(1991)15 Οκτωβρίου, 1991 [ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ,ΔΛπής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΒΑΘΟΥΛΛΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΣ KAVHΩΣΚΗΔΕΜΟΝΑΣ ΤΩΝΑΝΗΛΙΚΩΝΠΑΙΔΙΩΝΤΗΣΚΩΣΤΑΚΑΙ ΝΙΚΟ ΛΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ, Αιτήτρια, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ,ΜΕΣΩΤΟΥ ΕΦΟΡΟΥ ΦΟΡΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ, Καθ'ων η Αίτηση. (ΥπόθεσηΑρ. 580/90). Φορολογία Εισοδήματος —Σύνταξη χηρείας —Αποτελεί φορολογη τέο εισόδημα — Η αύξηση της λόγω ανήλικων εξαρτωμένων δεν την μετατρέπει σε επίδομα ορφάνιας — Μετά τηνέκδοσητον περί Φορολογίας τον Εισοδήματος (Τροποποιητικού )Νόμου τον 1990 (Ν.77/90) σνντάξας χηρείας απαλλάσσονται τον φόρον — Ηαπό- 5 φάση τον Εφόρον ήτανορθή γιατί αφορούσε ταέτη 1985 -1988— Διακριτική ευχέρεια τον Εφόρον για παραχωρήσειςλόγω σκληρό τηταςΤο κύριο θέμα τηςπαρούσαςπροσφυγήςήταν χατάπόσο ορθά ήόχι ο Έφοροςπρόσθεσε στονυπολογισμό τουφορολογητέου ει- 10 σοδήματοςτηςαιτητριαςγιαταέτη1985-1988ταποσάτηςσύντα ξης χηρείας που κάθε χρόνο πληρώνονταν στηναιτήτρια από το ΤαμείοΚοινωνικών Ασφαλίσεων. Ο δικηγόρος τηςαιτήτριαςισχυρίστηκε πως ησύνταξη τηςδεν ενέπιπτεστονορισμό "κερδαινόμενοεισόδημα"αλλάπεριείχεεπί- 15 δομα ορφανίας που καταβαλλότανγιατιςανάγκεςτωνανήλικων παιδιώντης. Οδικηγόρος τουΕφόρουεισηγήθηκε πωςησύνταξηαπότοΤα μείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων είναιπηγή φορολογήσιμου εισοδή ματος,σύμφωνα με το άρθρο 5
(1)(ε) των περί Φορολογίας του 2 0 Εισοδήματος Νόμων του 1961 έως 1988, και συνιστάκεοδαινόμενο εισόδημασύμφωναμετονορισμό πουδίδεταιστοΑρθρο2 του Νόμουγιατίχορηγείταιγια "παρωχημένοςμισθωτόςυπηρεσίας". Το Ανώτατο Δικαστήριο,απορρίπτονταςτηνπροσφυγή,απο φάσισεότι: · 3308 25 • 4Α.Α.Δ. 5 Παπαδόπουλονν.Δημοκρατίας
(1)Η σύνταξηχηρείαςπροβλέπεταικαιδιέπεται απότοΆρθρο 39 των περί Κοινωνικών Ασφαλίσεων Νόμωντου 1980 έως
- Το επίδομαορφανίαςείναι εντελώςδιαφορετική παροχήκαιπρο βλέπεται από το Αρθρο 40 όπως έχει αντικατασταθεί από το Αρθρο4τουΝόμου199/
- Η αιτήτρια είναι δικαιούχος της σύνταξης και η αύξηση του ποσού της σύνταξης, λόγω της ύπαρξης των δύο εξαρτωμένων ανήλικων παιδιών της, δεν μετατρέπει οποιοδήποτε μέρος της σε επίδομαορφανίας. 10 15 20 25 30 35 Το ότι ο αποθανώνσύζυγος ήταναυτοερνοδοτούμενος δεν αλ λάζει τη φύση της παροχής που είναι σύνταξη. Η σύνταξη είναι φορολογήσιμο εισόδημα βάσει τουάρθρου5
(1)(ε)του Νόμουπου έχειπροεκταθεί. Όταν βέβαιαθεσπίστηκε ο βασικόςπερίΦορολο γίας του ΕισοδήματοςΝόμοςοι συντάξεις χηρείαςαπότις Κοινωνικές Ασφαλίσεις στις περιπτώσεις αυτοεργοδοτημένων ήτανανύ παρκτες. Ο όρος όμως "οιαδήποτε συντάξεις" συνεχίζει να έχει την ίδιαέννοια σήμερα όπωςκαιτο χρόνο πουάρχισε να ισχύει ο Νόμος.
(2)Μέχρι το 1990 οι συντάξεις οποιασδήποτεφύσης δενκαλύπτονταν από το Αρθρο 8 του Νόμου που προβλέπει σημαντικό αριθμό πηγών εισοδήματος που απαλλάττονται του φόρου. Με τον περί Φορολογίας του Εισοδήματος (Τροποποιητικός) Νόμο του 1990 (Ν, 77/90) όμως οι συντάξεις χηρείας απαλλάτονται φόρου. Οι επίδικες αποφάσεις όμως του Εφόρου αναφέρονται οταφορολογικά έτη 1985 - 1988. Το ποσόν της σύνταξης χηρείας είναι πηγή εισοδήματος που δεν απαλλάττεται του φόρου αλλά εμπίπτει στον όρο "κερδαινόμενο εισόδημα" γιατους σκοπούς του Αρθρου21τουΝόμου. ΗαπόφασητουΕφόρουδεν είναι αντίθετη μετονόμο ούτε αποτελεί υπέρβασηήκατάχρησηεξουσίας.
(3)Ο Έφοροςέχει διακριτικήευχέρεια να προβαίνει σε παρα χωρήσεις, όπου η εφαρμογή του Νόμου οδηγεί σε σκληρότητα χωρίς αυτό να ισοδυναμεί με φοροαποφυγή. Ενόψει μάλιστα της τροποποίησης του Νόμου 77/90εναπόκειται στον Έφορονα απο φασίσει κατάπόσο ηυπόθεση εμπίπτει στα πλαίσια της διακριτικήςτουευχέρειαςγιαπαραχωρήσεις. Προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. Αναφερόμενεςνποθέσεις: Shaipev. Wakefield[1888]22Q.B.D. 239· Chapman v.Kirke [1948]2 K.B.450· 40 ΜΒζΐΏΒΐήβΏν.Λημχ3κρατίας(ΠροσφνγήΑρ.5ΐ0/88ημερ.23/12/1989)· HellenicBankLtd v.Republic
(1987)3 C.I.R.1619. 3309 Παπαδοπούλουν.Δημοκρατίας
(1991)Προσφυγή. Προσφυγή εναντίον της φορολογίας εισοδήματος που επιβλήθηκε στην αιτήτρια για τα φορολογικά έτη 1985
- Ε.Ευσταθίου,y\aτηναιτήτρια. 5 Γ.Λαζάρου, Δικηγόρος τηςΔημοκρατίας, γιατουςκαθ' ωνηαίτηση. Cur. adv. wit. ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ, Δ.ανάγνωσετηνακόλουθηαπόφαση. Ηαιτήτριαμε τηνπροσφυγήαυτή ζητάτην ακύρωσητων 10 αποφάσεων του Εφόρου Φόρου Εισοδήματος, (ο "Έφορος"),αναφορικάμεφορολογίατουεισοδήματοςτης γιαταφορολογικάέτη1985-
- Η αιτήτρια εργάζεται στις Κυπριακές Αερογραμμές και είναι μητέραδύοανήλικωνπαιδιών.Το εισόδημα της 15 ταέτη 1985-1988 προερχόταναπότις μισθωτές υπηρεσίες της. Ηαιτήτρια,μεβάσητους περί ΚοινωνικώνΑσφαλίσε ων Νόμους, μετά το θάνατοτου συζύγου της, ο οποίος ήταν αυτοεργοδοτούμενος, δικαιούται σε σύνταξη χη- 20 ρείας. Ο Έφοροςπρόσθεσε στον υπολογισμό τουφορολογη τέου εισοδήματοςτηςαιτήτριαςταποσάτηςσύνταξηςχη ρείαςπουκάθεχρόνοπληρώνοντανστηναιτήτρια. Ηαιτήτριαυπέβαλεενστάσεις,οιοποίεςόμωςαπορρί- 25 φθηκαν, με την αιτιολογία ότι ορθά φορολογήθηκε ησύ νταξηχηρείαςτης σύμφωνα μετο"Αρθρο5(1Χε)τωνπερί ΦορολογίαςτουΕισοδήματοςΝόμωντου 1961έως
- Το ζήτημαπουεγείρεται είναι εάνταποσάτηςπαρο χής σύνταξης χηρείας από τοΤαμείο Κοινωνικών Ασφα- 30 3310 4 ΑΛΛ. Παπαδοπούλου ν.Δημοκρατίας Στυλιανίόης, Δ. λίσεων είναιφορολογήσιμοεισόδημα. Ο δικηγόρος τηςαιτήτριας ισχυρίστηκε ότι ησύνταξη της δεν εμπίπτει στον ορισμό "κερδαινόμενο εισόδημα". Περιέχει επίδομα ορφανίας που καταβάλλεται για τις 5 ανάγκεςτωνανήλικωνπαιδιώντης.Ηαπόφασητου Εφό ρου είναι αντίθετη με το νόμο, είναι προϊόν υπέρβασης και/ή κατάχρησης εξουσίας και παραβιάζειτις πρόνοιες τηςπαραγράφου 1 τουΆρθρου24του Συντάγματος. Ο δικηγόρος του Εφόρου εισηγήθηκε ότι η σύνταξη 10 απότοΤαμείοΚοινωνικών Ασφαλίσεων είναιπηγήφορο λογήσιμου εισοδήματος, σύμφωνα με το Άρθρο 5(ΐχε) των περί Φορολογίας του Εισοδήματος Νόμων του 1961 έως (Αρ.5) του1988, (Αρ. 58/61,4/63,21/66,60/69, 47/73, 37/75, 12/76, 15/77,8/79, 40/79, 24/81,41/83, 33/84, 76/84, 15 14/85,73/85, 180/86,163/87,301/87, 26/88, 109/88, 133/88, 173/88και233/88),(ο "Νόμος"),καισυνιστά κερδαινόμε νο εισόδημα σύμφωνα με τον ορισμό που δίδεται στο Άρθρο 2 του Νόμου,γιατί χορηγείται για"παρωχημένας μισθωτόςυπηρεσίας". 20 Εν πάσηπεριπτώσει, ο όρος "κερδαινόμενο εισόδημα" είναι σχετικός μόνο με την έκπτωση πουπαραχωρείται απότοΆρθρο 21τουΝόμου. ΤοΆρθρο 5
(1)(ε)τουΝόμουέχει:- 25 30 "5
(1)Τηρουμένων των διατάξεων του παρόντος Νόμου, δι' έκαστον φορολογικόν έτος επιβάλλεται, βάσει φορολογικών συντελεστών ειδικώτερον εν τοις εφεξής καθοριζομένων,φόρος επί του εισοδήματος εκ των κατωτέρω αναφερομένων πηγών παντός προσώ που,τουκτώμενουήπροκύπτοντοςεντηΔημοκρατίαή αποστελλομένου και λαμβανομένου εις την Δημοκρατίανεκτωνκατωτέρωαναφερομένωνπηγών,ήτοι:(α) (β) 3311 Στνλιανίδης,Δ. Παπαδοπούλουν.Δημοκρατίας
(1991)(Υ) (δ) (ε)οιαιδήποτεσυντάξεις,ποσάεισοδήματοςπλη ρωτέα δυνάμει αποφάσεωςτου δικαστηρίου ήόρου τεθέντος εν διαθήκηήσυμβάσει, ως και ετήσιαι ισό- 5 βίοι ήδι*ωρισμένην περίοδον καταβαλλόμενοι πρό σοδοι*" "Κερδαινόμενον εισόδημα" ορίζεται στο Άρθρο 2 τουΝόμουως> "'κερδαινόμενον εισόδημα'σημαίνει παν εισόδημα 10 κτώμενον εξ οιασδήποτε εμπορικής ήβιομηχανικής επιχειρήσεως, εκτηςασκήσεως επιτηδεύματοςή βιο τεχνίας τινός, εξ ελευθερίου ήάλλου τινός επαγγέλ ματος,εκ μισθωτών υπηρεσιών,συντάξεων ήάλλων ετησίων προσόδων καταβαλλομένων λόγω ήαναφο- 15 ρικώςπροςπαρωχημέναςμισθωτάςυπηρεσίας·" Η σύνταξη χηρείας προβλέπεται και διέπεται απότο Άρθρο 39 των περί Κοινωνικών ΑσφαλίσεωνΝόμωντου 1980 έως 1989 (Αρ.41/80,48/82,11/83, 7/84, 10/85, 116/85, 4/87, 199/87,214/87,68/88,96/89). Τοεπίδομαορφανίαςείναιεντελώςδιαφορετικήπαρο χήκαι προβλέπεται απότο Άρθρο40, όπως έχει αντικα τασταθείαπότοΆρθρο4 τουΝόμου 199/
- Ηαιτήτριαείναι δικαιούχοςτηςσύνταξης καιη αύξη ση του ποσού της σύνταξης, λόγω της ύπαρξης των δύο 25 εξαρτωμένων ανηλίκων παιδιών της, δεν μετατρέπει οποιοδήποτεμέροςτηςσεεπίδομαορφανίας. Ο αποθανών σύζυγος της αιτήτριαςήταν αυτοεργοδοτούμενος.Τογεγονός τούτοδεναλλάσσει τηφύσητηςπα ροχής -είναι σύνταξη.Η σύνταξηείναι φορολογήσιμο ει- 30 σόδημα, σύμφωνα με το Άρθρο 5(ΐΧε) του Νόμον που έχει προεκτεθεί. Ηφράση "καταβαλλομένων λόγω ή ανα3312 20 4Α.Α.Δ. Παπαδοπούλουν.Δημοκρατίας Στυλιανίύης,Δ. φορικώς προς παρωχημένας μισθωτάς υπηρεσίας"προσ διορίζει και αναφέρεταιστη φράση"άλλων ετησίων προ σόδων"καιόχιτωνσυντάξεων. Είναι κανόναςτης ερμηνείας των νόμων ότι οι λέξεις 5 έχουν την έννοια που είχαν κατά το χρόνο της θέσπισης της κρινόμενης νομοθεσίας. Πρέπει να ερμηνεύονται ως εάνναδιαβάζονται τηνημέραπουακολουθεί την ψήφιση τουνόμου.(Βλ. Sharpe v. Wakefield[1888] 22 Q.B.D. 239* Chapman v.Kirke[1948] 2K.B.450,σελ. 452.) 10 Οισυντάξεις χηρείαςαπότις Κοινωνικές Ασφαλίσεις, στις περιπτώσεις αυτοεργοδοτουμένων, ήταν ανύπαρκτες το 1961,ότανο βασικόςπερί ΦορολογίαςτουΕισοδήμα τος Νόμος θεσπίστηκε. Ο όρος όμως "οιαιδήποτεσυντά ξεις" είχε και συνεχίζει να έχει την ίδια έννοια σήμερα, 15 όπωςκαιτοχρόνοπουάρχισεναισχύειοΝόμος. Οι Κοινωνικές Ασφαλίσεις στην Κύπρο εξελίχθηκαν με διάφορεςνομοθεσίες: Μετον περί Κοινωνικών Ασφα λίσεων Νόμον του 1956, (Αρ. 31/56),που τέθηκε σε ισχύ στις 7Ιανουαρίου, 1957,τονπερί ΚοινωνικώνΑσφαλίσε20 ων Νόμον του 1964, (Αρ. 2/64), τον περί Κοινωνικών Ασφαλίσεων Νόμον του 1972, (Αρ. 106/72) και, τελικά, τον περί Κοινωνικών Ασφαλίσεων Νόμοντου 1980, (Αρ. 41/80).ΣεόλαταστάδιαοιΝόμοιπρόβλεπανεπίδομα χη ρείας.Ηδιαφορά είναιότι στααρχικάστάδιατηςνομοθε25 σίας οι κοινωνικές ασφαλίσεις περιορίζονταν στους μι σθωτούς, αργότερα δε επεκτάθηκαν και στους αυτοεργοδοτούμενους. Τογεγονός όμως τούτοδενασκείεπιρ ροήστηνπαρούσαυπόθεση. Το Άρθρο 8 του Νόμου προβλέπει σημαντικό αριθμό 30 πηγώνεισοδήματοςπουαπαλλάττονταιτου φόρου. Μέχρι το 1990 οι συντάξεις οποιασδήποτεφύσηςδεν καλύπτονταν απότο Άρθρο
- Με τον περί Φορολογίας του Εισοδήματος (Τροποποιητικός) Νόμοτου 1990, (Αρ. 77/90), που θεσπίστηκε ύστερα από πρόταση νόμου, συ35 ντάξεις χηρείας δυνάμει οποιουδήποτε εγκεκριμένου υπό 3313 Στνλιανίδης,Δ. Παπαδοπούλουν.Δημοκρατίας
(1991)του Εφόρου σχεδίου συνταξιοδοτήσεως απαλλάττονται φόρου. Ηπρόνοια αυτήπροστέθηκε στο τέλος της παρα γράφου(στ)τουΆρθρου
- ΟσκοπόςτουΝόμουτου 1990 είναιπρόδηλος-κοινω νικήδικαιοσύνησεπολιτείαευημερίας. 5 Οι επίδικες αποφάσειςτου Εφόρου αναφέρονταιστα φορολογικά έτη 1985-
- Το ποσόν της σύνταξης χη ρείας είναι πηγή φορολογήσιμου εισοδήματος που δεν απαλλάσσεται απότην πληρωμή φόρου,αλλά μόνο εμπί πτειστον όρο "κερδαινόμενοεισόδημα",γιατουςσκοπούς 10 τουΆρθρου 21τουΝόμου. Η απόφασητου Εφόρουδεν είναι αντίθετημετο νόμο καιούτε αποτελεί υπέρβασηήκατάχρησηεξουσίας. Το Δικαστήριο δεν έχει ικανοποιηθεί ότι η περίληψη της σύνταξης χηρείας στο φορολογήσιμο εισόδημα είναι 15 αντίθετηή ασύμφωνημετοΆρθρο24.1 τουΣυντάγματος, που προβλέπει ότι καθέναςέχει υποχρέωση να συνεισφέ ρει στα δημόσια βάρηανάλογα με τις δυνάμεις του.Χρή σιμη αναφορά για την πρόνοια αυτή του Συντάγματος μπορεί να γίνει στην υπόθεση Angele Mazmanian ν. Κυ- 20 πριακής Δημοκρατίας, Υπόθεση Αρ. 510/88, (Απόφαση δόθηκεστις23Δεκεμβρίου, 1989,δεδημοσιεύτηκε ακόμα). Ηπροσφυγήθααπορριφθεί. Σύνταξηχηρείας δικαιούνταιπρόσωπαπου έχουνκαι μεγάλο εισόδημακαιμικρό,ήκανέναεισόδημα. 25 Η σύνταξη χηρείας,στην παρούσαπερίπτωση,αποτε λεί αναγκαίοσυμπλήρωμα του χαμηλού μισθού της αιτήτριας,για να μπορέσει νααντιμετωπίσει τα οικογενειακά βάρημετά την απώλεια του συζύγου της και πατέρατων παιδιών της. Ως μέτρο δικαιοσύνης ψηφίστηκε ο Νόμος 30 77/
- Ο Έφορος έχει διακριτική ευχέρεια να προβαίνει σε 3314 4 ΑΛΛ. Παπαδόπουλουν.Δημοκρατίας ΣτνλιανΙόης,Δ. παραχωρήσεις, όπου η εφαρμογή του Νόμου οδηγεί σε σκληρότητα (harshness), χωρίς όμως αυτό να ισοδυναμεί με φοροαποφυγή. (Βλ. Hellenic Bank Ltd v. Republic
(1987)3C.L.R.1619). 5 Εναπόκειταιστον Έφορονααποφασίσει εάνη υπόθε ση της παρούσας αιτήτριας ευρίσκεται μέσα στα πλαίσια της διακριτικής του ευχέρειας -όπως αυτή καθορίστηκε στην υπόθεση Hellenic Bank (ανωτέρω) -για παραχωρή σεις,ενόψειμάλιστα καιτηςτροποποίησης τουΝόμουμε 10 τοΝόμο 77/90. Η προσφυγή απορρίπτεται. Οι προσβαλλόμενες απο φάσειςεπικυρώνονται. Καμιάδιαταγήγιαέξοδα Προσφυγήαπορρίπτεταιχωρίςέξοδα. 3315