(1991)25 Οκτωβρίου, 1991 [ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ,ΔΛπήςΙ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΣΠΑΡΣΗΣ ΜΟΔΕΣΤΟΥ ΥΠΟΤΗΝ ΙΔΙΟΤΗΤΑΤΟΥ ΩΣΠΡΟΕ ΔΡΟΥ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΕΙΟΥΤΑΜΕΙΟΥΕΥΗΜΕΡΙΑΣ ΥΠΑΛΛΗ ΛΩΝΑΡΧΗΣΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝΚΥΠΡΟΥ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ, Αιτητές, ν. ΕΠΑΡΧΟΥ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΩΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΒΕΛΤΙΩΣΕΩΣ ΚΑΚΟΠΕΤΡΙΑΣKAJ ΑΛΛΩΝ, Καθ'ων ηαίτηση. ( ΥπόθεσηΑρ. 938/89). Προσφυγή βάσει τον άρθρον 146τον Συντάγματος — Έννομοσυμφέ ρον — Η ύπαρξη τον απαραίτητηπροϋπόθεση για τηνάσκησητης αναθεωρητικήςδικαιοδοσίας από τοΑνώτατο Δικαστήριο —Απο δοχή με ελεύθερηβούληση,ύστερα από πλήρη γνώση της διοικητι κής πράξης στερεί τον αιτητή από το έννομο συμφέρον τον — 5 Κρίση υπέρ της ύπαρξης εννόμου συμφέροντος προσβολής όρων οικοδομικής άδειας τηνοποία αποδέχονται οι αιτητές. Προσφυγή βάσει του άρθρον 146τουΣυντάγματος — Έννομοσυμφέ ρον νομικού πρόσωπον — Τα νομικά πρόσωπα* εταιρείες,σωμα τεία, συντεχνίες, νομιμοποιούνται να προσβάλουν όχι μόνο πρά- 10 ξεις που αφορούν στα ίδια προσωπικά αλλά και πράξεις πον θίγουν τα συμφέροντα της ολότητας ή σημαντικού μέρους των μελών τους, εφόσον η προστασία των συμφερόντων των μελών εμπίπτει στους σκοπούς τους — Προϋποθέσεις από τη νομολογία —Κρίση στη συγκεκριμένη περίπτωση υπέρ της νομιμοποιήσεως \$ τον νομικού πρόσωπον ναασκήσει τηνπροσφυγή. Προσφυγή βάσει τον άρθρου 146 τον Συντάγματος — Διάδικοι — Αιτητής — Η περίπτωση τον προέδρου Σωματείου —Η ανάγκη αντιπροσώπευσης υπάρχει όχι μόνο στο towonxd αλλά και στοδη μόσιο δίκαιο — Το νομικό πρόσωπο ασκείδικαιώματα και εκπλη- 2 0 ρώνει υποχρεώσεις τόσο στο ιδιωτικό όσο και στο δημόσιο δίκαιο όια των οργάνων τον και των προσωπικών τους φορέων που το "αντιπροσωπεύουν" δικαστικώς και εξωδίκως,βλ. και άρθρο 17
(1)του περί Σωματείων καιΙδρυμάτων Νόμου (Ν. 57/72). Διοικητική πράξη — Έκδοσητης νπο όρονς — θεωρία — Δυνατή η 25 αυτοτελής προσβολήτονόρουμε προσφυγή, 3404 4 Α-Α-Δ. , 5 Μόδεστου κ.ά.ν. ΕπαρχουΛευκωσίας κ,ά. Οδοί και Οικοδομές— Οπερί Οδώνκαι ΟικοδομώνΝόμος, Κεφ. 96, όπως τροποποιήθηκε —Άρθρο 9
(1)—Καθορίζει περιοριστικά και εξαντλητικά σε ποιες περιπτώσεις η αρμόδια αρχή έχει εξου σία να επιβάλλει όρονς σε άδειες οικοδομής — Περιπτωσιολογία νόμιμωνκαι μη όρωντηςκρινόμενηςυπόθεσης. Οδοί και Οικοδομές— Όροι — Οπερί Οδώνκαι ΟικοδομώνΝόμος, Κεφ. 96, όπως τροποποιήθηκε — Άρθρο 9(ί)(β)(χίϋ)— Εξουσία επιβολής όρων ως προς την κατασκευή δρόμον προσπέλασης — Το άρθρο 9 δεν παρέχει όμως εξονσία στην αρμόδια αρχή να επι1ο βάλει την εγγραφή τέτοιου δρόμον ωςδημόσιον. 15 Η παρούσα προσφυγή αφορούσε όρους που τέθηκαν από την αρμόδια αρχήσεάδεια οικοδομής πουχορηγήθηκε στους αιτητές. Εκτός απότο δικαι'ίκό καθεστώς που διέπει την επιβολή τέτοιων όρων, το Δικαστήριο απασχόλησαν και προδικαστικάθέματα εννόμου συμφέροντος καινομιμοποίησης διαδίκουταοποίαήγειραν οι καθ'ων ηαίτηση. Το Ανώτατο Δικαστήριο, εν μέρει ακυρώνονταςτους επίδικους όρους,αποφάσισεότι: 20
- Ηύπαρξηέννομου συμφέροντος του αιτητή είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την άσκηση της αναθεωρητικής δικαιοδοσίας από τοΔικαστήριο. (Άρθρο 146.2 τουΣυντάγματος) Αποδοχή με ελεύθερη βούληση, ύστερα από πλήρηγνώση, της διοικητικής πράξης ήαπόφασηςστερεί τον αιτητή απότο έννομο συμφέρον του. 25 30 35 40 Στηνκρινόμενη υπόθεσηοι αιτητέςδεν είχαν πλήρηγνώση των όρων που το Συμβούλιο Βελτιώσεως τελικά επέβαλε. Ηειδοποίη ση ημερομηνίας 16/9/89,ανέφερε μόνο ότι εγκρίθηκε η άδεια. Οι αιτητέςπλήρωσαν τασχετικά δικαιώματα στις 21/9/89καιη άδεια μετους επιβληθέντες όρους εκδόθηκεστις 23/9/89.Ηεπιστολή διαμαρτυρίας των αιτητών, ημερομηνίας 3/11/89, δείχνει προς την αντίθετηκατεύθυνση.Οι αιτητέςέχουν έννομο συμφέρον.
- Τα νομικά πρόσωπα,όπως οι εταιρείες, τα σωματεία και οι συντεχνίες, νομιμοποιούνται να προσβάλουν όχι μόνο πράξεις που αφορούν στα ίδια προσωπικά,αλλά και πράξεις που θίγουν xa συμφέροντα της ολότητας ή σημαντικού μέρους των μελών τους, εφόσον η προστασία των συμφερόντων των μελών εμπίπτει στους σκοπούςτους. (Βλ. TheBarAssociation of Nicosiaetc. v.R., κατωτέρω). Η παράγραφος (ζ)του Αρθρου 4 του Καταστατικούτουαιτούντος Σωματείου'Ταμείο ΕυημερίαςΥπαλλήλων Α.Η.Κ." αναφέρει σαν ένααπό τους σκοπούς του Σωματείουτημέριμναγιατηνεξα σφάλιση θερινών αναπαυτηρίωνστα μέλη του με την ανέγερση ή την μεοποιοδήποτεάλλο τρόποεξασφάλισηυποστατικών. Είναι φανερόν από το άρθρο αυτό ότι το Σωματείο νομιμο3405 Μόδεστου κ.ά.ν. ΕπαρχουΛευκωσίας χ.ά.
(1991)ποιείται να προσβάλει την επίδικηαπόφασηγια το λόγο ότι ένας από τους σκοπούς του είναι και η προώθηση των συμφερόντων τωνμελώνώστεαυτάναεξασφαλίσουνθερινάαναπαυτήρια. 3. Όσον αφοράτον ισχυρισμό περί νομιμοποίησης γιαάσκηση προσφυγής του αιτητή αρ. 1,υπό την ιδιότητα του ως Προέδρου 5 του Σωματείου,αναφέρωότι ηανάγκηαντιπροσώπευσηςυπάρχει όχι μόνο στο ιδιωτικό αλλά και στο δημόσιο δίκαιο.Το νομικό πρόσωπο ασκεί δικαιώματαή εκπληρώνει υποχρεώσεις τόσο στο ιδιωτικό όσο και στο δημόσιο δίκαιο δια των οργάνων του και των προσωπικών τους φορέων που το "αντιπροσωπεύουν" δικά- 10 στικώς και εξωδίκως. Επιπλέον, το άρθρο 17
(1)του περί Σωμα τείων και ΙδρυμάτωνΝόμου,Νόμος57/72,ορίζει ότι "Ο έχων την διοίκησιν επιμελείται τωνυποθέσεων τουσωματείουκαιαντιπρο σωπεύει τούτο δικαστικώς και εξωδίκως ". Το άρθρο20 του Καταστατικού του Προσφεύγοντος Σωματείου προβλέπει, μεταξύ 15 άλλων, ότι "Ο Πρόεδροςτου Δ.Σ. εκπροσωπεί το Σωματείο στις δικαστικέςκαιεξώδικες διαδικασίεςκαιεπίσημες Αρχές."
- Στο σύγγραμμα "Γενικό Διοικητικό Δίκαιο",Τόμος Α, σελ. 159, ο καθηγητήςΔαγτόγλου ανάφερα ταακόλουθασχετικά με τη δυνατότηταπροσβολής όρουσε μιάδιοικητικήπράξη: 20 "Στην περίπτωση της αιρέσεως η διοικητική επιταγή είναι ενιαίακαι αδιαίρετηκαιμόνο ωςσύνολονοητήκαιηθελημένηαπό την διοίκηση.Ως ελέχθηήδη, μόνο ως σύνολο μπορεί ναπροσβλη θεί ή εκτελεσθεί με μέτρα διοικητικού καταναγκασμού. Ο όρος αντιθέτως είναι μεν πρόσθετος ορισμός, υπό την έννοια ότι είναι 25 αδιανόητος χωρίς την κυρίαπράξη,αλλά αυτήμπορεί ναυπάρξει χωρίς εκείνον και παράγειαμέσως αποτελέσματαπροκαι ανεξαρ τήτως της πληρώσεως του όρου, αν και η μη πλήρωση του όρου μπορεί να στηρίξει ανάκληση της διοικητικής πράξεως. Ηακυρότης του όρου δεν επηρεάζει όμως αυτομάτωςκαι κατ' ανάγκητο 30 κύρος της κυρίαςπράξεως.Γι' αυτό,ο όρος είναι δυνατόνναανα κληθεί και να προσβληθεί αυτοτελώς, όπως και η πλήρωση του μπορεί ναεξαναγκασθείχωριστά."
- Το άρθρο 9 του περί Οδών και Οικοδομών Νόμου,Κεφ. 96, όπως τροποποιήθηκε,καθορίζει περιοριστικά και εξαντλητικά σε 35 ποιες περιπτώσεις η αρμόδια αρχή έχει εξουσία να επιβάλλει όρους σε άδειες οικοδομής. Η αρμόδια αρχήδεν έχει εξουσία να επιβάλλει όρους κατάτοδοκούν και ηδιακριτικήτης εξουσία πε ριορίζεται μόνο στις περιπτώσεις εκείνες που ρητάπροβλέπονται απότις πρόνοιες τουπερί ΟδώνκαιΟικοδομών Νόμου. 40 Η αρμόδια αρχή δεν είχε εξουσία να επιβάλει τους όρους (α) και (η)στηνάδειαοικοδομήςτωναιτητών. Αναφορικά με τον όρο (στ) της άδειας,η αρμόδια αρχή είχε, βάσει της παραγράφου (xiii) του εδαφίου (ΐχβ) του άρθρου 9, εξουσία να επιβάλει όρους ως προς την κατασκευή του δρόμου 45 προσπέλασης της προτεινόμενης ανάπτυξης. Σύμφωνα, με το 3406 4 \ΛΛ· 5 10 15 Μόδεστου κ.ά.ν.ΕπαρχουΛευκωσίας κ.ά. άρθρο 2 του Νόμου η λέξη "οδός" περιλαμβάνει οιονδήποτε δρό μον,ατραπόνδιελεύσεωςζώων, ατραπόν,αδιέξοδον δρόμου,οιοδον πεζοδρόμου, πεζοδρόμων ή δημοσίαν πλατείαν". Η αρμόδια αρχή όμως δεν είχε εξουσία, με βάση τις πρόνοιες του άρθρου 9, να επιβάλει ότι "Μετάτη συμπλήρωση της κατασκευής ο εν λόγω δρόμοςθαεγγραφεί ωςδημόσιος δρόμος". Η αρμοδία αρχή είχε, βάσει του άρθρου 9
(1)(β) του Νόμου, εξουσία να επιβάλει τον όρο (ζ) στην άδεια οικοδομής των αιτητών. Σύμφωναμε τον πιο πάνωορισμό της λέξης "οδός" αυτήπεριλαμβάνεικαιτον πεζόδρομο. Επίσης,ηαρμόδιααρχήείχε εξουσία να επιβάλει τον όρο (ια) στην άδεια οικοδομής των αιτητών βάσει της παραγράφου(i) του άρθρου 9 (ΐχβ) που προνοεί ότι η αρμόδια αρχή έχει εξουσία να επιβάλλει όρους ως προς "τα υλικά δια των οποίων οιοσδήποτε εξωτερικός τοίχος ήέτερον εξωτερικόν τμήμαοικοδομήςκα τασκευάζεταικαιτην διάστασινκαιπάχοςτούτων". Επίδικοι όροιακυρώνονταιμερικώς. Αναφερόμενες-υποθέσεις: Mynanthisv.Republic
(1977)3 C.LJi. 165· 20 Tomboli v.C.Y.T.A.
(1982)3 C.L.R. 149Demetnouv.Republic
(1986)3 C.LJi. 920TheBarAssociation ofNicosia etc v.Republic
(1975)3 C.L.R. 24TheCyprusPoliceAssociation & Others v.Republic
(1974)3 CL.R. 152' 25 PitsUlOS v.C.B.C.
(1982)3 C.L.R. 208. Προσφυγή. Προσφυγή εναντίον της απόφασηςτων καθ*ων η αίτη ση μετηνοποίαεπέβαλανόρους στην άδειαοικοδομής με αρ. 10152 πουεκδόθηκεστουςαιτητές. 30 Κ·Χατζηϊωάννον,γιατουςαιτητές. Αιμ. Λεμονάρης,γιατουςκαθ*ωνηαίτηση. Cur. adv. vult 3407 ΜόδεστουχΜ. ν. Επαρχου ΛευκωσίαςχΜ..
(1991)ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, Δ. ανάγνωσε την ακόλουθη από φαση. Οι αιτητές με την παρούσαπροσφυγή ζητούν την ακόλουθηθεραπεία: "ΔήλωσηΔικαστηρίου ότι ηπράξις ήαπόφασητων καθ'ωνη αίτησηημερ. 23.9.89 διηςεχορηγήθηάδειαοι- 5 κοδομήςεις τουςαιτητάςυπ.αρ. 10152 (αρ.φακ. 18/88) επί των τεμ.457, 458 φύλλον σχέδιον 37/20, ειςΚακοπετριάν, τοποθεσία Άγιος Νικόλαος επί πληρωμή δι καιωμάτων £2175= ως η απόδειξη αρ. 12836 υπό 15 όρους είναι παράνομος ως προς τους υποβληθέντας 10 όρους υπό στοιχεία α, στ, ζ, η, ια, ως επιβληθέντες παρά του νόμου και/ηεν κατάχρησηήυπέρβασηεξου σιώνκαι/ή ενπλάνηπερίταπράγματα." Οιαιτητέςείναι ιδιοκτήτεςτουτεμαχίου458καιέχουν υπό μακρόχρονη ενοικίαση από την Ιερά Αρχιεπισκοπή 15 Κύπρου το τεμάχιο 457. Τατεμάχιαβρίσκονται στην το ποθεσίαΆγιοςΝικόλαοςστην Κακοπετριά.(Βλ. τεκμήριο 1στηναίτηση). Στις 29.1.88 οι αιτητές υπέβαλαν αίτηση για έκδοση άδειας οικοδομής αριθμού εξοχικών κατοικιών στα πιο 20 πάνω τεμάχια. Ηαίτησηαπευθύνετοστο ΣυμβούλιοΒελ τιώσεως Κακοπετριάςπουκατάτον ουσιώδηχρόνοήταν η αρμόδια αρχή για τη χορήγηση άδειας οικοδομής με βάσητο άρθρο 3 του περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδο μών Νόμου,Κεφ. 96, όπως τροποποιήθηκε. (Βλ. Νόμους 25 14/57,67/63, 6/64, 65/64, 12/69,38/69,13/74,28/74, 24/78, 25/79,80/82και15/83). Στις 16/9/89, ο 'Επαρχος Λευκωσίας, σαν Πρόεδρος του Συμβουλίου Βελτιώσεως Κακοπετριάς, με επιστολή του, που επισυνάφθηκε σαν Παράρτημα 1στην ένσταση, 30 πληροφόρησε τους αιτητές ότι η αίτηση τους εγκρίθηκε και τους κάλεσε ναπληρώσουν στο ΓραφείοτουΣυμβου λίου Βελτιώσεως Κακοπετριάςτο ποσό των £2,175.- σαν δικαιώματαγιατηνέκδοσητηςάδειας. Στις 21/9/89οι αιτητές πλήρωσαν τα νενομισμένα δι- 35 3408 4ΑΛΛ. Μόδεστουκ.ά.ν.ΕπαρχουΛευκωσίαςκ.ά. Παπαδόπουλος,Δ. καιώματα και στις 23/9/89 εκδόθηκε στους αιτητές η με αριθμό 10152 άδεια οικοδομής. (Παραρτήματα 2 και 3 στην ένσταση) Η υπό κρίση άδεια χορηγήθηκε στους αιτητές με 15 5 όρους. (Βλ. Παράρτημα3Α στην ένσταση) Στις3/11/89οι αιτητές απηύθυνανπρος τους καθ'ων ηαίτηση επιστολή, διαμαρτυρόμενοι σχετικά μεορισμένουςόρους της άδειας τους και στις 15/12/89 καταχώρισαν την παρούσα προ σφυγή μετηνοποίαπροσέβαλαν τουςπιοκάτωεπίδικους 10 όρους: (α)Τατεμάχιαμεαρ.457 και458 θαενοποιηθούν σε ένατίτλοιδιοκτησίας. 15 20 25 30 (στ)Οδρόμοςπροσπέλασης τηςπροτεινόμενης ανά πτυξηςπλάτους 30' -0" θακατασκευαστεί μεασφαλτικό οδόστρωμα "πρέμιξ" πλάτους 18' -0" μεπροκατα σκευασμένα κράσπεδααπόσκυρόδεμα καιπεζοδρόμια πλάτους 6'- 0" στιςδύοπλευρές τουοδοστρώματος,τα οποίαθαπλακοστρωθούν μεφυσικέςπλάκεςτηςπεριο χής. Μετά τη συμπλήρωση της κατασκευής ο εν λόγω δρόμοςθαεγγραφείωςδημόσιος δρόμος. (ζ)Οιπροτεινόμενες διαβάσειςπεζώνπλάτους 10'0" θακατασκευαστούν μεμικρούς τοίχους αντιστηρίξεωςστιςδύοπλευρές καιθαπλακοστρωθούν μεφυσικές πλάκες της περιοχής. Όπου τούτο απαιτείται, λόγω υψομετρικών διαφορών, αυτές θα κατασκευαστούν με σκαλοπάτια. Οι ιδιωτικές διαβάσεις πεζών που οδη γούν στιςπροτεινόμενες οικοδομές θαπλακοστρωθούν επίσης μεφυσικές πλάκεςτηςπεριοχής. (η) Οχώρος που δείχνεται με πράσινο χρώμα στο τοπογραφικό σχέδιο θα παραχωρηθεί και θα εγγραφεί ως δημόσιος χώρος πρασίνου, αφού προηγουμένως διαμορφωθεί κατάλληλα καιδενδροφυτευθεί, σύμφωνα μετιςυποδείξεις τηςΑρμοδίαςΤοπικήςΑρχής. (ια) Γενικά ταπορτοπαράθυρα νακατασκευαστούν 3409 Παπαδόπουλος,Δ. Μόδεστουκ.ά.ν.ΕπαρχουΛευκωσίαςκ.ά.
(1991)απόξύλοκαιαντίφυλλαράκιαταεξωτερικά φύλλα να κατασκευαστούναπόκάθετοσανίδωμα. Ο δικηγόρος του Συμβουλίου ισχυρίστηκε ότι η προ σφυγήείναι απαράδεκτηγιατολόγοότι οι αιτητέςμετην αποδοχήτηςάδειαςκαιτηνπληρωμήτωνσχετικών δικαι- 5 ωμάτων, έπαυσανναέχουνέννομο συμφέρονγιατηνπρο σβολήτης. Ηύπαρξηέννομουσυμφέροντος τουαιτητήείναιαπα ραίτητη προϋπόθεση για την άσκηση της αναθεωρητικής δικαιοδοσίας από το Δικαστήριο. (Άρθρο 146.2 του 10 Συντάγματος). Αποδοχή με ελεύθερη βούληση, ύστερα από πλήρη γνώση,της διοικητικήςπράξηςήαπόφασης στερείτοναι τητήαπότο έννομο συμφέρον του.(Βλέπε, μεταξύάλλων, Mynanthis v. Republic
(1977)3 CL.R. 165, Tomboliv. 15 C.Y.T.A.
(1982)3CL.R. 149,Demetriou v. Republic
(1986)3C.L.R. 920, 925.) Στην κρινόμενη υπόθεση οι αιτητές δεν είχαν πλήρη γνώσητων όρων πουτο Συμβούλιο τελικά επέβαλε.Ηει δοποίηση ημερομηνίας 16/9/89, ανωτέρω, ανέφερε μόνο 20 ότι εγκρίθηκεη άδεια.Οιαιτητέςπλήρωσαντασχετικάδι καιώματα στις 21/9/89και η άδεια με τους επιβληθέντες όρους εκδόθηκε στις 23/9/89. Η επιστολή διαμαρτυρίας των αιτητών,ημερομηνίας 3/11/89, δείχνει προς τηναντί θετηκατεύθυνση.Οιαιτητέςέχουνέννομοσυμφέρονκαιο 25 ισχυρισμός τωνκαθ'ωνηαίτησηαπορρίπτεται. Ο δικηγόρος του Συμβουλίου ισχυρίστηκε περαιτέρω ότι οι αιτητές αρ. 2, λόγω του ότι είναι σωματείο, δεν έχουν έννομο' συμφέρον για προσβολή της επίδικης από φασης γιατί απόαυτήνδεν θίγεται ίδιο,ατομικό,έννομο 30 συμφέρον τους,σύμφωναμετοάρθρο 146
(2)του Συντάγ ματος. Τα νομικά πρόσωπα,όπως οι εταιρείες, τασοψατεία και οι συντεχνίες, νομιμοποιούνται να προσβάλουν όχι 3410 4ΑΑ-Δ. Μόδεστουκ.ά.ν.ΕπαρχουΛευκωσίαςκ.ά. Παπαδόπουλος,Δ. μόνοπράξεις πουαφορούνσταίδιαπροσωπικά,αλλά και πράξεις πουθίγουντασυμφέροντατης ολότηταςή σημα ντικού μέρουςτων μελών τους,εφόσονηπροστασίατων συμφερόντωντωνμελώνεμπίπτειστουςσκοπούςτους. 5 Στην απόφαση The Bar Associationof Nicosiaetc. v. Republic
(1975)3 C.L.R. 24, αναφέρθηκαν ταακόλουθα σχετικάστησελίδα25: " ' OdentinhisContentieuxAdministratis 2nded.,pp. 1285,1286,states: 10 15 20 "However, for a body of persons to be able, by an application for excess of power, to defend the collective interest of all or some of its members two conditionsmustbe satisfied. In the first place the decision attacked must have injured the members of the body in the capacity by reason of which that body unites them In the second place a body cannot act in place and stead of all or some of its members with a view to obtaining for them certain individual advantages (Βλέπε επίσης,TheCyprusPoliceAssociation& Others v.R
(1974)3 C.L.R. 152, 156-157, TheBar Association of Nicosiaetc, v. R.
(1975)3 C.L.R. 24, Pitsulos v. CB.C 25
(1982)3C.L.R.208,216,ΠορίσματαΝομολογίαςτου Συμ βουλίουτηςΕπικρατείας,σελ.261και 262.) Το Καταστατικότου Σωματείου 'ΤαμείοΕυημερίας Υπαλλήλων Α.Η.Κ." κατατέθηκε στο Δικαστήριο απότο δικηγόρο των αιτητώνκαι σημειώθηκε σαν 'Τεκμήριο 4" 30 στην απάντηση στην αγόρευσητουδικηγόρου των καθ'ων ηαίτηση. Η παράγραφος (ζ)του Άρθρου 4 του Καταστατικού, 3411 Παπαδόπουλος,Δ. Μόδεστουκ.ά.ν.ΕπαρχουΛευκωσίαςκ.ά.
(1991)αναφέρεισανένααπότουςσκοπούςτουΣωματείουτη μέ ριμνα για την εξασφάλιση θερινών αναπαυτηρίων στα μέλη του με την ανέγερση ή με την οποιοδήποτε άλλο τρόποεξασφάλισηυποστατικών. Είναι φανερόαπότοάρθροαυτόότι τοΣωματείονο- 5 μιμοποιείται να προσβάλει την επίδικη απόφασηγια το λόγο ότι έναςαπότουςσκοπούς του είναι καιη προώθη σητων συμφερόντων των μελώνώστεαυτάναεξασφαλί σουνθερινάαναπαυτήρια. Ο πιοπάνωισχυρισμός τωνκαθ'ωνη αίτησηαπορρί- 10 πτεταιωςαβάσιμοςκαιαστήριχτος. Όσον αφορά τον ισχυρισμό περί νομιμοποίησης για άσκησηπροσφυγήςτουαιτητήαρ. 1, υπότην ιδιότητατου ωςΠροέδρουτουΣωματείου, αναφέρωότιηανάγκηαντι προσώπευσης υπάρχει όχι μόνο στο ιδιωτικό αλλά και 15 στο δημόσιο δίκαιο.Τονομικό πρόσωποασκεί δικαιώμα τα ή εκπληρώνει υποχρεώσεις τόσο στο ιδιωτικό όσοκαι στο δημόσιο δίκαιοδιατων οργάνωντουκαιτωνπροσω πικών τους φορέων που το "αντιπροσωπεύουν"δικαστι κώς και εξωδίκως. (ΒλέπεΔαγτόγλου "Γενικό Διοικητικό 2 ° Δίκαιο",Τόμος Α, σελ. 118) Επιπλέον,τοάρθρο 17
(1)του περί Σωματείωνκαι Ιδρυμάτων Νόμου,Νόμος57/72, ορί ζει ότι "Ο έχων την διοίκησιν επιμελείται των υποθέσεων τουσωματείου καιαντιπροσωπεύειτούτοδικαστικώς και εξωδίκως ".Τοάρθρο20του ΚαταστατικούτουΣω- 25 ματείου προβλέπει, μεταξύ άλλων, ότι "Ο Πρόεδρος του Δ.Σ. εκπροσωπεί το Σωματείο στις δικαστικές και εξώδικες διαδικασίεςκαιεπίσημεςΑρχές." Ενόψει τωνπιοπάνωο ισχυρισμός ότιοαιτητήςαρ.1 δε νομιμοποιείται να προσβάλει την επίδικη απόφαση, 30 απορρίπτεται. Ο δικηγόρος των καθ'ων η αίτηση εισηγήθηκε πως οι επίδικοι όροι της άδειας οικοδομής αποτελούσαν ένα ενιαίο και αδιαίρετοσύνολο με την εκδοθείσα άδειακαι ως εκ τούτου δε μπορούσαν να διαχωριστούν από αυτή 35 3412 4ΑΑΛ. Μόδεστουκ.ά.ν.ΕπαρχουΛευκωσίαςκ.ά. Παπαδόπουλος,Δ. καιναπροσβληθούναυτοτελώς. Στοσύγγραμμα "Γενικό ΔιοικητικόΔίκαιο",Τόμος Α, σελ. 159, ο καθηγητής Δαγτόγλου αναφέρει ταακόλουθα σχετικά μετηδυνατότηταπροσβολής όρου σε μιά διοικη5 τικήπράξη: 10 15 20 "Στηνπερίπτωσητηςαιρέσεως ηδιοικητικήεπιταγή είναι ενιαία και αδιαίρετηκαι μόνο ως σύνολο νοητή και ηθελημένη απότην διοίκηση. Ως ελέχθηήδη, μόνο ωςσύνολομπορείναπροσβληθεί ή εκτελεσθείμεμέτρα διοικητικού καταναγκασμού.Ο όρος αντιθέτως είναι μενπρόσθετος ορισμός,υπότην έννοια ότι είναι αδια νόητος χωρίς την κυρία πράξη,αλλά αυτή μπορεί να υπάρξει χωρίς εκείνον και παράγει αμέσως αποτελέ σματαπροκαιανεξαρτήτωςτηςπληρώσεως τουόρου, ανκαιη μη πλήρωσητουόρουμπορείναστηρίξει ανά κλησητηςδιοικητικής πράξεως. Ηακυρότηςτου όρου δεν επηρεάζει όμως αυτομάτως και κατ' ανάγκη το κύροςτηςκυρίαςπράξεως.Γι' αυτό,οόροςείναιδυνα τόν να ανακληθεί και ναπροσβληθεί αυτοτελώς,όπως καιηπλήρωσητουμπορείναεξαναγκασθείχωριστά." Ο πιο πάνωισχυρισμός των καθ' ων ηαίτηση απορρί πτεταισανουσίααβάσιμος. Ο δικηγόρος του Συμβουλίου υπέβαλε πως οι όροι τους οποίους επέβαλεη αρμοδίααρχήστην άδεια οικοδο25 μήςχων αιτητών,είχαννομικό έρεισμα σταάρθρα3,4, 6 και9τουΚεφ.96. Το άρθρο 9 του περί Οδών και Οικοδομών Νόμου, Κεφ.96,όπωςτροποποιήθηκε,προνοείταακόλουθα: 30 "9
(1)Εντηχορηγήσει αδείαςδυνάμειτωνδιατάξεων χου άρθρου 3, η αρμοδία αρχήκέκτηται εξουσίαν,τη ρουμένων των εκάστοτε εν ισχύϊ κανονισμών, να επιβάλλη όρους ως ακολούθως εκτιθεμένους εν τη αδεία, ήτοι3413 Παπαδόπουλος,Δ. Μόδεστουκ.ά.ν.ΕπαρχουΛευκωσίαςκ.ά.
(1991)(α) (β)εν σχέσειπροςτην ανέγερσιν οιασδήποτενέας οικοδομής ήπροσθήκης,μετατροπήςήεπισκευής επί οιασδήποτε υφισταμένης οικοδομής, όρους ως προς (i)ταυλικάδιατωνοποίων οιοσδήποτε εξωτε- 5 ρικός τοίχος, θεμέλιον,στέγη, καπνοδόχος ήέτε ρον εξωτερικόν τμήμαοικοδομήςκατασκευάζεται καιτηνδιάστασινκαιπάχοςτούτων (
- ii)τα υλικά διατων οποίωνκατασκευάζεται οιονδήποτε εσωτερικόν τμήμα οικοδομής, καθ'ην *° έκτασιν επηρεάζουν την ανθεκτικότητα της οικο δομής· (iii) την ρύθμισιν η οποία δέον όπως γίνηται δι'αποχέτευσιν καισύστημα υπονόμων (
- iv)την ρύθμισιν ηοποία δέον όπως γίνηδια 15 την παρεμπόδισιν ή εξάπλωσιν οιασδήποτε πυρκαϊάςενοιαδήποτεοικοδομή(ν)τοπλάτοςοιουδήποτε εξώστουήκατασκευ άσματος προβαλλομένων υπεράνωοδού μετάτης οποίαςσυνορεύειητοιαύτηοικοδομή* (
- vi)φρέατα, αποχωρητήριαυδραυλικήςαποχε τεύσεως, αποπάτους με δοχείον, αποχωρητήρια ξηρού τύπου, βόθρους, σηπτικός δεξαμενάς, απορροφητικούς λάκκους και απορροφητικούς βόθρους εν οιαδήποτεοικοδομή ήεν σχέσειπρος 25 οιανδήποτεοικοδομήν (νϋ) τον εξαερισμόν, φωτισμόν και υγιεινήν οιασδήποτε οικοδομής αναφορικώςπρος τηνκατοχήν αυτήςωςκατοικίαςήδι'οιονδήποτε έτερον σκοπόν διατονοποίον δυνατόνναανηγέρθηήνα 30 προορίζηται· 3414 ° 4Α.ΑΛ. Μόδεστουκ.ά.ν.ΕπαρχουΛευκωσίαςκ.ά. Παπαδόπουλος,Λ. (viii) τηνχρήσιν ειςτηνοποίανηοικοδομή δυ νατόννατεθή- 5 (ix)δια τηνασφάλειανκαι άνεσιν προσώπων εργαζομένων διατηνανέγερσιν τηςοικοδομής ή κατοικούντωνειςαυτήνήδιαβαινόντωνπλησίον (Χ) τηνκατασκευήν καταλλήλου πεζοδρομίου ενσχέσειπροςοιανδήποτενέανοικοδομήν 10 15 20 25 30 (xi)την εξασφάλισιν επαρκούςκαι καταλλή λου προμηθείας ύδατοςκαι, εξαιρουμένης μόνον της περιπτώσεως οικοδομής αποτελούσης μονοκατοικίανκαιμηαποτελούσης τμήμαοικοδομήςή ομάδος οικοδομών ή κτιριακούσυγκροτήματος ή ετέρας οικοδομικής αναπτύξεως,όρουςαναφορικώς προς τηνμεταφοράν,εγκατάστασιν,και συνεχή παροχήνκαταλλήλουύδατοςτοοποίονδέον ναείναιεπαρκές, ωςκαιόρουςαναφορικώςπρος την κατάλληλον και ικανοποιητικήν συντήρησιν και λειτουργίαν τηςως άνωεγκαταστάσεωςκαι συστήματοςυδατοπρομηθείας: Νοείται ότι, κατά την λήψιν αποφάσεως,εν οιαδήποτεσυγκεκριμένηπεριπτώσει,ωςπροςτην επάρκειαν ύδατος ως προνοείται ανωτέρω,δέον να λαμβάνονται υπ'όψιν αι ανάγκαιτηςπεριο χής ως συνόλου εκ της οποίας παρέχεται το ύδωρ: Νοείται περαιτέρω ότι ηπαρούσα υποπαρά γραφοςδενθατυγχάνηεφαρμογήςεντηπεριπτώ σει οικοδομών επί οικοπέδων διαχωρισθέντων συμφώνως προςέγκυρον άδειανλης#είσαν δυνάμει τουβασικού νόμου καιτωνδυνάμει τούτου εκδοθέντων Κανονισμών (xii)τηνανέγερσιν υποσταθμών εις καταλλή λουςπεριπτώσεις· 3415 Παπαδόπουλος,Δ. Μόδεστου κ.ά.ν.ΕπαρχουΛευκωσίαςκ.ά.
(1991)(xiii)τηνδιεύρυνσιν,συνέχισιν καικατασκευήν του οδικού δικτύου εις καταλλήλους περιπτώ σεις· (xiv) την κατάλληλον κατασκευήν και διαρρύθμισιν υπογείων ή υπόστεγων καταφυγίωντα 5 οποία,κατά τηνκρίσιν τηςαρμοδίαςαρχής,είναι απαραίτητα διατην ασφάλειαν των πολιτών εις περίπτωσινεκτάκτου ανάγκης·" ΤοπιοπάνωάρθροτουΝόμουκαθορίζειπεριοριστικά και εξαντλητικά σε ποιες περιπτώσεις η αρμόδια αρχή 10 έχει εξουσία να επιβάλλει όρους σε άδειες οικοδομής.Η αρμόδια αρχήδεν έχει εξουσία να επιβάλλει όρουςκατά τοδοκούνκαιηδιακριτικήτηςεξουσίαπεριορίζεταιμόνο στις περιπτώσεις εκείνες που ρητάπροβλέπονται απότις πρόνοιεςτουπερίΟδώνκαιΟικοδομώνΝόμου. 15 Είμαι τηςγνώμης ότι η αρμόδια αρχή δενείχεεξουσία να επιβάλει τους όρους (α)και (η)στην άδειαοικοδομής των αιτητών,γιατίοιόροι αυτοίδενεμπίπτουνσταεξου σιοδοτικά πλαίσια του άρθρου 9 του Νόμου.Κατάσυνέ πειαοι όροι αυτοίκηρύσσονται άκυροικαιχωρίς κανένα 20 νομικόαποτέλεσμα. Αναφορικά μετονόρο(στ)τηςάδειας,ηαρμόδιααρχή είχε, βάσει της παραγράφου (xiii) του εδαφίου
(1)(β) του άρθρου 9, εξουσία να επιβάλει όρους ως προς τηνκατα σκευήτου δρόμου προσπέλασης της προτεινόμενης ανά- 25 πτύξης. Σύμφωνα μετοάρθρο2τουΝόμουηλέξη "οδός" περιλαμβάνει οιονδήποτε δρόμον, ατραπόν διελεύσεως ζώων, ατραπόν, αδιέξοδον δρόμου, δίοδον πεζόδρομου, πεζοδρόμιονή δημοσίανπλατείαν".Η αρμόδιααρχή όμως δεν είχε εξουσία, με βάσητις πρόνοιες του άρθρου 9, να 30 επιβάλει ότι "Μετά τη συμπλήρωση της κατασκευής ο εν λόγω δρόμος θα εγγραφεί ως δημόσιος δρόμος". Ο όρος (στ) ως προς το δεύτερο σκέλος κηρύσσεται άκυρος. Ως προςτοπρώτοσκέλος,οόρος(στ)κηρύσσεται έγκυρος. Η αρμοδία αρχή είχε, βάσει του άρθρου 9
(1)(β) του 35 3416 4ΑΑΛ. Μόδεστουκ.ά.ν.ΕπαρχουΛευκωσίαςκ.ά. Παπαδόπουλος,Δ. Νόμου,εξουσία να επιβάλει τον όρο (ζ)στην άδειαοικο δομήςτωναιτητών.Σύμφωναμετονπιοπάνωορισμότης λέξης"οδός"αυτή περιλαμβάνει καιτονπεζόδρομο, συνε πώςοόροςαυτόςκηρύσσεται έγκυρος. 5 Επίσης, ηαρμόδιααρχήείχε εξουσία να επιβάλει τον όρο(ια) στην άδειαοικοδομής τωναιτητώνβάσειτηςπα ραγράφου(i)τουάρθρου9
(1)(β)πουπρονοεί ότι η αρμό δια αρχή έχει εξουσία να επιβάλλει όρους ως προς "τα υλικάδιατωνοποίωνοιοσδήποτε εξωτερικός τοίχος 10 ήέτερον εξωτερικόν τμήμαοικοδομήςκατασκευάζεταικαι τηνδιάστασινκαιπάχοςτούτων". Οόρος (ια)κηρύσσεται έγκυρος. Οι επίδικοι όροι κηρύσσονται εν μέρει έγκυροι και εν μέρειάκυροιωςανωτέρω. Επίδικοι όροι ακυρώνονταιμερικώς. 3417