(1991)2 Ιανουαρίου,1991 [ΣΑΒΒΙΔΗΣ.Δ/σιής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΗΒΗΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ, Αιτητές, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ,ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ, Καθ' ου η αίτηση. (Υποθέσεις Αρ. 648/87mi198/88). Διάταγμα επίταξης — Εκδόθηκεαπό τον Υπουργό Εσωτερικών μεεκ χώρηση εξουσίας από το Υπουργικό Συμβούλιο — Το διάταγμα κρίθηκεαναγκαίο και επικουρικό — Ηδιαδικασία απαλλοτρίωσης προχωρούσε παράλληλα Διάταγμα επίταξης και διάταγμα απαλλοτρίωσης — Έγιναν κατ' εφαρμογή της ήδηυφιστάμενης ρυμοτομίας προς επιδίωξη σκοπού δημόσιας ωφέλειας — Το ρυμοτομικό σχέδιο δεν προσβλήθηκε από τους αιτητές και κατά συνέπεια έγινε τελειωτικό. 5 Διάταγμα απαλλοτρίωσης — Ισχυρισμός περί άλλης ενδεδειγμένης λύσης αναφορικά με την κατασκευή έργον που οδήγησε στο διά- 10 τάγμα απαλλοτρίωσης πρέπει να αποδειχθεί με μαρτυρία που θα προσκομιστεί και όχι απλώς με άποψη τον Επαρχιακού Μηχανι κού του Τμήματος Δημοσίων έργων. Μετηνπρώτηπροσφυγήπροσβάλλεταιδιάταγμα επίταξηςπου εκδόθηκεαπό τον Υπουργό Εσωτερικώνκαιαφορά μέροςτηςακί- *5 νητης ιδιοκτησίαςτων αιτητών που βρίσκεται στην Πάφο. Αντι κείμενο της δεύτερης προσφυγής είναι διάταγμααπαλλοτρίωσης που εκδόθηκεαπότον Υπουργό Εσωτερικών γιατην ίδιαακίνητη ιδιοκτησία. Οι διάδικοιζήτησαν να συνεκδικαστουν οι δύοπρο σφυγέςδιότι ταεγειρόμενα σεαυτέςνομικάσημείαήτανβασικάτα 20 ίδια. Τρεις ήταν οι βασικοί λόγοι ακύρωσης που προβλήθηκαν από τουςαιτητέςκαιπουαφορούνκαιστιςδυοπροσφυγές, όπως προ κύπτειαπό τανομΛκάσημείατουςκαι τιςγραπτέςαγορεύσεις: (ι) Ο καθ* ου η αίτηση δεν είχε αρμοδιότητανα επιτάξει ή να 22 25 4ΑΛΛ. Χαραλάμπους ΜΑ.ν.Δημοκρατίας απαλλοτριώσει ιδιοκτησίες μέσα στα δημοτικά όρια, όπου αρμό δια αρχήείναιο δήμος, ο οποίος μάλιστακατάτο άρθρο 23.8 του Συντάγματοςδεν έχει αρμοδιότητα επίταξης, διάταξηηοποίακα 1 ταστρατηγείται μετημεθόδευσητουκαθ ουηαίτηση. 5 10 15 20 25 30 35 (u) Το επίδικο διάταγμααποτελεί εφαρμογήευρύτερου πολεο δομικού σχεδίου το οποίο έπρεπεναυπαχθείστον Περί Πολεοδο μίαςκαιΧωροταξίας Νόμο90/72πράγμαπουδεν έγινε, μεαποτέ λεσμα να μην ακολουθηθεί η διαδικασία του νόμου αυτού όπως επιβαλόταναφούο νόμοςαυτόςήτανειδικός επίτου προκειμένου καιδεν μπορούσεναπαρακαμφθεί. (ιιι) Οκαθ'ου ηαίτησηεπέλεξε τηνπλέονοδυνηρήγιατουςαιτητές λύση με την κατασκευή πρανούς ενώ την λιγότερο οδυνηρή λύση με την κατασκευή τοίχου αντιστήριξης, πάντοτε σχετικά με τηνκατασκευήγέφυρας,υποστήριξεκαιο Επαρχιακός Μηχανικός του Τμήματος ΔημοσίωνΈργων Πάφου. Ακόμη,το έργο μπορού σε να επιτευχθεί με την επίταξη και απαλλοτρίωση μικρότερης έκτασης και, κατά συνέπεια, μικρότερο δυσμενή επηρεασμό της ακίνητηςιδιοκτησίας τωναιτητών. Οκαθ'ουηαίτησηισχυρίστηκε ότι είχεεξουσίανα προβείστην επίταξηκαιτηναπαλλοτρίωση,εξουσίαπουνόμιματου είχεεκχω ρήσειτοΥπουργικό Συμβούλιο. Ισχυρίστηκε επίσηςότι οιαιτητές κωλύονταν γιατί δεν είχαν υποβάλει ένστασηούτε γιατα ρυμοτο μικά σχέδια της 9.7.1982 που προηγήθηκαν ούτε για τηναπαλλο τρίωση της ίδιας ακίνητης ιδιοκτησίας που επηρεάζετο από την επίταξη. Ακόμηότι ησκοπιμότητα της επίταξηςδεν μπορούσε να εξεταστεί ύστερα από τη δημοσίευση του Διατάγματος Απαλλο τρίωσης,σκοπός τουοποίου ήτανηεξυπηρέτησητου ίδιου σκοπού δημόσιας ωφέλειας που αναφέρετο στο Διάταγμα επίταξης. Τέλος,ο καθ ου ηαίτησηισχυρίστηκε ότι ενήργησε ορθάκαι μέσα σταπλαίσιατων προνοιώντου Συντάγματοςκαιτης σχετικήςνο μοθεσίας και ότι η επιλογή της κατασκευής πρανούς αντί τοίχου αντιοτήριξηςήτανηορθήκαιηπλέον ενδεδειγμένη. Ένας επιπρό σθετος ισχυρισμός του καθ ου η αίτηση ήταν ότι ο επηρεασμός τωντεμαχίωντωνοποίων μέροςαπαλλοτριώνετο δεν εκρίνετοουσιώδηςενώηδιαπλάτυνσηκαιβελτίωσητης λεωφόρου θαεπέφερε ουσιαστική αύξησητης αξίαςτων επηρεαζόμενωνπαρόδιων ιδιο κτησιών. Το Ανώτατο Δικαστήριο,απορρίπτονταςτις προσφυγές, απο φάσισεότι: 40 45 1- Η εκτέλεσητου επίδικου έργου είχε αναληφθεί από κοινού από το Δήμοκαιτην Κυβέρνηση γιατί εξυπηρετούσε γενικότερους σκοπούς οδικής ασφάλειαςκαι βελτίωσητης κυκλοφοριακής δια κίνησης από και προς την Πάφο με κάλυψητης δαπάνης κατάτα 4β από την Κιβέρνηση και 1/5απότο Δήμο Πάφου. Συνεπώς,η απαλλοτρίωση που έγινε μεδιάταγματου Υπουργού Εσωτερικών εμπίπτει μέσα στα πλαίσια των εξουσιών που παρέχονται στην 23 ΧαραλάμπουςΗΛ.ν.Δημοκρατίας
(1991)Κυβέρνηση από το Σύνταγμα. Ειδικά για το διάταγμαεπίταξης για το οποίο εξουσία δεν παρέχεται από το Σύνταγμα στους δή μους, η Κυβέρνηση ορθά προέβηκε στην προώθηση του εφόσον επρόκειτο για σκοπό δημόσιας ωφέλειας. Ο Υπουργός Εσωτερι κών ενήργησε μέσα στα πλαίσια των εξουσιών πον του εκχώρησε 5 το Υπουργικό Συμβούλιο βάσει του ΝόμουΠερί Εκχωρήσεως της Ενασκήσεώς των Εξουσιών των Απορρεουσών εκ τίνος Νόμου, του 1962 (Ν.23/62). Το διάταγμα επίταξηςκρίθηκε αναγκαίοκαι επικουρικό. Η διαδικασίατης απαλλοτρίωσης προχωρούσε πα ράλληλα.
- Η κατασκευήτου όλου έργου που η εφαρμογήτου κρίθηκε αναγκαία με τη δημοσίευση γνωστοποίησης ρυμοτομίας το 1982 είχε θεωρηθεί πολεοδομικό έργο πρωταρχικής σημασίας καιπρο τεραιότητας για την Πάφο. Το ρυμοτομικό σχέδιο του 1982 δεν προσβλήθηκε απότους αιτητεςκαι,κατάσυνέπεια,έγινετελειωτικό. Επομένως,ηεπίταξηκαιαπαλλοτρίωση έγινανκατ' εφαρμογή της ήδηυφιστάμενης ρυμοτομίας προςεπιδίωξη σκοπούδημόσιας ωφέλειας. Συνεπώς, ο ισχυρισμός των αιτητών για παρανομία του όλου σχεδίου και μησυμμόρφωση του μετις διαδικασίεςπου προνοεί ο Νόμοςδεν ευσταθεί. 10 15 20
- Αναφορικά με τον τρίτο προβαλλόμενο λόγο ακύρωσης, οι αιτητέςδενπροσκόμισαν καμία μαρτυρίασε απόδειξητων ισχυρι σμών τους ότι η λύση με την κατασκευήτοίχου αντιοτήριξης αντί πρανούςήτανηπλέον ενδεδειγμένηυπόταπεριστατικάτηςυπόθε σης. Βασίστηκαν απλώςστηνπαρατήρησητουΕπαρχιακούΜηχα- 25 νιχού του Τμήματος Δημοσίων Έργων Πάφου του οποίου την άποψημελέτησεπροσεκτικά τοΤμήμαΠολεοδομίαςκαι Οικήσεως αλλά κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τόσο αισθητικά όσο και λει τουργικά η λύσητης κατασκευής πρανούς αντί τοίχου αντιστήριξης,ηοποίαήτανκαιηπλέονοικονομική,υπερτερούσε τηςάλλης. 30 Οίπροσφυγές απορρίπτονται χωρίς έξοδα. ΠΠροσαρννές. Προσφυγές εναντίον της απόφασης του Υπουργού Εσωτερικών με την οποία εκδόθηκαν διατάγματα επίτα ξης και απαλλοτρίωσης ακίνητης ιδιοκτησίας των αιτη- 35 τωνπουβρίσκεταιστηνΠάφο. Κ. ΤαλαρίδηςμεΓ. Τριανταφυλλίδη, για τουςαιτητές. Κλ. Θεοδούλου(Κα.),ΑνώτερηΔικηγόρος της Δημοχρατίας, για τον καθ'ον ηαίτηση. Cur. adv. wit. 24 40 4ΑΛΛ. Χαραλάμπουςκ,α.ν.Δημοκρατίας Ο Δικαστής κ. Σαββίδηςανάγνωσε την ακόλουθηαπό φαση. ΣΑΒΒΙΔΗΣ, Δ: Το αντικείμενο της Προσφυγής648/87 είναι διάταγμαεπίταξηςπου εκδόθηκε απότον Υπουργό 5 Εσωτερικών και αφορά μέρος της ακίνητης ιδιοκτησίας των αιτητών με αριθμούς Τεμαχίων 106/6, 106/5,106/4, 106/2, 1664/4 και 5, 106/1/1και 106/1/2 που βρίσκονται στην Πάφο,και το οποίοδημοσιεύτηκε στο 3οΠαράρτη μα, Μέρος II,τηςΕπίσημης Εφημερίδας της Δημοκρατίας 10 της 17/7/1987 μεΑριθ.Γνωστοποίησης
- Τοαντικείμενο της Προσφυγής 198/88 είναιδιάταγμα απαλλοτρίωσηςπουεκδόθηκεαπό τονΥπουργόΕσωτερι κών για την ίδια ακίνητη ιδιοκτησία πουαναφέρεται πιο πάνωκαιπου δημοσιεύτηκε στο 3οΠαράρτημα, Μέρος Π, 15 της Επίσημης Εφημερίδας της Δημοκρατίας ημερ. 19/2/ 1988 μεΑριθ.Γνωστοποίησης
- Παρόλοπου μεταξύ των δύοπροσφυγώνμεσολάβησε χρονικό διάστημα περίπου έξι μηνών οι δικηγόροι των διαδίκων δήλωσανπως τανομικάσημεία που εγείρονται 20 είναιβασικάτα ίδιακαι ζήτησαννα συνεκδικαστούν. Οι αιτητές με τις πιο πάνωπροσφυγές προσβάλλουν τόσοτο διάταγμα επίταξηςόσοκαιτο διάταγμα απαλλο τρίωσης ως άκυρα καιστερημένα οποιουδήποτεαποτελέ σματος. Για το διάταγμαεπίταξηςπροβάλλουν τον ισχυ25 ρισμό ότι δημοσιεύτηκε χωρίς να έχει εκδοθεί γνωστοποίηση απαλλοτρίωσης ενώπρόκειταιγια έργοτο οποίοθαείναι μόνιμο καιδε θαμπορούσε ναεξυπηρετη θεί με την επίταξηκαι εν πάσηπεριπτώσει η διαδικασία που ακολουθήθηκε για την έκδοσητου ήτανελαττωματι30 κή· Σχετικά με το διάταγμα απαλλοτρίωσης οι αιτητές ισχυρίζονται ότι η Δημοκρατία και συγκεκριμένα ο Υπουργός Εσωτερικώνδενείχεαρμοδιότηταέκδοσηςδια τάγματοςαπαλλοτρίωσης ιδιοκτησίαςπου βρίσκεταιμέσα σταδημοτικάόριακαι ενπάσηπερίπτωσητόσοη επίταξη 35 όσοκαιηαπαλλοτρίωσηεκδόθηκανύστερααπό εσφαλμέ νηδιαδικασίακαιπαράβαση τόσοτωντύπωνόσο και του Νόμου και ο καθ' ου η αίτηση ενήργησε καθ'υπέρβαση εξουσίας. 25 £aj$Ui&,Δ. Χαραλάμπους»ULν.Δημοκρατίας
(1991)Οι προσφυγές επιδόθηκαν καιστο Δήμο Πάφουωςεν διαφερόμενο πρόσωπο αλλά σε κάποιοστάδιοτηςδιαδι κασίας ο δικηγόρος που παρουσιάστηκε για το Δήμο Πάφου ζήτησε άδεια να αποσυρθεί γιατί όπως δήλωσεη διαδικασίααφορούσετουςαιτητέςκαιτηΔημοκρατίακαι όχιτοΔήμοΠάφου. 5 Σύμφωνα μετοΔιάταγμαΕπίταξηςπου δημοσιεύτηκε μετηΓνωστοποίηση Αριθ. 1183,τοοποίοαναφέρεταιστα επίδικα και άλλα κτήματαστην ενορία Αγίου Θεοδώρου της Πόλης Πάφου και που εκδόθηκε από τον Υπουργό 10 Εσωτερικών σύμφωναμετο'Αρθρο4τουΠερίΕπιτάξεως Ιδιοκτησίας Νόμου 21/62 όπως τροποποιήθηκε με τους Νόμους 50/66 μέχρι 43/86,η επίταξη "... είναι αναγκαία για τους πιο κάτωσκοπούς δημόσιας ωφέλειας, δηλ.για τη δημιουργία, συντήρηση και ανάπτυξητων συγκοινω- 15 νιων στη Δημοκρατία ή οποιοδήποτε απότους σκοπούς αυτούς και ηεπίταξητης επιβάλλεται για τους πιοκάτω λόγους, δηλ. για σκοπούς βελτίωσης των Λεωφόρων ΓρίβαΔιγενήκαιΑθηνών στηνπόληΠάφου." Στησυνέχεια δημοσιεύτηκε στο 3οΠαράρτημα,Μέρος 20 Π,της Επίσημης Εφημερίδαςτης Δημοκρατίας, ημερομη νίας 20 Νοεμβρίου, 1987, Γνωστοποίηση Απαλλοτρίωσης σύμφωνα με τον Περί Αναγκαστικής Απαλλοτριώσεως Νόμο(Νόμοι 15/62 μέχρι 148/85) μεΑριθ. Γνωστοποίησης 1730 απότονΥπουργό Εσωτερικών γιατουςσκοπούςδη- 25 μόσιας ωφέλειας πουαναφέρονταιστο διάταγμα"... δηλ. για τηδημιουργία,συντήρηση και ανύπτυξητων συγκοι νωνιώνστηΔημοκρατίαήοποιοδήποτεαπότουςσκοπούς αυτούςκαιηαπαλλοτρίωσητης επιβάλλεταιγιατουςπιο κάτωλόγους,δηλ.γιασκοπούςβελτίωσης τωνΛεωφόρων 30 Γρίβα-ΔιγενήκαιΑθηνών στηνπόλητηςΠάφου.". Οι αιτητές δεν υπέβαλανένσταση εναντίον τηςαπαλ λοτρίωσης μετάτηδημοσίευση τηςπιοπάνωγνωστοποίη σης. Ο καθ'ου η αίτηση μετά που εξέπνευσε ηπερίοδος για υποβολή ενστάσεων προέβηκε στην έκδοση διάταγμα- 35 τοςαπαλλοτρίωσηςπουδημοσιεύτηκε στο 3οΠαράρτημα, Μέρος II, της Επίσημης Εφημερίδας της Δημοκρατίας 26 4ΑΛΛ Χαράλαμπουςκ.α.ν.Δημοκρατίας Σαββίδης,Λ. στις 19/2/1988 μεΑριθμόΓνωστοποίησης 198. Τανομικάσημεία σταοποίαστηρίζεται ηπρώτηΠρο σφυγή, 648/87, που στρέφεται εναντίον της επίταξης, όπωςαναφέρονταιστηναίτηση,είναιταπιοκάτω:5 10 "
(1)ΤοεπίδικονΔιάταγμαέχειδημοσιευθεί χωρίςνα έχει δημοσιευθεί Γνωστοποίησις Απαλλοτριώσεως των γαιώναιοποίαιεπηρεάζονταιαπόαυτό,ενώπρόκειται περί της κατασκευής έργου το οποίο θαείναι μόνιμον και δεν θαδύναταιναεξυπηρετηθεί μόνον δι'επιταξεως.
(2)Τούτο εξεδόθηκατόπινελαττωματικήςδιαδικα σίαςκαι/ήπαραβάσεωςουσιώδουςτύπου. 15 20 25 30
(3)Ηεπίδικος επίταξις εβασίσθηεπί πολεοδομικού σχεδίου το οποίον έχει ετοιμασθεί δυνάμει του νόμου περίπολεοδομίαςτου 1972 οοποίοςδενετέθηεν ισχύι, τοδεπολεοδομικόν αυτόσχέδιον ούτεέχειδημοσιευθεί ούτε έχειεγκριθεί υπόοιασδήποτεαρχήςκαι επομένως είναιπαράνομον.
(4)Ηπραγματοποίησις τηςεπιτάξεωςθακαταστρέψει τοφυσικόνπεριβάλλονκαιτηνπαρσδοσιακήν μορφήντηςπόλεωςΠάφου.
(5)Ηπροτεινόμενηδιαπλάτυνσιςδενθαεξυπηρετή σει οιανδήποτεπραγματικήνανάγκην,δενυπάρχεισυμφόρησις τροχαίας,και δεν υπάρχει επείγουσα ανάγκη πραγματοποιήσεωςτου σχεδίου, ούτως ώστενα επιτα χθούναι ιδιοκτησίαιτων Αιτητών.
(6)Η αρμοδίααρχήδενεμελέτησευπαλλακτικάςμε θόδουςκατασκευήςτουδρόμουούτωςώστενα επηρεα σθούν ολιγότερον ή να επιβαρυνθούν ολιγότερον αι ιδιοκτησίαιτων Αιτητών.
(7)Η κατασκευή νησίδωνως μέροςτηςπροτεινομέ νηςδιαπλατύνσεως,αποτελείλύσινηοποίααπόπολεο27 Σαβφίοης,Δ. ΧαραλάμπουςΚΛ.ν.Δημοκρατίας
(1991)δομικής απόψεως είναι εσφαλμένη, δύναταιναοδηγή σει εις τροχαία δυστυχήματα,και οι σκοποί τηςδιαπλατύνσεως, δηλ. η δημιουργία δρόμου διπλήςκατευ θύνσεως θα ηδύνατο να επιτευχθεί διαδιαχωριστικής λωρίδοςστενοτέρας ειςπλάτος. 5
(8)Η επίδικος επίταξις αποτελεί παράβασιντου νόμου εις την ουσίαν,και έχειαποφασισθείκαθ'υπέρβασινκαι/ήκατάχρησινεξουσίας." Τανομικά σημεία στηδεύτερηΠροσφυγή, 198/88, που στρέφεται εναντίον της απαλλοτρίωσης, όπως αναφέρο- 10 νταιστηναίτηση,είναιταπιοκάτω:"
- ΗΔημοκρατίακαι συγκεκριμένως ο Υπουργός Εσωτερικών δεν έχειαρμοδιότηταεκδόσεωςΔιατάγμα τος Απαλλοτριώσεως ιδιοκτησίας κειμένης εντός των ορίων Δήμου.Αι ιδιοκτησίαιτωνΑιτητών ευρίσκονται 15 εντός των ορίων του Δήμου Πάφου. Εντός των ορίων αυτών δεν έχει αρμοδιότητα απαλλοτριώσεως ο Υπουργός Εσωτερικών και/ή δεν έχει αρμοδιότητα απαλλοτριώσεως ιδιοκτησίας διά τους σκοπούς τους οποίους έχει εκδοθεί το επίδικον Διάταγμα Απαλλο- 20 τριώσεως. 2.Το ΕπίδικοΔιάταγμαΑπαλλοτριώσεως αποτελεί εφαρμογή ευρύτερου πλεοδομικού σχεδίου το οποίον εις τηνουσίανείναιΤοπικόνΣχέδιονήΣχέδιον Περιο χήςεντός τηςεννοίαςτωνόρωναυτώνόπωςκαθορίζο- 25 νται εις ταάρθρα 11και 13τουπερί Πολεοδομίαςκαι Χωροταξίας Νόμου90/
- Το επίδικοΔιάταγμαεξεδό θη χωρίς να ακολουθηθεί η υπό του προειρημένου νόμου προβλεπομένη διαδικασία διά την κατάρτισιν τοπικού Σχεδίου ή Σχεδίου Περιοχής και/ήηδιαδικα- 30 σίααπαλλοτριώσεως ηοποίαπροβλέπεταιειςτονπροειρημένονΝόμον.
- Ο καθ* ου ηΑίτησις δεν έχει τηρήσει τηναρχήν του επηρεασμού του δικαιώματος ιδιοκτησίας των Αι τητών κατάτον δυνατόνολιγώτερον οδυνηρόντρόπον 35 28 \ ' 5 10 15 4AJLA. Χαράλαμπους KA. v.Δημοκρατίας Σαββίδης,Δ. και διάτουΔιατάγματοςαπαλλοτριώνεται ιδιοκτησία η οποία δεν είναι αναγκαία διά τους σκοπούς της απαλλοτριώσεως. Συγκεκριμένως εις την περίπτωσιν τουΤεμαχίου 1664/4απαλλοτριώνεταιγηδιάτηνκατασκευήνπρανούςενώεάνηκατασκευήγέφυραςεπρόκει το να γίνει διά τοίχου αντιστηρίξεως αντί πρανούς τότεθαεχρειάζετοολιγωτέραγηπροςαπαλλοτρίωσιν.
- Ηκατασκευήνησίδων ωςμέρος της προτεινομέ νης βελτιώσεως και/ήδιαπλατύνσεως των Λεωφόρων Γρίβα-Διγενή και Αθηνών εντός των δημοτικών ορίων της πόλεως Πάφουείναι από πολεοδομικής απόψεως λύσις η οποία επηρεάζει δυσμενέστερα τους Αιτητάς αντί διαχωριστικής λωρίδος εις το μέσον του κατα στρώματοςκαιεπομένως επελέγηυπότηςΚαθ'ηςηΑίτησι^ηχειρότεραλύσιςδιάτουςιδιοκτήτας.
- Τοεπίδικο Διάταγμα εξεδόθη κατόπιν εσφαλμέ νης διαδικασίαςκαι/ή ουσιώδους παραβάσεως τύπου και/ήκατάπαράβασιντουνόμου ειςτηνουσίανκαι/ή καθ'υπέρβασινκαι/ήκατάχρησινεξουσίας." 20 Τασημεία πουαναφέρονταιστις παραγράφους4,5, 6 και 7τηςΠροσφυγής 648/87καιτο σημείο 3 στην Προ σφυγή198/88καιμερικώςτοσημείο 4στηνπραγματικότη τα αποτελούν ένσταση τόσο στην επίταξη όσοκαιστην απαλλοτρίωση μεβάσηπραγματικά γεγονότα πουαποτε25 λούνθέμαμαρτυρίας. Στις γραπτέςαγορεύσεις τουκαιστις δυοπροσφυγές, ο ευπαίδευτος δικηγόρος των αιτητών περιορίστηκε σε τρειςβασικούςλόγους πουείναιοιίδιοικαιστιςδυοπρο σφυγέςκαιείναιοιπιοκάτω:30 ΠΡΩΤΟΣ ΛΟΓΟΣ ΑΚΥΡΩΣΗΣ.ΗΔημοκρατίακαι συγκεκριμένα οΥπουργός Εσωτερικών οοποίοςεξέδωσε ταΔιατάγματαΕπίταξηςκαιΑπαλλοτρίωσης δενείχεαρ μοδιότητα να επιτάξει ή να απαλλοτριώσει ιδιοκτησίες μέσασταδημοτικάόρια.Ταεπίδικαδιατάγματααναφέρο35 νταισεακίνηταμέσασταόριατουΔήμουΠάφουκαισύμ29 Σαββίδςς,Δ. Χαοαλαμπους« Λ .ν.Δημοκρατίας
(1991)φωναμε τουςΠερί ΟδώνκαιΟικοδομών Νόμουςη αρμό δια αρχή μέσα στην περιοχή δημοτικών ορίων είναι ο δήμος. Επίσης θέματα που αφορούν την εφαρμογή των Διατάξεων του Περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας Νόμου(90/72) εντός τωνορίων τουδήμου, υπάγονταιστη 5 δικαιοδοσία του δήμου οοποίος ενεργείως Πολεοδομική Αρχή για τους σκοπούς του Νόμου, σύμφωνα με το 'Αρθρο 84, παράγραφος (α)του Νόμου.Επίσης σύμφωνα μετην παράγραφο (ε)τουΆρθρου 84 ο δήμος έχει αρμο διότητα για την κατασκευή,συντήρηση, καθαριότητα,φω- 10 τιαμόκ.λ.π. των οδών καιγεφυρών και ελέγχειτηνκατα σκευή, μετατροπή, κλείσιμο ή αλλαγή κατεύθυνσης οποιωνδήποτεοδών,γεφυρώνκ.λ.π. Κατά συνέπεια, ο Υπουργός και το Υπουργικό Συμ βούλιο δεν είχαν αρμοδιότηταεπίταξης ήαπαλλοτρίωσης 15 ιδιοκτησίας μέσα στα δημοτικά όρια του δήμου για το σκοπόκατασκευήςέργωνπουεμπίπτουνστην αποκλειστι κήαρμοδιότητατου δήμου. Ισχυρίστηκε επίσης, ότι οΔήμος Πάφουενπάση περι πτώσει δεν έχει αρμοδιότητα επίταξης ιδιοκτησίας γιατί 20 σύμφωνα με το 'Αρθρο 23.8 του Συντάγματος επίταξη ιδιοκτησίας μπορεί να γίνει μόνο από τη Δημοκρατία ή την Κοινοτική Συνέλευση. Κατ' εφαρμογή των προνοιών του Συντάγματος οΝόμος21/62 δίνει δικαίωμαεπίταξης μόνο στη Δημοκρατία και στην Κοινοτική Συνέλευση 25 αλλάόχισεΔημοτική Αρχή. Ο Συνταγματικός Νομοθέτης προτίμησε να δοθεί στο δήμο μόνο η εξουσία της απαλλοτρίωσης ούτως ώστε ο δήμος να μη δύναται να παίρνει κατοχή της περιουσίας των δημοτών εκτός ανπροηγουμένως καταβάλειτην απο- 30 ζημίωση για την απαλλοτρίωση. Έτσι με τον έμμεσο τρόπο της επίταξης το Υπουργικό Συμβούλιο καταστρα τηγεί τοΆρθρο23.8 του Συντάγματος. ΔΕΥΤΕΡΟΣ ΛΟΓΟΣΑΚΥΡΩΣΗΣ. Το επίδικο Διά ταγμα αποτελεί εφαρμογή ευρύτερου πολεοδομικού σχεδίου το οποίο σύμφωνα με τον ισχυρισμό των αιτητών 30 35 \ 4ΑΛΛ Χαραλάμπουςκ.α.ν.Δημοκρατίας Σαββίδης,Δ. 5 μπορείναονομασθείείτετοπικόσχέδιοείτεσχέδιοπεριο χήςμέσαστηνέννοιατωνόρωναυτώνόπωςκαθορίζονται σταΆρθρα 11και 13 τουΠερίΠολεοδομίαςκαιΧωροτα ξίας Νόμου90/72.Στηνπροκειμένη περίπτωση δεντηρήθηκανοιπρόνοιεςτουΆρθρου 12τουΝόμουπουπροβλέ πουν για τη σύσταστη "Κοινού Συμβουλίου" στο οποίο αντιπροσωπεύεταιητοπικήαρχήστηνπεριοχήτηςοποίας εφαρμόζεταιτοσχέδιοκαιηοποίααποτελεί συμβουλευτι κόόργανοτουΥπουργού γιατηνεκπόνησησχεδίου. 10 Αρμόδια αρχή σύμφωνα με τον Περί Δήμων Νόμο είναι το δημοτικό συμβούλιο το οποίο ενεργείκαιωςτο πικήπολεοδομική αρχήγια τους σκοπούς του Νόμου90/ 72.Στηνπροκειμένηπερίπτωσηηόληδιαδικασίατηςετοι μασίας του σχεδίου έγινε από τα αρμόδια κυβερνητικά 15 τμήματαχωρίς να ακουλουθηθεί ηδιαδικασίατηνοποία προβλέπει οΝόμος90/72και επομένως ταεχέγγυαδημο σίευσης του σχεδίου, υποβολής ενστάσεων και απόφασης επί των ενστάσεων απότο Υπουργείο και τελικά απότο Υπουργικό Συμβούλιοδεντηρήθηκαν. 20 Κατάτην εισήγησητων ευπαίδευτων δικηγόρων των αιτητώνεφόσουπάρχειειδικός νόμος πολεοδομικούπρο γραμματισμού και επιβολής περιορισμών επί της ιδιωτι κήςιδιοκτησίαςδεδύναταιναακολουθηθείάλληδιαδικα σία εκτός εκείνης η οποία προβλέπεται από τον ειδικό 25 νόμο ούτε δύναταιναπαρακαμφθείο Νόμοςμε την ετοι μασίαπολεοδομικών σχεδίων μεάλλοτρόποκαιτημηδη μοσίευσητουςόπωςπροβλέπεται. ΤΡΙΤΟΣΛΟΓΟΣΑΚΥΡΩΣΗΣ. Ενώυπήρχανυπαλλακτικέςλύσειςγιατηνκατασκευή τηςγέφυρας,ημια, ηλι30 γότερο οδυνηρή,μετηνκατασκευήτοίχουαντιστήριξης με την οποίαθααφαιρείτομικρότερο μέρος της ιδιοκτησίας των αιτητών και,ηάλλη, ηπλέον οδυνηρή,με την κατα σκευήπρανούς με αποτέλεσμα την επίταξη καιαπαλλο τρίωση μεγαλύτερου μέρους ιδιοκτησίας, οκαθ'ουη αίτη35 ση επέλεξε την πλεόν οδυνηρή λύση. Την εισήγηση για κατασκευή γέφυρας με τοίχο αντιστήριξης υποστηρίξει, κατά τους αιτητές,σύμφωναμεταστοιχεία τουφακέλου, 31 Σαββίδης,Δ. Χαραλάμπουςηα. ν.Δημοκρατίας
(1991)και ο Επαρχιακός Μηχανικός του Τμήματος Δημοσίων ΈργωνΠάφου.Επίσηςη έκτασηστηνοποίαεπηρεάζονται ορισμένα κτήματατων αιτητών είναι σημαντική μεσοβα ρόδυσμενήεπηρεασμότηςακίνητηςιδιοκτησίαςτους,ενώ το έργο μπορούσε ναεπιτευχθεί μετην επίταξηκαιαπαλ- 5 λοτρίωσημικρότερηςέκτασης. Η ευπαίδευτη δικηγόρος του καθ' ου η αίτησηαφού έκαμε αναφοράστις πρόνοιες του Άρθρου 23.8 τουΣυ ντάγματοςκαι στις προϋποθέσεις επίταξηςπου προνοού νται από τους Περί Επιτάξεως Ιδιοκτησίας Νόμους 10 (Νόμος21/62 μέχρι43/86)ισχυρίστηκε πωςτο Υπουργικό Συμβούλιοείχεεξουσίαναπροβείστηνεπίταξητωνεπίδι κων κτημάτων και στη συνέχεια στην απαλλοτρίωση, εξουσία την οποίαείχεεκχωρήσει στον εκάστοτεαρμόδιο υπουργό,πουστην προκειμένηπερίπτωσηείναιοΥπουρ- 15 γός Εσωτερικών. Ηεκχώρηση αυτήαναφέρεταιστη Γνω στοποίηση με αριθμό 249 που δημοσιεύτηκε στο 3οΠα ράρτημα, Μέρος Ι, της Επίσημης Εφημερίδας της Δημοκρατίας ημερομηνίας 28 Αυγούστου,
- Ισχυρί στηκε επίσης πως οι αιτητές κωλύονται ^ivai"estopped") 20 γιατί δεν υπόβαλανένσταση ούτε για ταρυμοτομικάσχέ διατης9/7/1982 ούτεγιατηναπαλλοτρίωσητηςίδιαςακί νητης ιδιοκτησίαςπουεπηρεάζεταιαπότηνεπίταξη. Ισχυρίστηκε επίσης πως η σκοπιμότητα της επίταξης δεν μπορεί να εξεταστεί ύστερα από τη δημοσίευση του 25 Διατάγματος Απαλλοτρίωσης, σκοπός του οποίου ήτανη εξυπηρέτηση του ίδιου σκοπού δημόσιας ωφέλειας που αναφέρεταιστοΔιάταγμαΕπίταξης. Τέλος ισχυρίστηκε πως ο καθ' ου η αίτηση ενήργησε ορθά καιμέσασταπλαίσιατων προνοιών του Σύνταγμα- 30 τος και της σχετικής νομοθεσίας και πως η επιλογή της κατασκευής πρανούς αντί τοίχου αντιστήριξης ήταν η ορθήκαιηπλέον ενδεδειγμένη. Στοστάδιο αυτόκρίνω σκόπιμο νααναφερθώσε ορι σμένα πραγματικά γεγονότα πουπεριβάλλουν τηνυπόθε- 35 ση και που αναφέρονταιστην αγόρευση της ευπαίδευτης 32 4Λ*ΛΛ. ΧαράλαμπουςΚΛ.ν,Δημοκρατίας ΕαββίΛης,Δ. δικηγόρουτουκαθ'ουηαίτηση. 5 Η βελτίωσητης Λεωφόρου ΓρίβαΔιγενήστην Πάφο (περιλαμβανομένηςκαιτηςΛεωφόρου Αθηνών),αποτελεί πολεοδομικό έργοπουθαεκτελεσθείαπόκοινού απότην ΚυβέρνησηκαιτοΔήμοΠάφου,μεαναλογίασυνεισφοράς 4/5:1/5 αντίστοιχα Ηετοιμασίατωναναγκαίωνσχεδίων γιατηνεκτέλεση του έργου άρχισε περί τα μέσα Ιουνίου, 1981, όταν το Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως, σε συνεννόηση με τη 10 Δημοτική ΕπιτροπήΠάφου, ετοίμασε σχέδια ρυμοτομίας γιαδιαπλάτυνσηκαιευθυγράμμισητωνπιοπάνωΛεωφό ρων.Ακολούθωςτασχέδιααυτάστάληκανγιαμελέτη,έγ κριση και δημοσίευση στη Δημοτική ΕπιτροπήΠάφου, η οποία τα ενέκρινε σε συνεδρία της στις 23Φεβρουαρίου, 15 1982, και ακολούθως με βάσητις εξουσίες που της παρέ χονται απότο Άρθρο 12 του Περί Ρυθμίσεως Οδώνκαι Οικοδομών Νόμουπροχώρησε στη δημοσίευση τηςσχετι κής Γνωστοποίησης μεαριθμό 1480στην Επίσημη Εφημε ρίδα της Δημοκρατίας με αριθμό 1788 και ημερομηνία 9 20 Ιουλίου,
- Η Γνωστοποίηση αυτήδημοσιεύτηκε επίσης γιαπληρέστερη πληροφόρησητουκοινού στηνεφημερίδα "Ελευθεροτυπία" με ημερομηνία 22 Ιουλίου, 1982, και στην παφίτικηεφημερίδα 'ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ" στις 24 Ιου λίου,
- 25 Ακολούθως το Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως σε συνεργασία μετηΔημοτική ΕπιτροπήΠάφου,προχώρησε στηνετοιμασία ρυθμιστικού σχεδίου γιατηβελτίωση των Λεωφόρων ΓρίβαΔιγενήκαι Αθηνών (λεωφόροι εισόδου τηςπόλης)στηνΠάφο.Σύμφωναμετηνπαράγραφο 3 της 30 Ένστασης,τοσχέδιοτούτο,αντίγραφοτουοποίουεπισυ νάφθηκεωςΠαράρτημα"Γ",προβλέπει:- 35 (α)τηδιεύρυνσηκαιβελτίωσητωνγεωμετρικώνχα ρακτηριστικώντωνκαταστρωμάτωντων πιαπάνω Λε ωφόρων,γιατην επίτευξηάνετηςκαιασφαλούς διακίνησης των οχημάτων και πεζών και την κατασκευή πλακόστρωτων πεζοδρομίων, κεντρικών νησίδων οδι33 Σαββίδης,Δ. ΧαράλαμπουςΜΑ.ν.Δημοκρατίας
(1991)κής ασφάλειας, κ.α.,(β) την αντικατάσταση των κατά μήκος των πιο πάνω Λεωφόρων υφιστάμενων εναερίων γραμμών της Α.Η.Κ. και Α.ΤΗ.Κ. με νέες υπό γειες εγκαταστάσεις και σύγχρονο οδικό φωτισμό και την αντικατάσταση πεπαλαιωμένων υπόγειων έργων υποδομής, 5 (γ)τον εξωραϊσμό τωνΛεωφόρων μετηδημιουργία δενδροστοιχιών καιπρασιών, (δ)την εγκατάστασηεκσυγχρονισμένων αποχετευτι κώνέργωνομβρίωνυδάτωνόπουαυτάαπαιτούνται. 10 ΟιΛεωφόροιΓρίβαΔιγενήκαιΑθηνών (πουαναφέρο νται στην παρούσα προσφυγή) καθώς και οι Λεωφόροι "Νότιος Παρακαμπτήριος" από το νέο Στάδιο Πάφου προς Κάτω Πάφο και "Βόρειος Παρακαμπτήριος" από νέο ΣτάδιοΠάφουπρος το δρόμο Πάφου-ΠόληςΧρυσό- 15 χους αποτελούν τις κύριες βασικές κυκλοφοριακές αρτη ρίες πουπροβλέπονται στο προκαταρκτικότοπικό σχέδιο Πάφου. Τοόλο πολεοδομικό έργοθεωρείται έργοπρωταρχικής σημασίας και προτεραιότητας για την Πάφο. Μάλιστα, 20 επειδή η διαπλάτυνση και ανακατασκευή της γέφυρας μπροστά από το σπίτι του Επαρχου κρίθηκε ιδιαίτερα επείγουσα, τόσο για σκοπούς οδικής ασφάλειας,όσο και για τη βελτίωση της κυκλοφοριακής διακίνησης απόκαι προςτην Πάφο,κρίθηκεσκόπιμο όπωςπροηγηθεί τηςμε- 25 λετούμενης απαλλοτρίωσης αντίστοιχο διάταγμα επίτα ξης των επηρεαζόμενων τμημάτωντωνπαρόδιωνιδιοκτη σιών, ώστε να καταστεί δυνατή το ταχύτερο δυνατό η έναρξη του έργου. Το διάταγμα επίταξης δημοσιεύθηκε στις 17/7/1987(Παράρτημα"Δ" στην Ένσταση) . Η έργα- 30 σία για την κατασκευή της γέφυρας ανατέθηκε εργολαβι κά, κατόπιν προσφορών, στην Εταιρεία Γ.Ταππακούδη Λτδ., έναντι του ποσού των £38,390.-. Οι εργασίες άρχι σανστις25/1/
- Παράλληλα με τη διαδικασία επίταξης προωθήθηκε 35 34 4 ΑΛΛ ΧαράλαμπουςΗΛ. ν.Δημοκρατίας Σαββίδης,Δ. και ηδιαδικασίααπαλλοτρίωσης των ίδιων επηρεαζόμε νων τμημάτων παρόδιων ιδιοκτησιών, και στην Επίσημη Εφημερίδατης20ηςΝοεμβρίου, 1987, (ΤρίτοΠαράρτημα, Μέρος Π) δημοσιεύθηκε με αριθ. 1730, Γνωστοποίηση 5 Απαλλοτρίωσης για τους σκοπούς βελτίωσης των πια πάνωΛεωφόρων ΓρίβαΔιγενήκαιΑθηνών. Δενυποβλή θηκεοποιαδήποτεένσταση,ήοποιαδήποτεεμπρόθεσμηέν σταση,εναντίον της Γνωστοποίησης αυτής. Κατ' ακολου θία, δημοσιεύθηκε το σχετικό διάταγμα απαλλοτρίωσης 10 στην Επίσημη Εφημερίδα της 19ης Φεβρουαρίου, 1988, (Παράρτημα 3, Μέρος II), με αριθμ. Γνωστοποίησης
- Εναντίοντου διατάγματος τούτου καταχωρήθηκεη Προ σφυγή198/
- Οιαιτητέςδενείχανυποβάλειένστασηή ιε ραρχικήπροσφυγήούτε εναντίον των ρυμοτομικών σχε15 δίωντης9/7/1982πουεπηρέαζανκατάτον ίδιοτρόποτην ίδιαεπίδικηπεριουσίατους. Κατά τον ισχυρισμό του καθ'ου η αίτηση ο επηρεα σμός των τεμαχίων των οποίων μέρος απαλλοτριώνεται δεν κρίνεται ουσιώδης ενώ ηδιαπλάτυνση καιβελτίωση 20 της Λεωφόρου θα επιφέρει ουσιαστική αύξηση τηςαξίας τωνεπηρεαζόμενωνπαρόδιων ιδιοκτησιών. Πριν προχωρήσω στην ουσία των πιο πάνω προσφυ γώνκρίνωαναγκαίονακάμωαναφοράστιςσχετικέςπρό νοιεςτουΣυντάγματοςκαιτηςσχετικήςΝομοθεσίας. 25 30 35 ΤοΆρθρο23.4 τουΣυντάγματοςτηςΚυπριακήςΔημο κρατίαςπρονοείταεξής:"4.Οιαδήποτεκινητήήακίνητοςιδιοκτησίαήοιον δήποτεδικαίωμαήσυμφέρον επί τοιαύτης ιδιοκτησίας δύναται να απαλλοτριωθήαναγκαστικώςυπό τηςΔημοκρατίας ή υπότηςδημοτικήςαρχής, ωςκαιυπόΚοι νοτικής Συνελεύσεως υπέρ εκπαιδευτικών, θρησκευτι κών, φιλανθρωπικών ή αθλητικών σωματείων, οργανώσεων ή ιδρυμάτων υποκειμένων εις τηναρμο διότητα αυτήςκαι μόνον εις βάροςπροσώπωνανηκόντων εις τηναντίστοιχον κοινότηταως επίσης καιυπό νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου ή οργανισμού 35 Σαββίδης, Δ. Χαραλάμπουςκ*. ν.Δημοκρατίας
(1991)κοινής ωφελείας, προς ους έχει παραχωρηθήτοιούτον δικαίωμαυπότουνόμουκαιδημόνον: (α)προς εξυπηρέτησιν σκοπού δημοσίας ωφέλειας, ειδικώς καθοριοθησομένου δια γενικού περί αναγκα στικής απαλλοτριώσεως νόμου, όστις θέλει θεσπισθή εντός έτους απότης ημερομηνίας ενάρξεως της ισχύος του Συντάγματος, 5 (β)τουτοιούτου σκοπούεξειδικευομένου δι*ητιολογημένης αποφάσεωςτηςαπαλλοτριούσης αρχής εκδιδο μένης κατάτας διατάξεις του νόμου τούτου, περιλαμ- 10 βανούσης σαφώς τους λόγους της τοιαύτης απαλλοτριώσεως και (γ) επί καταβολήτοις μετρητοίς και προκαταβολι κώςδικαίαςκαιευλόγου αποζημιώσεως καθοριζομένης ενπεριπτώσει διαφωνίαςυπόπολιτικού δικαστηρίου." 15 ΤοΆρθρο23.8 του Συντάγματοςπρονοεί ταεξής:"8.Οιαδήποτεκινητήήακίνητος ιδιοκτησίαδύναται να επιταχθή υπό της Δημοκρατίας, ή υπό Κοινοτικής συνελεύσεως υπέρ εκπαιδευτικών, θρησκευτικών, φι λανθρωπικών ή αθλητικών σωματείων, οργανώσεων ή 20 ιδρυμάτωνυποκειμένων εις τηναρμοδιότητααυτήςκαι εφ'όσον ο ιδιοκτήτηςκαιτοδικαιούμενον κατοχήςτης ιδιοκτησίας άτομονανήκουσιν ειςτηναντίστοιχον κοι νότητακαιδημόνον: (α) προς εξυπηρέτησιν σκοπού δημοσίας ωφελείας 25 ειδικώς καθοριαθησομένου διαγενικού νόμου περίεπι τάξεων, όστις θέλει θεσπισθή εντός έτους απότηςημε ρομηνίαςενάρξεως τηςισχύος τουΣυντάγματος, (β)τουτοιούτου σκοπούεξειδικευομένου δι'ητιολογημένης αποφάσεως της επιβαλλούσης την επίταξιν 30 αρχής εκδιδομένης κατάτας διατάξεις του νόμου τού του και περιλαμβανούσης σαφώς τους λόγους της τοι αύτηςεπιτάξεως, 36 4ΑΛ^. Χαραλάμπουςκ.α.ν.Δημοκρατίας Σαββίοης,Δ. (γ)διαπερίοδονμηυπερβαίνουσαντηντριετίανκαι (δ)επίκαταβολήτοις μετρητοίς τοταχύτερονδικαί ας και ευλόγου αποζημιώσεως καθοριζομένης ενπερι πτώσειδιαφωνίαςυπόπολιτικούδικαστηρίου." 5 Οι Περί Αναγκαστικής Απαλλοτριώσεως Νόμοι (15 του 1962, 25 του 1983, και 148 του 1985) αναφέρουντα εξής> "ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΝΑΓΚΑΓΓΙΚΗΣ ΑΠΑΛΛΟΤΡΙΩΣΕΩΣ 10 Σκοποίδι'ους ιδιοκτησίαδύ ναταινααπαλ• λοτριωθή. 3
(1)Τηρουμένων των διατάξεωντου Συντάγματος και του παρόντοςΝόμου πάσα ιδιοκτησία δύναται ν* απαλλοτριωθή αναγκαστικώς διά σκοπούςδη μοσίαςωφελείας.
(2)Σκοποί δημοσίας ωφελείας περιλαμβάνουσισκοπούς* αφορώνταςεις- 15 (ι) την δημιουργίαν ή συντήρησιν ή ανάπτυξιν των διάξηράς, θαλάσ σηςήαέρος συγκοινωνιών 20 (π) την επίτευξιν ή προαγωγήν των σκοπών των δημοτικών αρχών, νομικών προσώπων δημοσίου δι καίου, ήκοινής ωφελείας οργανι σμών, ειδικώς προβλεπομένων υπότίνοςνόμου- 25 Διάταγμααπαλ λοτριώσεως. 6
(1)
(2)37 Σαββίοης,Δ. Χαραλάμπους ΚΛ.ν.Δημοκρατίας
(1991)
(3)Τηρουμένωντων διατάξεωντου Συντάγματος, το διάταγμα απαλλο τριώσεωςεκδίδεται(α) οσάκις απαλλοτριούσα αρχή είναι η Δημοκρατία, υπό του ΥπουργικούΣυμβουλίου· ΟΠερίΔημοσίωνΟδώνΝόμος,Κεφ. 83,αναφέρειτα πιοκάτω:Interpretation 2 · I n ^is Law- ' public road' means any street, square, pathway, openplace orspace vestedin the Crown for the use of the public under any Law in force for the time being (notwithstanding that the same 15 may be underthe control of any other authority or body and notwithstanding that the expense of repairing and maintaining the same is bome by such authority or body) and includes any 20 pathway, open place or space over which thepublic has aright of way and any bridge and culvert over which a publicroadpassesandtheparapetsand battlements of any such bridge or 25 culvert and any ditch, embarkment, drain, causeway orsupporting wallused in connection with a public road and any land adjacent to any public road which has been reserved for its 30 protectionor benefit". Την πιαπάνω εξουσία το Υπουργικό Συμβούλιοέχει εκχωρήσει στον εκάστοτε αρμόδιο Υπουργό, σύμφωνα μετοΑρθρο 3
(1)τουΠερίΕκχωρήσεωςτηςενασκήσεως των Εξουσιών των Απορρεουσών έκ τίνος Νόμου, 35 38 10 4ΑΛΛ 5 Χαραλάμπουςκ,α.ν.Δημοκρατίας Σαββίδης, Α. Νόμουτου 1962 (23/62), πουστην προκειμένη περίπτωση είναι ο Υπουργός Εσωτερικών (βλέπε σχετικά Γνωστο ποίησηΑριθ. 249,Τρίτο Παράρτημα,Μέρος Ι, τηςΕπίση μης Εφημερίδας της Δημοκρατίας Αριθ. 2255 της 28ης Αυγούστου, 1987). Είναιπαραδεκτόκαιαπότις δυοπλευρές στις παρού σεςπροσφυγέςότιπράγματιτακτήματατωναιτητών,βρί σκονται μέσα σταδημοτικάόριαΠάφου,στηνότιαπλευ10 ρά των Λεωφόρων Αθηνών και Γρίβα Διγενή οι οποίες εκτείνονται απότηγέφυρα παράτηνοικίατουΕπαρχουη μεν πρώτηανατολικάπρος τηγέφυρατων Λιμναρκών, η δεδεύτερηδυτικάπροςτοκέντροτηςπόλης.Τα κτήματα αυτά επηρεάζονται απότο διάταγμαεπίταξης καιαπαλ15 λοτρίωσης που αποτελούν αντικείμενο των παρούσων προσφυγών. Επηρεάζονταιεπίσης απόγνωστοποίησηρυ μοτομίας που έλαβε χώρα το 1982 (Γνωστοποίηση Αριθ. 1480 στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας αριθ. 1788, ημερομηνίας 9 Ιουλίου, 1982, πουδημοσιεύτηκεκαι 20 σεδυοκυπριακέςεφημερίδες). Ηκατασκευή τουόλου έργου πουηεφαρμογήτουκρί θηκε αναγκαία μετηδημοσίευση γνωστοποίησης ρυμοτο μίας το 1982 είχε θεωρηθεί πολεοδομικό έργοπρωταρχι κής σημασίας και προτεραιότητας για την Πάφο. Λόγω 25 της αναγκαιότητας του τοΤμήμαΠολεοδομίας και Οική-^ σεως σε συνεργασία με το Δήμο Πάφου είχε προχωρήσει σε μελέτεςκαιεκπόνηση σχεδίων ρυμοτομίαςγιαδιαπλά τυνση και ευθυγράμμιση των Λεωφόρων Αθηνών και ΓρίβαΔιγενή,ταοποίαηΔημοτική Επιτροπή Πάφουενέ30 κρίνε στησυνεδρίατηςστις 23 Φεβρουαρίου, 1982,καιμε βάσητις εξουσίες πουτης παρέχονται απότο Άρθρο 12 τουΠερίΡυθμίσεως ΟδώνκαιΟικοδομώνΝόμου, προχώ ρησε στη δημοσίευση της σχετικής Γνωστοποίησης με αριθ. 1480στηνοποίαέχωήδηκάμειαναφορά. 35 Το ρυμοτομικό σχέδιο του 1982 δεν προσβλήθηκεαπό τους αιτητές και,κατά συνέπεια, έγινε τελειωτικό και η εγκυρότητατουδενμπορεί ναπροσβληθεί μετιςπροσφυ γές αυτές γιατί οποιοδήποτε έννομο συμφέρον των αιτη39 Σαββίδης,Δ. ΧαράλαμπουςΧΜ.ν.Δημοκρατίας
(1991)τωνγιαπροσβολή τουέχεικαταστεί εκπρόθεσμο. Επομένως το πραγματικό νομικό καθεστώς που υφίστατο κατά τον ουσιώδη χρόνο της επίταξης και της απαλλοτρίωσης ήτανηεπίταξηκαιαπαλλοτρίωση μέρους της ακίνητης ιδιοκτησίας των αιτητών, που ήταν ανα- 5 γκαίαγιατους σκοπούς τηςεφαρμογήςτηςήδη υφιστάμε νης ρυμοτομίας, σε βάρος των κτημάτων αυτών και που σκοπόείχετηβελτίωσητωνπροαναφερθεισών Λεωφόρων η οποία αναφέρεταικαι ως ο σκοπός δημόσιας ωφέλειας πουεπιδιώκετο μεταδιατάγματααυτά. 10 Σαναποτέλεσμα τωνπιοπάνω,βρίσκω πως ο ισχυρι σμόςτωναιτητώνγιαπαρανομίατουόλου σχεδίουκαιμη συμμόρφωση του μετις διαδικασίεςπουπρονοεί οΝόμος δεν ευσταθεί. Τα πιο πάνω απαντούν το δεύτερο νομικό λόγο των 15 αιτητών. Έρχομαι τώρα στον πρώτο νομικό λόγο πουαφορά την αρμοδιότητα του Υπουργού Εσωτερικών να εκδώσει ταεπίδικαδιατάγματα. Έχωήδηκάμειαναφοράστις εξουσίεςπουπαρέχονται 20 από το Σύνταγμα στην Κυβέρνηση της Δημοκρατίας για απαλλοτρίωση και επίταξηακίνητης ιδιοκτησίας για εξυ πηρέτηση "σκοπών δημοσίας ωφελείας ειδικώς καθορισθησομένων δια γενικού νόμου" καθώς επίσης και των σκοπών δημόσιας ωφέλειας όπως καθορίζονται από το 25 Νόμο,μεταξύτων οποίωνκαιη δημιουργία,συντήρηση,ή ανάπτυξητων συγκοινωνιών. Στην προκειμένη περίπτωση όπως ανάφεραπιοπάνω ηεκτέλεσητου επίδικου έργου είχεαναληφθείαπόκοινού απότο Δήμο και την Κυβέρνηση γιατί εξυπηρετούσε γένι- 30 κότερους σκοπούς οδικήςασφάλειαςκαιβελτίωσητηςκυ κλοφοριακήςδιακίνησηςαπόκαιπροςτηνΠάφομεκάλυ ψη της δαπάνηςκατά τα4/5 από την Κυβέρνηση και 1/5· απότοΔήμο Πάφου.Συνεπώς, ήαπαλλοτρίωση πουέγινε 40 4ΑΛΛ 5 ΧαραλάμπουςΗΛ.ν.Δημοκρατίας Σαββίδης,Δ. με διάταγμα του Υπουργού Εσωτερικών εμπίπτει μέσα σταπλαίσιατωνεξουσιών πουπαρέχονταιστην Κυβέρνη σηαπότο Σύνταγμα Ειδικάγιατοδιάταγμαεπίταξηςγια το οποίο εξουσία δεν παρέχεται απότο Σύνταγμα στους δήμους,η Κυβέρνηση ορθάπροέβηκε στην προώθηση του εφοσο επρόκειτογιασκοπόδημόσιαςωφέλειας. Σαν αποτέλεσμα των πιο πάνωκαταλήγω στο συμπέ ρασμα πως ο Υπουργός Εσωτερικών με την έκδοση των επίδικων διαταγμάτων, ενήργησε μέσα στα πλαίσια των 10 εξουσιών που του εκχώρησε το Υπουργικό Συμβούλιο βάσει του Νόμου Περί Εκχωρήσεως της ενασκήσεως των Εξουσιών των Απορρεουσών έκ τίνος Νόμου, του 1962 (αριθ. 23/62). Τοδιάταγμαεπίταξηςστηνπροκειμένη περίπτωσηκρί15 θηκεαναγκαίοκαιεπικουρικόγιατηνπροώθησητωνσκο πών της απαλλοτρίωσης και όπως εμφαίνεται απ' όλατα στοιχεία που τέθηκαν ενώπιον μου η διαδικασία της απαλλοτρίωσης προχωρούσε παράλληλα με τοδιάταγμα της επίταξης ανεξάρτητααπότογεγονός ότι τοδιάταγμα 20 της επίταξης προηγήθηκε του διατάγματος της απαλλο τρίωσης. Τέλος,αναφορικάμετοντρίτολόγοπουαφοράτιςδυ σμενείς επιπτώσεις στην περιουσία των αιτητών και την παράλειψη επιλογής της λιγότερο οδυνηρής λύσης μετην 25 κατασκευήτοίχου αντιστήριξης αντί πρανούς έχω να πα ρατηρήσωταακόλουθα:Καμιά μαρτυρία δεν προσάχθηκε από τους αιτητές πουναυποστηρίζει τον ισχυρισμό τους ότιυπήρχε λιγότε ρο οδυνηρή λύση με την κατασκευή τοίχου αντιστήριξης 30 αντί πρανούς,η οποία θα συνεπάγετο τη χρησιμοποίηση μικρότερου μέρους της ιδιοκτησίας ορισμένων αιτητών. Οι αιτητές βασίστηκαν στη παρατήρησητου Επαρχιακού Μηχανικού του Τμήματος Δημοσίων Έργων Πάφουπου αναφέρεται σε επιστολή του προς το Διευθυντή τουΤμή35 ματος Δημοσίων Έργων, με ημερομηνία 10 Δεκεμβρίου, 1983,σύμφωνα μετηνοποίαηλύσητουτοίχου αντιστήρι41 Σαββίδης, Δ. ΧαραλάμπουςΜΛ. ν.Δημοκρατίας
(1991)ξης ήτανμεν δαπανηρότερηαπότοπρανέςαλλά προτιμό τερηαισθητικά και λειτουργικά. Το Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως μελέτησεπροσεκτικάτηνάποψητουΕπαρ χιακού Μηχανικού του Τμήματος Δημοσίων Έργων Πάφου,όμωςκατάληξεστοσυμπέρασμαότιτόσοαισθητι- 5 κά όσο και λετουργικά ηλύσητης κατασκευήςπρανούς αντί τοίχου αντιστήριξης,η οποίαήτανκαιη πλέονοικο νομική,υπερτερούσε τηςάλλης. Όπως έχω ήδηαναφέρειοι αιτητές δεν προσκόμισαν καμιά μαρτυρία σε απόδειξητων ισχυρισμών τους ότι η 10 λύσημετην κατασκευή τοίχου αντιστήριξης ήτανηπλέον ενδεδειγμένηυπόταπεριστατικάτηςυπόθεσης. Για τους πιο πάνω λόγους οι προσφυγέςαποτυγχά νουν και απορρίπτονταικαι, οι επίδικες αποφάσειςεπι κυρώνονται. Δενκάμνωδιαταγήγιαέξοδα. 15 Προσφυγέςαπορρίπχονταιχωρίςέξοδα. 42