(1991)11Οκτωβρίου, 1991 [ΠΙΚΗΣ,ΔΑπής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ MOBILOIL(CYPRUS)LIMITEDΚΑΙ ΑΛΛΟΙ, Αιτητές, ν. ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ, Καθ'ων ηαίτηση. (Συνεκδικαζόμενες Υποθέσεις Αρ. 109/89, 149/89,150/89,151/89,152/89,194/89, 195/89,196/89,197/89,198/89και 199/89). 4touif/nxd Δίχαιο — ΙεραρχικήΠροσφυγή —Απόφαση που υπόκει ται σε ιεραρχική προσφυγή χάνει την εκτελεστότητά της μετά την άσκηση τηςιεραρχικής προσφυγής—Η αρμοδιότητα της προϊστα μένης διοικητικής αρχής που ασκεί τον ιεραρχικό έλεγχο είναι επάλληλη με εκείνη τον πρωτοβάθμιου όργανον και έχειπρωτογε- 5 ντίχαρακτήρα — Η περίπτωση ρυμοτομικού διατάγματος όπον η απώλεια τηςεκτελεστότητάςτον μετά τηνάσκησηπροσφυγής προ βλέπεται στον ίδιο το νόμο,άρθρο 18
(1),Κεφ. 96,όπως τροπο ποιήθηκε από το Ν. 13/74 — Απαράδεκτη η προσφυγή βάσει τον άρθρον 146.1 τον Συντάγματος κατά τέτοιου διατάγματος — 10 Προσβλητική μόνο η απόφαση επί της ιεραρχικής προσφυγήςστην περίπτωση τον ρυμοτομικού διατάγματος, η απόφαση τον Υπουργού Εσωτερικών. Διοικητικό Δίκαιο — Ιεραρχικήπροσφυγή — Φύση και έκταση των εξουσιών του οργάνου που ασκεί τον ιεραρχικό έλεγχο, εδώ τον 15 Υπουργού Εσωτερικών — Αντινομική και εσφαλμένη ηενέργεια της προϊσταμένης αρχής να ζητήσει τις απόψεις τον ιεραρχικός ελεγχομένου υφιστάμενου οργάνου. Οδοί και Οικοδομές — — Ρυμοτομικό διάταγμα — θέτει περιορι σμούς που επηρεάζουν άμεσα και ευθέωςτο δικαίωμα χρήσης της 20 περιουσίας — Στοιχειοθετείται το συμφέρον που προβλέπει η πα ράγραφος 2 του άρθρον 146του Συντάγματος. 'Οδοί και Οικοδομές — Ρυμοτομικό διάταγμα — Κατά κανόνα δεν συνεπάγεται αποστέρηση αλλά περιορισμούς του δικαιώματος ιδιοκτησίας η επιβολή των οποίων δεν διέπεται από τις πρόνοιες 25 3270 4ΑΛΛ. MobilLtdΧΛ.v.Δημ.Σνμβ.Λ7κας κ,α. του άρθρον 23.4 τουΣυντάγματος που καθορίζει τη διαδικασία για τηναπαλλοτρίωση περιουσίας —Εξαίρεση σεπερίπτωση εκ μηδενισμούεπηρεαζόμενουκτήματος. ΔιοικητικόΔίκαιο—ΓενικέςΑρχές—Δικαίωμαακροάσεως—Προφορικήακρόαση—Μετηνεξαίρεση τηςπειθαρχικήςδιαδικασίας και τωνπεριπτώσεωνπουο νόμος ειδικά προβλέπει τηνπαροχή ευκαιρίας γιαπροφορικήακρόαση, ηαρχήπου είναι επιφορτισμέ νη με τηνάσκηση διοικητικής λειτουργίας δενενέχει υποχρέωση παροχής τέτοιας ευκαιρίας στον αιτητή — Η περίπτωση του 10 ΥπουργούΕσωτερικώνόπωςπροβλέπεται από τονπερί Οδώνκαι ΟικοδομώνΝόμο, άρθρο 18
(2), καιημηδιαπίστωσηοποιασδήπο τεσχετικήςανωμαλίαςστηνκρινόμενηπερίπτωση. 5 ΔιοικητικόΟργανο —Αρμοδιότητα—Πρέπει ναασκείται κυριαρχι κά απότηναρχήήτοόργανο στοοποίο απονέμεται απότο νόμο 15 —Οι επίμέρουςαπαιτήσεις όπωςπεριγράφηκαν και στιςParpas andOthers v.RepublicκαιΠαπαναγιώτου v. ΥπουργούΕμπορίου καιΒιομηχανίαςκαιΆλλον—Έλλειψη, καιστηνυπό κρίσηυπό θεση, ουσιαστικήςάσκησης τηςεξουσίαςαπό τοόργανο στοοποίο εναποτέθηκε — Η απλή σημείωση "Σνμχρωνώ" τον Υπουργού 20 Εσωτερικών δεν τεκμηριώνει μελέτη του θέματος από τονίδιο ώστεναπαρέχεται ευχέρεια υποστήλωσης τηςαιτιολογίας, αλλά καιτηςίδιαςτηςάσκησηςαρμοδιότητας,μεαναφοράστοδιοικητι κόφάκελο. 25 30 35 40 45 Οιπροσφυγέςαμφισβήτησαντηνεγκυρότητατων διαταγμάτων ρυμοτομίας, που εκδόθηκαν απότοΔήμοΛάρνακας και τοΣυμ βούλιοΒελτιώσεωςΛειβαδιών,γιατηδιαπλάτυνσηκαιευθυγράμ μισητουδρόμουΛάρνακας -Δεκέλειαςκαθώςκαι την απόφαση τουΥπουργούΕσωτερικώνμετηνοποίααπορρίφθηκανοιιεραρ χικέςπροσφυγέςκατάτωνδιαταγμάτωναυτών. Τ° Δικαστήριοασχολήθηκετόσομεζητήματα παραδεκτού όσο και μετουςπροβληθέντεςαπό τουςαιτητές λόγουςακυρώσεως, ο πιο εμφαντικός αλλά καικρίσιμος από τους οποίους αφορούσε τοντρόποενέργειαςτουκαθ'ουηαίτησηΥπουργούΕσωτερικών. Το Ανώτατο Δικαστήριο, ακυρώνοντας την επίδικηαπόφαση τ°ν μόνουκαθ* ουηαίτησηστηναπόφ.198/89καικαθ'ουηαίτηση υπ'αριθμόν2στιςυπόλοιπεςπροσφυγές,αποφάσισεότι: 1. Αποτελείαρχή τουδικαίουότι απόφασηη οποίαυπόκειται σε αναθεώρηση απόανώτερη διοικητική αρχή μέσω ιεραρχικής προσφυγήςχάνειτηνεκτελεστότητάτηςμετάτηνάσκηση προσφυγης- Η πράξη παύειναείναιεκτελεστήδιότι μετάτηνάσκηση της ιεραρχικής προσφυγής χάνει τοντελεσίδικο χαρακτήρατης που αποτελεί ένα απότασυστατικά στοιχεία τηςεκτελεστήςδιοικητι κήςπράξης. Η αρμοδιότητατηςπροϊσταμένηςδιοικητικήςαρχής δενέχειδευτεροβάθμιο αλλάπρωτογενή χαρακτήρα. Είναι επάλληλημεεκείνητου πρωτοβάθμιουοργάνου καισκοπείστηδιαπί- 3271 Mobil Ltd ΜΛ.v.Δημ.Σνμ$.ΑΛας«Λ.
(1991)στωση των προϋποθέσεων και του επιθυμητού της έκδοσης της πράξης η οποία αμφισβητείται. Η απώλεια της εκτελεστότητας του ρυμοτομικού διατάγματος μετά την άσκηση ιεραρχικής προ σφυγής προβλέπεται στην προκειμένη περίπτωση στον ίδιο το νόμο. (Βλ. Άρθρο 18
(1)τουπερί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών -* Νόμου,Κεφ.96,όπωςτροποποιήθηκεαπότο Ν.1V74). Ως αποτέλεσμα,οι προσφυγές στο βαθμόκαι έκτασηπου στρέ φονται εναντίον των ρυμοτομικών διαταγμάτωντου Δήμου Λάρ νακας και του Συμβουλίου Βελτιώσεως Λειβαδιών στερούνται αντικειμένου υποκείμενου σε αναθεώρησηβάσει τουάρθρου 146.1 του Συντάγματος. Το επίδικοθέμα περιορίζεται στην εγκυρότητα της απόφασης του Υπουργού Εσωτερικών μετην οποίαεπικυρώ θηκανταδιατάγματατωντοπικώναρχώνκαιτέθηκανσε ισχύ. ι υ 2. Οι εξουσίεςτουΥπουργού Εσωτερικών γιατηναναθεώρηση ρυμοτομικών διαταγμάτων που εκδίδονται από τις αρμόδιες 15 αρχές δενπροσδιορίζονται εξαντλητικά. Ηκρίσητηςαναγκαιότη τας του μέτρου επαφίεται στην διακριτική ευχέρεια του Υπουρ γού. Κατ* αναλογία προς τις αρχές που διακηρύσσονται στην Tsoulaftasv. Republic, οι εξουσίες του Υπουργού, όπως και κάθε 20 άλλου οργάνου επιφορτισμένου με την αναθεώρησηαπόφασηςιε ραρχικά υφιστάμενου διοικητικού οργάνου, δεν περιορίζονται στην επικύρωση ήακύρωσητης πρωτοβάθμιαςαπόφασης. Ηεξου σία του Υπουργού είναι πρωτογενής, έχει όμως ως αφετηρίατου απόφασητηςτοπικήςαρχής,ταδικαιολογητικάπουτηνυποστηρί- 25 ζουν κω την έρευνα ηοποίαοδήγησε στην έκδοση της. Παρέχεται ευχέρεια στον Υπουργό (Άρθρο 18
(2))Κεφ.96 να προβεί στη διε ρεύνηση οποιουδήποτε θέματοςκρίνει αναγκαίοκαι για το σκοπό αυτό του παρέχεταιεξουσία νααναθέσει τηδιεξαγωγή έρευνας σε λειτουργό ή επιτροπήαπαρτιζόμενηαπόλειτουργούς του Υπουρ- 30 γείου. Στο πλαίσιο αυτής της εξουσίας ο Υπουργός ανάθεσε τη διε ρεύνηση τωναναφυομένωνθεμάτωνσεσχέσημετηναναγκαιότητα της ρυμοτομίας σε λειτουργούς του Υπουργείου και συγχρόνως αναζήτησε τις απόψεις τουΤμήματος Πολεοδομίας και Οΐκήσεως 35 που συνιστά τμήμα του Υπουργείου του. Επίσης ζήτησε τις από ψεις των τοπικών αρχώνπου είχαν εκδόσει ταδιατάγματα. Ητε λευταία ενέργεια ήταναντινομικήπρος το έργο του Υπουργού, το οποίο περιλάμβανεκαιτονέλεγχοτηςδιαδικασίαςπουακολούθη σε ηυφιστάμενηαρχήκαθώςκαιτο άρτιο των λόγων πουοδήγη- 4 0 σαν στην έκδοσητου διατάγματος. Οι απόψειςόμως πουεξέφρα σαν σ* απάντηση οι τοπικές αρχές συνιστούσαν επανάληψη των θέσεων τους. Συνεπώςηεκτροπήδεν είχεοποιαδήποτεεπενέργεια και δβν εισήγαγε οποιοδήποτε απαράδεκτοστοιχείο στην άσκηση τωναρμοδιοτήτωντου Υπουργού. 45
- Το ρυμοτομικό διάταγμα θέτει περιορισμούς οι οποίονεπη3272 4 ΑΛΛ 5 10 15 20 25 30 35 Mobil Ltd ΧΛ. V.Δημ.Σνμβ.Λ7καςκ.α. ρεάζουνάμεσακαιευθέωςτο δικαίωμα χρήσηςτηςπεριουσίαςκαι συνεπώς στοιχειοθετείται τοσυμφέρον πουπροβλέπει ηπαράγρα φος 2 του παραγράφου 1του ιδίου άρθρου. Ρυμοτομικά διατάγ ματα κατά κανόνα δε συνεπάγονται αποστέρηση αλλά περιορισμούς του δικαιώματος ιδιοκτησίας η επιβολή των οποίων δε διέπεται απότις πρόνοιες του άρθρου 23.4 του Συντάγματος,που καθορίζει την διαδικασία για την απαλλοτρίωση περιουσίας. Εξαίρεση μπορεί νααποτελέσουν περιπτώσειςόπουδιάταγμαρυ μοτομίας επιφέρει τον εκμηδενισμό επηρεαζόμενουκτήματος,που δεσυμβαίνει στις κρινόμενες υποθέσεις.
- Μετηνεξαίρεσηπειθαρχικήςδιαδικασίαςκαιτωνπεριπτώ σεων που ο νόμος ειδικά προβλέπει την παροχή ευκαιρίας για προφορική ακρόαση, η αρχή η οποία είναι επιφορτισμένη με την άσκησηδιοικητικήςλειτουργίας δενενέχειυποχρέωση παροχήςτέτοιαςευκαιρίαςστον αιτητή.Ο νόμος (άρθρο18
(2))Κεφ.96 παρέ χει το δικαίωμαστον Υπουργό να ακούσει τους ενδιαφερόμενους εάν το κρίνει αναγκαίο ήσκόπιμο. Δεν έχει όμως υποχρέωση να το πράξει. Το έργοτηςδιοικητικήςαρχήςείναι εξεταστικό ήδεεκ πλήρωση τουσυναρτάταιμετηνεπάρκειατηςέρευναςηοποίαδιενεργείται και την αιτιολογία που υποστηρίζει την απόφασηπου λαμβάνεται.Δε διαπιστώνεταιοποιαδήποτε εκτροπή στην άσκηση του διοικητικού έργου λόγω μηπαροχήςευκαιρίαςστους αιτητές να ακουστούν προφορικά ή δεύτερης ευκαιρίας να εκθέσουν τις ενστάσεις τους. Ούτε διαπιστώνεται οποιαδήποτε παρέκκλιση από το καθεστώς ισονομίας το οποίο κατοχυρώνει το άρθρο 28 τουΣυντάγματος 5. Η διοικητική αρμοδιότητα πρέπει να ασκείται κυριαρχικά από την αρχήήόργανο στο οποίο εναποτίθεταιαπό το νόμο,στην προκείμενηπερίπτωση,από τον Υπουργό των Εσωτερικών. Απλή έγκριση των συστάσεων υφισταμένου οργάνου χωρίς η ίδια η αρ μόδια αρχή να αντιμετωπίσει την επίλυση του θέματος απολήγει σε απεμπόληση και όχι άσκηση κυριαρχικής εξουσίας. Το κενό εξάλλου στην αιτιολογία δεν πληρώνεται με την επεξήγηση του υποτιθέμενου βάθρουτηςαπόφασης από κατώτεροδιοικητικόόργανο. Απόφαση Υπουργού Εσωτερικώνακυ ρώνεταιχωρίς διαταγή για έξοδα. Αναφερόμενες υποθέσεις: 40 Αουκά ν. Δημοκρατίας, (Προσφυγές Αρ. 171/88, 185/88, 200/88 Άμερ- 9/3/90)· Αντωνίου και Αλλος ν. Δημοκρατίας (Προσφυγές Αρ. 102/89 και 187/89ημερ. 5/1090)Δημητρίου ν.Δημοκρατίας
(1991)4ΑΛΛ. 3029· 3273 MobilLtdΧΛ.v.Δημ. Σνμβ.Λ/καςΧΛ.
(1991)Tsouloftasv.Republic
(1983)3C.LM. 426SofromouandOthersv. MunicipalityofNicosiaandOthers
(1976)3 C.LR. 124Ααμπή καιάλλεςv. ΔήμουΑακατάμιας (Προσφυγή 1071/87ημερ. 3(yil/89)· 5 Kontemeniotisv. C.B.C.
(1982)3C.LR. 1027· Βασιλείουν.Δημοκρατίας(AM. 60Sημερ.24.4.90)· ΠαντελούρηκαιΑλλοιν. ΥπουργικούΣυμβουλίου
(1991)3 Α.ΑΛ. 78· 10 ParpasandOthersv.Republic
(1986)3C.LR.508Παπαναγιώτου v. Υπουργού Εμπορίου και Βιομηχανίας και Άλλου (ΠροσφυγήΑρ.882/88ημερ.21.2.90). Προσφυγές. Προσφυγές εναντίον της εγκυρότητας των διαταγμά των ρυμοτομίας που εκδόθηκαν από το Δήμο Λάρνακας 15 και το Συμβούλιο Βελτιώσεως Λειβαδιών για τηδιαπλά τυνση και ευθυγράμμιση του δρόμου Λάρνακας -Δεκέ λειας. Α. ΔνκηγοροΊιουλος, για τους αιτητές στην υπόθεση 109/
- 2 0 77.Πολυβίου, για τους αιτητές στις υποθέσεις 149/89, 152/
- Α. Ανδρέου, για τους αιτητές στις υποθέσεις 194/89, 199/
- Γ. ΝυωλαΤδης,γιατουςκαθ*ωνηαίτηση αρ.
- 25 Π.Κληρίδης, Ανώτερος Δικηγόρος της Δημοκρατίας, γιατουςκαθ*ωνηαίτησηΑρ.
- Cur. adv. vult. 3274 4 AAA. MobilLtdκ.α.v.Δημ. Συμβ.Λ7καςκ.α. ΠΙΚΗΣ,Δ. ανάγνωσε τηνακόλουθηαπόφαση.Οιπρο σφυγέςστρέφονται εναντίον τηςεγκυρότητας,τωνδιαταγ μάτων ρυμοτομίας πουεκδόθηκαν απότοΔήμο Λάρνα κας και το Συμβούλιο Βελτιώσεως Λειβαδιών, για τη 5 διαπλάτυνση και ευθυγράμμιση του δρόμου ΛάρνακαςΔεκέλειας πουδημοσιεύτηκαν στις 9/10/87 (Γνωστοποιή σεις 3067 και 3068) και της απόφασης του Υπουργού Εσωτερικών της 24/12/88 μετηνοποία απορρίφθηκαν ιε ραρχικέςπροσφυγές πουασκήθηκανεναντίον της έκδοσης 10 τωνδιαταγμάτων. Αποτελείαρχή τουδικαίουότιαπόφαση ηοποίαυπό κειταισεαναθεώρησηαπόανώτερηδιοικητικήαρχή μέσω ιεραρχικής προσφυγής χάνει τηνεκτελεστότητά τηςμετά την άσκηση προσφυγής*. Ηπράξηπαύει ναείναι εκτελε15 στή διότι μετά την άσκηση της ιεραρχικής προσφυγής χάνει τοτελεσίδικοχαρακτήρατηςπουαποτελεί ένααπό τασυστατικάστοιχεία τηςεκτελεστήςδιοικητικήςπράξης. Η αρμοδιότητα τηςπροϊσταμένης διοικητικής αρχήςδεν έχει δευτεροβάθμιο αλλά πρωτογενή χαρακτήρα. Είναι 20 επάλληλημεεκείνητου πρωτοβάθμιου οργάνου και σκο πεί στη διαπίστωση τωνπροϋποθέσεων καιτουεπιθυμη τού της έκδοσης της πράξης η οποία αμφισβητείται. Η απώλεια τηςεκτελεστότητας τουρυμοτομικούδιατάγμα τος μετάτηνάσκηση ιεραρχικής προσφυγής προβλέπεται 25 στην προκείμενη περίπτωση στον ίδιο το νόμο. (Βλ. Άρθρο 18
(1)τουπερί Ρυθμίσεως Οδών καιΟικοδομών * (Βλ.Πορίσματα Νομολογίας τουΣυμβουλίου της Επικρατείας 1929-1959, σελ. 241-242. Αουκά ν.Δημοκρατίας, Συνεκδικαζόμενες Υποθέσειςαρ. 171/88, 185/88,200/88, ηαπόφασηδόθηκεστις9.3.90 Αντωνίουκ,α. ν.Δημοκρατίας, Υποθέσειςαρ.102/89και 187/89, η απόφασηδόθηκεστις5.10.90 Δημητρίουν. Δημοκρατίας
(1991)4AAA. 3029. 3275 Πιχής, Δ. MobilLtd χ.0.ν.Δημ. Συμβ.ΛΛκαςκ.α.
(1991)Νόμου,Κεφ.96,όπωςτροποποιήθηκεαπότοΝ. 13/74). Ως αποτέλεσμα, οι προσφυγές στοβαθμόκαιέκταση που στρέφονται εναντίον των ρυμοτομικώνδιαταγμάτων του Δήμου Λάρνακας καιτου Συμβουλίου Βελτιώσεως Λειβαδιών στερούνται αντικειμένου υποκείμενου σεαναθεώρηση βάσει τουάρθρου 146.1τουΣυντάγματος. Το επίδικοθέμαπεριορίζεταιστην εγκυρότητατηςαπόφασης του Υπουργού Εσωτερικών μετηνοποίαεπικυρώθηκαν ταδιατάγματατωντοπικώναρχώνκαιτέθηκανσεισχύ. 5 Οι εξουσίεςτουΥπουργού Εσωτερικών γιατηναναθε- ^ ώρησηρυμοτομικών διαταγμάτωνπουεκδίδονταιαπότις αρμόδιες αρχές δεν προσδιορίζονται εξαντλητικά. Η κρίση τηςαναγκαιότηταςτουμέτρου επαφίεται στη δια κριτική ευχέρεια του Υπουργού. Κατ'αναλογία προς τις αρχές που διακηρύσσονται στην Tsouloftas v.Republic*,^ οι εξουσίεςτου Υπουργού, όπωςκαικάθεάλλουοργάνου επιφορτισμένου μετην αναθεώρησηαπόφασηςιεραρχικά υφιστάμενου διοικητικού οργάνου, δεν περιορίζονται στην επικύρωση ήακύρωσητηςπρωτοβάθμιας απόφασης. Ουσιαστικάμετατίθεταισε δεύτεροστάδιο,μέσοεπανεξέ- 20 τάσης, η άσκηση της αρμοδιότητας που παρέχεταιστο πρωτοβάθμιο όργανο. Η εξουσία του Υπουργού είναι πρωτογενής, έχειόμως ως αφετηρίατουαπόφασητηςτο πικής αρχής, τα δικαιολογητικά πουτην υποστηρίζουν καιτηνέρευναηοποίαοδήγησεστηνέκδοσητης.Παρέχε- 25 ται ευχέρεια στον Υπουργό (Άρθρο 18
(2))ναπροβεί στη διερεύνηση οποιουδήποτε θέματος κρίνει αναγκαίο και για το σκοπό αυτότουπαρέχεταιεξουσία νααναθέσει τη διεξαγωγήέρευνας σελειτουργό ή επιτροπήαπαρτιζόμενη απόλειτουργούς τουΥπουργείου. 30 Στο πλαίσιο αυτήςτης εξουσίας οΥπουργός ανάθεσε τηδιερεύνισηαων αναφυομένωνθεμάτωνσε σχέσημετην αναγκαιότητατηςρυμοτομίαςσελειτουργούς του Υπουρ6
(1983)3CUi. 426. 3276 4 AAA. Mobil Ltd ΧΛ. v. Δημ. Σνμβ.Α7χαςx-α. Πιχής,Δ. γείου και συγχρόνως αναζήτησε τις απόψεις τουΤμήμα τος Πολεοδομίας και Οικήσεως που συνιστά τμήμα του Υπουργείου του.Επίσηςζήτησετις απόψειςτωντοπικών αρχών που είχαν εκδόσει τα διατάγματα. Η τελευταία 5 ενέργεια ήταναντινομικήπροςτοέργο τουΥπουργού, το οποίο περιλάμβανε και τον έλεγχο της διαδικασίαςπου ακολούθησε η υφιστάμενη αρχήκαθώςκαι το άρτιοτων λόγων που οδήγησαν στην έκδοση του διατάγματος.Οι απόψεις όμως που εξέφρασαν σ' απάντηση οι τοπικές 10 αρχέςσυνιστούσαν επανάληψητωνθέσεωντους. Συνεπώς η εκτροπήδεν είχε οποιαδήποτεεπενέργεια και δεν εισή γαγεοποιοδήποτε απαράδεκτοστοιχείο στην άσκησητων αρμοδιοτήτωντου Υπουργού. Μετάαπόενδελεχήέρευνα των δεδομένων τηςπεριο15 χήςκαιμελέτη τωνπροεκτάσεωντουέργουη Πολεοδομία κατέληξε, για τους λόγους που εξηγούνται στην έκθεση της, ότι η διαπλάτυνση και ευθυγράμμιση του δρόμου Λάρνακας-Δεκέλειας θα αποβεί σε όφελος του δημοσίου ωςαποτέλεσματηςβελτίωσης του οδικούδικτύουτης πε20 ριοχής. Επιπλέον διαπιστώνεται ότι η αποζημίωση των επηρεαζόμενων ιδιοκτητών δε θαδημιουργήσει ιδιαίτερα προβλήματα. Ανάλογες υπήρξαν και οι εκτιμήσεις των ερευνητών του Υπουργείου για την ωφελιμότητα του έργου υπότο φωςτων οποίων συνέστησαν τηναπόρριψη 25 των ιεραρχικών προσφυγών και την έκδοση των διαταγ μάτων.Τησυμφωνίατουπροςτηναπόρριψητωνιεραρχι κών προσφυγών εξέφρασε και ο Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου, υποβάλλοντας τα πορίσματα της έρευνας στον Υπουργό προς εξέταση.Τέσσερις μέρες αργότερα,ο 30 Υπουργός κατέληξεστο ίδιοσυμπέρασμαυποδηλώνοντας τη συμφωνία του με τις εκτιμήσεις των λειτουργών του Υπουργείου τουμονολεκτικά μετηλέξη "Συμφωνώ". Οιλόγοιγιατους οποίουςσυμφώνησε δενεξηγούνται. Αυτοί(οιλόγοι)μπορεί μόνοναυποτεθούναπότιςεξηγή35 σεις που περιέχονται στην επιστολή που στάληκε εκ μέ ρους του από τον αρμόδιο λειτουργό του Υπουργείου στουςαιτητέςστις5/1/89: 3277 Πωςς,Δ. Mobil Ltd ΜΛ.ν.Δημ. Σνμβ.Λ7καςtut.
(1991)(α) η βελτίωσητου παραλιακούδρόμου ΛάρνακαςΔεκέλειας από το σημερινό ανεπαρκές της πλάτος σε πλάτος 152*-0" είναιαναγκαίαώστεναεπιτευχθεί: (ι)ηβελτίωσητων γεωμετρικών χαρακτηριστικών του πιό πάνω δρόμου και η δημιουργία ασφαλούς 5 οδικούδικτύουγιαοχήματακαιπεζούς, (ιι)ηικανοποιητικήορατότηταστις συμβολέςτου μεπαρόδους,και (ιιι) ηυιοθέτηση ορθής οικοδομικής γραμμήςκαι ηβελτίωσητουπεριβάλλοντος τηςπεριοχής,και 1° (β) με τη σταδιακή υλοποίηση της εν λόγω ρυμοτο μίας θαπροκύψουν ευεργετικές επιπτώσεις σταπαρό διακτήματα." Οι ενστάσεις των αιτητώνστην έκδοσητων ρυμοτομι κών διαταγμάτων είχαν ως κύριο λόγο τον περιορισμό 15 που προοιωνίζουν αναφορικάμε την αξιοποίηση τηςπε ριουσίας τους και τις δυσχέρειες που θααντιμετωπίσουν στο μέλλον ως αποτέλεσμα της μετακίνησης των εγκατα στάσεων και γραφείων τους. Η δαπάνη εξάλλου, όπως διατείνονται,για την υλοποίηση του έργου θααποδειχθεί 20 δυσανάλογηπροςτοόφελος τοοποίοθαπροκύψει,πτυχή του μέτρου που δεδιερευνήθηκε στην επιβαλλόμενη έκτα ση. Συγκεφαλαιώνοντας τις θέσειςτους,οι ιδιοκτήτεςαμ φισβήτησαν την ωφελιμότητα του έργου με επίμετρο το 25 δημόσιο συμφέρον και την εγκυρότητα τωνδιαταγμάτων των τοπικών αρχών με έρεισμα τις διατάξειςτουάρθρου 23.4 του Συντάγματος που απαγορεύει την αποστέρηση περιουσίας χωρίς την τήρηση των εχεγγύων που προβλέ πει. 30 Ο Δήμος Λάρνακας αμφισβητεί ότι οι αιτητές κατέ χουντοαπαιτούμενοσυμφέρον ναπροαβάλουντηνεπίδι κη απόφασηγια το λόγο ότι το διάταγμαδεν επηρεάζει 3278 4 AAA MobilLtd κ.α.v.Δημ. Σνμβ.Λ7καςκ.α. Πικής,Δ. άμεσατασυμφέροντατους,καιεπίσηςδιότιθααποζημιω θούν οποτεδήποτε υποστούν ζημιάαπότην εκτέλεσητου έργου. Ηένστασηδεν ευσταθεί. Το ρυμοτομικόδιάταγμα θέτειπεριορισμούς οι οποίοι επηρεάζουνάμεσακαιευθέ5 ωςτοδικαίωμαχρήσηςτηςπεριουσίαςκαισυνεπώςστοι χειοθετείται τοσυμφέρον πουπροβλέπει η παράγραφος2 τουάρθρου 146γιατηδικαστική αναθεώρηση τηςαπόφα σης βάσει της παραγράφου 1 του ιδίουάρθρου. Ανεδαφι κέςκρίνονταιεπίσης οιθέσειςτωναιτητώνσχετικά μετις 10 επιπτώσεις τουδιατάγματος.Όπωςέχεινομολογηθεί, ρυ μοτομικά διατάγματακατάκανόναδεσυνεπάγονταιαπο στέρησηαλλάπεριορισμούς τουδικαιώματοςιδιοκτησίας η επιβολή των οποίων δε διέπεται απότις πρόνοιες του άρθρου23.4 πουκαθορίζει την διαδικασίαγια την απαλ15 λοτρίωσηπεριουσίας*. Εξαίρεση μπορεί να αποτελέσουν περιπτώσεις όπου διάταγμα ρυμοτομίας επιφέρει τον εκ μηδενισμό επηρεαζόμενου κτήματος, που δε συμβαίνει στιςκρινόμενεςυποθέσεις. Άλλος λόγος ο οποίος έχειπροβληθεί απότους αιτη20 τές για την ακύρωση της επίδικης απόφασης συναρτάται μετηνπαράλειψητουΥπουργούνατουςπαράσχειτην ευ καιρία ναακουστούν,ηοποία μεγεθύνεται μετά την πα ροχήδεύτερης ευκαιρίαςστιςαρμόδιεςαρχέςναεκθέσουν τις απόψεις τους. Η επιζήτηση των απόψεων των αρμο25 δίων αρχώνσυνιστούσε,όπως έχουμενωρίτερα επισημά νει,σφάλματοοποίοόμωςδενείχεοποιεσδήποτε επιπτώ σειςστηληφθείσααπόφαση.Με τηνεξαίρεσηπειθαρχικής διαδικασίας και των περιπτώσεων που ο νόμος ειδικά προβλέπει τηνπαροχήευκαιρίαςγιαπροφορική ακρόαση, 30 ηαρχήη οποίαείναιεπιφορτισμένη μετηνάσκησηδιοικη τικής λειτουργίας δεν ενέχει υποχρέωση παροχήςτέτοιας ευκαιρίας στον αιτητή*. Ο νόμος (άρθρο 18
(2))παρέχει * (Βλ. Softoniou andOthers v. Municipality of Nicosia and Others (Ι976)3 0υ(.ΐ24,και Ααμπήκαιάλλεςν. ΔήμουΛακατάμιας, Υπόθεσηαρ.1071/87, ηαπό φασηδόθηκεστις30.11.89 3279 Πιχης,Δ. MobilLtd%α. v.Δημ. Σνμβ.ΛΛχαςκ.α.
(1991)τοδικαίωμαστον Υπουργό ναακούσειτουςενδιαφερόμε νους εάντο κρίνει αναγκαίοή σκόπιμο. Δεν έχει όμως υποχρέωση νατοπράξει.Τοέργο τηςδιοικητικήςαρχής είναι εξεταστικό ήδεεκπλήρωση τουσυναρτάται με την επάρκειατης έρευνας η οποίαδιενεργείται καιτην αίτιο- 5 λογία που υποστηρίζει τηναπόφασηπου λαμβάνεται. Δε διαπιστώνεται οποιαδήποτε εκτροπή στην άσκηση του διοικητικού έργου λόγω μηπαροχήςευκαιρίαςστουςαιτητές ναακουστούν προφορικάήδεύτερης ευκαιρίας να εκθέσουν τις ενστάσεις τους. Ούτε διαπιστώνεται οποία-10 δήποτεπαρέκκλιση απότοκαθεστώς ισονομίας τοοποίο κατοχυρώνειτοάρθρο28του Συντάγματος. Ο ουσιωδέστερος λόγος, και εν πάση περιπτώσει ο λόγοςστον οποίοδόθηκεμεγαλύτερηέμφαση απότουςαιτητέςγιατην ακύρωσητηςαπόφασηςτουΥπουργού, σχε- 15 τίζεταιμετις συνθήκεςκαιτρόπολήψηςτηςεπίδικης από φασης σεσυσχετισμόμετιςαρχές που υιοθετούνται στις αποφάσεις Parpas andOthers v.Republic** και Παπαναyubxov v. Υπουργού Εμπορίου και Βιομηχανίαςκαι ι ο 'Αλλου***.. Η αρχήηοποία προκύπτει απότιςαποφάσεις Parpas καιΠαπαναγιώτουμπορείναδιατυπωθείωςεξής:Η διοι κητική αρμοδιότητα πρέπει ναασκείται κυριαρχικά από την αρχήήόργανο στοοποίο εναποτίθεταιαπότονόμο, στην προκείμενη περίπτωση,απότονΥπουργό των Εσω-25 τερικών. Απλή έγκριση τωνσυστάσεων υφισταμένου ορ γάνουχωρίς ηίδιαη αρμόδιααρχήνααντιμετωπίσει την επίλυση του θέματος απολήγει σε απεμπόληση καιόχι άσκησηκυριαρχικής εξουσίας.Τοκενό εξάλλου στηναι*(Βλ.Kontememotisv.C.B.C.
(1982)3C.LJi. 1027, Βασιλείουν.Δη μοκρατίας,Α.Ε.605, ηαπόφασηδόθηκεστις24.4.90 Παντελούρη και Άλλοι ν. Υπουργικού Συμβουλίου
(1991)3 AAA. 78). **
(1986)3C.Ui.,508. *** Υπόθεσηαρ.882/88, ηαπόφασηδόθηκεστις21.2.90 3280 4 AAA. Mobil Ltd ΧΛ. V.Δημ. Συμβ. Λ7καςχ.α. Πικής, Δ. τιολογία δεν πληρώνεται,όπωςεπισημαίνεται απότο Δι καστήΝικήταστην /Ιαπανανιώτου,μετην επεξήγηση του υποτιθέμενου βάθρουτης απόφασηςαπόκατώτερο διοι κητικόόργανο.Γι'αυτότολόγοη επιστολή,5/1/89, αφήνει 5 αγεφύρωτοτοχάσμαστηνλήψητηςαπόφασης. Ησυμφωνία του Υπουργού πουεκδηλώνεται μονολε κτικάκάτωαπότην εισήγησηπουπροηγείταικαι βεβαιώ νεται μετησυμφωνίατου Γενικού Διευθυντή του Υπουρ γείου, δεν επιμαρτυροί οτιδήποτε άλλο από την επισ10 φράγιση της απόφασης υφιστάμενου οργάνου, γεγονός που συνταυτίζει την προκείμενη περίπτωση,σύμφωνα με τους δικηγόρους των αιτητών, με τον λόγο (ratio) των αποφάσεων ParpasκαιΤΙαπανανιώτον.Αντίθετα, ο δικη γόρος του καθ' ουηαίτησηεισηγήθηκε ότι ηενώπιον μας 15 υπόθεσηδιακρίνεταιαπότιςδύοπροηγούμενες μεαναφο ρά στα γεγονότα της. Στην Παπαναγιώτου ο Υπουργός περιορίστηκε στημονογράφησητωνσυστάσεων υφιστάμε νου οργάνου ενώ στην προκείμενη περίπτωση πρόσθεσε καιτη λέξη"Συμφωνώ".Η διάκρισηδενεδράζεταισεστα20 θερήβάση. Ημονογράφησηστην Παπαναγιώτου σκοπού σεναυποδηλώσει τησυμφωνία του Υπουργού μετις συ στάσεις. Ηλέξη"συμφωνώ" εξυπακουόταν.Ότι ελλείπει και στις δύοπεριπτώσεις είναι ηουσιαστική άσκηση της εξουσίας απότο όργανοστο οποίο εναποτέθηκε.Το κενό 25 δενπεριορίζεταιστην αιτιολογία, οπότανθαμπορούσενα πληρωθεί με αναφορά στα πολλά στοιχεία που περιέχο νται στο φάκελοκαισυνηγορούσαν υπέρτης έκδοσης του διατάγματος. Αλλά επεκτείνεται και σ' αυτή τούτη την άσκησητης εξουσίας,κενό πουδεν μπορεί ναγεφυρωθεί 30 μεαναφοράστο διοικητικό φάκελογιατί δεν τεκμηριώνε ταιότι εξετάστηκε. Οι προσφυγές στο βαθμόκαι έκταση που στρέφονται εναντίον του Δήμου Λάρνακας καιτου ΣυμβουλίουΒελ τιώσεως Λειβαδιών απορρίπτονται,ενώ στο βαθμό που 35 στρέφονται εναντίον της απόφασης του Υπουργού των Εσωτερικών γίνονται δεκτές. Η επίδικη απόφαση του Υπουργού των Εσωτερικών της24/12/88 ακυρώνεταιστην ολότητατης.Δενεκδίδεταιδιαταγήγιαταέξοδα. ΑπόφασηΥπουργού Εσωτερικώνημερ. 24.12.88ακυρώνεταιχωρίςέξοδα. 3281