(1991)22Ιουλίου, 1991 [ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟ ΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΣΑΚ ΛΤΔ ΚΑΙ ΑΛΛΟΣ, Αιτητές, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ, Καθ' ων ηαίτηση. ( Υπόθεση Αρ. 967/89). Αναθεωρητική Αρχή Αδειών — Άδεια οδικής χρήσης — Αρμόδια Αρχή — Ο Περί Ρυθμίσεως της Τροχαίας Μεταφοράς Νόμος 9/82 (όπως τροποποιήθηκε) —Άρθρο 3
(1)—Αποκλειστικά αρμόδια διοικητική αρχή για τη χορήγηση αδειών οδικής χρήσης είναι η Αρχή Αδειών — Καθ' ύλην αναρμόδιο οποιοδήποτε Υπουργείο ή $ το Υπουργικό Συμβούλιο για έκδοσηαδειώνοδικήςχρήσης. Στην αιτήτρια είχε ανατεθείκατάτις συνεχείς σχολικές περιό δους 1987 - 1988 και 1988 - 1989 η μεταφορά μαθητών από τα χωριά Αξύλου και Ελεδιού, στα οποία δεν λειτουργούσε σχολείο, στο δημοτικό σχολείο Αμαργέτης. Μετηνπροσφυγήτης αυτήπρο- 10 σέβαλε απόφασητων καθ' ων ηαίτηση να αναθέσουν την μεταφο ρά των μαθητών για τα χωριά αυτάγια την περίοδο 1989 - 1990 στο ενδιαφερόμενο μέρος. Το Ανώτατο Δικαστήριο, ακυρώνοντας την επίδικηαπόφαση, αποφάσισεότι:- 15
(1)Ηαρμοδιότητα για χορήγηση αδειών οδικής χρήσης ανήκει αποκλειστικά στην Αρχή Αδειών σύμφωνα με το άρθρο 3
(1)του περί Ρυθμίσεως της Τροχαίας ΜεταφοράςΝόμου 9/82 (όπωςτρο ποποιήθηκε). Καμία εξουσία εκδόσεως αδειών δεν ανατίθεταιαπό οποιαδήποτε διάταξη είτε σε Υπουργείο είτε συλλογικά στο 20 Υπουργικό Συμβούλιο. Στησυγκεκριμένη περίπτωση ο ενδιαφερό μενος νόμιμα είχε εφοδιαστεί με άδεια αγροτικού ταξί αλλά δεν φαίνεται να εξασφάλισε άδεια μεταφοράς επιβατών επί συμβάσει, 'Αρα ηπροσβαλλόμενη πράξη εκδόθηκε από καθ'ύλην αναρμόδιο όργανο. 25
(2)Ο ενδιαφερόμενος είχε "άδεια αγροτικού ταξί κοινότητας 2664 4ΑΛΛ ΜΕΣΑΚ Λτδ χ.ά.ν.Δημοκρατίαςκ.ά. Αμαργέτης -Πάφος." Ημοναδικήκοινότητα που νόμιμα μπορού σεναεξυπηρετήσει ήταν ηΑμαργέτηκαι όχιηΑξύλου ήΕλεδιού. Η μεταβολή των όρων της άδειας του ενδιαφερομένου δεν ήταν έργοτωνκαθ'ων αλλάτηςΑρχήςΑδειών. 5 Επίδικηαπόφαση ακυ ρώνεται με£50έξοδα. Αναφερόμενη Υπόθεση: Δημοκρατία ν. Μελέτη
(1991)3ΑΛΛ.
- Προσφυγή. 10 Προσφυγήεναντίον τηςαπόφασης των καθ'ων η αίτη σημετηνοποίαανάθεσανστοενδιαφερόμενο μέροςτημε ταφορά μαθητών απότα χωριά Αξύλου και Ελεδιού στο δημοτικόσχολείοΑμαργέτη αντίστουςαιτητές. Α.Σ.Αγγελίδης,γιατουςαιτητές. 15 Μ. Τσιάππα (χα.), ΔικηγόροςτηςΔημοκρατίαςΑ', για τουςκαθ'ωνηαίτηση. Cur. adv. vult. ΝΙΚΗΤΑΣ,Δ.ανάγνωσετηνακόλουθηαπόφαση.Ηαι τήτρια 2, Αδαμαντία Ι. Ηρακλή, είναι ιδιοκτήτρια του 20 αγροτικού λεωφορείου CB
- Τούτο ήταν εφοδιασμένο, κατά τους ουσιώδεις χρόνους, με άδεια οδικής χρήσης που επέτρεπε την εξυπηρέτηση 9 χωριών της επαρχίας Πάφου. Μεταξύ αυτών ήταν οι κοινότητες Αξύλου, Ελε διού και Αμαργέτη. Προηγουμένως το λεωφορείο ανήκε 25 στην αιτήτρια 1,που είναι συγκροτημένη ως εταιρείαπεριωρισμένης ευθύνης.Στις9/1#5 ητελευταίατομεταβίβα σε στην αιτήτρια 2, που θα αποκαλώ στο εξής αιτήτρια. Φαίνεταιπως όλοι οι αιτητές διαθέτουν καιάλλα λεωφο ρεία που έχουν άδειαγια εκτέλεσηδρομολογίων για εξυ30 πηρέτησητωναναγκώντης ίδιαςπεριοχής. Γιαδύοσυνεχείς σχολικές περιόδους,και συγκεκριμέ να την περίοδο 1987-1988 και 1988-1989,το Υπουργείο Παιδείας (καθ'ου 1) ανέθεσε στην αιτήτρια τημεταφορά 2665 ΝικήταςΔ. ΜΕΣΑΚΛτδ κ.ά.ν.Δημοκρατίαςκ.ά.
(1991)μαθητών απόΑξύλου και Ελεδιού στο δημοτικόσχολείο Αμαργέτης. Ηαιτήτριαχρησιμοποίησε γιατοσκοπόαυτό το πιο πάνωλεωφορείο. Θαμπορούσε εδώ να σημειωθεί ότι στις δύο αμέσως προηγούμενες σχολικές χρονιές (1985-1986 και 1986-1987) την ίδιαδουλειά είχεαναλάβει, 5 πάλιν μεενέργειατουΥπουργείου, η αιτήτρια
- Στεκόμαστελίγοακόμηγιαμερικές άλλεςαπαραίτητες διευκρινίσεις. Τατελευταίαχρόνιααναστάληκεη λειτουρ γία τωνδημοτικώνσχολείωνΑξύλουκαιΕλεδιού.Τοίδιο είχε συμβεί με άλλες πληθυσμιακά μικρές κοινότητες. Η 10 φοίτηση όμως των μαθητώναυτών συνεχίστηκε σε μεγα λύτερα σχολεία γειτονικών χωριών,το δεδημόσιοανέλα βετην ευθύνηπληρωμής των μεταφορικών.Γιαταπαιδιά των χωριών Αξύλου-Ελεδιού επιλέγηκε το σχολείο της Αμαργέτης στην οποία και μεταφέρονταν κανονικά τα 15 χρόνια που αναφέραμε, με δαπάνη του κράτους. Όλα αυτά έγιναν,όπωςπληροφόρησε το δικαστήριο η δικηγό ρος των καθ'ων,σταπλαίσιααπόφασηςτου Υπουργικού Συμβουλίου,ηοποίαχρονολογείται απόπολλού. Ηαπό φαση δεν υπάρχει στους φακέλους που προσκομίστηκαν. 20 Γεγονός όμως είναι πως το περιεχόμενο της δεν τέθηκε υπόαμφισβήτηση. Μεβάση,λοιπόν,την παραπάνωαπόφαση,το Υπουρ γείο ΠαιδείαςζητούσεαπότοΤμήμαΟδικών Μεταφορών του Υπουργείου Συγκοινωνιών καιΈργων (καθ'ου2) να 25 φροντίζει και τακτοποιεί, σε κάθεπαρουσιαζόμενηπερί πτωση,τατης μεταφοράς τωνμαθητών.Καιεπίσης νακα θορίζει το ποσόν πουτο δημόσιο θακατέβαλλε στους με ταφορείς ωςκόμιστρα.Οτρόπος ενέργειας πουκαθιέρωσε το Τμήμαστηδιερεύνηση τωνθεμάτωναυτώνπερίγραφε- 30 ται λεπτομερειακά στην παράγραφο4τηςγραπτήςένστα σηςτωνκαθ'ων. Είναι αρκετήμιά περιληπτική εικόνα της διαδικασίας που ακολουθείται. Εν πρώτοις η επιλογή του μεταφορι κού μέσουκρίνεται σε συνάρτηση μετον αριθμότων παι- 35 διων που πρέπει να ταξιδέψουν σε γειτονικό σχολείο. Έτσι γίνεται χρήσηταξί ανταπαιδιά είναι λιγότερα των 6, αλλά αναζητείται λεωφορείο στην περίπτωση που ξε2666 4ΑΛΛ ΜΕΣΑΚΛτδ κ.ά.ν.Δημοκρατίας κ.ά. Νικήτας,Δ. περνούν τον αριθμό αυτό. Στη συνέχεια εντοπίζονται οι αδειούχοι μεταφορείς της περιοχής. Οι ενδιαφερόμενοι προτρέπονται να συμπληρώσουν ειδικό έντυπο πουυπο βάλλουν στην Αρχή Αδειώνηοποία,όπως ρητά αναφέρε5 ταιστην παράγραφο 4(β) της ένστασης, είναι αρμόδιανα αποφασίσει σχετικά; Ακολούθως το Τμήμα προβαίνει σε εκτιμήσεις, με βάση τα εγκεκριμένα κοστολόγια ήτα επι τρεπόμενα κόμιστρα μεταφοράςεπιβατών,γιανακαθορί σει την αμοιβήτων δικαιούχων. Σετελευταίο στάδιοενη10 μερώνεται τοΥπουργείο Παιδείαςγιαταοχήματαπου θα εκτελούν τις μεταφορές σε κάθε δοσμένη περίπτωση, καθώςκαιγιατοποσόπουθακαταβληθεί. Ας δούμε όμως τι συνέβη στην πραγματικότητα εδώ. Τοπρόβλημαδημιουργήθηκε κατάτηνπερίοδο1989-
- 15 Συγκεκριμένα απότον Οκτώβριο του 1989 η εργασίαδό θηκε στο ενδιαφερόμενο μέρος κ. Ν. Ιγνατίου, ιδιοκτήτη του αγροτικού ταξί TSK
- Ο λόγος ήτανπως οιμαθη τές μειώθηκαν σε
- Αυτό αναφέρεταισε έκθεσητουκ. Α. Αθανασίου, ανώτερου ελεγκτήμεταφορών και υπεύθυνου 20 για την επαρχία Πάφου, ημερ. 15/1/90(βλέπεπαράρτημα 8).Έτσι, σύμφωνα μετηντηρητέαπρακτική,έπρεπεημε ταφορά των μαθητών στην Αμαργέτη να γίνεται με ταξί, πουήτανμάλιστακαιτοφθηνότερο μέσο.Αναφέρεται συ ναφώς στην έκθεση πως το ταξί θα στοίχιζε £7.57 την 25 ημέρα, ενώ τα κόμιστρα για το λεωφορείο ήταν £26.
- Προσθέτω-καιέχεισημασία διότι σεαυτόστηρίζεται ένα από τα επιχειρήματα ακυρότητας -πως η έδρα του ταξί ήτανηΑμαργέτη (βλέπε όρους άδειαςτου,παράρτημα 5). Το μόνο στοιχείο που λείπει απότην εικόνα είναι τοδιά30 βήμαστο οποίο προέβηκαν οι περισσότεροι απότους γο νείς των μεταφερόμενων παιδιών. Στις 13/9/89έγραψαν στοΥπουργείοΠαιδείαςκαιζήτησανόπωςτο λεωφορείο, πουέκρινανακατάλληλογιατους λόγους που αναφέρουν, αντικατασταθεί μετοταξίτουενδιαφερομένου (βλέπε πα35 ράρτημα7). Η αιτήτρια έκαμε γνωστές τις αντιρρήσεις της προς διάφορες κατευθύνσεις. Στις 13.12.89 παραπονέθηκε εγ γράφωςστην Αρχή Αδειών (παράρτημα 6) ότι η απόφαση λήφθηκε απόαναρμόδιο όργανο και κάλεσετην Αρχή να 2667 Νικήτας,Δ. ΜΕΣΑΚΛτδ κ.ά.ν.Δημοκρατίαςκ.ά.
(1991)ασκήσει τις εξουσίεςτης,αποκαθιστώντας τηνομιμότητα. Είναιαξιοσημείωτο πωςηαιτήτριααναφέρειστηνεπιστο λή της ότι έλαβεγνώσητηςαλλαγήςαπό τηλεφώνηματου κ. Αθανασίου που της έκαμε την 1/10/89.Προηγουμένως στις 19/9/89, όπωςσημειώνειοίδιοςουπάλληλος στηνέκ- 5 θέσητου (παράρτημα 8),είχεενημερώσειτογιό της αιτήτριας για την υφιστάμενη πολιτική χρήσης μεταφορικού μέσου ανάλογα με τον αριθμό των διακινούμενωνμαθη τών και ότι ανατέθηκε στον ενδιαφερόμενο ημεταφορά των μαθητώνΑξύλου-Ελεδιούαπό3/10/
- 10 Οι λόγοι της προσφυγής,πουκατάτηνάποψη τουδι κηγόρου των αιτητριών, καθιστούν την πράξη ακυρωτέα, συνοψίζονται ωςεξής: 1.Οι καθ'ων η αίτησηδενείχανκαθ'ύληναρμοδιό τητα ναπάρουντέτοια απόφαση.Την εξουσία ναενερ- 15 γεί και να ρυθμίζει θέματα αναγόμενα στη μεταφορά επιβατών επί συμβάσει έχει αποκλειστικά η Αρχή Αδειών με βάσητις διατάξεις του άρθρου 13 του περί Ρυθμίσεως της Τροχαίας Μεταφοράς Νόμου 9/82 (όπωςτροποποιήθηκε). 20
- Η απόφασητων καθ'ων προσκρούει στο νόμο αφού,σύμφωνα μετους όρους τηςάδειαςτου,οενδια φερόμενος είχε δικαίωμανα εξυπηρετεί μόνο την κοι νότητα Αμαργέτης στην οποία είχε και την έδρα του, αποκλειομένωντωνχωριώνΑξύλουκαιΕλεδιού. 25 3.Η απόφασηδενπεριέχει επαρκήαιτιολογίακαι
- Η έκδοση της συνεπάγεται έμμεσηανάκλησητης προηγούμενης,ευνοϊκήςγιατουςαιτητές,διευθέτησης. Η δικηγόρος των καθ' ων υποστήριξε πως δεν γεννιέ ται θέμααναρμοδιότηταςτων εμπλεκόμενων υπουργείων. 30 Η Κυβέρνηση είχε το δικαίωμα,εφόσον θα κατέβαλλε η ίδια τα κόμιστρα, να επιλέξει το πιο κατάλληλο όχημα ανάμεσασεαδειούχουςμεταφορείςτωντριώνχωριώνπε ριλαμβανομένης και της Αμαργέτης. Και για το σκοπό 2668 4 ΑΛΛ. ΜΕΣΑΚΛτδ κ.ά.ν.Δημοκρατίας κ.ά. Νικήτας,Δ. αυτό συμβουλεύθηκε το Τμήμα Οδικών Μεταφορών, το οποίοκαιδιερεύνησε τοζήτημα.Από τηνάλληδενυπήρχε αποχρών λόγος να απευθυνθεί ο ενδιαφερόμενος στην Αρχή Αδειών για χορήγηση άδειας μεταφοράς επιβατών 5 κάτωαπότις διατάξειςτουάρθρου 13.Η επίδικη μεταφο ράδενήταντέτοιας μορφήςώστεναδικαιολογεί τησύνα ψησύμβασης μετησυμπερίληψη ειδικών όρωνπουναδιέ πουν τατης μεταφοράςκαι με ειδικό αντάλλαγμαπου θα παρεχόταν για τηνεκτέλεσητης.Στηνκρινόμενη υπόθεση *0 τοταξί του ενδιαφερομένου εξυπηρετούσε ουσιαστικά τις ανάγκεςτηςΑμαργέτης στην οποίαστάθμευε,σύμφωναμε τους όρους τηςάδειαςτου,εισπράττονταςτα εγκεκριμένα γιατηδιαδρομήπουτουανατέθηκεναεκτελείκόμιστρα. Είναι απαραίτητονααποσαφηνιστεί πρώταπωςη αρ15 μοδιότητα για τη χορήγηση αδειών οδικής χρήσης ανήκει σε μία και μόνο διοικητική αρχή,την ΑρχήΑδειών,που συστάθηκεαπότοάρθρο3
(1)τουπαραπάνωνόμου. 20 "Καθιδρύεται αρχήαδειών έχουσα εξουσίαν και κα θήκον εκδόσεως αδειών οδικής χρήσεως δυνάμει του παρόντοςΝόμου, προσέτι δετοιαύταςετέρας εξουσίας και καθήκοντα ως ήθελον παραχωρηθήαυτή υπό του παρόντοςΝόμου." Ο νόμος δεν αναθέτει εξουσία εκδόσεως αδειών είτε συλλογικά στο Υπουργικό Συμβούλιο ή σε οποιοδήποτε 25 Υπουργείο μεμονωμένα. Ούτε υφίσταται άλλης μορφής διάταξηπου παρέχει τέτοια δυνατότητα σε άλλο όργανο τηςπολιτείας.Οιοδικές χρήσεις πουμπορεί νακαλύψουν άδειες που εκδίδει η Αρχή απαριθμούνται περιοριστικά στο εδ.6του άρθρου5. Ανάμεσα σ' αυτές είναι η μεταφο30 ράεπιβατών επι συμβάσει. Από το υπάρχονυλικό φαίνε ται πως έχουμε εδώ μεταφοράεπι συμβάσει. Το.συμπέρα σμα ενισχύεται απότη διαδικασίαπου ακολουθούσαν οι καθών,που έχωπεριγράψει προηγουμένως. Και όπωςδέ χονται, σε κάποιο στάδιο ζητούσαν από τους ιδιοκτήτες 35 των οχημάτων να εξασφαλίσουν την άδεια της Αρχής Αδειών. 2669 ΝικήταςΔ. ΜEXΑΚΛτδ κ.ά. ν.Δημοκρατίαςκ.ά.
(1991)Το άρθρο 5
(1)ορίζει πως κανένα όχημα δεν χρησιμο ποιείταιγιαοποιαδήποτεοδικήχρήση, εκτόςανείναιεφο διασμένο με άδειακαι μόνο υπό τους όρους πουδιαλαμ βάνονται σ' αυτή. Το δε εδ. 7 προβέπει πως ένα τέτοιο όχημα δεν εκτελεί περισσότερες της μιας χρήσεις χωρίς 5 τηνάδειατηςΑρχής.Στηνπροκείμενηπερίπτωσηοενδια φερόμενος είχε νόμιμα εφοδιαστεί με άδεια αγροτικού ταξί, αλλά δεν φαίνεται να εξασφάλισε άδειαμεταφοράς επιβατών επί συμβάσει. Αρα ηπροσβαλλόμενη πράξηεκ δόθηκε από καθ' ύλην αναρμόδιο όργανο, και υπόκειται ίο σε ακύρωση. Αναφορικά μετο υποστατό τέτοιας πράξης και τον τρόπο που ενεργεί το ακυρωτικό δικαστήριο σε μια τέτοιαπερίπτωση ηΟλομέλεια πρόσφαταστην Δημο κρατία ν. Νικόλα Μελέτη
(1991)3Α.Α.Δ. 433αναφέρει: "Η απόφαση όσο και αν δεν ήταν νόμιμη, δεν 15 ήτανανυπόστατη.Απόκτησεοντότηταμέσαστοδιοικη τικόχώροκαιορθά ακυρώθηκε." Υπάρχει όμως καιη δεύτερηόψητου ίδιουζητήματος, που θεμελιώνει ανεξάρτητο λόγο αναρμοδιότητας. Δεν είναι δυνατό νασυμμεριστεί κανείς την άποψηότι οι με- 20 ταφορές που εκτελούσε ο ενδιαφερόμενος ήταν μέσα στα επιτρεπτά όρια της άδειας του (παράρτημα5). Σημειώνω συναφώς ότι είχε "άδεια αγροτικού ταξί κοινότητας Αμαργέτης-Πάφος". 'Επεται οτι η μοναδική κοινότητα που νόμιμα μπορούσε να εξυπηρετήσει ήταν ηΑμαργέτη. 25 Δεν είχεδικαίωμανα αναζητεί ήναπαίρνει επιβάτεςαπό αλλού όπως, για παράδειγμα, από την Αξύλου ή Ελεδιού.Η συνεπαγόμενη μεταβολή των όρων της άδειαςτου ενδιαφερομένου δεν ήταν έργο των καθ' ων, αλλά του εντεταλμένου μετηνέκδοσηαδειώνοργάνου. 30 Η επίδικηπράξηακυρώνεται εξ ολοκλήρου γιαέλλει ψη αρμοδιότητας των καθ* ων η αίτηση. Επιδικάζεται ποσό£50ωςέξοδασεβάροςτηςΔημοκρατίας Επίδικηαπόφασηακυ ρώνεταιμε£50.-έξοδα. 35 2670