(1991)10Ιουλίου,1991 [ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ,Δ/οτήςϊ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΑΝΔΡΟΥΛΛΑ ΑΝΔΡΕΑ ΓΕΩΡΓΙΟΥ, Αιτήτρια, ν. ΔΗΜΟΥ ΛΕΜΕΣΟΥ, Καθ'ον η αίτηση. (Υπόθεση Αρ. 1043/90). Διοικητικό Δίκαιο — Γενικές Αρχές — Υποχρέωση τηςΔιοίκησης να απαντά σε αιτήματα των διοικονμένοίν— Άρθρο 29 τον Συντάγ ματος — Η παράλειψη μπορεί να προσβληθεί με προσφυγή βάσει τον άρθρον 146.4 τον Συντάγματος — Η χρησιμοποίηση ιστορι κού χρόνου στο άρθρο 146.4 τον Συντάγματος δεν καθιστά τηδή· 5 λωση τον δικαστηρίου ακαδημαϊκής φύσεως— Τοάρθρο29.1 τον Συντάγματος δημιουργεί -υποχρέωση απάντησης η οποία παραμέ νει εκκρεμήςμέχρι την συμμόρφωση της διούησης. Προσφυγή βάσει τον άρθρον 146τον Σνντάγματος — Έξοδα — Επα φίενται στην ελεύθερηκρίση τον δικαστηρίου — Όπου τοαποτέλε- 10 σμα συναρτάται με την αποδοχή των νομικών θέσεων της μίας ή της άλλης πλευράς, επαυξάνεται ησημασία του αποτελέσματος ως καθοριστικού παράγοντα για τον διακανονισμό των εξόδων της δίκης. Ηαιτήτρια,μ£ τηνπροσφυγήτηςαυτήπροσέβαλετηνπαράλειψηοφειλόμενηςενέργειαςτουΔήμουΛεμεσού νααπαντήσεισεαί τησητηςγιαέκδοσηάδειαςοικοδομής. Η παράλειψηήταν γεγονός παραδεκτό από τονκαθ' ουηαίτη σηκαιηδιαφωνία εξειδικεύτηκετόσοστηθεραπείαπουμπορεί να παράσχειτοΔικαστήριοόσοκαι στοθέμα τηςεπιδίκασηςτωνεξόδων. 15 20 Ήταν ισχυρισμός του καθ' ου η αίτηση ότι σύμφωνα με το άρθρο 146.4 του Σνντάγματος το Δικαστήριομπορεί μόνο να κη ρύξει την παράλειψηάκυρηκαι εφόσον χρησιμοποιείται στο εν λόγω άρθρο ηφράση"ότι παντο παραλειφθέν έδειναέχει εκτελε- 25 σθεΓ ηυποχρέωσηαφορά παρελθόνταχρόνοκαιδεν επεκτείνεται στο μέλλον. 2508 4 AAA. Γεωργίου v. Δήμου Λ/σού Το Ανώτατο Δικαστήριο, εκδίδοντας δήλωση του Δικαστηρίου 1 ότι η παράλειψη του καθ ου η αίτηση να απαντήσει στην αίτηση της αιτήτριας ήταν άκυρη και ότι παραλείφθηκε όφειλε να έχει εκτελεστεί, αποφάσισεότι: 5 10 15 20
(1)Ηπαράγραφος1του άρθρου29 του Συντάγματοςδημιουρ γεί στον καθ'ου η αίτηση υποχρέωση για απάντηση. Σκοπός του άρθρου29 είναι ναδιασφαλίσει ότι το αίτημαή παράπονο θα εξε τάζεται αρμόδια και θα επιλύεται ταχύτατα και αιτιολογημένα. Ενόσω διαρκεί η εκκρεμότητα του αιτήματος του αιτητή υπάρχει παράλληλα εκκρεμής υποχρέωση της διοίκησης να συμμορφωθεί στις διατάξειςτου άρθρου29 του Συντάγματος. Η χρησιμοποίηση δε ιστορικού χρόνου στο άρθρο 146.4 του Συντάγματοςδεν καθι στάτηδήλωση τουδικαστηρίουακαδημαϊκήςφύσεως.
(2)Κατά γενικό κανόνα τα έξοδα επαφίενται στην ελεύθερη κρίση του δικαστηρίου. Οποτεόμως το αποτέλεσμα της δίκης συ ναρτάται με την αποδοχή των νομικών θέσεων της μίας ή της άλλης πλευράς,επαυξάνεταιη σημασία του αποτελέσματος ωςκα θοριστικού παράγοντα για τον διακανονισμό των εξόδων της δίκης.Ανδρέας Μιχαήλ ν.Αρχής Τηλεπικοινωνιών Κύπρου (Υπόθέση Αρ. 890/90,απόφασηδόθηκε 245.1991)4 AAA...). Το απο τέλεσμα της δίκης στην παρούσα υπόθεση ήταν πρόδηλο από τη στιγμή πουδεν αμφισβητήθηκε ουσιαστικά απότον καθ' ου ηαίτη ση. Διαταγή ως ανωτέρω με έξοδα νπέρ της αιτήτριας. 25 Αναφερόμενες υποθέσεις: MouitouvanisandSonsLtd. v. TheRepublic
(1966)3 C.L.R. 108Kyriacouv. C.B.C.
(1965)3C.L.R. 48230 Christoforouv. MunicipalCommittee of Ay. Dhometios
(1987)3 c.LJt. 1464· Mairoza Estates Ltd. v. Λήμον Λεμεσού (Προσφυγή Αρ. 896/88, ημερ. 31.1.90)· Μιχαήλ ν.Αρχής ΤηλεπικοινωνιώνΚύπρου
(1991)4 Α.ΑΑ.
- Προσφυγή. 35 Προσφυγή εναντίον της παράλειψης του ΔήμουΛεμε σού να απαντήσει σε αίτηση της αιτήτριας για έκδοση άδειαςοικοδομήςπου είχευποβληθείστις21.5.
- 2509 Γεωργίουν.ΔήμουΛ/σοΰ
(1991)Λ. Πωιαφιλίππον, για τηναιτήτριχχ. Γ. Πσταμίτης, για τουςκαθ'ων ηαίτηση. Cur. adv. vult. ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ, Δ.ανάγνωσετηνακόλουθη από φαση.Τοαίτηματης αιτήτριας τεκμηριώνεται στις διατά- 5 ξεις τουάρθρου 29 τουΣυντάγματος καιαφορά παράλει ψη του καθ' ου η αίτηση, του Δήμου Λεμεσού, να απαντήσει σε αίτηση για έκδοση άδειας οικοδομής που είχευποβληθείστις21.5.1990. Σύμφωνα με τα γεγονότα που λεπτομερώς παρατίθε- 10 νταιστην αίτησηκαιτηνγραπτήαγόρευσηπου υποβλήθη κε εκ μέρους της αιτήτριαςο καθ' ουηαίτηση παρέλειψε και μέχρι σήμερα εξακολουθεί να παραλείπεινααπαντή σει στην αίτηση για έκδοση της άδειας,παρά τον χρόνο που έχει παρέλθει από την υποβολή της αίτησης και τις 15 επίμονεςοχλήσειςτηςαιτήτριας. Η παράλειψη συνεχίστηκε και μετά την καταχώρηση τηςπροσφυγής. Οκαθ'ουη αίτησηδενυπέβαλεένστασηστηνπροσφυ γήκαι ουσιαστικά αποδέχτηκεηπαράλειψη- αντικείμενο 20 τηςπροσφυγής- νακηρυχθείάκυρηαπότοΔικαστήριο. Το σημείο διαφωνίαςεξειδικεύεται αφενός στηθερα πεία που το Δικαστήριο δύναταινα παράσχεικαιαφετέ ρουστοθέμαεπιδίκασηςεξόδων. Είναι ισχυρισμός τουκαθ'ουη αίτησηότι τοΔικαστή- 25 ριο μπορεί απλώς νακηρύξει την παράλειψηάκυρη"και ότι παντοπαραλειφθένέδειναείχεεκτελεσθεί".Κατάτην άποψη αυτήτο "έδει" αφοράπαρελθόντα χρόνο και δεν επεκτείνεται στο μέλλον. Και σύμφωνα με τηνπρακτική που ακολουθεί το Δικαστήριο σε διοικητικές προσφυγές 30 δενεπιδικάζονταιέξοδα 2510 4 AAA, Γεωργίουv. ΔήμουΛ/σού Χ'Ύσαγγάρης,Δ. Σε ότι αφοράτο πρώτο σκέλος του επιχειρήματος θα ήθελα να παρατηρήσω ότι η χρησιμοποίηση ιστορικού χρόνου στο άρθρο 146.4 του Συντάγματος δεν καθιστά τηνδήλωσητουδικαστηρίουακαδημαϊκήςφύσεως. 5 Σημειώνεται ότι πρόκειταιγιασυνεχή παράλειψηοφει λομένης ενέργειας εναντίον της οποίας χωρεί προσφυγή οποτεδήποτε. (Mourtouvanis andSons Ltdv.TheRepublic
(1966)3CL.R. 108.) Ηπαράγραφος 1 του άρθρου29 του Συντάγματος δη10 μιουργεί στονκαθ'ουηαίτησηυποχρέωσηγιααπάντηση. ΌπωςπαρατηρείταιστηνυπόθεσηAndreasKyriacou v. C.B.C.
(1965)3 C.L.R. 482, σκοπός του άρθρου 29 του Συντάγματοςδεν είναι ναπροαγάγειτην επικοινωνία με ταξύτων πολιτών καιτωνδημοσίων αρχών, αλλάναδια15 σφαλίσει ότι το αίτημαήπαράπονοθαεξετάζεταιαρμό διακαιθαεπιλύεται ταχύτατακαιαιτιολογημένα. Οι υποχρεώσεις της διοίκησης όπως προκύπτουναπό το άρθρο 29, καθορίζονται αναλυτικά στην υπόθεση Christoforou v. Municipal Committee of Ay.Dhometios 20
(1987)3CL.R. 1464,ωςεξής: 25 30 "Article 29 casts a three-fold obligation upon the Administration, as a necessary condition for the obser vanceandsafeguard of afundamental humanrightof the petitioner (
- a)to heed the petition expeditiously; (
- b)to determine the petition expeditiously; and (
- c)to com municate its decision duly reasoned as administrative decisionsmustbethelatestwithin 30days." (To άρθρο29 του Συντάγματοςεπιβάλλει στηδιοί κησηυποχρέωση προςτρεις κατευθύνσεις ωςαναγκαίο όρο για την τήρηση καικατοχύρωση ενός θεμελιώδους ανθρωπίνου δικαιώματος του αιτητή: (α) να εξετάζει ταχέως τηναίτηση,(β)νααποφασίζειταχέωςτην αίτη ση,(γ) να κοινοποιεί την απόφασητης δεόντως αιτιο λογημένη, όπως οφείλουν να είναι οι διοικητικέςαπο2511 ΧΤσαγγάρης,Δ. Γεωργίουν.ΔήμουΛ/σου
(1991)φάσεις,τοαργότερο εντός 30 ημερών.") Συνεπώς ενόσωδιαρκεί ηεκκρεμότητα τουαιτήματος του αιτητή,υπάρχει παράλληλα εκκρεμής υποχρέωση της διοίκησης να συμμορφωθεί στις διατάξειςτου άρθρου 29 τουΣυντάγματος. Αναφέρεται τέλος η απόφαση MAIROZA ESTATES LTDν.ΑήμονΑεμεσον(προσφ. αρ.896/88,ηαπόφασηδό θηκεστις 31.1.90) όπουτοΔικαστήριο παρατηρείταεξής: "Ο Δήμος με την αδικαιολόγητηπαράλειψηκαι κα θυστέρηση του, ενήργησε καθ' υπέρβαση εξουσίας και 10 υπό τις περιστάσεις, ευρίσκω πως η δικαιοσύνη το απαιτεί ναεκδοθεί Δήλωση τουΔικαστηρίου κάτω από τοάρθρο29 του Συντάγματος." Το θέμα των εξόδων σεδιοικητικές προσφυγές εξετά στηκε διεξοδικά στην υπόθεση ΑνδρέαςΜιχαήλν.Αρχής 15 Τηλεπικοινισνιών Κύπρου
(1991)4 Α.Α.Δ. 1756, όπου ο δικαστής κ. Γ. Πικής αφούυπογραμμίζει ότι κατά γενικό κανόνα τα έξοδα επιφίενται στην ελεύθερηκρίση του δι καστηρίουπαρατηρείκαιταεξής: "Οποτεδήποτε η κρίση τηςνομιμότητας της επίδικης 20 απόφασης συναρτάταιμετηδικαιϊκήτηςυπόστασηκαι η έκβαση της υπόθεσης μετην ορθότητα των εκατέρω θεν νομικών θέσεων, ο ερευνητικός ρόλος τουδικαστη ρίου συρρικνούται και το αποτέλεσμα συναρτάται με τηναποδοχήτων θέσεων τηςμιαςή τηςάλλης πλευράς. 25 Σ* εκείνη την περίπτωση επαυξάνεται η σημασία του αποτελέσματος ως καθοριστικού παράγοντα για τον διακανονισμότων εξόδωντηςδίκης." Μεβάσηταανωτέρω είναιπροφανέςότι ηέκδοσηδια ταγήςγιαταέξοδαυπέρτου αιτητήείναι εύλογη.Το απο- 30 τέλεσμα τηςδίκηςήτανπρόδηλοαπότηστιγμήπουουσια στικάδεναμφισβητήθηκε απότονκαθ'ουηαίτηση. 2512 5 4 AAA. 5 Γεωργίουv. ΔήμουΛ/σοΰ Χ'Τσαγγάρης,Δ. Κατά συνέπεια, των όσων ανωτέρω αναφέρθηκαν, η προσφυγήεπιτυγχάνει καιεκδίδεταιδήλωση τουΔικαστη ρίου ότι ηπαράλειψητου καθ'ου ηαίτηση νααπαντήσει στηναίτησητουαιτητήείναιάκυρη καιότιπαραλείφθηκε όφειλεναέχειεκτελεστείκατάτην έννοια πουέχειενωρί τεραεπεξηγηθεί.Ταέξοδαεπιδικάζονταιυπέρτουαιτητή. Διαταγήωςανωτέρωμεέξοδα υπέρ τηςαιτήτριας. 2513