(1991)18Ιανουαρίου,1991 [ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΠΕΤΡΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΟΠΟΥΛΟΣ, Αιτητής, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΙΑΤΡΙΚΩΝΥΠΗΡΕΣΙΩΝ, Καθ'σν ηαίτηση. (Υπόθεση Αρ. 36/90). Αναθεωρητική Δικαιοδοσία —Διαφορές Δημοσίου Δικαίου — Σχέδιο Αποστολής Ασθενών στο Εξωτερικό για θεραπεία με φροντίδα της Κυβέρνησης — Η δημιουργούμενη νομική σχέση avaycrat στο δη μόσιο δίκαιο — Η φύση τηςδεν επηρεάζεται από υπογραφή, εκμέ ρους τον ασθενή, δήλωσης για ανάληψηευθύνης έναντι της Δήμοκρατίας για την αποπληρωμή οποιουδήποτε ποσού για την παρεχόμενη περίθαλψη. Ο αιτητήςαμφισβήτησε μετην παρούσαπροσφυγήτην εγκυρό τητα απόφασηςγια την απόδοσηνοσηλείων, ταοποίακατέβαλε η Δημοκρατία για τη νοσοκομειακή και ιατρικήτσυ περίθαλψηστο Ηνωμένο Βασίλειο - περίπου£11,000-βάσει του Σχεδίου Αποστο λής Ασθενών στο Εξωτερικό γιαθεραπεία μεφροντίδατηςΚυβέρ νησης. 5 10 Ο αιτητής,πριν προχωρήσει η διαδικασία μετάβασης του στο εξωτερικό, ανέλαβε εγγράφως ευθύνη έναντι της Δημοκρατίαςγια 15 την αποπληρωμήοποιουδήποτε ποσού για την περίθαλψη πουθα τύγχανε,κατάτηνκρίση τηςαρμόδιαςαρχής. Τοκράτοςκατέβαλε αρχικάταέξοδακαι στη συνέχεια το Υπουργείο Υγείας εισηγήθη κε στο Υπουργείο Οικονομικών ότι ο αιτητής έπρεπε να υποστεί «Λ μόνο ταέξοδαγια την εξωνοσοκομειακή διαμονήτου,με βάσητα ^ υ στοιχεία που παρέσχε το Γραφείο Ευημερίας. Το Υπουργείο Οι κονομικών όμως, διαφωνώντας, ενόψει των στοιχείων που είχε από το Υπουργείο Παιδείαςγύρω απότην οικονομικήκατάσταση τουαιτητή,επιδίωξε νέαέρευνατουΓραφείουΕυημερίαςπουδια πίστωσε πολύ ικανοποιητική οικονομική κατάσταση του αιτητή, 25 δυνατότητα σημαντικής συνεισφοράς εκ μέρους του και οδήγησε στην προσβαλλόμενη απόφαση. 260 4 ΑΛΛ. 5 1Q 15 20 25 30 35 Δικηγοροπουλος ν.Δημοκρατίας Ο καθ'ουηαίτησηκατάπρώτο λόγο, έθεσεπροδικαστικόζήτη μαότι ηπροσβαλλόμενη πράξηδεν είχε εκτελεστόχαρακτήρα. Με τηνανάληψητης ευθύνης αποπληρωμής των εξόδων από τον αιτη τή έναντι της Δημοκρατίας,εισηγήθηκε, δημιουργήθηκε συμβατική σχέσηχρηματικήςυφήςκαι κατάσυνέπεια ηαπόφασηδεν υπόκειτο στον ακυρωτικό έλεγχοτου Ανωτάτου Δικαστηρίου, αλλάπρο καλούσε αστική διαφορά της αρμοδιότητας των πολιτικών δικα στηρίων. Ο αιτητής, αντικρούοντας τη θέση αυτή, είπε ότι η υπογραφή της δήλωσης ήταν άνευ σημασίας. Η αρμόδια αρχή όφειλε έτσι ή αλλιώς να συμμορφωθεί με το Σχέδιο Αποστολής Ασθενών, όπως και έπραξε. Επομένως, επρόκειτο για εκτελεστή απόφασητης αρμόδιαςυπηρεσίας, στα πλαίσια ειδικών διοικητι κών κανόνων, από όργανο που ασκεί δημόσια εξουσία κατά το άρθρο 146 του Συντάγματος. Στη συνέχεια, ο αιτητής εισηγήθηκε ότι η διαφωνία των δύο Υπουργείων, Υγείας και Οικονομικών, έπρεπε να λυθεί σε επίπεδο Υπουργών σύμφωνα με τον Κανονι σμό 10του Σχεδίου αποστολής Ασθενών, και ακόμη,ότι η απόφα σηλήφθηκε χωρίς ναζητηθεί ξανάηγνώμη του Υπουργείου Οικο νομικών, πάλι κατά παράβαση των διατάξεων του Σχεδίου. Ο δεύτερος λόγος ακύρωσης πουπροβλήθηκε ήτανότι δεν έγινεηδέ ουσα έρευνακαι ότι κακώςαγνοήθηκε ηπρώτη έκθεση γιατην κοινωνικο-οικονομική κατάστασητουαιτητήκαι προτιμήθηκε ημετα γενέστερηπουβασίστηκε σε στοιχεία προερχόμενα απόαναρμόδιο όργανο, το Υπουργείο Παιδείας, και ασχολήθηκε μόνο με την οικονομική πτυχή ενώ ο κανονισμός 10
(1)του Σχεδίου επιτάσσει έρευνακοινωνικο-οικονομικού χαρακτήρα.Αλλάακόμηκαιηδεύ τερη αυτή έκθεση επρότεινε σημαντική συνεισφορά από μέρους του αιτητή, πράγμαπου παραγνωρίστηκε με την επίδικηαπόφαση που επέβαλε απόδοσητου συνόλου των εξόδων. Και,εν πάσηπεριπτώσει, χρειαζόταν ειδική αιτιολόγηση για τη μη υιοθέτηση της σύστασης αυτής. Το τρίτο επιχείρημα του αιτητήήτανπως ηαπό φασηδεν ήταναποτέλεσμα άσκησης διακριτικής εξουσίας τουαρ μόδιου οργάνου, αλλά ότι αυτό ενήργησε με δέσμια αρμοδιότητα, βασιζόμενο στις πληροφορίες ή την ανεπίτρεπτη ανάμιξη του Υπουργείου Παιδείας. Τέλος, ο αιτητής υποστήριξε ότι η απόφα ση ήταναναιτιολόγητη. Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτοντας την προσφυγή, απο φάσισε ότι: 40 45 1. Γίνεται δεκτήη εισήγηση τουαιτητήως προς το προδικαστικό ζήτημα, Ηυπογραφή σχετικής δήλωσης δεν επηρεάζει τη φύση τηςυφιστάμενης νομικής σχέσης. Η προσβαλλόμενη πράξηέχειτα εξωτερικά γνωρίσματα μονομερούς πράξηςτηςδιοίκησης και απο τελεί έκφραση της δημόσιας διοικητικής δράσης, που ρυθμίζεται στο προκείμενο απόκανόνες τουδιοικητικού δικαίου,στο πλαίσιο των οποίων επιδιώκει ολοφάνερα δημόσιο σκοπό, την υγεία των πολιτών. Και μεβάσητανομολογιακά καθιερωμένα κριτήριαδια χωρισμού των διαφορών ιδιωτικού και δημοσίου δικαίου, η προ κείμενη είναι ακυρωτικήδιαφορά τηςδικαιοδοσίας του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Ηπροδικαστικήένστασηαπορρίπτεται. 261 Διχηγορόπουλος ν.Δημοκρατίας
(1991)2. Γιανα αναχθεί τοζήτημασε επίπεδο Υπουργών, πρέπει να υπάρχει διαφωνίαπου,μάλιστα,δεν επιλύεται. Εδώδενπαρατη ρήθηκεκανδιαφωνία,ενπάση δεπεριπτώσει, τελικά υπήρξεομο φωνίατωνΥπουργών. Ωςπροςτοδεύτεροσκέλοςτουπροβαλλό μενουλόγου,ασφαλώςδενυπήρχεαποχρώνλόγοςναξαναζητηθεί ηγνώμητουΥπουργείουΟικονομικών πουήδηείχεεκφράσει,υπό οποιαδήποτεερμηνευτικήπροσέγγιση τωνκανονισμών. 5 3.Δενπρέπειναγίνεται λόγοςγιαδύοεκθέσεις, απότηστιγμή πουυποδείχθηκανκάποιαστοιχεία,ηεντεταλμένη υπηρεσίαόφει λε,σανθέμαχρηστήςδιοίκησης,νασυνεχίσειτηνέρευνα,όπωςκαι 10 έγινε. Η λήψητους απόάλλα κυβερνητικά τμήματα σεκανέναν κανόνα δεν προσκρούει, εφόσον στη συνέχεια η αξιολόγηση των στοιχείων έγινε από το Γραφείο Ευημερίας. Αναφορικά με την ανάγκηγια ειδική αιτιολόγηση, δεν χωρεί ο παραλληλισμός που έγινεμετουπαλληλικό δίκαιο,όπουυπάρχουνειδικές ρυθμίσεις. 15 Τοσχετικό ιστορικό μαρτυρείότιυπότιςπεριστάσεις έγινεη ενδε δειγμένηέρευνα. 4.Η αληθινήερμηνείατωνσχετικών κανονισμών είναιότιη έκ θεση δενέχειδεσμευτικό,αλλάσυμβουλευτικό χαρακτήραγιατην αρμόδια αρχή. Ηαπόφασηλήφθηκε απότο όργανο πουορίζουν 20 οι κανονισμοί κατάτην ενάσκηση της διακριτικής ευχέρειας που τουχορηγούν και έχοντας σαν υπόβαθροτην έρευνα των Υπηρε σιών τουΓραφείουΕυημερίας. 5.Δόθηκεεπαρκήςαιτιολογία πουσυμπληρώνεται απόταστοι χεία του φακέλου και η απόφασηήταν λογικά επιτρεπτήκαι λή- 25 φθηκε μέσασταόριατηςδιακριτικής ευχέρειας τουοργάνου. Για το λόγο αυτό επικυρώνεται σύμφωνα με το άρθρο 146.4(a)του Συντάγματος. Ηπροσφυγήαπορρίπτεταιχωρίςέξοδα. JW Αναφερόμενεςυποθέσεις: Μαρκίδηςν.Δημοκρατίας,2ΑΑ.ΣΑ. 8Τσιαρτζιάζηςν. Δημοκρατίας
(1985)3ΑΛΑ. 1· Αντωνίου&Αλλοιν.Δημοκρατίας
(1984)3ΑΛΑ. 623· Παντελίδου&Άλλοι ν.Συμβουλίου ΥδατοπρομήθειαςΛευκωσίας (Α.Ε. 618, 619ημερ.18.10.90). Προσφυγή. Προσφυγή εναντίον της απόφασης του ΔιευθυντήΙα τρικών Υπηρεσιών με την οποία ο αιτητής ειδοποιήθηκε να καταβαλει όλα τα έξοδα για την νοσοκομειακήκαι ια262 35 4ΑΛΛ. Δικηγορόπουλοςν.Δημοκρατίας τρικήτουπερίθαλψηστοΗνωμένο Βασίλειο. Α. Διχηγορόπονλος, για τοναιτητή. Π. Κληρίδης, ΑνώτεροςΔικηγόρος της Δημοκρατίας για τονκαθ'ον ηαίτηση. 5 CUT. adv. vult ΟΔικαστήςκ.Νικήταςανάγνωσετηνακόλουθη απόφα ση. !0 ΝΙΚΗΤΑΣ, Δ: Ο αιτητής αμφισβητεί την εγκυρότητα απόφασης,που του κοινοποιήθηκε στις 3/11/89,για την απόδοσηνοσηλειών, πουκατέβαλε η Δημοκρατία για τη νοσοκομειακή και ιατρική του περίθαλψη στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η συνολικήδαπάνηανήλθεσε£10,948. Ημετάβασηασθενή στην αλλοδαπή,αναφορικάμετα θέματασταοποίααφορά(ανάγκηνοσηλείας στο εξωτερι κό,χώρανοσηλείας,κυβερνητικήσυνεισφορά,κ.λ.π.), διέ πεταιαπότις διατάξειςτου ΣχεδίουΑποστολήςΑσθενών στοΕξωτερικόγιαθεραπείαμεφροντίδατης Κυβέρνησης, πουέχουνδημοσιευθεί στηνεπίσημηεφημερίδα. Σύμφωνα με τις διατάξεις του πρώτου κανονισμού του Σχεδίου η 20 έγκρισηνοσηλείας σεξένηχώραείναιδυνατήσεπεριπτώ σεις ασθενών που πάσχουν από σοβαρή πάθηση όταν η διάγνωσηή θεραπείατουςστην Κύπροείναιανέφικτη. .c 25 30 35 Την έγκριση παρέχει ο Υπουργός Υγείας, ήο Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου αυτού,ύστερα από γνωμάτευσηιατροσυμβουλίου (Καν.6(1», πουέχει συμβουλευτι κόχαρακτήρα.Η φύσηκαιέκτασητηςκρατικήςοικονομι κής αρωγής καθορίζεται από τον Καν. 10
(1). Από την διατύπωση της διάταξης προκύπτει με καθαρότητα ότι υπάρχει διακριτικήευχέρεια, αφούληφθεί υπόψηηοικονομική κατάσταση ασθενή ή της οικογένειας του και με βάσηκοινωνικοοικονομική έρευνα του Γραφείου Ευημε ρίας, να απαλλαγεί ο ασθενής κάθεδαπάνης ήναεπιβα ρυνθεί εξ ολοκλήρου ήεν μέρει με ταέξοδαδιακίνησης ή θεραπείας του ήοποιαδήποτεάλλα έξοδα σχετικά μετην μετάβασηήνοσηλεία ασθενούςστο εξωτερικό. • 263 Νικήτας,Δ. Δικηγορόηουλοςν.Δημοκρατίας
(1991)Ιδιαίτερησημασίαέχειηπαράγραφος3τουίδιουκανο νισμού. Αρμοδιότητα για ανάληψηοικονομικής ευθύνης από το κράτοςτου συνόλου ημέρους των σχετικών εξό δων έχει ο Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου Υγείας, υπό τηνπροϋπόθεσηότιυπάρχειησύμφωνοςγνώμητου 5 ομολόγου τουτου Υπουργείου Οικονομικών.Ενδιαφέρει επίσηςκαιηπαράγραφος
- Ότανυπάρχειδιχογνωμίαμε ταξύτων δύοΓενικών Διευθυντών,τούψος της βοήθειας αποφασίζουν οι Υπουργοί των δύο ενδιαφερομένων Υπουργείων. Ηομόφωνηαπόφασητους είναιτελεσίδικη. 10 Αν όμωςεξακολουθείναυφίσταταιδιάστασηγνώμης, την οριστικήαπόφασηπαίρνειτο Υπουργικό Συμβούλιο στο οποίοκαιπαραπέμπεταιηυπόθεση. Με γνωμοδότηση αρμοδίου ιατροσυμβουλίου ο αιτητής στάληκε σε νοσοκομειακό ίδρυμα του Λονδίνου τον 15 Απρίλιο του
- Εκείυπέστηχειρουργικήεπέμβασηγια σοβαρήκαρδιακήπάθηση. Προηγουμένως ο αιτητήςανέ λαβε εγγράφως ευθύνη έναντι της Δημοκρατίας για την αποπληρωμή οποιουδήποτε ποσούγιατηνπερίθαλψηπου θα τύγχανε στο εξωτερικό, κατάτην κρίση της αρμοδίας 20 αρχής. Τα νοσηλεία, που όπως αναφέρθηκεστην αρχή ήταν σχεδόν £11,000, κατέβαλε το κράτος. Το Υπουργείο Υγείας εισηγήθηκεστο Υπουργείο Οικονομικών ότι οαιτητήςέπρεπεναυποστεί μόνοταέξοδαγιατην εξωνοσο- 25 κομειακήδιαμονήτου.Ηπρότασηστηρίχθηκεστηνκοινωνικο-οικονομική έκθεση, παράρτημα Στ, ημερομηνίας 7/6/88, που έγινε από λειτουργό του Γραφείου Ευημε ρίας. Το περιεχόμενο τηςθααπασχολήσει τοδικαστήριο αργότερα. Είναιαρκετόπροςτοπαρόννααναφερθεί ότι ^0 στην καταληκτική παράγραφοτης έκθεσης σημειώνεται πως ο αιτητήςείχε'δηλώσει πωςδενήτανσε θέσηνα συ νεισφέρει σταέξοδαθεραπείαςτου. Ωστόσο το Υπουργείο Οικονομικών είχε διαφορετική γνώμη. Διαβίβασε την άποψηότι, απόπληροφορίες που 35 πήρε απότο Υπουργείο Παιδείας, ο αιτητήςείχεμεγάλο* εισόδημα που του επέτρεπε να πληρώσει ο ίδιος χωρίς 264 4 ΑΛΛ. 5 10 15 20 25 30 35 Δικηγορόπουλοςν.Δημοκρατίας Νικήτας,Δ. καμιά επιβάρυνση του δημοσίου. Σημειωτέον ότι ο αιτητήςέχειτηδιαχείρισηκαιεκμετάλλευση τουκυλικείου της Τεχνικής Σχολής Λευκωσίας από το
- Ακολούθησε νέα έρευνα από τις υπηρεσίες του Γραφείου Ευημερίας, πουδιέταξετοΥπουργείοΥγείας(παράρτημαΓημερομη νίας 27/9/89). Η έρευνα κατέληξε στην διαπίστωση ότι η οικονομικήκατάστασητουαιτητήείναιπολύ ικανοποιητι κήσε βαθμόπουτου επέτρεπε νασυνεισφέρει σημαντικά έναντι των εξόδων θεραπείαςτου στο εξωτερικό. Στη συνέχεια ειδοποιήθηκε οαιτητήςνακαταβάλειόλατα έξοδα, αλλά αρνήθηκε να συμμορφωθεί και κατέθεσε την κρινό μενηπροσφυγή. Θα εξετασθεί κατά προτεραιότητα ένα προδικαστικό ζήτημαπουέθεσεοκαθούηαίτηση.Οκ.Κληρίδηςυπέβαλε ότι οαιτητήςδεννομιμοποιείται στην άσκησηπροσφυ γής. Κατάτην εισήγησηηπροσβαλλόμενη πράξηδεν έχει εκτελεστόχαρακτήρα.Μετηνυπογραφή τηςδήλωσης πα ράρτημα Α από τον αιτητή δημιουργήθηκε συμβατική σχέση χρηματικής υφής μεταξύ των συμβαλλομένων μερών. Συνεπώς ηαπόφασηδεν υπόκειται στον ακυρωτι κό έλεγχο του Ανωτάτου Δικαστηρίου, αλλά προκαλεί αστική διαφοράυποκείμενη στην αρμοδιότητατωντακτι κώνδικαστηρίων. Αντικρούοντας τη θέση αυτή ο κ. Δικηγορόπουλος, αφού υπογράμμισε την πλήρη αντιστοιχία που υπάρχει μεταξύτουπαραρτήματοςΓκαιτων διατάξεωντουΚαν. 10
(1),είπε ότι ηυπογραφή της δήλωσης είναι άνευσημα σίας.Η αρμόδιααρχή όφειλε έτσιή αλλιώς νασυμμορφω θεί με τον κανονισμό. Επομένως η δήλωση καθαυτήδεν είναι αντικείμενο της προσφυγής, ηοποίαέχει στόχο την εκτελεστήαπόφασητηςαρμόδιαςυπηρεσίας,πουλήφθηκε στο πλαίσιο ειδικών διοικητικών κανόνων (καν. 10
(1)), από όργανο που ασκεί δημόσια εξουσία κατά το άρθρο 146τουσυντάγματος. Αποδέχομαι την εισήγησητου αιτητήκαισυμφωνώ ότι ηυπογραφείσαδήλωσηδενδημιουργεί διαφορά ιδιωτικού δικαίουγιατηνοποίααρμόδιαείναι ταπολιτικάδικαστή265 Νικήτας,Δ. Διχηγορόπουλος ν . Δημοκρατίας
(1991)ρια. Δεν πρόκειταιγιατηλεγόμενηαμιγήχρηματική δια φοράπουαφοράστηνεκτέλεσησυμβατικώνόρων.Ηπρο σβαλλόμενηπράξηέχειταεξωτερικάγνωρίσματαμονομε ρούς πράξης της διοίκησης και αποτελεί έκφρασητης δημόσιαςδιοικητικήςδράσης,πουρυθμίζεταιστοπροκείμενοαπόκανόνεςτουδιοικητικού δικαίου.Πέραν αυτού είναιπράξηηοποία,στοπλαίσιοτωνδιατάξεωντου Σχε δίου,επιδιώκειολοφάνεραδημόσιοσκοπό,τηνυγείατων πολιτών.Η υπογραφήσχετικήςδήλωσηςδενεπηρεάζειτη φύσητηςυφιστάμενηςνομικήςσχέσης. 5 10 Τακριτήριαδιαχωρισμούτωνδιαφορώνιδιωτικούκαι δημοσίουδικαίουκαθορίστηκανκαιαναπτύχθηκανσεπο λυάριθμεςαποφάσεις.Ενδεικτικάμόνονκαιεπειδήυπάρ χει καιτοστοιχείοτηςχρηματικήςδιαφοράςπαραπέμπω στις αποφάσειςΧρύσανθος Μαρκίδης ν. Δημοκρατίας 2 15 Α.Α.Σ.Δ. 8t Τσιαρτζιάζηςν.Δημοκρατίας
(1985)3 ΑΛΛ. 1. ΗαπόφασηΜιχαήλΑντωνίου &Αλλοι ν. Δημοκρατίας
(1984)3ΑΛΛ. 623, 627θέτει τοεννοιολογικόπλαίσιοως εξής: "The Supreme Court was alive to the conceptual 20 difficulties inherent indrawing thedividing line between acts of administrationinthedomainof publiclaw on the onehandandinthedomainof private law ontheother. In onesense thepublicis interested inevery decision of the administration. Underlying theabove decisions is the 25 appreciation by theCourtthatthe degree of interest on the part of the public in actions of the administration variesinproportiontotheextenttowhichsuch decisions are likely to affect the public or sections of it. The SupremeConstitutionalCourtadoptedapracticaltestto 30 chart the line of .{temarcation between decisions in the domain of public andprivate law. Itrevolves roundthe primary object of the act or decision. If the decision is primarily aimed to promote a public purpose it falls in thedomainofpubliclaw;otherwise inthatofprivatelaw. ^ Naturally the public has a livelier interest in public t purposes. 266 4ΑΛΑ. Δικηγορόπουλοςν.Δημοκρατίας Νικήτας, Δ. Apublic purpose is oneinwhichthepublic atlargeor a noticeable section of ithas aninterest in thesense that itsproperpromotionhasrepercussions extending beyond those immediately affecting the parties directly affected thereby." Βλέπε επίσης τηνπρόσφατηαπόφασητης Ολομέλειας του Δικαστηρίου στις Αναθ. Εφέσεις αρ.618, 619 κ.λ.π. Κλεοπάτρα Παννελίδου & Αλλοι ν. Συμβουλίου ΥδατοπρομήθειαςΑευκαχτίαςημερ. 18/10/90στην οποία γίνεται αναφοράσεόλεςτιςπροηγούμενεςαποφάσεις. Ηδιαφοράπουανέκυψεστηνυπόκρίσηυπόθεση είναι ακυρωτικήδιαφοράηοποία ανήκειστην δικαιοδοσία του ΑνωτάτουΔικαστηρίου.Ηπροδικαστικήένστασηαπορρί πτεται. Έρχομαι στους βασικούς λόγους πουπροβάλλονται για ακύρωση της απόφασης. Ο πρώτος είναι διφυήςκαι αφορά ισχυριζόμενες παραβιάσειςτουΚαν. 10.Η εισήγη σηείναι ότι είχε προκύψει διαφωνίαμεταξύτωνδιευθυ ντών των δύο αρμοδίων Υπουργείων και έπρεπε,όπως επιτάσσει ηπαράγραφος 10,ηδιένεξηναεπιλυθεί σεεπί πεδο Υπουργών. Λέχθηκε ακόμηπως ηαπόφασηείχελη φθείχωρίς ναζητηθεί ξανάηγνώμητου Υπουργείου Οι κονομικών. Έχοντας υπόψη τις περιστάσεις οι θέσεις αυτέςδενείναιορθές.'Οπωςεύστοχαπαρατηρείοκ. Κληρίδης,για νατεθεί σε λειτουργία ο μηχανισμός που προ βλέπειηπαράγραφος4, πρέπειναυπάρχειδιαφωνίαπου, μάλιστα, δενεπιλύεται.Αυστηρώς ομιλούντες εδώδενπα ρατηρήθηκεκανδιαφωνία.Το Υπουργείο Υγείας συνέχι σετην έρευνατουύστερααπόπροτροπήτου Υπουργείου Οικονομικών και με τα νέα στοιχεία που ήλθαν σε φώς συμφώνησε, χωρίς περαιτέρω συζήτηση, με την άλλη άποψη.Ενπάσηπεριπτώσειτελικάυπήρξεομοφωνία που καθιστούσεπεριττήτηνπαραπομπή τηςυπόθεσηςσεανώ τερο επίπεδο.Ως προς το δεύτερο σκέλος, ασφαλώςδεν υπήρχεαποχρών λόγος ναξαναζητηθεί η γνώμητουΔιευ θυντήτου Υπουργείου Οικονομικών πουήδη είχε εκφρά σει. Ηερμηνευτική προσέγγιση που εισηγείται ο αιτητής 267 Νικήτας,Δ. Δικηγορόπουλοςν.Αξιοκρατίας
(1991)δεν υποστηρίζεταιούτεαπό τηγραμματικήούτε απότην τελολογική ερμηνεία των κανονισμών ή την εφαρμογή άλλουπαραδεκτούκανόναερμηνείας. Οδεύτεροςλόγοςείναιότιδενέγινεηδέουσα έρευνα. Ο δικηγόροςτου αιτητήέθεσεκαι συζήτησε το θέμααπό 5 πολλές πλευρές.Υπέβαλεπωςκακώςαγνοήθηκε η έκθεση της 6/6/88, πουστηριζότανσε ακριβήστοιχεία*γιαπαρά δειγμα,πωςτο 1987 δενεπιβλήθηκεστον αιτητήφόροςει σοδήματος. Προτιμήθηκεημεταγενέστερηέκθεσηπου πε ριέχει αντιφατικά στοιχεία και που βασίστηκε σε 10 πληροφορίεςήέρευνααπόαναρμόδιοόργανο, δηλαδή, το Υπουργείο Παιδείας. Ζητώνταςαπότον αιτητήναπλη ρώσειολόκληρο τοποσό, οκαθούπαραγνώρισετησύστα σητηςδεύτερηςέκθεσης,πουδεν εισηγείται τηνπληρωμή όλων των εξόδων,άλλαπροτείνει σημαντικήσυνεισφορά 15 απόμέρουςτουαιτητή.Συγχρόνωςέχουμεπαραβίασητου καν, 10
(1), διότιηέκθεση ασχολήθηκεμόνομετην οικονο μικήπτυχή,ενώσύμφωναμετονκανονισμόηέρευνα έχει κοινωνικο-οικονομικό χαρακτήρα.Εν πάσηπεριπτώσει, κατέληξεηεισήγηση,χρειαζότανειδικήαιτιολόγησηγιατη 20 μηυιοθέτησητηςσύστασης αυτής. Η πρώτη έκθεση περιέχει οικονομικά και κοινωνικά στοιχεία της οικογένειας του αιτητή. Αναφέρει, εκτός άλλων, ότι έχει τρία ενήλικα παιδιά που, όπως φαίνεται απότις λεπτομέρειες πουπαραθέτει,δενέχουν οικονομι- 25 κηεξάρτησηαπότον ίδιο.Γιατουςσκοπούςτης εργασίας τουεργοδοτεί 5 υπαλλήλους με μηνιαίομισθό£125 οκα θένας. Στοκυλικείο προσφέρει μόνιμα τις υπηρεσίες της καιησύζυγος του αιτητή. Οίδιοςδεναναφέρθηκεστο ει σόδηματου. Μεβάσητακαταβαλλόμεναένσημακοινωνι- 30 κών ασφαλίσεωντούτουπολογίστηκε σε£240,αλλάη έκ θεση συμπέρανε ότι θα κυμαίνεται μεταξύ £300-400. Η δεύτερη έκθεσηπεριέχει περισσότερα και πιοαναλυτικά οικονομικά στοιχεία. Οι διαπιστώσεις είναι ότι οι μαθη τές καικαθηγητέςτης Σχολής,που εξυπηρετεί ο αιτητής, 35 ξεπερνούν τους 1,100* το ενοίκιο, που πληρώνεται με βάσηποσό £1.50 κατά μαθητή, είναι £2,500τοχρόνο κα> όχι £4,000 που αναφέρει η άλλη έκθεση· συγκριτικά το 268 4ΑΛΛ. 5 Διχηγοοόπουλοςν.Δημοκρατίας Νικήτας,Δ. ενοίκιο είναι πολύχαμηλό,ανληφθεί υπόψηότι κατάτη σχετική περίοδο 1988-1989 η προσφορά για διαχείριση τουκυλικείου τηςΤεχνικής ΣχολήςΛεμεσού, πουέχειπε ρίπουτον ίδιοαριθμόμαθητών, ήταν£22 κατ'άτομο. Τελικάδιαπιστώνεταιότι οαρχικόςυπολογισμός ήταν λαν θασμένος και ότι τα καθαράεισοδήματα του αιτητή "με τις χειρότερες προϋποθέσεις θαπρέπει ναυπολογίζονται γύρωστις£1,000μηνιαίως". Έχω την άποψηότι δεν πρέπει να γίνεται λόγος για 10 δύοεκθέσεις. Υπό τηνέννοια ότι απότηστιγμήπου υπο δείχθηκανκάποια στοιχεία ηεντεταλμένη υπηρεσίαόφει λε,σανθέμαχρηστής διοίκησης,νασυνεχίσειτηνέρευνα, όπωςκαιπράγματισυνέβη.Η λήψητουςαπόάλλακυβερ νητικά τμήματασε κανένα κανόναδεν προσκρούει, εφό15 σον στη συνέχεια ηαξιολόγηση των στοιχείων έγινεαπό το Γραφείο Ευημερίας. Ιδιαίτεραεδώ πουτο Υπουργείο Παιδείας, που έχει την εποπτεία των σχολείων, έπρεπε ίσως να προσεγγιστεί από την αρχή,διότι οι υπηρεσίες του ήτανκατ*εξοχήν οι μόνες που θαμπορούσαν να πα20 ράσχουν διαφωτιστικάστοιχεία για ολοκληρωμένη έρευ να. Αναφορικά με την ανάγκη για ειδικήαιτιολόγηση δεν χωρεί ο παραλληλισμός που έγινε με το υπαλληλικό δί καιο.Αν μητιάλλουπάρχουνσ'αυτόειδικές νομοθετικές 25 πρόνοιεςωςπροςτιςσυστάσεις τουΔιευθυντήΤμήματος. Εδώ η έκθεση αιτιολογείται με την μνεία ειδικών στοι χείωνγιατηθεμελίωσητηςκρίσηςτουλειτουργούπουσυ μπλήρωσε την έρευνα, χωρίς να παρίσταταιανάγκηγια οποιαδήποτε άλληεξειδικευτική αιτιολογία απότοόργα30 νοπουτελικάπήρετηνπροσβαλλόμενη απόφαση.Το σχε τικόιστορικό μαρτυρείότι υπότιςπεριστάσεις έγινεηεν δεδειγμένηέρευνα. 35 Το τρίτο επιχείρημα είναι πως η απόφαση δεν ήταν αποτέλεσμα άσκησης διακριτικής εξουσίας τουαρμόδιου οργάνου,αλλάότι αυτόενήργησε μεδέσμια αρμοδιότητα, βασιζόμενο στις πληροφορίες ήτηνανεπίτρεπτη ανάμιξη τουΥπουργείου Παιδείας.Επισημαίνεταιαμέσωςτοστοι269 Νικήτας,Δ. Δυαιγοροπουλοςν.Δημοκρατίας
(1991)χείοαντινομίαςκαιαντίφασηςμεότι λέχθηκεότανεξετα ζόταντοθέματηςγενόμενηςέρευνας.Κατάτηγνώμη μου ηαληθινήερμηνεία των σχετικών κανονισμών είναι ότι η έκθεσηδενέχειδεσμευτικό,αλλάσυμβουλευτικό χαρακτή ρα γιατην αρμόδιααρχή.Είναι ολοφάνερο πως ητελική 5 κρίσηδεν ανήκει στο συντάκτη της έκθεσης. Η απόφαση λήφθηκε απότο όργανοπουορίζουν οι κανονισμοίκατά τηνενάσκησητηςδιακριτικήςευχέρειαςπουτουχορηγούν και έχοντας σαν υπόβαθρο την έρευνα των Υπηρεσιών τουΓραφείουΕυημερίας. 10 Τέλος, υπάρχειτοπαράπονοότι η απόφασηήταναναι τιολόγητη. Από την ανάλυσηπουπροηγήθηκεπροκύπτει ότι
(1)δόθηκε επαρκής δικαιολογία που συμπληρώνεται από τα στοιχεία του διοικητικού φακέλου και
(2)ηαπό φασηήταν λογικά επιτρεπτήκαιλήφθηκε μέσαστα όρια 15 της διακριτικήςευχέρειας τουοργάνου.Γιατολόγο αυτό επικυρώνεταισύμφωνα μετο άρθρο146.4(α)του Συντάγ ματος. Ηπροσφυγήαπορρίπτεταιχωρίςέξοδα. 270