουργία νομικού προσώπου του Ιδρύματοςκαι πρόβλεψε για τη διοίκηση και διαχείριση του από πέντε μέληκαθοριζόμενου Συμ βουλίου,δενήτανσυνταγματικάεπιτρεπτήούτεη μεταβο λή της συγκροτήσεως τουΣυμβουλίου αυτού,μετηνσυμ- 20 μετοχή προσώπων με άλλες ιδιότητες, ήδιοριζομένων με διαφορετικό τρόπο. Η προσθήκητων άλλων προσώπων, ξένων προς τηβούληση της ιδρύτριας,τα οποίααλλοίω ναν τη σύνθεση του και επηρέαζαν το σχηματισμό των αποφάσεωντου,δενήτανανεκτήαπότηδιαθέτιδακαι,ως 25 εκ τούτου, ο διορισμός δύο μελών μαζί με τους αναπλη ρωτές τουςαπό τον Υπουργό, μεβάσητοΝόμοτου 1977, καθιστούσε τη συγκρότηση του Συμβουλίου μη νόμιμη. Για το λόγο αυτό, το Ελληνικό Συμβούλιο Επικρατείας ακύρωσετις αποφάσεις τουΔιοικητικού Συμβουλίουπερί 30 απολύσεωςτουαιτητή. Η συγκρότηση του Συμβουλίου εξετάστηκε παρεμπι πτόντως και η μη νόμιμη συγκρότηση του,για τους λό γους που έχουν εκτεθεί, οδήγησε στην ακύρωσητων διοι κητικών πράξεων που προσβλήθηκαν παραδεκτάμε την 35 προσφυγή. Στην απόφασηΝίκος Παναγιώτουν. Υπουργού Παι2066 4ΑΛΛ. θεοΛώοονΚΛ. ν.ΡΙΚ Στυλιανίόης,Δ. δείας και Άλλου
(1991)3 ΑΛΑ 270, η Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου ακύρωσετηναπόφασηδιορισμού τουενδιαφερομένου μέρουςστηθέση Δι-ευθυντήτου θεα τρικού Οργανισμού Κύπρου,λόγω της μη νόμιμης συγ5 κράτησηςτου οργάνου,επειδήστησυνεδρία πουλήφθηκε η απόφαση παρευρίσκονταν παρατηρητές εκπρόσωποι των πολιτικών κομμάτων στη Βουλή, με βάσητις διατά ξεις του Νόμου. Είναι γεγονός ότι οι δικηγόροι των μερών συναινετικά υπέβαλαντις ίδιες εισηγήσεις στο Δι10 καστήριοκαιτοΔικαστήριο δενασχολήθηκε μετη θεωρία τουdefactoοργάνου. Μεβάσητην Κυπριακήνομολογία και την Απόφαση του Ελληνικού Συμβουλίου Επικρατείας Αρ. 131Q/1983, (ανωτέρω),οι προσβαλλόμενες αποφάσεις δενείναιέγκυ*5 ρες,γιατίησυγκρότησητουοργάνου,λόγωτηςπαρουσίας των παρατηρητών, δεν ήταν νόμιμη, επειδή ο Νόμος, με βάσητον οποίο ορίσθησαν και ήτανπαρόντεςοι παρατη ρητές,κηρύχθηκεαντισυνταγματικός. Οιπροσφυγές επιτυγχάνουν.Οιπροσβαλλόμενες απο20 φάσειςακυρώνονται. Καμιάδιαταγήγιαέξοδα. Επίδικεςαποφάσειςακυρώνονται χωρίςδιαταγήγιαέξοδα. 2067