4ΑΑΛ. 27Ιουνίου,1991 [ΠΙΚΗΣ,ΑΑπής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟ ΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΜΑΡΙΟΣΙΕΡΩΝΥΜΙΔΗΣ, Αιτητής, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΤΗΣΕΠΙΤΡΟΠΗΣΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ, Καθ'ων ηαίτηση. (Υπόθεση Αρ. 948/88). 5 10 15 Αναθεωρητική Έφεση— Αίτηση για αναστολή πρωτόδικης ακυρωτι κής απόφασης — Φύση,ισχύουσες αρχές — Ειδικά η έννοια των εξαιρετικών περιστάσεων — Απαραίτητος ο συσχετισμός τους με τις εκάστοτε συνέπειες εφαρμογής της πρωτόδικης απόφασης νπό το φως τον ενδεχομένου επιτυχίας της εφέσεως— Ενδεδειγμένη η επίσπευση της ακροάσεωςτηςέφεσηςσε περίπτωση αναστολής της πρωτόδικηςαπόφασης. Το ζητούμενο στην προκειμένη διαδικασίαήταν κατά πόσο συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις χορηγήσεως αναστολής τηςπρωτόδικης ακυρωτικής απόφασης επί της Προσφυγής 948/88, με την οποία ακυρώθηκεοδιορισμός τουενδιαφερομένου μέρους στημό νιμη θέση Ακολούθου στις Εξωτερικές Υπηρεσίες της Δημοκρα τίας, έως ότου αποπερατωθεί η εκδίκαση της έφεσης που τόσο οι καθ' ων ηαίτησηστην προσφυγήόσο καιτο ενδιαφερόμενο μέρος είχανεντω μεταξύασκήσει. ΤοΑνώτατο Δικαστήριο,χορηγώνταςτηναιτούμενηαναστολή, αποφάσισεότι: 20 25
(1)Η αναστολή πρωτόδικης απόφασης αποτελεί εξαιρετικό μέτρο, όλως ιδιαιτέρως, στο πεδίο της διοικητικήςδικαιοδοσίας, διότι αναπόφευκταδιασαλεύει τηνομιμότηταστον τομέατηςκρα τικής λειτουργίας. ΗαναστολήαποφάσεωντουΑνωτάτου Δικαστηρίου,οι οποίες εκδίδονταιβάσει τουάρθρου 146 του Συντάγματος,ανάγεταιστην ενάσκηση των εξουσιών μετις οποίες περιβάλλεται το Δικαστήριο και ηπαροχήτης έγκειται στην διακριτικήευχέρεια του Δικαστη- 2321 Ιερωννμίδηςν.Δημοκρατίας
(1991)ρίου, η οποία ασκείται κατ'ανάλογο τρόπο με την αντίστοιχη εξουσία αναστολής πρωτόδικων αποφάσεων των Δικαστηρίων στον τομέατουαστικού δικαίου.
(2)Παρόλο που ταγεγονότα της παρούσαςυπόθεσης δεν είναι πανομοιότυπα μεεκείνατηςυπόθεσης Christoudias v.Republic,συμπίπτουν εν τούτοις σε πολλά σημεία σε βαθμό πουη απόφαση στη Christoudiasναπαρέχει ισχυρό έρεισμα στις διεκδικήσεις των αιτητώνγιααναστολήστην κρινόμενηπερίπτωση. 5 Τι συνιστά εξαιρετικές περιστάσεις είναι δύσκολο να προκαθο ριστεί καιανεπιθύμητο ναπροσδιοριστεί εξαντλητικά. Οι περί- 10 στάσ&ς πρέπει νασυσχετίζονται μετιςσυνέπειες εφαρμογής της πρωτόδικης απόφασης στη συγκεκριμένηπερίπτωση και νακατα φαίνονται οι ιδιαίτερα δυσμενείς συνέπειες σε περίπτωση επιτυ χίας της έφεσης. Τοεξαιρετικό των περιστάσεων πρέπει να προ κύπτει απότο συσχετισμό, αφενός, των συνεπειών της άμεσης 15 εφαρμογήςτης ακυρωτικήςαπόφασης καιτων δυσχερειών,αφετέ ρου,αποκατάστασηςτηςπροηγούμενηςκατάστασηςπραγμάτωνσε περίπτωσηεπιτυχίαςτης έφεσης. Σεαυτάπρέπει ναπροστεθεί ότι οποτεδήποτεαναστέλλεται πρωτόδικηακυρωτικήαπόφαση, δικαιολογείται η επιτάχυνση της ακρόασης της έφεσης γιατί γιαόσο 20 χρόνο διαρκεί ηαναστολήαιωρείταιηνομιμότητα στη λειτουργία τηςΔημόσιας Υπηρεσίας. Πρωτόδικηαπόφασηαναστέλλεται χωρίς έξοδα. Αναφερόμενεςυποθέσεις: 25 θαλασσινός ν. Δημοκρατίας (Προσφυγές Αρ. 345/88, 10/89 και 747/89 ημερ. 24.10.90)· Μαυρομμάτη καιάλλος ν. Δημοκρατίας
(1991)3Α.Α.Δ. 543· Ευσταθίου ν.Δημοκρατίας
(1991)4AAA. 1579VeisandOthers v.Republic
(1979)3CLR. 390· 30 Republicv.Petrides
(1981)3CLR. 246Republicv.HadfiEfiychiou
(1986)3CLR. 2628· KatarinaShippingv.Ship"Poly"
(1978)1C.L.R. 355· Christoudias v.Republic
(1985)3CLR. 1615. Αιτήσεις. 35 Αιτήσεις απότονΓενιχό Εισαγγελέα τηςΔημοκρατίας 2322 4AAA. Ιερωνυμίόηςv. Δημοκρατίας καιτοενδιαφερόμενομέροςγιατηναναστολήτηςπρωτό δικης ακυρωτικήςαπόφασηςμέχρι την αποπεράτωση της έφεσης. 5 Λ.Κονρσονμπά (Κα.), ΑνώτερηΔικηγόροςτης Δημοχρατίας, για τουςαιτητές-καθ'ωνηαίτηση. Α.Κωνοταντίνον, για τοναιτητή-ενδιαφερόμενομέρος. Κ.Λοΐζον, για τονκαθ'ου ηαίτηση-αιτητή. Cur. adv. vult. ΠΙΚΗΣ, Δ. ανάγνωσε την ακόλουθη απόφαση. Με 10 απόφαση του Δικαστηρίου που εκδόθηκε στις 29/9/90, ακυρώθηκεοδιορισμός τουΧαράλαμπουΚαψού,τουεν διαφερόμενου μέρους στην Προσφυγή948/88,στη μόνιμη θέση Ακολούθου στις Εξωτερικές Υπηρεσίες της Δημο κρατίας. Κατάτοχρόνοτηςακύρωσηςτουδιορισμούτου 15 υπηρετούσε ως Ακόλουθος στην Πρεσβεία της Κύπρου στη Ρώμη. Το άλλο μέλος της διπλωματικής αποστολής είναι ο Πρέσβης ο οποίος είναι συγχρόνως διαπιστευμέ νος και σε δύοάλλες ευρωπαϊκές χώρες. Ηαπόφαση για τοδιορισμό τουκ. Καψούακυρώθηκελόγω της συμπερί20 λήψης εξωγενούς παράγοντα στα στοιχεία κρίσεως των υποψηφίωνκαιτηςεπενέργειαςτουστοιχείου εκείνου στη λήψητηςαπόφασης. Τόσο οι καθ* ων η αίτηση,όσο και το ενδιαφερόμενο μέρος, εφεσΐβαλαν την απόφαση του Δικαστηρίου βάσει 25 του άρθρου 11
(2)του περί Απονομής της Δικαιοσύνης (ΠοικίλαιΔιατάξεις)Νόμου 1964 (Ν33/64),και μεξεχω ριστές αιτήσεις που υποβλήθηκαν στις 21 Νοεμβρίου, 1990, και 3 Ιανουαρίου, 1991, αντίστοιχα, αξίωσαν την αναστολή της πρωτόδικης ακυρωτικής απόφασης μέχρι 30 την αποπεράτωση της έφεσης. Στηνένορκηομολογία του κ. Κώστα Μακρίδη, Ανώτερου Λειτουργού στην Υπηρε σία Δημόσιας Διοίκησης και Προσωπικού - αποσπασμέ νουστο Υπουργείο των Εξωτερικών - πουσυνοδεύει την αίτηση,καιστην προφορικήμαρτυρίαπουκατέθεσε ενώ2323 Πιχής,Δ. Ιερωννμίδηςν.Δημοκρατίας
(1991)πιόν μας,απαριθμούνται οι δυσχέρειες πουθα αντιμετω πιστούνστην εκπροσώπησητης Κύπρουστην Ιταλίααν η πρωτόδικηαπόφασητύχειάμεσηςεφαρμογής καισε μετα γενέστερο στάδιο παραστεί ανάγκη, λόγω αποδοχήςτης έφεσης, αποκατάστασης της πρωτέραςτάξηςπραγμάτων. 5 Σ' εκείνη την περίπτωση, επιτυχία στην έφεση θα είναι μέτροαμφιβόλουαξίας.Υποβιβασμός τουαιτητήστηνιε ραρχία των Εξωτερικών Υπηρεσιών, και αφαίρεσητου τίτλουτουΑκολούθου, θακαθιστούσεαδύνατητησυνέχι σητων υπηρεσιών τουστη Ρώμηλόγω της ισχύουσας δι- 10 πλωματικής πρακτικής, οπόταν θα παρίστατο ανάγκη επαναφοράς τουστην Κύπρο,καιαντικατάστασης τουμε άλλο μέλος του διπλωματικούσώματος,γεγονός που θα περιπλέξει, όπωςεξηγείταιστημαρτυρίατουκ. Μακρίδη, τηνκατάστασηκαιπουτείνειναεξουδετερώσει τηδραστι- 15 κότητατηςέφεσηςωςμέτρογιατηνπροστασίατωνδικαι ωμάτωντουενδιαφερόμενουμέρους.Στηνένορκοδήλωση του κ. Καψού εξηγούνται οι προσωπικές δυσχέρειες που θα αντιμετωπίσει η οικογένεια στην περίπτωση άμεσης εφαρμογής της πρωτόδικης απόφασης, σε συνδυασμό με 20 το ενδεχόμενο επιστροφής του στη Ρώμη σε περίπτωση επιτυχίας της έφεσης του. Όπως αναφέρεται στηνένορκο δήλωση του, είναι ενδεχόμενο να προκύψει αγεφύρωτο κενό στην εκπαίδευσηενός απόταπαιδιά του, με απρό βλεπτεςσυνέπειες στηνανέλιξητου. 25 Η κ. Κουρσουμπά πρόβαλε δυο διαζευκτικές θέσεις προς υποστήριξη του αιτήματος για αναστολή. Κατ' αρχήνυποστήριξεότι μετάτηνάσκησηέφεσηςηαναστολή της πρωτόδικηςαπόφασης πρέπει να αποτελεί τον κανό να,γιατουςλόγους πουανέπτυξεο Γενικός Εισαγγελέας, 30 καιοι οποίοι συνοψίζονται στη Θαλασσινός ν. Δημοκρα τίας*. Τόσοστη όαλασσινόςόσοκαιστις μεταγενέστερες *(ΣΥΝΕΚΔ. ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ345/88,10/89χαι 747/89-Ηαπόφασηδό θηκεστις2Α/10/90.απόφαση ΠΙΚΗ,Δ.). 2324 4ΑΛΛ. Ιεοωνυμίδηςν.Δημοκρατίας Πιχής,Δ. αποφάσεις Μανρομμάτηκαι 'Αλλονν.Δημοκρατίας*,και Ευσταθίου ν. Δημοκρατίας**, οι θέσεις αυτές κρίθηκαν ανεδαφικέςκαι απορρίφθηκαν.Αποφασίστηκε ότιη ανα στολήπρωτόδικης απόφασηςαποτελεί εξαιρετικό μέτρο, 5 όλως ιδιαιτέρως,στο πεδίοτης διοικητικήςδικαιοδοσίας διότι αναπόφευκταδιασαλεύει τηνομιμότητα στον τομέα τηςκρατικήςλειτουργίας. Δεν έχουνπροβληθείοποιοιδήποτε λόγοι οι οποίοι να δικαιολογούν απομάκρυνση ή απόκλιση απότο λόγο των πιο πάνω αποφάσεων, οι 10 οποίοι άλλωστε απηχούν αρχές οι οποίες πηγάζουν από προηγούμενεςαποφάσειςτουΔικαστηρίου. ΣεσειράπροηγούμενωναποφάσεωντουΑνωτάτου Δι καστηρίου,αποφασίστηκεότι(α) η αναστολή αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστη15 ρίου, οι οποίες εκδίδονται βάσει τουάρθρου 146,στην ενάσκηση των εξουσιών με τις οποίες περιβάλλεται το Ανώτατο Δικαστήριο βάσειτουάρθρου 11
(2)τουΝ 33/64, συνιστούν εξαιρετικόμέτρο, (β)ηπαροχή τουοποίουανάγεταιστηδιακριτική ευχέ20 ρειατουΔικαστηρίου,καιηοποία (γ) ασκείται κατ' ανάλογο τρόπο με την αντίστοιχη εξουσίααναστολήςπρωτόδικωναποφάσεωντωνΔικαστη ρίωνστοντομέατουαστικούδικαίου(βλ.αποφάσειςΤρια νταφυλλίδη, Π., στις VeisandOthers v.Republic?**Veis 25 andOthersv. Republic**** Republic v. Petrides***** *
(1991)3 Α.Α.Δ. 543. **
(1991)4AAA. 1579. ***
(1979)3CLR. 390. ****
(1979)3C.L&.537. 30 *****
(1981)3 CLJi. 246. 2325 Πικής,Δ. Ιερωνυμίόηςν.Δημοκρατίας
(1991)καιRepublicv. HadjiEftychiou*). ΣτηνPettides(ανωτέρω), γίνεται ειδική αναφορά στην Katarina Shipping v. Ship "Poly"** προςτο σκοπόκαθορισμούτων αρχώνκαικρι τηρίων πουδιέπουντηνάσκησητηςδιακριτικήςευχέρειας του Δικαστηρίου να αναστείλει πρωτόδικη διοικητική 5 απόφαση.Ανάλογες αρχέςυιοθετήθηκανκαιστηδικήμου απόφαση,στη Christoudias v.Republic**** στην οποίαγί νεται επίσης προσπάθεια απεικόνισης των ιδιομορφιών της αναθεωρητικής δικαιοδοσίας και των επιπτώσεων τουςστην άσκησητηςδιακριτικήςευχέρειας τουΔικαστή- 10 ρίουνααναστείλει πρωτόδικηακυρωτικήαπόφαση. Δεν ανευρίσκω κανένα λόγο που ναδικαιολογεί απο μάκρυνση ή απόκλιση απότη νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου ως προςτηφύσητης δικαιοδοσίαςγιαανα στολήπρωτόδικης ακυρωτικήςαπόφασης ήτου πλαισίου 15 μέσαστοοποίοασκείται. Εάν οι εισηγήσεις εκ μέρους του Γενικού Εισαγγελέα περιορίζονταν στις θέσεις που πρόβαλε και δεν έγιναν αποδεκτέςστις αποφάσειςθαλασσινός, Μανρομμάτηκαι Ευσταθίου (ανωτέρω),τότεδεθαπροχωρούσε στηνέκδο σητηςαπόφασηςαυτήςενόψει τουγεγονότος ότιτοθέμα έχειαχθείενώπιον της Ολομέλειας σε άλλες εκκρεμείςαι τήσεις προς επίλυση καιγενική καθοδήγηση.Κρίνω όμως ότι επιβάλλεται η έκδοσητης απόφασηςενόψει της δια ζευκτικής θέσης του Γενικού Εισαγγελέα, που είναικαι ηθέσητου ενδιαφερόμενου μέρους,ότι συντρέχουν, λόγω των ιδιαίτερων γεγονότων της υπόθεσης, εξαιρετικοί λόγοι που δικαιολογούν την αναστολή της πρωτόδικης κηςαπόφασης. *
(1986)3C.L&.2628. **
(1978)1C.LR. 355 ***(198S)3C.LR.161S. 2326 20 25 ΛΑΛΛ. Ιεφωννμίόης ν.Δημοκρατίας Πιχής,Δ. Ηδιαζευκτική θέση τηςκας.Κουρσουμπά- καισ* αυτό τοσημείο συμπίπτουνκαιοι θέσειςτου Ε/Μόπωςδιατυ πώθηκαν από το δικηγόρο του, τον κ. Κωνσταντίνου είναι ότι στην προκειμένη υπόθεση συντρέχουν εξαιρετι5 κοίλόγοιπουδικαιολογούν τηναναστολή.Στον προσδιο ρισμό των λόγων αυτών ιδιαίτερη σημασία ενέχει,όπως εισηγήθηκαν, η απόφαση του Δικαστηρίου στη Christoudias (ανωτέρω), όπου, κατά την εισι^γησή τους, υπό ανάλογες συνθήκες διατάχθηκεηαναστολήτηςπρω10 τόδικης απόφασης. Σ' εκείνη την υπόθεση αναστάληκε η ακύρωση του διορισμού του Ε/Μ στη θέση Ακολούθου ενόψει της ιδιαιτερότητας των συνεπειών της άμεσης εφαρμογήςτης απόφασηςσε συνάρτηση πάντα μετηνπι θανότητα επιτυχίαςτης έφεσης του.Το Ε/Μυπηρετούσε, 15 όπως και ο κ. Καψός σ' αυτήτην υπόθεση,σε πρεσβεία του εξωτερικού, και ηάμεση εφαρμογήτης απόφασης θα επέβαλλε την επιστροφή του στην Κύπρο,ηδε αποκατά σταση του σε περίπτωση επιτυχίας της έφεσης, θακαθί στατοπροβληματική. 20 Οι θέσεις του επιτυχόντα αιτητή,όπως διατυπώθηκαν ενώπιονμουαπότοδικηγόροτου,τονκ.Κ.Λοΐζου, είναι ότι τα γεγονότα της παρούσαςυπόθεσης διαφέρουν από εκείνατηςChristoudias(ανωτέρω),ώστεεύλογαναδικαιο λογείται ηδιάκριση της με έρεισμα τα γεγονότα της. Το 25 κύριο στοιχείο που διακρίνει την, περίπτωση του κ. Καψού,συνίσταται στο γεγονός ότι αντίθεταμεταγεγο νότα στη Christoudias, ηάμεση εφαρμογήτηςπρωτόδικης απόφασηςδεθαεπιφέρειτηδιακοπή τουδεσμούτουμετη δημόσια υπηρεσία. Σ' εκείνη την υπόθεση ο ακυρωτικός 30 διορισμός ήτανο πρώτος διορισμός του ενδιαφερόμενου μέρους στη Δημόσια Υπηρεσία. Επίσης, ηαπόστασητων χωρών στις οποίες υπηρετούσαν τα ενδιαφερόμενα μέρη απότηνΚύπρο,τηνΑυστραλία καιτην Ιταλία,είναιάλλο γεγονός το οποίο διακρίνει τις δύο περιπτώσεις σε συν35 δυασμό με τις διάφορες οικονομικές συνέπειες που θα αντιμετώπιζανταδυοενδιαφερόμεναμέρη. Παρόλον που τα γεγονότα των δύο υποθέσεων δεν είναιπανομοιόμορφα,αυτάσυμπίπτουνσεπολλάσημεία, 2327 Πικής,Δ. Ιερωννμίοηςν.Δημοκρατίας
(1991)σε βαθμό που η απόφαση στη Christoudias να παρέχει ισχυρόέρεισμαστιςδιεκδικήσειςτωναιτητώνγιααναστο λήστηνκρινόμενηπερίπτωση. Τί συνιστά εξαιρετικές περιστάσεις, είναι δύσκολονα προκαθορισθεί και ανεπιθύμητο να προσδιοριστεί εξαντ- 5 λητικά.Οιπεριστάσεις πρέπεινασυσχετίζονται μετιςσυ νέπειες εφαρμογήςτης πρωτόδικης απόφασηςστη συγκε κριμένη περίπτωση, και να καταφαίνονταιοι ιδιαίτερα δυσμενείς συνέπειες σε περίπτωση επιτυχίας της έφεσης. Τοεξαιρετικό τωνπεριστάσεων πρέπειναπροκύπτειαπό !0 το συσχετισμό, αφενός,των συνεπειών της άμεσης εφαρ μογής της ακυρωτικής απόφασης και των δυσχερειών, αφετέρου,αποκατάστασης της προηγούμενηςκατάστασης πραγμάτων σε περίπτωση επιτυχίας της έφεσης. Σ' αυτά πρέπει ναπροστεθεί ότι ο,ποτεδήποτεαναστέλλεται πρω- 1 5 τόδικηακυρωτικήαπόφαση,δικαιολογείται ηεπιτάχυνση της ακρόασης της έφεσης γιατί για όσο χρόνο διαρκεί η αναστολήαιωρείταιηνομιμότητα στηλειτουργία τηςΔη μόσιας Υπηρεσίας. Με τις πιο πάνωαρχές και το λόγο της Christoudias 20 κατά νου, αποφασίζωότι και στην προκειμένη υπόθεση συντρέχουν εξαιρετικές περιστάσεις που δικαιολογούν την αναστολή της πρωτόδικης απόφασης,την οποίακαι αναστέλλω μέχρι τηναποπεράτωσητηςέφεσης. Διαταγή,ωςανωτέρω. Δενεκδίδε ταιδιαταγή για ταέξοδα, 2328