(1991)31 Οκτωβρίου, 1991 [ΠΙΚΗΣ,ΔΑπής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΑΝΤΩΝΗΣΣΙΜΩΝΗΣΚΑΙ ΑΛΛΟΙ. Αιτητές, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ,ΜΕΣΩΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ, Καθ'ωνηΑίτηση. (ΥπόθεσηΑρ. 139/90) Αναγχαστική Απαλλοτρίωση— Επίτευξησκοπού αππαλλοτριώσης —Άρθρο 235 τον Συντάγματος — Αναφέρεται στη δυνατότητα πραγματοποίησης του σκοπού της Απαλλοτρίωσης —Αναπόδεικτοι οι ισχυρισμοί γιακακόπιστη άσκηση της σχετικής εξουσίας τον ΥπουργικούΣυμβουλίου — Απόφαση γιασύστασηοιυπουργι- 5 κής Επιτροπήςγια περαιτέρωδιερεύνηση τον θέματος δενθέτει υπό αίρεση ούτε αφαιρείαπό τηνοριστικότατα της τηνληφθείσα απόφασηαπαλλοτρίωσης. Αντικείμενο της προσφυγής αυτής απετέλεσε το Διάταγμα απαλλοτρίωσης μέρους από κτήμα των αιτητών στα Λατσιά για 10 τηνκατασκευήδρόμου. Το Ανώτατο Δικαστήριο,απορρίπτονταςτηνπροσφυγή,απο φάσισεότι:
(1)Κανέναστοιχείοδενέχειπροσαχθείπουνακλονίζειτοτεκ μήριο ότι η εξουσία απαλλοτρίωσης ασκήθηκε καλόπιστα για το 15 σκοπό που προβλέπεται απότο νόμο. Αντίθετα ταγεγονότα δει κνύουν ότι η επίδικη απόφαση λήφθηκε νια την προώθηση της απόφασηγια αναμόρφωσητου οδικού δικτύου της ευρύτερηςπε ριοχής Λευκωσίας προς εξυπηρέτηση των κυκλοφοριακών ανα- «« Ζ υ γκώντουκοινού.
(2)Οι διατάξειςτου Άρθρου 23.5 του Συντάγματος δενπροοιονίζουν ολοκλήρωση του σκοπουμένου με την απαλλοτρίωση έργου μέσασετρίαχρόνια,αλλάεγκατάλειψητηςαπαλλοτρίωσης όπουσ' εκείνητηνπερίοδο γίνεταιφανερόότι ο σκοπός δενείναι πραγματοποιήσιμος.
(3)Οδιορισμός διυπουργικής Επιτροπήςδενθέτει υπόαίρεση τηληφθείσααπόφαση ούτε αφαιρείαπότηνοριστικότητά της.Τί- 3450 25 4ΑΛΛ. Σιμωνήςκ.ά.ν.Δημοκρατίας ποτά δεν έχειτεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου που να κλονίζειτο βάθροτηςαπόφασης που έχειως λόγοτηνάμβλυνσητουκυκλοφο ριακούπροβλήματοςτηςευρύτερηςπεριοχήςΛευκωσίας. Προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 5 Αναφερόμενες υποθέσεις: SimanisandAnother v. Improvement Board Lmsia
(1984)3 C.LR. 109CyprusTanneryLtd v.Republic
(1977)3CLR. 75· Oprus Tanneryv.Republic
(1980)3 CLR. 405- 10 Nicolaidou v.Republic
(1985)3CLR. 88LordosandSonsLtd v.Republic
(1986)3C.LR. 21Τσαγγαρίδης και Άλλοι v. Δημοκρατίας (Προσφυγή Αρ. 513/88, ημερ. 17/10/90). Προσφυγή. 15 Προσφυγή εναντίον απόφασης του Υπουργικού Συμ βουλίου για την έκδοση διατάγματος απαλλοτρίωσης (Απόφασης 32698) πουδημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφη μερίδατηςΚυβερνήσεως (Α.Δ.Π.1897 -7/12/89). Ε.Ευσταθίου,γιατουςαιτητές. 20 π. Πασιάς, ΑνώτεροςΔικηγόρος τηςΔημοκρατίας, για τουςκαθ*ωνηαίτηση. ΠΙΚΗΣ,Δ.ανάγνωσετηνακόλουθηαπόφαση.Οιαιτητές είναι ιδιοκτήτεςτεμαχίουγηςσταΛατσιά,ηανάπτυξη τουοποίουδιαίρεσε σε δυοδιαδοχικά στάδιατοσυμβού25 λιο του Δήμου Λατσιών.* Ηαπόρριψη αιτήματος τους για διαχωρισμότουκτήματοςτουςσε 14οικόπεδακαιει σήγηση γιατο διαχωρισμότουσε 11οικόπεδα,προςεξα σφάλιση του οδικού δικτύου της περιοχής αποτέλεσε το αντικείμενο αμφισβήτησης μεπροσφυγήστο Ανώτατο Δι30 καστήριο. Ηπροσφυγή απορρίφθηκε,όπωςαναφέρεται *(ΑρχικάτοΣυμβούλιοΒελτιώσεως) 3451 Πικής,Δ. ΣιμωνήςχΑ. ν.Δημοκρατίας
(1991)στην αγόρευση του δικηγόρου των αιτητών, χωρίς να προσδιορίζεται η ημερομηνία έκδοσης της απόφασηςή ο αριθμός της προσφυγής. Προφανώς πρόκειται για την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου Simonis and Anotherv.Imp.BoardLatsia* στην οποίααποφασίστηκε 5 ότι ησκοπούμενη διάρθρωσητου οδικού δικτύουτηςπε ριοχής αποτελεί βάσιμο λόγο για τη μορφοποίηση της ανάπτυξης σύμφωνα μετις προδιαγραφές του. Στηνίδια απόφαση υποδεικνύεται ότι το δικαίωμα ιδιοκτησίας δε συνεπάγεταικαιανεξέλεγκτο δικαίωμαανάπτυξης,επιση- 10 μαίνονταςότι" Thedevelopmentof anarea,urban as wellas rural, isvery muchacorporate matterthat concerns a community as a whole. It effects the quality of life of everyone using the area " (Ελληνική μετάφραση) " Η ανάπτυξη μιαςπεριοχής,τόσο αστικήςόσοκαιαγροτι- 15 κής,αποτελεί θέματοοποίοαφοράτηνκοινότηταστοσύ νολοτης. Επηρεάζειτηνποιότητατηςζωής τουκαθενός ο οποίοςχρησιμοποιεί τηνπεριοχή ". Καισεμεταγε νέστερο σημείο σημειώνεται ότι για την αλλαγή τηςχρή σης μετηδιαίρεσητηςγηςσεοικόπεδα, οι ιδιοκτήτεςπρέ- 20 πει να προσαρμόσουν τα σχέδια τους προς εκείνα της κοινότητας. Σεκατοπινόστάδιο,όπωςαποκαλύπτουν ταγεγονότα, ο Δήμος Λατσιών έκρινε ευνοϊκότερατασχέδιατωναιτη τών για το διαχωρισμό τουκτήματοςτους σε συνδυασμό και με τις ενστάσεις τους στην αναμόρφωση του οδικού δικτύου πουπροβλέπει τοπολεοδομικό σχέδιο της μείζο νος Λευκωσίας, και ιδιαίτερατηχάραξηδρόμου πρωταρ χικής σημασίας στην περιοχή που βρίσκεται ηπεριουσία τωναιτητών. Ηχάραξητου αμφιλεγόμενου (απότο Δήμο Λατσιών) δρόμου εγκρίθηκε απότο Υπουργικό Συμβούλιο, οπόταν γνωστοποιήθηκε η πρόθεση των αρχών να απαλλοτριώ σουν το επηρεαζόμενο μέρος του κτήματος των αιτητών (Α.Δ.Π. 203 - 17/2/89). Οι αιτητές διατύπωσανενστάσεις 35 *
(1984)3CL&.109. 3452 25 30 4 ΑΛΛ. Σιμωνήςκ.ά. ν.Δημοκρατίας Πιχής,Δ. στην απαλλοτρίωση που δεν έγιναν δεκτές. Ηαπόφαση του Υπουργικού Συμβουλίουγιατηνέκδοση διατάγματος απαλλοτρίωσης (Απόφαση 32698) που δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΑΑΠ. 5 1897 -7/12/89),αποτελεί το αντικείμενο της προσφυγής. Της απόφασης προηγήθηκε εισήγηση του Υπουργείου Εσωτερικών στην οποίαεπισημαίνεται,μεταξύάλλων,ότι " ηοικοδομικήαξιοποίησητηςεπηρεαζόμενηςγης θα καταστήσει αδύνατητην υλοποίηση του τοπικού σχεδίου 10 στηρύθμισητουοδικούδικτύουτηςπεριοχής. Δύο είναι οι κυριότεροι λόγοι για τους οποίουςαμφι σβητείταιη επίδικηαπόφαση. Μετονπρώτοαποδίδονται αλλότρια κίνητρα στο Υπουργικό Συμβούλιο αναφορικά με τη διενέργεια της απαλλοτρίωσης που πηγάζουναπό 15 επιθυμίαεκδίκησης τουΔήμουΛατσιών γιατηναρνητική τους στάση στην προτεινόμενη ανάπτυξητου οδικού δι κτύου. Ισχυρίζονται ότι τοΥπουργικό Συμβούλιο επικα λέσθηκε τις εξουσίες πουτου παρέχει ο νόμος όχι χάριν τουσκοπούγιατονοποίοπαραχωρήθηκαναλλάπρος κα20 τίσχυσητηςθέλησης τους. Κανέναστοιχείο δενέχειπρο σαχθείπουνακλονίζει τοτεκμήριοότιηεξουσίααπαλλο τρίωσης ασκήθηκε καλόπιστα για το σκοπό που προβλέ πεται απότονόμο. Αντίθετα, ταγεγονότα δεικνύουν ότι ηαναμόρφωσητου οδικού δικτύου της ευρύτερης περιο25 χής Λευκωσίας προς εξυπηρέτηση των κυκλοφοριακών αναγκώντουκοινού. Ο δεύτερος λόγος απολήγει σε υπέρβαση εξουσίας η οποία συνάγεται απότην προσφυγή στην απαλλοτρίωση πριν να διαφανεί σταθερή ανάγκη για τοαναπόδραστο 30 του επαχθούς αυτού μέτρου. Οι διατάξεις του Αρθρου 23.5 του Συντάγματος που προβλέπουν την επιστροφή απαλλοτριωθείσας γης, όπου ο σκοπός τηςαπαλλοτρίω σης δεν καθίσταταιεφικτός μέσα σε τρίαχρόνια,οριοθε τούν,όπως εισηγήθηκε οκ. Ευσταθίου, καιτιςπρουποθέ35 σεις για την άσκηση των εξουσιών που παρέχονταιαπό τον περί Αναγκαστικής Απαλλοτριώσεως Νόμο(Ν15/62, όπως τροποποιήθηκε απότους νόμους 25/83, 148/85,84/ 3453 Πικηζ,Δ. Σιμωνήςκ.ά.ν. Αημοκρατίας
(1991)88). 'Οπωςορίζει ηνομολογία* οιδιατάξειςτηςπαραγρά φου5 του Αρθρου 23 δεν προοιονίζουν ολοκλήρωσητου σκοπούμενου με την απαλλοτρίωση έργου μέσα σε τρία χρόνιααλλά εγκατάλειψητηςαπαλλοτρίωσης όπου κατα φαίνεται μέσα σ* εκείνη την περίοδο ότι ο σκοπός δεν 5 είναι πραγματοποιήσιμος. Σ' εκείνη την περίπτωση η απαλλοτριούσα Αρχή ενέχει υποχρέωση επιστροφής του κτήματος υπό τους όρους καιπροϋποθέσεις πουκαθορί ζειτοΑρθρο233 του Συντάγματος. Η αβεβαιότητητα του έργου προκύπτει, σύμφωνα με 10 τον κ. Ευσταθίου,απότοδιορισμό διυπουργικής Επιτρο πήςγιατηνπεραιτέρωεξέταση των ενστάσεων τουΔήμου Λατσιών στη σκοπιμότητα της κατασκευής τουαποφασισθέντος έργου. Ο διορισμός της Επιτροπήςδε θέτει υπό αίρεση τη ληφθείσα απόφασηούτε αφαιρεί απότην ορι- 15 στικότητά της. Η απόφασηγιατηνεπίλυση τουκυκλοφο ριακού προβλήματος της μείζοντος περιοχής Λευκωσίας καθιστά την απαλλοτρίωση του επίδικου κτήματος ανα γκαία για την πραγμάτωση του σκοπού στον οποίο απο βλέπει ηαπαλλοτρίωση. Επίσηςτίποτεδενέχειτεθεί ενώ- 20 πιόνμουπουνακλονίζει τοβάθροτηςαπόφασηςπουέχει ως λόγο την απάμβλυνση του σοβαρού κυκλοφοριακού προβλήματος τηςευρύτερης περιοχής Λευκωσίας. Καταλήγωότι δεν έχεικαταδειχθείλόγοςπουνα καθιστάτρωτήτηνεπίδικηαπόφαση. Η προσφυγήαπορρίπτε- 2 5 ται. Η επίδικη απόφασηβεβαιώνεται στην ολότητα της βάσει τουΑρθρου 146. 4 (α)του Συντάγματος. Δεν εκδί δεταιδιαταγήγιαταέξοδα. Προσφυγήαπορρίπτεταιχίορίς έξοδα. 30 °(Βλ μεταξύ άλλων, CyprusTanneryLtd. v.Republic
(1977)3 CLR. 75 (Πρωτόδικηαπόφαση, εφεσφλήθηχε στην CyprusTanneryv. Republic
(1980)3 C.LR. 405. Nicolaidou v.Republic
(1985)3 C.LJi. 88. LcndasendSonsLtd. v.Republic
(1986)3CLR. 21, καιΚυριάκου 35 Τσαγγαρίόη&3άλλοιν.Δημοκρατίας(Υπόθεση513/88- Ηαπόφαση εκέόβτ&εστις17/10/90 3454