(1991)20Σεπτεμβρίου,1991 [ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ, Δ/σιής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ. ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΗ, Αιτητές, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣΧΟΡΗΓΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ, Καθ'ων ηαίτηση. (Υπόθεση Αρ. 41(V90) Διοικητική πράξη — Εκτελεστή — Χαρακτηριστικά — Άμεση παρα γωγή έννομων αποτελεσμάτων — Αρμοδιότητα για έκδοση της τελικής απόφασης σε αίτηση για χορήγησησύνταξης σε εξαρτώμενο φονευθέντα κατά το πραξικόπημα,είχε η Επιτροπή Χορηγημάτων — Απόφαση τον Υπουργείου Δικαιοσύνης δεν προσβάλλεται με προσφυγή γιατί δεν είναιεκτελεστήδιοικητική πράξη 5 Οι αιτητές στην παρούσαπροσφνγή προσέβαλαν τηναπόφαση του καθ'ου ηαίτηση2 μετην οποίααπορρίφθηκε αίτησητους για χορήγηση σύνταξης ως εξαρτώμενοι του φονευθέντα, κατά τη διάρκεια του πραξικοπήματος,εθνοφρουρού Νικόλα Κ. Χρίστο- 10 δούλου. Ο δικηγόροςτων καθ' ων ηαίτηση ισχυρίστηκε ότι ηπροσφυγή δεν στρεφόταν κατά εκτελεστής απόφασηςγιατί αρμόδιο όργανο το οποίο θαμπορούσε ναεκδόσει τελική απόφασηήτανηΕπιτρο πή Χορηγημάτων, η οποία δεν είχε εκδόσει ακόμη την απόφαση 15 της. Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτονταςτην προσφυγή, απο φάσισε ότι:
(1)Η αναθεωρητικήδικαιοδοσία του Δικαστηρίου περιορίζε ται στον έλεγχο της νομιμότητας εκτελεστών διοικητικών αποφά- 20 σεων ή πράξεων. Τα χαρακτηριστικά της εκτελεστής διοικητικής πράξης είναι: (α) Να είναι προϊόν άσκησης εκτελεστικής ή διοικητικής λει τουργίαςαπό όργανο,αρχήήπρόσωπο. 3076 25 4ΑΛΛ, Χριστοδούλου κ.ά.ν.Δημοκρατίαςχ.ά. (β) Το όργανο,αρχήήπρόσωποναευεργετούν στησφαίρατου δημοσίουκαιόχι του ιδιωτικού δικαίου. (γ) Παραγωγήνομικών αποτελεσμάτωνμεάμεσηνομικήισχύ. 5
(2)Είμαιτηςγνώμηςότι η απόφασητουΥπουργείου Δικαιοσύνηςημερομηνίας2/5/90που προβάλλεται δεν είναι εκτελεστή διοι κητικήπράξη διότι τοαρμόδιοόργανοπουθαέπρεπε να απαντή σει είναιηΕπιτροπήΧορηγημάτων. Προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα Αναφερόμενες Υποθέσεις: 10 Τσιάλη και Αλλοι ν.Δημοκρατίας
(1991)4ΑΛΛ. 2611· Παντελίδου και Άλλοι ν. Συμβουλίου Υδατοπρομήθειας Λευκω σίας (Α.Ε.618χ.ά, ημερ. 18/10/1990)· Δημοκρατία ν.Χατζηπαντελή (Α.Ε. 827,ημερ. 25/4/1989)· Papaphilippou v. TheRepublic, 1 R.S.C.C62· 15 Laoudhia v. TheRepublic, 2R.S.C.C.119· Vrahimi&Another v. TheRepublic, 4R.S.C.C. 12V Kolokassidesv. TheRepublic
(1965)3CLR. 542. Προσφυγή. Προσφυγή εναντίον της απόφασηςτων καθ' ων η αίτη20 ση με την οποία απέρριψαν το αίτημα των αιτητών για παροχή ειδικής μηνιαίας σύνταξης ως εξαρτώμενοι του φονευθέντα κατά τη διάρκεια του πραξικοπήματος εθνο φρουρούΝικόλα Κ.Χριστοδούλου. Χρ. Πονργονρίδης,γιατους αιτητές. 25 Π. Κληρίδης, ΑνώτεροςΔικηγόρος της Δημοκρατίας, γιατουςκαθ'ων ηαίτηση. Cur. adv. vuit. ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ Δ. ανάγνωσε την ακόλουθηαπό φαση. Με την παρούσα προσφυγή οι αιτητές ζητούν από 3077 ΧΤσαγγάρης,Δ. Χριστο&ούλονχ.ά. ν.Δημοκρατίαςκ.ά.
(1991)τοΔικαστήριο τηνπιοκάτωθεραπεία:Δήλωση του Δικα στηρίου ότι ηαπόφαση τωνκαθ'ωνηαίτησηπουπεριέχε ται σε επιστολή ημερομηνίας 2.5.91, είναι παράνομη, άκυρηκαιστερημένη οποιουδήποτεεννόμου αποτέλεσμα- . τος. Οιαιτητέςβασίζουντηνπροσφυγήτουςστοότιοικαθ' ων ηαίτησηπαρέλειψαν ναεξετάσουν τηναίτησητωναιτητώνκαι/ή ναδιεξάγουνοποιαδήποτεέρευναπροτού λά βουν την προσβαλλόμενη απόφαση, οι καθ'ων η αίτηση ενήργησαν καθ' υπέρβαση και/ή κατάχρηση εξουσίας, οι 10 καθ' ων ηαίτηση ενήργησαν με πλάνηπερί τον νόμοκαι ότιηαπόφασηστερείταινομίμουκαι/ή επαρκούςαιτιολο γίας. Τα γεγονότα της υπόθεσης είναι σε συντομία ταακό λουθα: Οι αιτητές είναι οι γονείς του φονευθέντα κατά τη διάρκεια του πραξικοπήματος εθνοφρουρού Νικόλα Κ. Χριστοδούλου. Στις 15,1.75οι αιτητές υπέβαλαναίτησηστηνΕπιτρο πή Χορηγημάτων για παροχήειδικής μηνιαίας σύνταξης 20 ως εξαρτώμενοι του φονευθέντα. Η Επιτροπή,μετάαπό έρευνα και αφούέλαβε υπόψητις συνθήκες θανάτουτου φονευθέντα, όπως αυτές περιγράφονται στην έκθεσητης αστυνομίας, της Κ.Υ.Π. και της Εθνικής Φρουράς, απο φάσισε να απορρίψει την αίτηση διότι έγινε ισχυρισμός 2 5 ότι οεθνοφρουρός δενφονεύθηκε "εν ενεργώ υπηρεσίαεν τηΔυνάμει, αλλά λόγω της συμμετοχής του ειςπραξικοπηματικάς επιχειρήσεις δι' ανατροπήντης καθεστηκυίας εν τη Δημοκρατία τάξεως". Η απόφαση της Επιτροπής κοινοποιήθηκε στους αιτητές με επιστολή ημερομηνίας 3 0 1.6.76. Οι αιτητές προσέφυγαν στο Ανώτατο Δικαστήριο με την αίτηση τους αρ. 195/76για ανατροπήτηςαπόφασης της Επιτροπής. Το Ανώτατο Δικαστήριο μεαπόφασητου που εκδόθηκε στις 8.3.84 αποφάσισε την ακύρωση της 35 3078 15 4 Α^Λ. Χριστοδούλουκ.ά.ν.Δημοκρατίαςκ.ά. Χ'Τσαγγάρης,Δ. απόφασηςτηςΕπιτροπήςγιατουςπιοκάτωλόγους: (α)'Οτι ηΕπιτροπήδενπροέβηστηδέουσα έρευνατων συνθηκών τουθανάτουτουΕθνοφρουρού. 5 (β) Ότι η απόφαση των καθ' ων η αίτηση πιθανό να ήτανπροϊόνπλάνηςπερίταπράγματα. ΗΕπιτροπήγιαναεφαρμόσει τηναπόφαση τουΔικα στηρίου, με επιστολή της προςτονδικηγόρο τωναιτητών, ημερομηνίας 6.10.84ζήτησενατηςυποβληθούνπεραιτέρω στοιχεία αναφορικάμε ταγεγονότα καιτις συνθήκεςθα10 νάτουτουεθνοφρουρού.Οδικηγόροςτωναιτητώνμεεπι στολή του προς τον Υπουργό Εσωτερικών και όχι προς την αρμοδία ΕπιτροπήΑνακουφίσεως Παθόντων,ημερο μηνίας4.1.85ανάφερεότι είναι "αδιανόητοναζητούνται καιαδύνατοναπαρασχεθούν νέαστοιχεία". Οι δικηγόροι 15 τωναιτητώνμε επιστολή τουςπρος τον Υπουργό Δικαιο σύνης ημεορμηνίας 19.12.89του ζητούσαν να δώσει οδη γίες για καταβίολή στους πελάτες τους του χορηγήματος που δικαιούνται αναδρομικά από την ημερομηνία που υπέβαλαν αίτηση. Στην απαντητικήτου επιστολή, ημερο20 μηνίας 3.1.90 το Υπουργείο Δικαιοσύνης, ανάφερεότι το όλο θέμαθαεξετασθεί προσεχώς απόυπουργικήεπιτροπή καισεάλληεπιστολή τουημερομηνίας2.5.90ανάφερεότι το όλο θέμα "έχει επανεξετασθεί και αποφασίστηκε να εξακολουθήσει να τηρείται ηίδιατακτικήστην αντιμετώ25 πιση αιτήσεων συγγενών φονευθέντων κατά το πραξικό πημα,ηοποίαετηρείτο μέχρι σήμερα. Είναιαναφορικάμε την πιο πάνω επιστολή που καταχωρήθηκε η παρούσα προσφυγή. Ο ευπαίδευτος δικηγόρος των καθ'ων η αίτηση στη 30 γραπτήτουαγόρευση ισχυρίστηκε ότιηαπόφασητωνκαθ' ων η αίτηση που γνωστοποιήθηκε με την επιστολή 2.5.90 στερείται εκτελεστότητας γιατί δεν είναι ητελικήαπόφα σητου αρμοδίουοργάνου που είναι ηΕπιτροπή Χορηγη μάτων.Αρμόδιο όργανο για λήψητης εκτελεστήςαπόφα35 σης είναι η Επιτροπή Χορηγημάτων της οποίας η απόφασηδενέχειακόμαληφθεί. 3079 Η Χ Τσαγγάρης,Δ. Χριστοδούλουκ.ά.ν.Δημοκρατίας κ.ά.
(1991)Ο ευπαίδευτοςδικηγόρος των αιτητών στη γραπτή του απάντηση ισχυρίζεται ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είναι της Επιτροπής Χορηγημάτων και είναι ητελική της απόφαση για τη συγκεκριμένη περίπτωση. Το ότι η από φαση είναι γραμμένη σε επιστολόχαρτο του Υπουργείου 5 Δικαιοσύνης δεν σημαίνει τίποτε απολύτως.Πάντοτεέτσι εγίνετο. Προηγούμενα εγίνετο χρήση επιστολόχαρτων του Υπουργείου ΠροεδρίαςκαιαργότερατουΥπουργείου Δι καιοσύνης. Τέλος όλεςοι επιστολές υπογράφοντοαπότο ίδιοπρόσωποτονκ.Χαραλάμπους. 10 Πιστεύω ότι είναι ορθό,προτού επιληφθώ της ουσίας της υπόθεσης νααποφασίσωτοσημείο αυτό,διότι μπορεί να έχει ουσιαστική σχέσημε την έκβαση της υπόθεσης. Ο Δικαστής κ. Στυλιανίδης στην υπόθεση Αίγλη Τσιάλη και άλλοι ν. Δημοκρατίαςτης Κνπρον
(1991)4 Α.Α.Δ.2611, 15 ανάφερετα ακόλουθα αναφορικάμε το θέμα των εκτελε στών διοικητικών αποφάσεωνήπράξεων: 'Το Αρθρο 146τουΣυντάγματοςδίδειστους πολίτες το δικαίωμα προσφυγής εναντίον αποφάσεων,πράξε ων,ήπαραλείψεωνσεθέματαδημοσίου δικαίου. 20 Η Αναθεωρητική Δικαιοδοσία του Δικαστηρίου πε ριορίζεται στον έλεγχο της νομιμότητας εκτελεστών διοικητικών αποφάσεων,ήπράξεων.Ταχαρακτηριστι κάτηςεκτελεστής διοικητικήςπράξηςείναι:25 (α)Ναείναι προϊόν άσκησης εκτελεστικής ή διοικη τικήςλειτουργίας απόόργανο,αρχή ήπρόσωπο. (β) Το όργανο, αρχή, ή πρόσωπο να ενεργούν στη σφαίρατουδημοσίου καιόχιτου ιδιωτικούδικαίου. (γ)Παραγωγή νομικών αποτελεσμάτων μεάμεσηνο μικήισχύ. (Βλ. Κλεοπάτρα Παντελίδονκαι Άλλοι ν. Σνμβονλίον Υδατοπρομηθείας Λευκωσίας, Αναθεωρητική 3080 30 4ΑΛΛ. ΧριστοδούλουκΛ. ν.Δημοκρατίαςκ.ά. Χ'Τσαγγάρης,Δ. ΈφεσηΑρ.618, κ.α.,(Απόφαση δόθηκε στις 18Οκτω βρίου,1990,δεδημοσιεύτηκεακόμα).) Στηνπρόσφατη απόφασητης Ολομέλειας στην Αναθε ωρητική Έφεση Αρ. 827 -ΚυπριακήΔημοκρατίαν. Πα5 ντελήΧατζηπαντελή -πουδόθηκεστις 25 Απριλίου, 1989, καιδεδημοσιεύτηκε ακόμα, ειπώθηκεστις σελ.5-6:- 10 15 20 25 30 35 "Το Αρθρο 146τουΣυντάγματος οριοθετεί τηναπο κλειστική αυτή δικαιοδοσία. Αυτή περιορίζεται στον έλεγχοτηςνομιμότητας εκτελεστώνδιοικητικώνπράξεων, αποφάσεων ήπαραλείψεων. Ηπράξη, ή απόφαση πρέπει να είναι αποτέλεσμα άσκησης εκτελεστικής ή διοικητικής λειτουργίας απόόργανο,αρχήή πρόσωπο, ναπαράγεινομικάαποτελέσματα μεάμεσηνομική ισχύ καιναεπηρεάζει δικαίωμαήσυμφέρον, προστατευόμενο απόΝόμο,συγκεκριμένου προσώπουκατάτοχρόνο της έκδοσης της πράξης ή λήψης της απόφασης. (George S. Papaphilippou andTheRepublic (Council of Ministers), 1 R.S.C.C. 62· Stelios Laoudhia and The Republic (Minister of Interior 2 R.S.C.C. 119·Eleni Vrahimi & Another and The Republic (AttorneyGeneral),4R.S.C.C. 121,123.) Διοικητική πράξη ή απόφαση υπόκειται στη δικαιο δοσία του Δικαστηρίου τούτου κάτω απότο Αρθρο 146, μόνο εάνείναι εκτελεστή. Πρέπει ναείναι πράξη με την οποία ηβούληση του διοικητικού οργάνου γίνε ταιγνωστήγιαέναθέμα, πράξη πουσκοπόέχειτηνπα ραγωγή εννόμου αποτελέσματος έναντι του διοικούμε νου καισυνεπάγεται την άμεση εκτέλεσητης.Το κύριο στοιχείο της έννοιας της εκτελεστής πράξης είναι η άμεση παραγωγή εννόμου αποτελέσματος, πουσυνί σταταιστη δημιουργία,τροποποίηση ήκατάλυση νομι κής κατάστασης,δηλαδήδικαιωμάτων και υποχρεώσε ων διοικητικού χαρακτήρα του διοικούμενου.(Nicos Kolokassides andTheRepublic of Cyprus through the MinisterofFinance
(1965)3C.L.R.542,στησελ.551.)" Είμαι της γνώμης φτιηαπόφασητου Υπουργείου Δι3081 Χ*Τσαγγάρης,Δ. Χριστοδούλουκ.ά.ν.Δημοκρατίακ.ά.
(1991)καιοσύνης ημερομηνίας 2.5.90,η οποία προσβάλλεται με την παρούσα προσφυγή δεν είναι εκτελεστή διοικητική πράξηδιότι τοαρμόδιοόργανοπου θαέπρεπενα απαντή σει και ηαπόφασητου οποίου θα έπρεπε να προσβληθεί είναι ηΕπιτροπήΧορηγημάτων. Γι*αυτότολόγοσυμφω- 5 νώμετηνένστασητουδικηγόρουτωνκαθ*ωνηαίτηση. Για τους πιο πάνω λόγους δεν θα υπεισέλθω στην ουσίατηςυπόθεσης,ηοποίααπορρίπτεταιχωρίςέξοδα. Προσφυγήαπορρίπτεταιχωρίςέξοδα. 3082