clr/1991/1991_4_2537.pdf

(3)τον Συντάγματος. Οι αιτηχές ζήτησαν με την προσφυγή τους την ακύρωση των όρων 20, 22 και 33 παν επιβλήθηκαν σε αυτούςαπότο καθ" ου η αίτηση Συμβούλιο στην Αδεια Οικοδομής που είχαν ζητήσει για τηνανέγερσηξενοδοχείου σετεμάχιο τουςστηΛεμεσό. Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτοντας την προσφυγή, απο­ φάσισε ότι: 20 25

(1)Αποδοχή με ελεύθερη βούληση, ύστερα από πλήρη γνώση, διοικητικής πράξης ή απόφασης, εκτός όπου επηρεάζονται ανα­ παλλοτρίωτα ανθρώπινα δικαιώματα,στερεί^τον^τητή εννόμου συμφέροντος. Η αποδοχή δε, μπορεί να είναι ρητή~ή"σιωπηρή.Στηνκρινόμενη υπόθεση, οι αιτητές δεν γνώριζαν τους όρους της άδειαςόταν αυτή εγκρίθηκε και όταν αυτοί πλήρωσαν ταδικαιώ­ ματα για την έκδοση της. Δεν παρουσιάστηκε οποιαδήποτεαπό- 2537 StademosHotels Ltd v.Σνμβ.Βελτ.Αμαθούντος(Αρ.1)

(1991)δειξηότιοιαιτητέςαποδέχτηκαντουςόρους.

(2)Υπάρχει έγκυρο ρυμοτομικό σχέδιο όταν ακολουθηθεί η διαδικασία δημοσίευσης που προβλέπεται ρυθμιστικά από το Αρθρο 12τουπερίΡυθμίσεωςοδώνκαιΟικοδομώνΝόμου. Οιαι­ τιάσεις για τον όρο 20 είναι αθεμελίωτες και αστήρικτες γιατί 5 υπάρχειδεσμευτική ρυμοτομία,μεβάσηγνωστοποίηση πουδημο­ σιεύτηκε στην ΕπίσημηΕφημερίδατηςΔημοκρατίας. Τοτμήμα6ε του τεμαχίου των αιτητών που επηρεάζεται από το ρυμοτομικό σχέδιοέχειήδηπαραχωρηθείστοδημόσιοδρόμο.

(3)Οιπαραλίεςείναικοινάπράγματαπουπρέπειναείναιστην 10 άμεσηδιάθεσητουκοινού. Δεν είναινοητόοι ιδιοκτήτεςτωνξε­ νοδοχείων και/ή ακίνητης ιδιοκτησίας πουσυνορεύουν μετιςπα­ ραλίες να έχουν την αποκλειστική εκμετάλλευση αυτών και το κοινόναστερείται τηςχρήσηςκαιαπόλαυσηςκοινόχρηστουδημο­ σίουπράγματος.Οπεζόδρομος,τουοποίουεπιβλήθηκεμετονόρο 15 22 ηκατασκευή,είναι συνέχιση, ήκατασκευήοδικού δικτύου σε κατάλληλη περίπτωση, σύμφωνα με το Αρθρο 9(ΐχβ)(χϋί) του Νόμου. Τοδικαίωματηςκυριότητας, κατοχήςκαιαπόλαυσηςή διάθε­ σης κινητής ή ακίνητης ιδιοκτησίας,κατοχυρώνεται μετο άρθρο 20 23

(1)του Συντάγματος. Δεν είναι όμως δικαίωμα απόλυτοκαι ούτεέχειωςεπακόλουθοαπεριόριστοδικαίωμαανάπτυξης. Στέρησητουδικαιώματοςτηςιδιοκτησίας μπορεί ναεπιβληθεί όπως προβλέπεται στο Αρθρο 23 του Συντάγματος, δηλαδή με αναγκαστικήαπαλλοτρίωση ήεπίταξη. Αν μΧαδιοικητικήπράξη 25 είναι στέρηση, με το νόημα του άρθρου 23

(2)τουΣυντάγματος, είναι ζήτημαπραγματικό,που αποφασίζεταιαπότα περιστατικά τηςκάθευπόθεσης. Με βάσηταστοιχείατηςπαρούσαςυπόθεσης, ο όρος 22 δεν στοιχειοθετεί στέρηση,αλλά περιορισμό, ο οποίος είναι απολύτως απαραίτητοςγια το συμφέρον της πολεοδομίας 30 και τηςανάπτυξηςκαιχρησιμοποίησης τηςπαραλίαςγιαδημόσια ωφέλεια. Ηαπόφαση λήφθηκε μετάαπόδέουσαέρευνακαιείναι σύμφωνη μετο Σύνταγμα Οιαιτητές, ανυπάρχειουσιώδηςμείω­ σητηςαξίαςτηςιδιοκτησίαςτους,μπορούνναζητήσουν τηνπλη­ ρωμή δίκαιης αποζημίωσης. Ηαιτιολογία είναι φανερήαπότα 35 στοιχείατωνφακέλλων.

(4)Οόροςγιατηνκατασκευήοχετούγιαταόμβριαύδατααπό τον παραλιακόδρόμο, τέθηκε ύστερα από μελέτη. Τα γεγονότα των φακέλλων αντικρούουν πλήρως τους ισχυρισμούς των αιτη­ τώνότιοοχετόςομβρίωνυδάτωντουόρου33,εξυπηρετείτιςανά- 40 γκεςολόκληρης τηςπεριοχής. Προσφυγήαπορρίπτεταιχωρίςέξοδα. 2538 4 ΑΛΛ. Stademos Hotels Ltd v.Συμβ.Βελτ.Αμαθούντος(Αρ.1) Αναφερόμενεςυποθέσεις: PapadopouUou andAnother v. C.B.C

(1987)3 C.L.R. 1685OrpbanidesandAnotherv. ImprovementBoardofAyios Dhometios

(1979)3CLJt. 4665 Georghiou andOthers v. Strovolos Improvement Board

(1981)3 CLJt. 348' Sarkis v. Δήμου Παραλιμνίου (Προσφυγή Αρ. 878/89, ημερομ. 31.7.90)· PaphosPlantations v.Republic

(1985)3CLJt. 2745' 10 Sarkis v.ImprovementBoardParalimni

(1986)3 CLJt. 2457Yiailouros v. TheDistrict Officerof NicosiaandOthers

(1988)3 CdJt. 1518Ιωάννουv.Δημοκρατίας (ΠροσφυγήΑρ. 316/88, ημερ. 30.1.90)· Χριστοδούλου και άλλη ν.Δημοκρατίας (Α.Ε. 516ημερ. 30.3.90)· 15 EvlogimenosandOthers v. TheRepublic, 2R.S.C.C. 139Chimomdes v. Manglis

(1967)1C.L.R. 125· Munidpalityof Limassol v.Ayia KatholikiChurch

(1984)3 CLJt. 1562- 20 Ramadan v.ElectricityAuthorityof Cyprus andAnother,1 R.S.C.C 4p. HolySee ofKitium v.Municipal CouncilLimassol, 1R.S.C.C. 15KirzisandOthersv.TheRepublicandOthers

(1965)3CLR. 46· TbymopoulosandOthersv. TheMunicipal CommitteeofNicosia

(1967)3CLJt. 588- 25 Sofroniou and Others v.MunicipalityofNicosia and Others

(1976)3 CLJt. 124Simonis andAnother v. Improvement Board of Latsia

(1984)3 CLJt. 109- 30 Ιερά Αρχιεπισκοπή Κύπρου καιΆλλοι ν.Δημοκρατίας (Προσφυγές Αρ. 63/82κ.α„ ημερ. 5.4.1990). 2539 StademosHotels Ltd v.Σνμβ. Βελτ.Αμαθούντος (Αρ.1)

(1991)Προσφυγή. Προσφυγήγιατηνακύρωσητωνόρων20,22 και33που επιβλήθηκαναπό το Συμβούλιο Βελτιώσεως Αμαθούντος στην άδεια οικοδομής Αρ. 01534που δόθηκε στους αιτητές. Μ. Χριστόφορου γιαΧρ. Δημητριάδη, για τουςαιτητές. Π. Δημοσθένους, για τους καθ'ωνηαίτηση. Cur. adv. vult. ΣΤΎΛΙΑΝΙΔΗΣ, Δ. ανάγνωσε την ακόλουθηαπόφαση. Με την προσφυγή αυτήοι αιτητές ζητούν την ακύρωση ίο των όρων 20, 22 και 33,που επιβλήθηκαναπότηνΑρμό­ δια Αρχή - το ΣυμβούλιοΑμαθούντας,(το "Συμβούλιο")στην Άδεια Οικοδομής Αρ. 01534, ημερομηνίας 2 Απρι­ λίου, 1990. Οιαιτητές είναι ιδιοκτήτες,μεΤίτλο Αρ. 11133, ήμερο- 15 μηνίας4Απριλίου, 1989,τουτεμαχίου360,Φύλλο/Σχέδιο LIV/45,πουβρίσκεται στηνπεριοχήτου Συμβουλίου, που στον τίτλο αναφέρεταιότι είναι στο χωριό Άγιος Τύχωνας. Στις 31 Μαΐου, 1989, η Επιτροπή Ξενοδοχείων του 20 Κυπριακού Οργανισμού Τουρισμού ενέκρινε, με ορισμέ­ νους όρους,τα σχέδια γιαανέγερση, στο πιο πάνω τεμά­ χιο,ξενοδοχείου της τάξηςτωντεσσάρων αστέρων, δυνα­ μικότητας 514 κλινών, σύμφωνα με τους περί Ξενοδοχείων καιΤουριστικών ΚαταλυμάτωνΝόμουςτου 25 1969 έως 1985,(Αρ.40/69,52/70, 17/73,34/74,28/85). Στις 3 Μαΐου, 1989, οι αιτητές, μέσωτωναρχιτεκτό­ νων τους,ζήτησαντησυγκατάθεσητουΤμήματοςΑρχαιο­ τήτωνγιατηδιεξαγωγήτωναπαιτούμενωνεκσκαφώνκαι χωματουργικών εργασιών πριν τηνέναρξητων οικοδομι- 30 2540 5 4ΑΛΛ. StademosHotelsLtd v.Συμβ. Βελτ.Αμαθονντος (AQ.I) Στυλιανίοης,Δ. κών εργασιών στο πιοπάνωτεμάχιο - (βλ.ΦάκελοΒ181/ 89). Στις23 Μαΐου, 1989, οΤεχνικόςΔιευθυντήςτηςΕργο­ ληπτικήςεταιρείαςΣταύροςΔημοσθένους Λτδ., μεεπιστο5 λήζήτησε απότον Έπαρχο Λεμεσούνατουγνωστοποιή­ σει το οδικό δίκτυο της περιοχής του τεμαχίου των αιτητών, ώστε να βρίσκεται στη διάθεση των αρχιτεκτό­ νων κατά την εκπόνηση των αναγκαίων αρχιτεκτονικών μελετών. Πρόδηλα ενήργησε για τους αιτητές, επειδή, 10 όπως φαίνεταιστο Πιστοποιητικότου Εφόρου-(μπλε 79 στο φάκελο Β388/89),οι Σταύρος Δημοσθένους και Ζωή Δημοσθένους είναιοιΔιευθυντέςτωναιτητών. Ύστερα απόέρευνα και μελέτητου θέματος,τοΣυμ­ βούλιο,στις 30Οκτωβρίου, 1989,πήρετηνακόλουθη από15 φαση:"Αίτησητης Εταιρείας STADEMOS HOTELSLTD Β181/89 20 Ηπιο πάνωΕταιρείαπροτίθεται νακτίσει ξενοδο­ χείο4αστέρωνστοτεμάχιομεαρ.360Φ/Σχ. LIV.45 και ζήτησε νατηςυποδειχθεί το οδικόδίκτυοτηςπεριοχής πουεπηρεάζειτοπιοπάνωτεμάχιο. 25 Η αίτηση εξετάσθηκε από το Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως τοοποίοπροτείνει δυοπροσβάσειςπρος τη θάλασσα εκ των οποίων να κατασκευασθεί η μία, βάσειαποφάσεωςτουΣυμβουλίου. 30 Το Συμβούλιο εξέτασε την αίτηση και αποφάσισε την κατασκευή της δυτικής διάβασης στο πλάτος των 10 ποδών, όπως φαίνεται στο σχέδιο Β Κ5 του πιο πάνωφακέλου.Κατάτηνκατασκευή τηςπρόσβασης να ληφθείκαιπρόνοιαγιατανεράτηςβροχής." Μεαίτησηημερομηνίας24Νοεμβρίου, 1989,οιαιτητές ζήτησαναπότο Συμβούλιο την έκδοση άδειαςοικοδομής για ανέγερση του ξενοδοχείου στο πιο πάνω γήπεδο, με 2541 Στυλιανίδης,Δ.StademosHote[sLtdv.I^p.B£Xt.AfiaeowTog(Ae.l)

(1991)δαπάνηόχικάτωαπό£4,000,000.-- (βλ.Φάκελο Β388/89). Τοτεμάχιοτων αιτητώνεφάπτεται στο βόρειο σύνορο του με τον κύριο δρόμο Λεμεσού -Λευκωσίας, ο οποίος καθορίστηκε ως υπεραστικός με Γνωστοποίηση του Υπουργικού Συμβουλίου, δυνάμει του Κανονισμού 6

(3)των περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Κανονισμών, πουδημοσιεύτηκε στην ΕπίσημηΕφημερίδατηςΔημοκρα­ τίας,ημερομηνίας 10Μαρτίου, 1966,Αρ.482,Παράρτημα Τρίτον,Γνωστοποίηση Αρ.

1. 5 Οικοδομήήακάλυπτηβεράντα,-ψηλότερηαπο4'απότη 10 στάθμητου εδάφους,πρέπεινααπέχει50"απότο σύνορο υπεραστικούδρόμου. Στις 18Ιανουαρίου,1990,οι εξουσιοδοτημένοι αρχιτέ­ κτονες των αιτητών ζήτησαν απότο Συμβούλιο, μεβάση τον Κανονισμό 64,χαλάρωση, ώστετο μέρος της οικοδο- 15 μής που είναι παράλληλο με τον υπεραστικό δρόμο να απέχειμόνο25',αντί50'. Το Συμβούλιο αποφάσισετην παραχώρησητηςχαλά­ ρωσης,ώστετμήματης προτεινόμενης οικοδομής νααπέ­ χει28'8", αντί50',απότοόριοτουυπεραστικούδρόμου. ^0 Ηέκδοσητηςάδειαςεγκρίθηκε,με41όρους. Με επιστολή ημερομηνίας 2 Απριλίου, 1990, τοΣυμ­ βούλιο πληροφόρησε τους αιτητές ότι ηάδειαοικοδομής εγκρίθηκε και ζήτησε την πληρωμή των δικαιωμάτων άδειας. Τηνίδιαμέραοι αιτητέςπλήρωσανταδικαιώματακαι εκδόθηκε η Άδεια Οικοδομής Αρ.
2. Σε παράρτημα στηνάδειαεκτίθενταιοι41 όροιπου επιβλήθηκαν. Οιπροσβαλλόμενοι όροι20,22και33έχουν:"
3. Κανένατμήματης προτεινόμενης οικοδομής ή 30 ακάλυπτη βεράντααυτής-ψηλότερη από4*-0" απότη 2542 ^ 4ΑΛΛ. 5 10 15 20 StademosHotelsLtd v.Συμβ.Βελτ.Αμαθονντος (Αρ.1) ΣτνλιανΙοης»Δ. στάθμη του εδάφουςναανεγερθεί σε απόστασηλιγότε­ ρηαπό28'- 8" (8.75 μ.) απότηγραμμή δεσμευτικήςρυ­ μοτομίας του παραλιακούυπεραστικού δρόμουΛεμε­ σού- Λευκωσίας, ή λιγότερο από 10" - 0" από τα υπόλοιπα σύνορα του τεμαχίου και τον προτεινόμενο πεζόδρομο κατά μήκος του δυτικού ορίου του τεμα­ χίου," '
4. Ηδιάβασηπεζών θαείναι πλάτους 10' -0" με μικρούς τοίχους αντιστηρίξεως ήπροκατασκευασμένα κράσπεδααπόσκυρόδεμα στις δυοπλευρές,θα πλακο­ στρωθεί μεπροκατασκευασμένες πλάκες από σκυρόδε­ μα διαστάσεων 0.40 Χ 0.40 μ. και θα συνδεθεί με το αντίστοιχο πεζοδρόμιο του κύριου δρόμου στο ίδιο επίπεδο.Σταδυοάκρατηςδιαβάσεως θατοποθετηθούν σιδερένιοι πάσσαλοι ύψους 0.90 μ. 'Οπου χρειάζεται (κλίσηπέραν του 8%) ηδιάβασηθακατασκευαστεί με σκαλιάκαιπλατύσκαλασύμφωναμετιςυποδείξειςτου ΕπαρχιακούΜηχανικούΔημοσίωνΈργων," "33.Κατάμήκοςτουδυτικούσυνόρου τον τεμαχίου θακατασκευαστεί με έξοδα των αιτητώνκλειστός οχε­ τός απόσκυρόδεμα ή ικανοποιητικός ανοικτός οχετός πουναέχειδιατομή2 τ. μέτρων και ναοδηγεί τανερά τηςβροχής απότον Παραλιακό δρόμοΛεμεσού- Λευ­ κωσίαςμέχριτηθάλασσα." 25 Στις 7 Ιουνίου, 1990, ο δικηγόρος των αιτητώνζήτησε από το Συμβούλιο την αφαίρεση των τριών πιο πάνω όρωνμέχρι 10Ιουνίου, 1990,διαφορετικά θακαταχωρού­ σε προσφυγήστο Ανώτατο Δικαστήριο μέσαστις συνταγ­ ματικέςπροθεσμίες. 30 Μεεπιστολή ημερομηνίας 9Ιουνίου,1990,το Συμβού­ λιο απάντησε ότι θα εξέταζε το αίτημα αυτό,άλλα δεν ήτανδυνατόναγίνειτούτομέχρι 10Ιουνίου,
5. Στις 15Ιουνίου,1990,καταχωρίστηκεη παρούσα προ­ σφυγή. 2543 ΣτνλιανΙδης,Δ. StademosHotelsLtd ν.Συμβ.Βελτ.Αμαθονντος(Αρ.1)

(1991)Ο δικηγόρος του Συμβουλίου ισχυρίστηκε ότι ηπρο­ σφυγήείναι απαράδεκτη,γιατίοιαιτητές,μετηνανεπιφύ­ λακτη πληρωμή των δικαιωμάτων και την αποδοχήτης άδειας με όλους τους όρους, έπαυσαν να έχουν έννομο συμφέρο. s Ηύπαρξηεννόμου συμφέροντος τουαιτητή είναιαπα­ ραίτητη προϋπόθεση για την άσκηση της Αναθεωρητικής ΔικαιοδοσίαςαπότοΔικαστήριο - (Άρθρο 146.2 του Συν­ τάγματος). Αποδοχή με ελεύθερη βούληση, ύστερα από πλήρη 10 γνώση, διοικητικής πράξηςήαπόφασης,εκτός όπου επη­ ρεάζονται αναπαλλοτρίωτα ανθρώπιναδικαιώματα,στε­ ρεί τον αιτητή εννόμου συμφέροντος. Η αποδοχήμπορεί να είναι ρητή ή σιωπηρή - (βλ., μεταξύ άλλων, Papadopoullou&Anotherv. C.B.C.

(1987)3CLR. 1685). 15 Στην κρινόμενη υπόθεση οι αιτητές δεν είχαν γνώση των όρων πουτελικά το Συμβούλιο θαεπέβαλλε. Ηειδο­ ποίησητης2αςΑπριλίου, 1990,ανέφερεμόνοότιεγκρίθη­ κε η άδεια. Οι αιτητές πλήρωσαν τα δικαιώματα και η άδειαεκδόθηκεμετοεπισυνημμένο παράρτημαπουπεριέ- 20 χει τους όρους. Κανένα αποδεικτικόστοιχείο δενπαρου­ σιάστηκε ότι οι αιτητές αποδέχτηκαντους όρους, ήτους προσβαλλόμενους όρους. Η επιστολή τουδικηγόρουτους, ημερομηνίας 7 Ιουνίου, 1990, δείχνει προς την αντίθετη κατεύθυνση.Οι αιτητέςείχανκαισυνεχίζουν ναέχουνέν- 25 νομό συμφέρον. Οι λόγοιακυρότηταςπουπροβάλλονταιείναι:1.Οιπροσβαλλόμενοι όροιείναιαντίθετοιμετοΝόμο. 2.Υπέρβαση καικατάχρησηεξουσίας. 3.'Ελλειψηδέουσαςέρευνας. 4.Πλάνηπερίτονόμοκαιταπράγματα. 2544 30 ΛΑΛΛ. StademosHotelsLtd ν.Σνμβ.Βελτ.Αμαθονντος(Αρ.1) Στυλνανίόης,Α. 5.Έλλειψη αιτιολογίας. Όρος20: 5 Οδικηγόροςτων αιτητών ισχυρίστηκε ότι δενυπάρχει δεσμευτικό ρυμοτομικό σχέδιο και,ως εκ τούτου, ο όρος αυτός,οοποίος αναφέρεταισεαποστάσεις "απότη γραμ­ μήδεσμευτικής ρυμοτομίας",είναιάκυρος. Έγκυρο ρυμοτομικό σχέδιο υπάρχει μόνο ότανακο­ λουθηθεί η διαδικασία δημοσίευσης πουπροβλέπεταιρυθ­ μιστικά απότο 'Αρθρο 12 του περί Ρυθμίσεως Οδών,και 10 ΟικοδομώνΝόμου,(Κεφ. 96,ΝόμοιΑρ. 14/59, 67/63,6/64, 65/64,12/69, 38/69,13/74,28/74,24/78,25/79, 80/82, 15/83, 9/86, 115/86, 199/86, 53/87,87/87,316/87, 108/88, 243/88), (ο "Νόμος") -(βλ. Orphanides &Anotherv. Improvement Boardof AyiosDhometios

(1979)3C.L.R. 466· Georghiou 15 and Others v. StrovolosImprovementBoard

(1981)3 C.L.R.348*Kathleen Mary Sarkis v. Δήμου Παραλιμνίου, Υπόθεση Αρ. 878/89,(Απόφαση δόθηκε στις 31 Ιουλίου, 1990,δεδημοσιεύτηκε ακόμα)). Είναιφανερόότι οόρος20αποτελεί ευνοϊκήαπόφαση 20 πουεκδόθηκε ύστερα απόαίτησητων αιτητών. Ηοικοδο­ μήκαι οι ακάλυπτες βεράντες ύψους πάνωαπό4' πρέπει να απέχουν50' απότο σύνορο με τον υπεραστικό δρόμο. Υπάρχει δεσμευτική ρυμοτομία, με βάση γνωστοποίηση πουδημοσιεύτηκε στην Επίσημη ΕφημερίδατηςΔημοκρα25 τίας ημερομηνίας 26 Μαΐου, 1978, Αρ. 1448, Αριθμός Γνωστοποίησης 994. Τοτμήμα του τεμαχίου των αιτητών που επηρεάζεται απότο ρυμοτομικό σχέδιο έχει ήδη πα­ ραχωρηθείστοδημόσιοδρόμο. Οι αιτιάσεις για τον όρο αυτό είναι αθεμελίωτες και 30 αστήρικτες. Όρος22: Ο δικηγόρος των αιτητώνεισηγήθηκε ότι οόροςαυτός συνιστά υπέρβασηεξουσίας, δενκαλύπτεται απότιςπρό2545 ΣτυλιανΙδης,Δ. StaderaosHotelsLtdν.Συμ&,Βελτ.ΑμαΟονντος(Αρ.1)

(1991)νοιες του Άρθρου 9

(1)(β) του Νόμου και ισοδυναμεί με απαλλοτρίωση και στέρηση μέρους της ιδιοκτησίας των αιτητών,χωρίς τηνκαταβολή οποιουδήποτεποσούαποζη­ μίωσης.Περαιτέρω,ισχυρίστηκε ότι η άδειαπαραχωρήθη­ κε γιαανέγερσηξενοδοχείου καιείναι παράλογο καιαδι- 5 καιολόγητο να απαιτείται απότους αιτητές η παραχώρη­ σηκαιηκατασκευήδιόδουπροσπέλασης προςτην παρα­ λία μέσα στο γήπεδοτους,κατάμήκοςτουδυτικούσυνό­ ρου του,για ναχρησιμοποιείται απόοποιοδήποτεκαινα προκαλεί οχληρία στους θαμώνεςτουξενοδοχείου, ιδιαί- 10 τερακατάτουςκαλοκαιρινούςμήνες. Η Κύπρος είναι νήσος. Οι παραλίες και η κρατική ιδιοκτησία κατά μήκος των παράλιων είναι για κοινή χρήση. Ο νομοθέτης όρισε στο Άρθρο 8 του περί Ακινή­ του Ιδιοκτησίας (Διακατοχή, Εγγραφή και Εκτίμησις) 15 Νόμουότι το μέρος τηςπαραλίαςπουδεντελείυπόιδιω­ τικήκυριότητατηνημέραενάρξεως της ισχύος του Νόμου - 1ηΣεπτεμβρίου, 1946 -περιέρχεται στηΔημοκρατίαγια χρήση από το κοινό. Οι παραλίες είναι κοινάπράγματα, που πρέπει ναείναι στην άμεσηδιάθεσητουκοινού,γένι- 20 κά, για χρήση σύμφωνα με τον προορισμό τους. Βασική σπουδαιότητα έχει η διασφάλιση της χρήσης της παρα­ λίας, κατά πρώτο λόγο, ως τόπουαναψυχήςκαιάσκησης του κοινού, και, κατά δεύτερο λόγο, του τουρισμού. Δεν είναι νοητό,ούτε νομικά επιτρεπτό οι ιδιοκτήτες ξενοδο- 25 χείων και/ήακίνητης ιδιοκτησίας που συνορεύουν με τις παραλίεςναέχουντην αποκλειστικήεκμετάλλευση αυτών και το κοινό να αποκλείεταικαι ναστερείται της χρήσης καιαπόλαυσηςκοινοχρήστου δημοσίουπράγματος. Η νομιμότητα των διοικητικών πράξεωνκαιαποφάσε- 30 ων ελέγχεται σύμφωνα με το Σύνταγμακαι το Νόμο, και όχι μόνο με τις κοινωνικές ανάγκεςκαι επιταγές του δη­ μοσίου συμφέροντος. Ο δικηγόρος του Συμβουλίου υπέβαλε ότι ο όρος για τονπροτεινόμενο πεζόδρομο,πουθαενώνειτηνπαράλια- 35 κή λεωφόρο με την παραλία, έχει νομικό έρεισμα το Άρθρο9

(1)(β)(χϋί),τοοποίοέχει:2546 4AAA. StademosHotelsLtd v.Συμβ.Βελτ.ΑμαΟονντος(Αρ.1) Στυλιανίδης, Δ. 5 "9

(1)In granting a permit under the provisions of section 3of this Law, theappropriate authority shall have power, subject to any Regulations in force for the time being,to impose conditions as hereinafter, to be set out inthepermit,thatistosay (

1. a)(b)withregardtotheerection of any new buildingor addition, alteration or repair to any existing building, conditions asto - 10 (
2. i)(xiii)την διεύρυνσιν, συνέχισιν καικατασκευήν του οδικούδικτύουειςκαταλλήλους περιπτώσεις·" 15 ("9

(1)Εντηχορηγήσει αδείαςδυνάμειτωνδιατάξε­ ων του άρθρου 3, η αρμοδία αρχή κέκτηται εξουσίαν τηρουμένων των εκάστοτε εν ισχύι κανονισμών, ναεπιβαλλη όρους ως ακολούθως, εκτιθεμένους εν τη αδεία, ήτοι(α) 20 (β) ενσχέσειπροςτηνανέγερσιν οιασδήποτενέαςοικοδομής ή προσθήκης, μετατροπής ή επισκευής επί οιασδήποτευφισταμένης οικοδομής,όρουςωςπρος(Ο (χιιι) την διεύρυνσιν, συνέχισιν και κατασκευήν του οδικούδικτύουειςκαταλλήλους περιπτώσεις*)" 25 Οι πρόνοιες αυτές, αναφορικάμε τις άδειες οικοδο­ μής,εφαρμόζονται σε συνδυασμό με τα Άρθρα 12 και 13 του Νόμου,δηλαδήη ύπαρξη έγκυρου ρυμοτομικού σχε­ δίουείναι αναγκαίαπροϋπόθεση,καιμετο Άρθρο 23 του Συντάγματος-(βλ.PaphosPlantationsv. Republic

(1985)3 30 CL.R.2745·Sarkis ν.ImprovementBoardParaJimni

(1986)2547 Στνλιανίδης,Δ. StaderoosHotelsLtdν.Συμβ.Βελτ.ΑμαΟούντος(Αρ.1)

(1991)3 C.L.R. 2457* Constantinos G. Yiallouros v. The District OfficerofNicosiaandOthers

(1988)3C.L.R.1518* Γιάννης Νικόλα Ιύύάννου v. Κυπριακής Δημοκρατίας, Υπόθεση Αρ. 316/88, (Απόφαση δόθηκε στις 30 Ιανουαρίου, 1990, δε δημοσιεύτηκε ακόμα)- Ανδρουλλα Π. Χριστοδούλου 5 και 'Αλλη ν.ΚυπριακήςΔημοκρατίας, Αναθεωρητικής Δι­ καιοδοσίας Έφεση Αρ. 516, (Απόφαση δόθηκε στις 30 Μαρτίου, 1990, δενδημοσιεύτηκε ακόμα)). Το Άρθρο 12 του Νόμου προβλέπει για τη διεύρυνση καιευθυγράμμιση δρόμωνμόνο. 10 Στηνπαρούσαπερίπτωση δεν υπάρχει δρόμος προς τη θάλασσα για να μπορεί να διευρυνθεί, ή ευθυγραμμιστεί και,ως εκτούτου,οι πρόνοιες των Άρθρων 12και 13του Νόμουδενέχουνεφαρμογή. Ο πεζόδρομος μεταξύ του υπεραστικού παραλιακού 15 δρόμουκαιτης εκτεταμένης παραλίαςκατάμήκος του δυ­ τικούσυνόρου τουγηπέδουτων αιτητώνείναισυνέχιση,ή κατασκευήοδικού δικτύουσε κατάλληληπερίπτωση,σύμ­ φωναμετοΆρθρο9

(1)(β)(χϋΐ) τουΝόμου. Είναι ησχετική νομοθετική πρόνοιααντίθετη,ή ασύμ- 20 φωνήμετοΆρθρο23τουΣυντάγματος; Είναιοπροσβαλλόμενος όροςστέρησητης ιδιοκτησίας τωναιτητών; Ο όρος "ιδιοκτησία" δεν αποτελεί έννοια του Ιδιωτι­ κού Δικαίου, αλλά κυρίως του Συνταγματικού Δικαίου, 25 καιείναιόρος "περιγραφικός"και"ουχί τεχνικός νομικώς καθορισμένου περιεχομένου". Αντικείμενο της ιδιοκτη­ σίας είναι ακίνητη ή κινητή περιουσία - (βλ. Κασιμάτη"Η ΣυνταγματικήΈννοιατηςΙδιοκτησίαςκαιηΔιερεύνησις Αυτής", Ανάτυπον,Αθήναι, 1974, σελ. 206-208). 30 Το δικαίωμα κυριότητας, κατοχής και απόλαυσης ή διάθεσης κινητής ή ακίνητης ιδιοκτησίας κατοχυρώνεται απότηνπαράγραφο 1 τουΆρθρου 23του Συντάγματος. 2548 4ΑΛΛ. StademosHoteI$Ltdv.Σvμβ.Bελτ.Aμαθovvτoς(Αρ.1)ΣτνλιανίοηςΛ. Το δικαίωμα αυτό δενείναι απόλυτο. ΣτοΆρθρο23 τουΣυντάγματοςοσυντακτικός νομοθέτης διασφάλισετο δικαίωμααυτό, αλλάταυτόχρονακαθόρισετον κοινωνικό χαρακτήρα της ιδιοκτησίας καιτηδυνατότητα ρύθμισης 5 τουαπότονκοινό νομοθέτη.Τοκατοχυρωμένοδικαίωμα ιδιοκτησίας δενέχειωςεπακόλουθο απεριόριστοδικαίω­ μαανάπτυξης- (βλ.SteliosΕ. Evlogimenos&2Othersand TheRepublic (District Lands Officer, Limassol) 2 R.S.C.C. 139, 142· Constantinos Chimonides v.Evanthia K. Manglis 10

(1967)1 CLR.125). Ο Καθηγητής Π.Δ.Δαγτόγλου στοΣύγγραμμα"Γενικό Διοικητικό Δίκαιο", β', Έκδοση 1978,στις σελ. 109-110 . αναφέρει:15 "... η ιδιοκτησία, ως έννοια καιως δικαίωμα, δεν είναιαπεριόριστη:... Η περιοχή πουκαλύπτει ηεξουσία του ιδιοκτήτη δεν είναι κατ' ανάγκη,ούτε μπορεί να είναι σε όλες τις περιπτώσεις καιυπόόλεςτις συνθήκες η ίδια. 20 25 Διαφέρει ανάμεσα στοακίνητο καιτοκινητό,στο ύπαιθροκαιτημεγαλούπολη,στιςομαλές συνθήκεςκαι τις συνθήκες ανάγκης.Τοπεριεχόμενο λοιπόν της ιδιο­ κτησίας μεταβάλλεται αντικειμενικά,τοπικάκαι χρονι­ κά. Τηνμεταβλητότητα αυτή εκφράζουν οι λεγόμενοι (νόμιμοι) π ε ρ ι ο ρ ι σ μ ο ί τ η ς ι δ ι ο κ τ η σ ί α ς ..., όπως πχ.οιπεριορισμοί τηςπολεοδομικής νομοθεσίας Στέρηση ή περιορισμός του δικαιώματος αυτούδεν μπορεί να επιβληθεί, εκτός όπως προβλέπεται στο Άρθρο 23 τουΣυντάγματος. Στέρηση μπορεί ναεπιβληθεί μόνο 30 μεαναγκαστική απαλλοτρίωση ή επίταξη.Στέρησηείναιη ουσιαστική αδρανοποίηση μιας ιδιοκτησίας ανάλογα με τον προορισμό της -(βλ. MunicipalityofLimassol v. Ayia KatholikiQiurch

(1984)3CLR. 1562). To Ελληνικό κείμενο τηςπαραγράφου3 τουΆρθρου 2549 Στνλιανϋης,Δ. StademosHotelsUdν.Σνμβ.Βελτ.Αμαθονντος(Αρ.1)

(1991)23 τουΣυντάγματος έχει:"3. Η άσκησις τοιούτου δικαιώματος δύναταινα υποβληθή διά νόμου ειςόρους, δεσμεύσεις ήπεριορι­ σμούς απολύτως απαραιτήτουςπρος το συμφέρον της δημοσίας ασφαλείας ήτης δημοσίας υγιείας ήτων δη- 5 μοσίων ηθών ήτης πολεοδομίας ήτης αναπτύξεωςκαι χρησιμοποιήσεως οιασδήποτε ιδιοκτησίας προςπροαγωγήν της δημοσίας ωφελείας ήπρος προστασίαν των δικαιωμάτωντρίτων. Διά πάντατοιούτον όρον,δέσμευσινήπεριορισμόν, 10 όστις μειώνει ουσιωδώς την οικονομικήν αξίαντης τοιαύτης ιδιοκτησίας,δέοννακαταβάλληταιτοταχύτερον δικαίααποζημίωσις,καθοριζομένη, εν περιπτώσει διαφωνίας,υπόπολιτικού δικαστηρίου." ΣτοΤουρκικό κείμενοδενυπάρχει ηλέξη"όρους".Ως 15 εκ τούτου,τοΔικαστήριο αναφέρεται,με βάσητοΆρθρο 149(a) του Συντάγματος, στοκείμενοτουσχεδίουΣυντάγ­ ματος πουυπογράφτηκε στη Μικτή Συνταγματική Επι­ τροπή στη Λευκωσία στις 6Απριλίου, 1960, και στοΠα­ ράρτημα Τροποποιήσεων τουτης6ης Ιουλίου, 1960,το 20 οποίο είναιγραμμένο στην Αγγλικήγλώσσα.Σ'αυτόη πα­ ράγραφος 3 αναφέρεται μόνο σε "restrictions or limitations".Ωςεκτούτου,η λέξη"όρους",ηοποία παρεισέφρησεστο Ελληνικόκείμενο, πρέπει νααγνοείται -(βλ. Hussein Ramadan andElectricityAuthority of Cyprus and 25 Another, 1 R.C.C.C. 49, σελ. 57). Εάν μια διοικητική πράξηείναι στέρηση, με το νόηματης παραγράφου2 του Άρθρου23 του Συντάγματος,ήδέσμευση, ή περιορισμός, σύμφωνα με την παράγραφο 3,είναι πραγματικόγεγονός που αποφασίζεταιαπόταπεριστατικάτηςκάθευπόθεσης 30 - (βλ. HolySeeofKitium andMunicipalCouncil, Limassol, 1 R.S.C.C. 15*Nicos Kirzisand2Others andThe Republic of Cyprus, through I.TheDistrict Officer, 2.The Limassol DistrictLands Officer(A.G.)

(1965)3CLR. 46* Demetrios Thymopoulos and Others v. TheMunicipal Committee of 35 Nicosia

(1967)3 C.L.R. 588* NeophytosSofroniou and Others v. Municipality of Nicosia andOthers

(1976)3 2550 4A^A. StademosHotelsLtdν.Σνμβ.Βελτ.Αμαθούντος(Αρ.1) ΣτιιλιανίδηςΑ CLR. 124*Orphanides &Anotherv.Improvement Board of Ayios Dhometios

(1979)3 CL.R.466· Simonis and Anotherv. Improvement Board of Latsia

(1984)3 CLR. 109* Ανδρουλλα Π. Χριστοδούλου και Άλλη ν. Κυπρια5 χήςΔημοκρατίας, Αναθεωρητική ΈφεσηΑρ.516,(Απόφα­ ση δόθηκε στις 30 Μαρτίου, 1990, δε δημοσιεύτηκε ακόμα)* Ιερά Αρχιεπισκοπή Κύπρου και Άλλοι ν.Κυ­ πριακής Δημοκρατίας, ΥπόθεσηΑρ. 63/82,κ.α.,(Απόφα­ ση δόθηκε στις 5 Απριλίου, 1990, δε δημοσιεύτηκε 10 ακόμα)). Μεβάσηταστοιχεία της παρούσαςυπόθεσης,περιλαβανομένης της έκτασης του γηπέδου των αιτητών και της έκτασης τουπεζόδρομου,οόρος 22 δενστοιχειοθετεί στέ­ ρηση, αλλά περιορισμό. Οπεριορισμός αυτός είναιαπο15 λύτως απαραίτητοςγιατοσυμφέρον της πολεοδομίαςκαι της ανάπτυξηςκαιχρησιμοποίησης της παραλίαςγιαδη­ μόσια ωφέλεια. Τονομοθετικό έρεισμα τηςεπιβολήςτου δεν είναι αντίθετο ήασύμφωνο μετοΆρθρο 23του Συ­ ντάγματος.Η απόφασηλήφθηκεύστερααπόδέουσαέρευ20 να. Η αρμόδιααρχή,στην οποίαο νομοθέτης επιφόρτισε την εφαρμογή του Νόμου,έχει διακριτική εξουσία επιβο­ λής όρου όπως ωςόρος 22, για την επέκταση του οδικού δικτύου,για προσπέλαση στην παραλίααπότο κοινό, το 25 οποίο έχεινομικό δικαίωμαχρήσης των παράλιων.Η εύ­ λογηάσκηση τηςδιακριτικής εξουσίας δενεπιτρέπει στη διοίκηση να παραγνωρίζει την απόλυτη ανάγκη χρήσης των κοινοχρήστων παράλιων απότοκοινό γιααναψυχή, απόλαυσηκαιυγεία. 30 Οιαιτητές,εάνοόρος αυτόςμειώνει ουσιωδώς τηνοι­ κονομική αξία της ιδιοκτησίας τους, μπορούν να ζητή­ σουν τηνπληρωμήδικαίαςαποζημίωσης,όπως προβλέπει το δεύτερο μέρος της παραγράφου 3τουΆρθρου 23 του Συντάγματος. 35 Ηαιτιολογία είναι φανερήαπό ταστοιχεία τωνφακέ­ λων πουκατατέθηκανστοΔικαστήριο ωςΤεκμήρια. 2551 Στυλιανίοης,Δ. StademosHotelsLtd ν.Σνμβ.Βελτ.ΑμαΟονντος(Αρ.1)

(1991)Όρος33: Ο υπεραστικός δρόμος ευρίσκεται σεψηλότερο επίπε­ δο από τα τεμάχια της γης που βρίσκονται στο νότο. Το τεμάχιο των αιτητών έχει κλίση από τον υπεραστικό δρόμο προς τη θάλασσα. Τα νερά της βροχής από το 5 δρόμο έρρεαν στο οικόπεδο αυτό,απότο οποίοέφταναν στηνπαραλία. Ο όρος αυτός επιβλήθηκε δυνάμει του Άρθρου 9

(1)(β) (ιιι),πουέχει:"(iii) the provision to be made for drainage and 10 sewerage;" Ο δικηγόρος των αιτητών ισχυρίστηκε ότι ο όρος 33 είναι έξω από το γράμμα και το πνεύμα του Νόμου, ότι δεν έγινε η δέουσα έρευνα και ότι οι αιτητές επιβαρύνο­ νται με έξοδα κατασκευής έργου, το οποίο θαεξυπηρετεί 15 τις αποχετευτικές ανάγκεςολόκληρης τηςπεριοχής. Ο όροςγιατηνκατασκευήοχετού γιαταόμβριαύδατα απότονπαραλιακόδρόμοτέθηκεύστερα απόμελέτη. Είναιγεγονός ότιηκ.Γαβριέλλα Κατσουνωτού,σεσυ­ νεδρία του Συμβουλίου, ημερομηνίας 10 Ιουλίου, 1990, 20 μετά την καταχώριση της προσφυγής, εισηγήθηκε ναδια­ γραφεί ο όρος για την κατασκευή του οχετού, επειδήθα κατασκευαστεί παρόμοιος στο γειτονικό κτήμα. Ηεισήγη­ σηαυτή,ενός μέλουςτουΣυμβουλίου,δεν έγινεδεκτή και τοΣυμβούλιο απέρριψετοαίτηματούτο. 25 Ο όρος 33 συναρτάται με τον όρο 39, ο οποίος δεν προσβάλλεται καιέχει:"39. ΚατάμήκοςτηςΠαραλιακής Λεωφόρου και καθ' όλο το μήκος της πρόσοψης του κτήματος, θα κατα­ σκευαστεί οχετός, φρεάτια συλλογής και φρεάτια επι- 30 σκέψεωςγιατηναπορροή τωννερών τηςβροχής,βάσει τωνσχεδίων καιυποδείξεων τουΓραφείουτούτου." * 2552 4ΑΛΛ. 5 StademosHotelsLtd ν.Σνμβ.Βελτ.Αμαθονντος(AQ.I) Στνλιανίδης,Δ. Το πρακτικό του Συμβουλίου -(μπλε 163 στο Φάκελο Β388/89) -και η εισήγηση της κ. Γαβριέλλας Κατσουνωτού, στην οποία ζήτησαν να στηριχθούν οι αιτητές,αντι­ κρούουνπλήρωςτους ισχυρισμούς τωναιτητώνότι οοχετός ομβρίων υδάτων, που αναφέρεται στον όρο 33, εξυπηρετεί τιςανάγκεςολόκληρης τηςπεριοχής. Οι προσβαλλόμενοι όροι επιβλήθηκαν ύστερα από άσκηση της διακριτικής εξουσίας του Συμβουλίου. Βρί­ σκουν έρεισμα στις νομοθετικές πρόνοιες που έχουνπρο10 αναφερθεί.Δεν υπάρχειπλάνηπερί τονόμοή τα πράγμα­ τα. Η αιτιολογία βρίσκεται στους φακέλους -Τεκμήρια ενώπιον του Δικαστηρίου. Το Συμβούλιο δεν ενήργησε με υπέρβασηήκατάχρηση εξουσίας. Ο ισχυρισμός για άνιση μεταχείριση δενέχει τεκμηριωθεί. 15 Γιαόλους τους πιοπάνωλόγους,η προσφυγή αποτυγ­ χάνεικαιαπορρίπτεται. Καμιάδιαταγήγιαέξοδα. Προσφυγήαπορρίπτεταιχωρίςέξοδα. 2553