Α ΑΛΛ. 14 Ιουνίου, 1991 [ΠΙΚΗΣ, ΔΛπής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟ ΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ADRIAN HOLDINGS LIMITED, Αιτητές, v. ΤΗΣΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΑΜΥΝΑΣ, Καθ' ων ηαίτηση. (Υπόθεση Αρ. 323/90). 5 Διοικητική Πράξη — Εκτελεστή παράλειψη — Παράνομη κατοχή μέ ρους κτιρίου από την Εθνική Φρουρά — Η παράλειψη εκκένωσης του δεν συνιστά εκτελεστή παράλειψη — Δεν προσβάλλεται με προσφυγή βάσει του άρθρον 146 τον Σνντάγματος — Εκτελεστή είναι ηπαράλειψη εκπλήρωσης θετικούκαθήκοντος. Οι αιτητές προσέβαλαν με την προσφυγή τους την παράλειψη των καθ' ων η αίτηση να εγκαταλείψουν το διαμέρισμα τους, το οποίοκατείχανπαράνομα,δηλαδήμετάτην εκπνοήτουδιατάγμα τοςεπίταξηςτου. 10 Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτονταςτην προσφυγή, απο φάσισε ότι: 20
(1)Η επιστολή-απάντηση η οποία προσβάλλεται με την προ σφυγήδεν συνιστά απόφασηυποκείμενη σεαναθεωρητικό έλεγχο. Δεν περικλείει απόφαση ρυθμιστική των δικαιωμάτων του αιτητή ούτε ρυθμίζεται ησχέσηπολίτη και κράτους στο πλαίσιο μονομε ρούς άσκησης κυριαρχικής εξουσίας (imperium). Η πρόθεση των Αρχών να μην εγκαταλείψουν το κτίριο παρά υπό ορισμένους όρους,δεν μεταβάλλει το νομικόκαθεστώςούτεαφανίζειτο παρά νομο τωνπράξεων. Οι αιτητές μπορούν ναπροσφύγουν μεαγωγή στοΕπαρχιακόΔικαστήριο. 25
(2)Ηαδράνειατων Αρχών ναδράσουνσταπλαίσιατωνκαθη κόντων τους δενσυνιστά εκτελεστή παράλειψη. Εκτελεστή είναι η παράλειψη εκπλήρωσης θετικού καθήκοντος το οποίο επιβάλλει ρητά ηνομοθεσία προς ρύθμιση θέματοςήσχέσης πολίτη καικράτονς- 15 Ηπροσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 2127 AdrianHoldingsLtd. v.Δημοκρατίας
(1991)Αναφερόμενες υποθέσεις: Vassiadouv.Republic
(1986)3C.L.R. 955Republicv. Vassiadou
(1987)3C.L.R. 860· Costeav.Republic
(1983)3CLM. 115· Παγκνπρια Οργάνωση Ελληνίδων Νηπιαγωγών (Π.Ο.ΕΜ) και άλλοιν. Δημοκρατίας(ΠροσφυγήΑρ.248/88, ημερ.5.6.89)· 5 Χριστοδονλίδης και άλλοι ν. Δημοκρατίας (Α.Ε. 448, ημερ. 15.11.90)· Ηρακλέουςκαιάλλεςν.Δημοκρατίας
(1991)4ΑΛΛ. 1366· Cyprus Tanneryv.Republic
(1980)3C.LR.
- \Q Προσφυγή. Προσφυγή εναντίον της απόφασης του Υπουργείου Αμυνας μετην οποία εκφράζεταιπροθυμία να εγκαταλεί ψουν το τελευταίο διαμέρισμα της πολυκατοικίας υπό ορισμένουςόρους. Λ. Διχηγορόπονλος, για τονςαιτητές. Γλ. Χατζηπέτρον,Δικηγόρος της Δημοκρατίας Α', για τονςκαθ'ων ηαίτηση. Cur. adv. vu/ί. Ο Δικαστής κ. Πικής ανάγνοχϊε την ακόλουθη απόφα- 20 ση. ΠΙΚΗΣ,Δ: Πάρατην εκπνοήτου διατάγματοςγιατην επίταξητουκτιρίου,καιτην απουσίαοποιουδήποτε νομι κού ερείσματος, η Εθνική Φρουρά συνεχίζει να κατέχει μέρος πολυκατοικίας των αιτητών,συγκεκριμένα έναδια- 25 μέρισμα και την οροφή του κτιρίου, για τις αμυντικές ανάγκεςτηςΔημοκρατίας. Ηανάγκηγιατηχρήσητουκτι ρίουγιααμυντικούς σκοπούς προέκυψε απότοχρόνο της τούρκικης εισβολής,και παραμένει έκτοτελόγωτηςσυνε χιζόμενης κατοχής μεγάλου τμήματος της Κύπρου. Οι αι- 30 τητές διεκδίκησαν σε δύοδιαφορετικάστάδιατηνανάκτη ση της κατοχής του κτιρίου και αποζημιώσεις για την 2128 15 4ΑΛΛ. 5 Adrian Holdings Ltd. v.Δημοκρατίας Πικής,Δ. απώλειαχρήσης τηςπολυκατοικίας.Ωςαποτέλεσμα,διευ θετήθηκαν όλες οι οικονομικές απαιτήσεις τωναιτητών, και συγχρόνως τους αποδόθηκε ηκατοχή του μεγαλύτε ρου μέρους τουκτιρίου στοπλαίσιοτουσυμβιβασμού της Πολιτικής Αγωγής4431/77(στις 18/4/81), καιτηςΑίτησης· Επίταξης 1/83(31/10/89). Με επιστολή τους, ημερομηνίας 20/10/89, οι αιτητές αξίωσαντηνεκκένωσηκαιτουυπόλοιπουμέρουςτουκτι ρίου. Στην αξίωση τους δόθηκε απάντηση στις 14/12/89 10 στην οποία εκφράζεται προθυμία ναεγκαταλείψουνκαι το τελευταίο διαμέρισμα της πολυκατοικίας,υπό τον όρο: 15 (α)ότιθακατασκευαστεί ξεχωριστήπρόσβαση στην οροφήτης,ηχρήση της οποίαςθεωρείται αναγκαίαγια αμυντικούςσκοπούς,και (β)ότιδεθαπροβούν στην ενοικίαση των διαμερι σμάτωντηςπολυκατοικίαςσεαλλοδαπούς. Ηπροσφυγήστρέφεται εναντίον τηςαπόφασηςηοποία περιέχεται ήαποκαλύπτεται στην επιστολήτης14/12/
- 20 Επιδιώκεται ηακύρωση τηςχαρακτηριζόμενης ως "από φασης" των Αρχών για τολόγο, αφενός,ότιηκατοχή δε νομιμοποιείται απόοποιοδήποτε διάταγμαεπίταξης,και αφετέρουότιδε θαμπορούσε να νομιμοποιηθεί μετέτοιο διάταγμα,δεδομένου.ότι ηπαράτασηδιατάγματος επίτα- · 25 ξης γιαπερίοδοπέραντων τριών ετών είναι συνταγματι κάανεπίτρεπτη(βλ. μεταξύάλλων, Vassiadou v. Republic? καιRepublicv. Vassiadou**). Οι καθ*ωνηαίτησηδεν επικαλούνται νομικό έρεισμα για την κατοχήτου κτιρίου, αλλά εγείρουν ένστασηστην 30 αναθεώρησητωνπράξεωντων Αρχών, στα πλαίσια του Άρθρου 146, με το δικαιολογητικό ότιη προσφυγήδε *
(1986)3C.L.R.955. **
(1987)3C.L.R. 860. 2129 Πικής,Δ. Adrian Holdings Ltd. v. Δημοκρατίας
(1991)στρέφεται εναντίον εκτελεστής διοικητικήςπράξηςή από φασης. Διαπιστώνουμε ότι το περιεχόμενο της επιστολής που προσδιορίζεται στην αίτησηως το επίδικο θέμα, δεν αποκαλύπτεικαιδεσυνιστά απόφασηυποκείμενησεανα θεωρητικό έλεγχο. Απλώς κοινοποιεί την πρόθεση των 5 Αρχών νασυνεχίσουν τηνκατοχήμέρους τουκτιρίουκαι να εγκαταλείψουν άλλο υπόορισμένους όρους.Δεν περι κλείεται απόφασηρυθμιστικήτων δικαιωμάτωντουαιτητή,ούτερυθμίζεταιησχέσηπολίτηκαικράτουςστοπλαί σιο της μονομερούς άσκησης κυριαρχικής εξουσίας 10 (imperium). Το περιεχόμενο της επιστολής περιορίζεται στην εκδήλωση της πρόθεσης των Αρχών να συνεχίσουν την προφανώςπαράνομηκατοχή τουκτιρίου. Ηπρόθεση αυτήδε μεταβάλλει το νομικό καθεστώς ούτε αφανίζειτο παράνομοτωνπράξεων.Ταπεριουσιακάδικαιώματατων 15 αιτητών παραμένουν άθικτα,καθώςκαι το δικαίωμαγια προστασία τους μεαγωγήενώπιοντου Επαρχιακού Δικα στηρίου. Για την προσπέλαση τουκωλύματος της εκτελεστότητας οι αιτητές πρόβαλαντο επιχείρημα ότι ηάρνησητης 20 Δημοκρατίας να εγκαταλείψει το κτίριο συνιστά εκτελε στή παράλειψηη οποία επιδέχεται αναθεώρησης.Αποδο χή της εισήγησης προϋποθέτει ευχέρεια ριζικού επανα προσδιορισμού του επίδικου θέματος που δεν είναι δικονομικά εφικτή. Αλλά και δυνατή να ήταν η εξέταση 25 τουθέματος,δεθαάλλαζετηντύχητηςπροσφυγής. Η νωχέλεια ήηαδράνειατων Αρχών να δράσουνστα πλαίσια των καθηκόντων τους, δε συνιστά εκτελεστή πα ράλειψη. Εκτελεστή είναι ηπαράλειψη εκπλήρωσης θετι κού καθήκοντος το οποίο επιβάλλει ρητά η νομοθεσία 30 προς ρύθμιση θέματος ήσχέσης πολίτηκαικράτους(βλ. μεταξύάλλων, Costea v.Republic*, ΠαγχύπριαΟργάνωση Ελληνίδων Νηπιαγωγών (Π.Ο.ΕΜ) & 'Αλλοι ν.Δημο35 *
(1983)3C.LR.115. 2130 4ΑΛΛ. AdrianHoldings Ltd.v.Δημοκρατίας Πιχής,Δ. χρατίας*, Χριστοδονλίδη και Άλλων ν. Δημοκρατία^**, Ηρακλέους και Άλλες ν. Δημοκρατίας*** και Cyprus Tanneryv. Republic****). Υποχρέωση για ενεργό δράσητηςΔιοίκησης αναφύεται 5 ο,ποτεδήποτε ο νομοθέτης επιβάλλει σε αρχήήόργανο της Πολιτείας τη ρύθμιση θέματος, οπόταν η παράλειψη δια κανονισμού του αποκτά εκτελεστό χαρακτήρα λόγω του επηρεασμού των δικαιωμάτων εκείνων που έχουν συμφέ ρον στη ρύθμιση του (βλ. ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ 10 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ 1929-59, σ.243, και ΑΓΓΗΣΙΣ ΑΚΥΡΩΣΕΩΣ ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ, 3η έκδοση, θ . Τσάτσου, σ.143). Δεν εναπόκειται στη Διοίκηση η νομιμοποίηση παρά15 νομών ενεργειών. Το καθήκον της, όπως και κάθε άλλου, είναι ο τερματισμός τους. Επομένως, δεν έχουν ρυθμιστι κό ρόλο ώστε να εγείρεται θέμαεκτελεστής παράλειψης. Καταλήγω ότι ηπροσφυγή δεν αποκαλύπτει αντικείμε νο προς αναθεώρηση, και απορρίπτεται. Δεν εκδίδεται 20 διαταγήγιαταέξοδα. Προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. *(Προσφυγή248/88-Ηαπόφασηδόθηκεστις5/6/89) **(ΑναθεωρητικήΈφεση448-Ηαπόφασηδόθηκεστις15/11/90) 25 ***
(1991)4ΑΛΛ.1366 ****
(1980)3C.LR.405 2131