4\ΛΛ. 12Νοεμβρίου, 1991 [ΠΟΠΑΤΖΗΣ.Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ VASSOSESTATES LTD, Αιτητές, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ,ΜΕΣΩ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝΚΑΙ ΑΛΛΟΥ, Καθ'ων η Αίτηση. (Υπόθεση Αρ. 334/89). Διοικητική Πράξη — Εκτελεστή — Προπαρασκευαστικές πράξεις — Δεν είναι εκτελεστές,συγχωνεύονται όμως στην τελική εκτελεστή και προσβλητική πράξη — Αν κριθούν ακνρωτέες συμπαρασύρουν σεακυρότητατηντελικήεκτεL·στή απόφαση. 5 Φορολογία Εισοδήματος — ΤεκμήριοΝομιμότητας — Οι περί Βε βαιώσεως και Εισπράξεως ΦόρωνΝόμοι 1978-1988 — Άρθρο 33
(1)— Δεν υπάρχει τίποτε στο άρθρο αυτό που να δικαιολογεί την κάμψη του τεκμηρίου της νομιμότητας των διοικητικών πράξεων — Τοάρθροούτεαποκλείει ούτετροποποιεί το τεκμήριοτηςνομι10 μότητας τοοποίο έχεικαθολικήεφαρμογήσύμφωναμε τις βασικές αρχές του διοικητικού δικαίου — Σχολιασμός της απόφασης Χάρης Γιωργαλλίδης (13 CLR249)σε αντιδιαστολή και προς το πόρισμα τηςΑίλιαν Γεωργιάδη ν. Δημοκρατίας. 15 Διοικητικό Δίκαιο — Γενικές Αρχές — Βάρος Απόδειξης — Ο αιτη"& 9 ^ α το βάθ°ζ ττΙζ απόδειξης προκείμενου ναπειστεί τοΔικα στήριο να επέμβει και να ελέγξει τη νομιμότητα της διοικητικής πράξης — Ισχύει τούτο και στις περιπτώσεις που το αντικείμενο τηςπροσφυγής είναι απόφαση για επιβολή φορολογίας. Οι περί Βεβαιώσεως και Εισπράξεως Φόρων Νόμοι 1978-1988— 'Αρθρο 33
(1)— Η κρίσιμη απόφαση του Εφόρου τεκμαίρεταιεύ λογα επιτρεπτήμέχρις ότου τεκμηριωθεί(α)ότι ο 'Εφοροςενήργη σευπό πραγματική ήνομική πλάνη ή(β)ότι κανέναλογικό όργανο στη θέσητον Εφόρου δενμπορούσε να εκδώσειτέτοιααπόφαση — Ηδιαπίστωση τηςπλάνης περί ταπράγματα στην κριθείσαυπόθε25 ση. 20 Η προσφυγήαυτήστρεφόταν εναντίοντωνφορολογιών εισο δήματοςτηςαιτητριας εταιρείαςγια ταφορολογικάέτη 1982-1984, βασικάλόγωτηςάρνησηςτωνκαθ'ωνηαίτησηναεπιτρέψουνεπι στροφήφόρουωςόφειλαν,κατάτονισχυρισμότηςαιτητρίαςεται3569 Vossos Estates Ltd v.ΔημοκρατίαςnA.
(1991)ρείας.Διεξοδική περιγραφήτουπραγματικούυλικού της υπόθεσης περιελήφθη στο σώματηςαποφάσεως. Το Ανώτατο Δικαστήριο, ακυρώνοντας την επίδικη απόφαση, αποφάσισε ότι:
- Παρά το γεγονός ότι τοθέμαδεν έχειεγερθεί κατάτηδιαδι- 5 κασία της προσφυγής, οι θεραπείες με αριθμούς 1και 2αναφέρο νται σε πράξεις που δεν είναι εκτελεστές. Οι δύο αυτές πράξεις είναι προπαρασκευαστικές που οδήγησαν και έχουν συγχωνευθεί στην τελικήεκτελεστήπράξηπου αποτελεί το αντικείμενο τηςπα ραγράφου 3 της Αίτησης. Σε περίπτωση, βέβαια, που οι πράξεις 10 αυτές κριθούν παράνομες και/ήακυρώσιμες για τους λόγους που αναφέρονται στην Αίτηση, συμπαρασύρουνσεακυρότητατηντελι κή εκτελεστήαπόφασητου Εφόρου που περιγράφεται στην παρά γραφο 3τηςΑίτησης.
- Το επιχείρημα τουαιτητήότι άρθρο33
(1)των περί Βεβαιώ- 15 σεωςκαι Εισπράξεως ΦόρωνΝόμων 1978-1988ορθά ερμηνευόμενο, αποκλείει στην παρούσα περίπτωση την εφαρμογή του μαχη τού τεκμηρίου της νομιμότητας της επίδικης διοικητικής πράξης, το οποίο στηρίζεται αποκλειστικά στη φράση "κατά την γνώμην αυτού" (του Εφόρου) στο κείμενο του άρθρου 33
(1), δεν ευσταθεί. 20 Το άρθρο αυτό ούτε αποκλείει ούτε τροποποιεί το τεκμήριο της νομιμότητας των διοικητικών πράξεων, το οποίο έχει καθολική εφαρμογή,σύμφωνα μετις βασικές αρχέςτου διοικητικούδικαίου. 3.Αποτελεί βασικήαρχήτου διοικητικού δικαίουότι ο αιτητής φέρει το βάρος της απόδειξης προκειμένου ναπειστεί το Δικαστή- 25 ριο να επέμβει και να ελέγξει τη νομιμότητα της διοικητικής πρά ξης. Η αρχή αυτή επιβεβαιώθηκε από την Ολομίλεια του Ανωτά του Δικαστηρίου στην υπόθεση Λίλιαν Γεωργιάδη, όπου η Ολομέλεια του Δικαστηρίου τόνισε και ότι το Δικαστήριο, στην άσκηση της αναθεωρητικής του δικαιοδοσίας που είναι ακυρωτι- 30 κής φύσεως, όφειλα να επικυρώσει τη διοικητική απόφαση αν η απόφασηαυτήείναι εύλογα επιτρεπτήγιατο όργανο πουτην πήρε και το αρχικόβάροςτηςαπόδειξης ότι ηεπίδικηαπόφασηθαπρέ πει ναακυρωθεί γιαοποιοδήποτε λόγοτο έχειεκείνος πουεπιδιώ κει την ακύρωση της.Το δεύτερο σημείο είναι ότι οι γενικές αρχές 35 εφαρμόζονται και στις περιπτώσεις που το αντικείμενο της προ σφυγής είναι απόφασηγιαεπιβολή φορολογίας. 4. Τοκρίσιμο ερώτημα εν προκειμένω είναι κατάπόσο ενόψει του άρθρου 33
(1)των περί Βεβαιώσεως και Εισπράξεως Φόρων Νόμων 1978-1988και τηςνομολογίας, ηαπόφασητου Εφόρου να 40 αγνοήσει την επίδικη μεταβίβαση των μετοχών ως εικονική ήταν εύλογα επιτρεπτή ή όχι. Ηεπίδικηαυτήαπόφασητεκμαίρεται εύ λογα επιτρεπτή μέχρις ότουτεκμηριωθεί (α)ότι ο 'Εφορος ενήργη σεκάτωαπόπλάνηπερί ταπράγματαήπερί το νόμο,ή(β)ότικα νένα λογικό όργανο στη θέση του Εφόρου δεν μπορούσε να 45 εκδώσει τέτοια απόφαση. 3570 4ΑΛΛ. 5 10 15 20 Vassos Estates Ltdv. Δημοκρατίας χ-ά, Και οι δύο πλευρές συμφωνούν ότι ένας από τους λόγους που οδήγησαν τονΈφορο ναπάρει τηνεπίδικη απόφαση ήταν ότι η αγορά τωνμετοχών δενέγινε με καθαρά εμπορικά κριτήρια εφό σον ηκάθε μετοχή φαινόταν να είχεπωληθεί προς £4 ενώ η πραγματικήτηςαξίαήταν,σύμφωνα μετην εκτίμηση του Εφόρου,μετα ξύ £13 και £
- Και οι δύο πλευρές συμφωνούν επίσης ότι κατά τον.καθορισμό από τον Έφορο της αγοραίας αξίας των επίδικων μ£τοχών ο Έφορος είχε υποπέσει σε λάθος αναφορικά μετον αριθμότων μετοχών και ότι το λάθος αυτότον οδήγησε σε καθορισμόλανθασμένης αγοραίαςαξίας των μετοχών. Σύμφωνα μ£ με ταγενέστερη εκτίμηση του κ. Ματέα,ειδικού εκτιμητή στο γραφείο του Εφόρου, που έγινε κατ' εντολή τουΕφόρου, η αγοραία αξία τηςκάθε μετοχής υπολογίστηκε σε μόνο £
- Ο ευπαίδευτος δικηγόρος του Εφόοου συμφώνησε ότι οΈφοροςενήργησε πράγματι κάτω απότοβάρος πλάνης αναφορικάμε την πραγματική αγοραίααξία των επίδικων μετοχών και ότιείναι τουλάχιστον πιθανόν ο Έφορος να έχει οδηγηθεί στη λήψητης προσβαλλόμενης απόφασηςαπότην πλάνητουαυτή. Τα πιο πάνω παραδεχτάγεγονότα που αναφέρονται στον καθορισμό της αξίας των επίδικων μετοχών αφ* ενός μαρτυρούν ελλειπή έρευναηοποίαοδήγησε σε πλάνη του Εφόρου αναφορικάμε ουσιώδη γεγονότα και αφ' ετέρου συνιστούν αφ' εαυτώνλόγοακύ ρωσης της προσβαλλόμ£νης απόφασης. Επίδικηαπόφασηακυρώνεταιμε £200έξοδα. 25 Αναφερόμενεςυποθέσεις:~ Χατζηγιάννη ν. Δημοκρατίας
(1966)3ΑΑΔ 338· Κιττίδηςν. Δημοκρατίας
(1973)3AAA 123Γιωργαλλίδης,23CLR 249· Ιακώβουν.Δημοκρατίας
(1987)3ΑΑΔ 16730 Μικρομμάτηςν.Δημοκρατίας,2R.S.C.C 125Γεωργιάδην.Δημοκρατίας
(1982)3ΑΑΔ 659Κουσουμίδηςν.Δημοκρατίας
(1966)3ΑΑΔ 1· The Commissioner of InlandRevenue v. Duke of Westminster [1936] A.C1- 35 W.T.RamsayLtd v. T.R.C. [1981]2 WLR449Gravey(InspectorofTaxes) v. White[1988]3AU EA. 495· KiogsTicldv.Republic
(1966)3CLR45- 3571 Vassos Estates Ltdv.Δημοκρατίας %M.
(1991)Χατζηράκλης& Άλλος v.Διευθυντή ΦόρουΕισοδήματος
(1984)3 ΑΛΛ.
- Προσφυγή. Προσφυγήεναντίον τωνφορολογιών φόρουεισοδήμα τοςτηςαιτήτριαςγιαταφορολογικά έτη 1982 μέχρι
- 5 Γ.Τριανταφυλλίδης,γιατηναιτήτριαεταιρεία. Α. Ευαγγέλου, Ανώτερος Δικηγόροςτης Δημοκρατίας, γιατουςκαθ'ωνηαίτηση. Cur. adv. vult. ΠΟΓΙΑΤΖΗΣ,Δ.ανάγνωσετηνακόλουθηαπόφαση.Η 10 προσφυγή αυτή στρέφεται εναντίον των φορολογιών φόρουεισοδήματος τηςΑιτήτριας Εταιρείαςγιατα φορο λογικά έτη 1982 μέχρι
- Ταουσιώδηγεγονότα είναισεσυντομία ταεξής: ΗΓιανούλα Ηλιάδουείναι ημητέρατου Γεώργιου και 15 του Κύπρου Ηλιάδη. Τατρία αυτάπρόσωπαείναι οιμο ναδικοί μέτοχοι και διευθυντές τηςΑιτήτριας Εταιρείας Vassos Estates Ltd (πουστη συνέχεια θααναφέρεταιωςη "Estates"). Τα ίδιαπρόσωπα είναι επίσης μέτοχοι και δι ευθυντές σε δύο άλλες εταιρείες, δηλαδή την εταιρεία 20 Βάσος ΗλιάδηςΛτδ(πουστη συνέχεια θααναφέρεται ως η "Ηλιαδης") καιτηνεταιρεία Vassos Entertainmentand Sports Enterprises Ltd(που στησυνέχεια θααναφέρεται ωςη "Enterprises"). Η Estates είναι ιδιωτική εταιρεία περιορισμένης ευθύ- 25 νης και ιδρύθηκε στις 24/1/
- Μέχρι τις 31/12/1981 το μετοχικό τηςκεφάλαιοόπωςκαιτοεκδοθένκεφάλαιο της ήταν £15,000,ήτοι 15,000μετοχές της μιας λίρας η καθε μιά.Το 1982 το μενκεφάλαιοτηςαυξήθηκεσε 150,000 με τοχές τηςμιας λίρας ηκαθεμιά,τοδεεκδοθέν κείράλαιο 30 της αυξήθηκε σε £115,000.Οι Γεώργιος Ηλιάδης και Κύ προς Ηλιάδηςκατείχανκατά το 1981 από6,347καικατά 3572 4 ΑΛΛ. Vassos Estates Ltd v. Δημοκρατίαςκ.ά. Πογιανζής, Λ. το 1982 από55,327 μετοχές. ΗΓιανούλαΗλιάδουκατείχε κατά το 1981 2,306μετοχές καικατάτο 1982 4,346μετο χές. Καθ'όλους τους ουσιώδεις χρόνους το εισόδηματης Estates προερχόταν από ενοίκια, τόκους και μερίσματα. 5 Κατάτοτέλοςτου 1981 ηEstatesείχεζημιάγιαμεταφορά £240.
- Στις2/1/1982 ηEstatesαγόρασεσυνολικά48,800μετο χές της Ηλιάδηςγια £195,200,ήτοι προς £4τηνκαθεμιά. Πωλητές των μετοχών αυτών ήτανοι τρείς μέτοχοι στην 10 Ηλιάδης,δηλαδή οι Γεώργιος Ηλιάδης (23,400 μετοχές), Κύπρος Ηλιάδης(23,400μετοχές) και ΓιανούλαΗλιάδου (2,000μετοχές). Στις9/8/1982έγινεΈκτακτηΓενική Συνέλευσητωνμε τέχων τηςΗλιάδηςκατάτηνοποίαεγκρίθηκεαύξησητου 1Γ ονομαστικού κεφαλαίουτης από50,000μετοχές της μιας λίραςσε 150,000 μετοχέςτηςμιαςλίρας. Στην ΈκτακτηΓενική Συνέλευση της Ηλιάδηςημερο μηνίας20/10/1982 εγκρίθηκετοακόλουθοψήφισμα: 20 25 30 35 "'Οπως το ποσόν των £50,000εκ τουποσού του ευρισκομένου κατά την 31ην Δεκεμβρίου, 1981 εις πίστιν τουΛογαριασμού Γενικόν Αποθεματικόντης εταιρείας, κεφαλαιοποιηθήκαιόπωςτορηθένποσόν των£50,000 χρησιμοποιηθήπροςέκδοσινκαιαποπληρωμήνεξολο κλήρου ειςτοάρτιονκαιδιανομήνωςπλήρωςεξωφλημένων μετοχών μεταξύτων προσώπων άτιναήσανεγ γεγραμμένα ως ιδιοκτήται μετοχών της ιδίας κλάσεως κατάτην 31ην Δεκεμβρίου, 1981,50,000συνήθων μετο χώνειςτοκεφάλαιοντηςΕταιρείαςαίτινεςναδιανεμηθώσι δωρεάν κατ*αναλογίαν μιας μετοχής προς μίαν ήδηυπ*αυτώνκατεχομένηνμετοχήν. Αι διάτου ψηφίσματος τούτου δημιουργηθησόμεναι νέαιμετοχαίθαεκδοθακηυπότουςιδίουςόρουςκαιμε τα αυτά δικαιώματαως αιήδη εκδοθείσαι συνήθεις με τοχαί της εταιρείαςκαι θαδικαιούνταιεις μέρισμα εκ των κερδών της εταιρείας από της 1ης Ιανουαρίου, 1982." 3573 Πογιατζής, Δ. Vassos Estates Ltd v. Δημοκρατίας κ.ά.
(1991)Στις 20/10/1982η Ηλιάδης εξέδωσε 50,000δωρεάν με τοχές της μιαςλίρας απότις οποίες οι48,800μετοχέςδό θηκαν στην Estates. Οι σχετικές δηλώσεις στον Έφορο Εταιρειώνυποβλήθηκανστις26/10/
- Στις 10/12/1982 ηΗλιάδηςεξέδωσε τελικό καιενδιάμε- 5 σο μέρισμα. Η Estates πήρε £215,696 μικτό εισόδημα. Επειδή, όπως έχω ήδηαναφέρει,η Estates είχε ζημιάγια μεταφοράεκ£240,091δικαιούταισεεπιστροφήτουποσού £91,670.80σεντ πουπαρακρατήθηκεως φόροςαπόταμε ρίσματα. ίο Οι αλλαγές των μετοχών υποβλήθηκαν στον Έφορο Εταιρειώνστις6/7/
- Μέσα στο 1983 και στο 1984 η Estates επώλησε στην Enterprises όλες τις μετοχές τηςΗλιάδηςπουείχεαγορά σει απότους Γεώργιο, Κύπρο και Γιανούλα Ηλιάδηστις 15 2/1/
- Η Enterprises είχε επίσης ζημιές για μεταφορά ανερχόμενες σε £98,
- ΗEstates υπέβαλεδηλώσεις εισοδήματοςγιατοφορο λογικό έτος 1982 στις 22/12/1984και για τα φορολογικά έτη 1983και 1984 στις 14/4/
- 20 Στις 28/11/1986ο Έφορος Φόρου Εισοδήματος (που στη συνέχεια θααναφέρεταιωςο "Έφορος")επέβαλε αρ χικές φορολογίες φόρουεισοδήματοςγιαταφρορολογικά έτη 1982-1984 αρνούμενος να επιτρέψει στην Estates οποιοδήποτε ποσό φόρου. Η αιτιολογία της απόφασης 25 του περιέχεται στην ακόλουθη επιστολή που απέστειλε στον Ελεγκτή της Estates Μηνά Ιωάννου με ημερομηνία 28/11/1986: "Κύριε» Βάσος Εστέϊτς Λτδ 30 Αναφέρομαι στουςλογαριασμούς τωνπιοπάνωπε λατώνσαςγιαταχρόνια 1982 και 1984 καισας πληρο φορώότι θεωρώτην μεταβίβασητων μετοχώντηςεται3574 4ΑΛΛ, 5 10 15 Vassos Estates Ltd v.Δημοκρατίαςκ.ά. Πογιατζής, Δ. ρείας Βάσσος ΗλιάδηςΛτδ από τους μετόχους, ειςτην εταιρεία Βάσσος Εστέϊτς Λτδ καιτην έκδοση μερισμά των πουακολούθησε ως εικονικήν πράξη, μεαποκλειστικόν σκοπόν την μείωσητου πληρωτέου φόρου των μετοχών καιως εκτούτου αποφάσισα νατηναγνοήσω όπως προβλέπεται εις το άρθρο 36
(1)του Νόμου. Οι λόγοι για τους οποίους έκρινα ότι ηπιο πάνωπράξη είναιεικονικήείναι (α) Ηπώληση των μετοχών δεν έγινε με καθαρά αντικειμενικάκριτήρια.Τοποσότοοποίοεπληρώθη για την αγορά μιας μετοχής ήταν ουσιαστικά £
- Κατάτηνδιάρκειαντου ίδιου έτους επληρώθη μέρι σμα ύψους £215,696για τες μετοχές αυτές, δηλαδή, υπήρξε μιάαπόδοσητης επένδυσης γύρω στο 110% το οποίο είναι εξωπραγματικό.Συνήθωςη αναμενό μενη απόδοσηαπότέτοιες επενδύσεις δενυπερβαίνει το 7-8%. 20 (β) Η εταιρεία είχεν κατά την 31.12.1981 ζημιά ανερχομένη εις το ποσό των £240,091και ημεταβίβάσηκαι έκδοση μερίσματος που ακολούθησε έγινε με αποκλειστικό σκοπό την απορρόφησητηςζημιάς αυτήςαπότομέρισματοοποίοεξεδόθη. 25 (γ) Μετά την απορρόφησητων ζημιών της εται ρείαςαυτής,οι μετοχές επωλήθησαν εις άλλες αδελφέςεταιρείες μετον ίδιοόπωςπιοπάνωαποκλειστι κόσκοπό. 30 35 (δ) Οι αλλαγές εις τους μετόχους της εταιρείας υποβλήθησανεις τον ΈφοροΕταιρειώντην6ην Ιου λίου 1983, δηλαδήμετάπου ήσαν γνωστά ταφορολογικά αποτελέσματα των ενδιαφερομένων εται ρειών.
- Μεβάσηταπιο πάνω,αποφάσισανα τροποποιή σω τους προσδιορισμούς φορολογητέου εισοδήματος όπωςοεπισυνημμένος πίνακας.Μπορείτενα υποβάλεχε ένσταση σε περίπτωση διαφωνίαςσας, για την πιο πάνωαπόφασημου.Ως αποτέλεσματούτου,δενυπάρ3575 Πογιατζής, Δ. Vassos EstatesLtd v.Δημοκρατίαςχ.ά.
(1991)χει οιονδήποτε ποσό επιστρεπτέο προς τους πελάτες σας, το οποίο θαμπορούσε ναχρησιμοποιηθεί έναντι της φορολογικής υποχρεώσεως της εταιρείας Βάσσος ΗλιάδηςΛτδ." Εναντίοντωνπιοπάνωφορολογιών η Estatesυπέβαλε 5 ένσταση μεεπιστολή τουΔιευθυντή της Γεώργιου Ηλιάδη ημερομηνίας 30/12/1986,στηνοποίααναφέρονταιταεξής: "Έντιμον ΈφορονΦόρου Εισοδήματος ΓραφείονΦόρουΕισοδήματος Λευκωσία. 10 ΈντιμεΚύριε, Αο.Φακέλλου2000622/0 Αναφερόμενοι στην επιστολή σας ημ. 22/11/86 η οποία φέρει τησφραγίδατης28/11/86 προςτονελεγκτή μαςκ. Μηνά Ιωάννου,επιθυμούμε μετηνπαρούσανα 15 υποβάλομε ένσταση κατάτηςάρνησης σαςναμαςεπι στρέψετε τον φόρο που αποκόπηκεαπό μερίσματα τα οποίαεπήραμεκατάταέτη1982-
- Οιλόγοιτηςένστασης μαςείναιοιακόλουθοι: α) Ηπώληση των μετοχών της εταιρείας ΒΑΣ- 20 ΣΟΣ ΗΛΙΑΔΗΣ ΛΤΔ απότους κ.κ. Γεώργιο και Κύπρο Ηλιάδη στην εταιρεία μας δεν συνιστά σε καμμιά περίπτωση εικονική συναλλαγή γιατί το δι καίωμα αγοράςκαιπώλησης μετοχών είναιδικαίω μα νομικά και συνταγματικά κατοχυρωμένο.'Οπως 25 εξάγεται απότηνάνωεπιστολή σαςκαμμιά απολύ τως μαρτυρία ή βεβαιότητα για εικονικότητα ούτε έχετε ούτε ισχυρίζεστε εκτός βέβαιααπότο ατεκμη ρίωτο συμπέρασμα σας ότισεάλλες περιπτώσειςη αναμενόμενη απόδοση απότέτοιου είδους επενδύ- 30 σειςδενξεπερνάτο7-8%. 3576 4 ΑΛΛ. 5 10 15 20 Vassos EstatesLtd τ.Δημοκρατίας κ,ά. Πογιατζής,Δ. β)Φαίνεται ότι έχετε βοηθηθείστην εξαγωγήτων συμπερασμάτωνκαιτηςαπόφασηςσαςαπότογεγο νός ότι η αγοράτων μετοχών φαίνεται για πρώτη φορά στην ετήσια έκθεση της εταιρείαςημ. 24/12/82 για το έτος 1982 που υποβλήθηκε στις 6/7/
- Όμως έχετεπαραβλέψειότι στααρχείατουΕφόρου Εταιρειών υπάρχειαπότις 26/1Q/1982 καταχωρημέ νη δήλωση έκδοσης μετοχών (τύπος Η.Ε.12) ημ. 20/10/82 στην οποία η εταιρεία VASSOS ESTATE LTD απέκτησε άλλες 48.800 μετοχές στην εταιρεία VASSOS ELIADES LTD. Είναι αυταπόδεικτο ότι για να μπορέσει ηάνωεταιρείαναλάβει νέες μετο χέςσανδωρεά(Bonusissueofshares)πρέπειναήταν ήδη μέτοχος της εταιρείας ΒΑΣΣΟΣ ΗΛΙΑΔΗΣ ΛΤΔ. γ) Με την πράξητης πώλησης των μετοχών δεν υπήρξε καμμιά πρόθεση αποφυγήςφόρου αφού το μέρισμα που λήφθηκε υπόκειται σε φόρο και μάλι στα στον κανονικόσυντελεστήτων 42.5%. Τογεγονός ότι ηεταιρείαμαςδικαιούται σε επιστροφήτου φόρουλόγω φορολογικώνζημιώνοιοποίεςμάλιστα έχουνεγκριθεί απότοτμήμα σας,δεναποτελείαιτία ήπρόθεσηαποφυγής φόρου. δ)'Αλλοιλόγοι θαεκτεθούνανχρειαστεί. 25 Με βάση τα ανωτέρω παρακαλούμενα προβείτε σε επανεξέτασητου θέματος." ΓιατηνεξέτασητηςΈνστασηςπουυποβλήθηκε, οΈφο ροςζήτησετα πιοκάτωστοιχεία: 30 "1.ΑντίγραφοτηςΑπόφασηςτωνσυμβούλωνκαι μετόχων της εταιρείας Βάσος Εστέϊτς Λτδ., γιααγοράν τωνμετοχώντηςΒάσος ΗλιάδηςΛτδημερ.2.1.
- Αντίγραφο της Απόφασηςτων συμβούλων καιμε τόχων της εταιρείας Βάσος Ηλιάδης για μεταβίβαση τωνμετοχών,ημερ.2.1.
- 3577 Πογιατζής, Δ. Vassos Estates Ltd v. Δημοκρατίαςχ.ά.
(1991)- Αντίγραφο της Απόφασης της εταιρείας Βάσος ΗλιάδηςΛτδ., γιααύξησητου ονομαστικούκεφαλαίου της εταιρείαςαπό50,000 μετοχές της£1σε 150,000 της £1ημερ. 9.8.
- Αντίγραφον της Απόφασης της εταιρείας Βάσος Ηλιάδης Λτδ γιακεφαλαιοποίηση£50,000εκ τωνκερ δών της εταιρείας και παραχώρησηαυτούως δωρεάν μετοχές ημερ.20.10.
- 5
- Αντίγραφο της συμφωνίας μεταξύ της εταιρείας Βάσος Ηλιάδης Λτδ και των μετόχων της ιδίας εται- 10 ρείας για αποδοχήτης παραχώρησηςσ' υτούςδωρεάν μετοχών ημερ.20.10.
- ΑντίγραφοτηςΑπόφασηςτωνσυμβούλων καιμε τόχων της εταιρείας Βάσος Εστέϊτς Λτδ γιααποδοχή των δια δωρεάς παραχωρηθεισών μετοχών της Βάσος 15 ΗλιάδηςΛτδ ημερ.20.10.
- Αντίγραφο των δηλώσεων αρ. τύπου ΗΕ13 και ΗΕ12 που υποβλήθηκε στον Έφορο Εταιρειών στις 25.10.82 απότην εταιρείαΒάσος ΗλιάδηςΛτδ σχετικά με τη δωρεά έκδοση μετοχών και την παραχώρηση 20 στους μετόχους,ημερ. 20.10.82." Αφού μελέτησε τα ενώπιον του στοιχεία ο Έφορος απέρριψε την ένσταση,διατήρησε την αρχικήτου απόφα σηκαιαπέστειλε στην Estates στις25/4/1989ειδοποιήσεις επιβολής τελικής φορολογίας με τις οποίες αρνείται και 25 πάλι την επιστροφή οποιουδήποτε φόρου.Η αιτιολογία της τελικής του απόφασηςπεριέχεται στην ακόλουθησυ νοδευτικήεπιστολήτουίδιαςημερομηνίας: "Κυρίους ΒάσονΕστέϊχΛτδ., Ταχ.Κιβ. 1085, 30 Λευκωσία 3578 4 ΑΛΛ. Vassos Estates Ltd v. Δημοκρατίαςκ.ά. Πογιατζής, Δ. Κύριοι, 5 10 15 20 Αναφέρομαι στην επιστολή σας ημερομηνίας 30.12.86 δια της οποίας υποβάλετε ένσταση κατάτων φορολογιών πουσας επεβλήθηκανγιαταχρόνια 1982 μέχρι 1984 διατηςοποίαςεθεωρείτο ημεταβίβαση των μετοχών της εταιρείας "Βάσος ΗλιάδηςΛτδ" απότους μετόχους προς την πιο πάνω εταιρεία, ως εικονική πράξη,καισαςπληροφορώόπωςπιοκάτω: (α) Δεν συνέτρεχεν κανέναςαπολύτως λόγοςκαι ούτεεξυπηρετείτοοιοσδήποτεεμπορικόςσκοπόςγια την μεταβίβασητων μετοχών απότους μετόχους σε μια εταιρείαπουείχετεράστιες φορολογικές ζημιές. Κατάτονχρόνοτηςυποτιθέμενηςαγοράςτωνμετο χώνη εταιρείααυτήχρεωστούσε πέραντων£387,000 καιδενδιέθετε τηναναγκαία ρευστότητα για αγορά μετοχών. (β)Παρ* όλον ότι ηυποτιθέμενη αγοράέγινε στις 2.1.82, ουδένα ποσό επληρώθη, και οι λογιστικές πράξεις που επικύρωναν την δοσοληψίαν αυτήέγιναντην31.12.
- (γ) Ητιμή αγοράςδεν έγινε με καθαρά εμπορικά κριτήρια. 25 (δ) Μετά την απορρόφηση των ζημιών της πιο πάνω εταιρείαςκαι ότανθα ετίθετο πρόβλημαπληρωμήςφόρου, οι μετοχέςμεταβιβάστηκανμετονίδιο τρόπο,σεάλληεταιρείαπουείχεσυσσωρευμένες φο ρολογικές ζημιές. 30 (ε)Εάντασυσσωρευμένα κέρδηκατάτην31.12.81 διανέμοντο υπό τύπον μερίσματος στους μετόχους προτηςαλλαγής,οπληρωτέοςφόροςαπότουςμετό χουςθαανήρχετοσεποσοστό 60%περίπου.
- Με βάση τα πιο πάνω, είμαι της γνώμης ότι η πράξητης μεταβίβασηςμετοχών σε εταιρείες, μεφορο3579 Πογιατζής, Δ. Vassos Estates Ltd v.Δημοκρατίας*Λ.
(1991)λογικές ζημιές αποτελεί μέροςενός καλάγνωστού σχε δίου αποφυγήςπληρωμής φόρου ή επιστροφής φόρου πουπληρώθηκεπάνωσε παλαιάαδιανέμητακέρδη,και τοοποίοπαρουσιάζεταιπολύσυχνά. 3.Ωςεκτούτου,θεωρώτηνμεταβίβασητωνμετοχών 5 της εταιρείας "Βάσος Ηλιάδης Λτδ"., από τους μετό χουςκαΓιαννούλα Ηλιάδου, κον Γεωργών Ηλιάδη και κον Κύπρο Ηλιάδη,εις την εταιρεία "Βάσος Εστέϊτ Λτδ".,και την έκδοση μερισμάτων πουακολούθησε ως εικονικήπράξημεαποκλειστικό σκοπότην μείωση του 10 πληρωτέου φόρουτωνμετόχων,καιωςεκτούτουαπο φάσισα να την αγνοήσω όπως προβλέπεται εις το άρθρο 33
(1)του Περί Βεβαιώσεως και Εισπράξεως ΦόρωνΝόμωντου 1978 μέχρι
- Ως εκ τούτου, επικυρώνω τις τροποποιήσεις του 15 φορολογητέου εισοδήματος σας όπως η επιστολή μου ημερομηνίας28Νοεμβρίου
- Παρακαλώ σημειώσατε ότι ως αποτέλεσμα της πιο πάνω απόφασης μου ουδένα ποσό προκύπτει να επι στραφεί και το οποίοθα μπορούσε ναχρησιμοποιηθεί 20 για εξόφληση των οφειλομένων φορολογιών της εται ρείαςΒάσος ΗλιάδηςΛτδ.
- Εάν θεωρείτε τον εαυτόσας αδικημένο απότην πιο πάνω απόφασημου, μπορείτε να προσφύγετε στο Ανώτατο ΔικαστήριοτηςΔημοκρατίαςσε75 μέρες από 25 τηνημερομηνίατηςπαρούσηςεπιστολής." Με την παρούσα προσφυγή που καταχώρησε στις 19/5/1989 η Estates ζητά την ακόλουθηθεραπεία: "
- Δήλωση τουΣεβαστούΔικαστηρίου ότιη απόφα σητωνκαθ"ωνη αίτησηημερ.25/4/89 η οποίαεπισυνά- 30 πτεταισαντεκμ. 1 μετηνοποίαοικαθ'ωνη αίτηση θε ωρούν την μεταβίβαση των μετοχών της Εταιρείας VASSOS ELIADES LTD απότους μετόχους της προς τους αιτητές σαν εικονική πράξηείναι άκυρη καιάνευ 3580 4 ΑΛΛ. Vassos Estates Ltd v. Δημοκρατίαςκ.ά. Πογιατζής, Δ. οιουδήποτενομίμουαποτελέσματος. 5 10 15
- Δήλωσητου ΣεβαστούΔικαστηρίου ότι ηαπόφα ση των καθ*ων η αίτησηημερ.25/4/89διά της οποίας θεωρούν την έκδοση μερισμάτων από την εταιρεία VASSOS ELIADES LTDπρος τους αιτητές σαν μετό χους της πιο πάνω εταιρείας σαν εικονική πράξη με αποκλειστικό σκοπότηνμείωση τουπληρωτέουφόρου τηςαιτητρίαςεταιρείαςείναιάκυρηκαιάνευ οιουδήπο τενομίμουαποτελέσματος.
- Απόφαση του Δικαστηρίου ότι η απόφασητων καθ'ωνηαίτησηη ερ.25/3/89 ναμηνεπιστρέψουν προς τους αιτητέςτον φόροο οποίος έχει αποκοπείαπότο μέρισμα της εταιρείαςVASSOS ELIADES LTDγιατα έτη 1982 έως 1984 αμφοτέρων συμπεριλαμβανομένων είναιάκυρη καιάνευοιουδήποτενομίμουαποτελέσμα τος." Παρά το γεγονός ότι το θέμα δεν έχει εγερθεί κατάτη διαδικασίατηςπροσφυγής,θαήθελαενπρώτοιςναπαρα τηρήσωότι οι θεραπείεςμεαριθμούς 1 και2 αναφέρονται 20 σεπράξειςπουδενείναιεκτελεστές.Οιδύοαυτέςπράξεις είναι προπαρασκευαστικέςπου οδήγησαν και έχουν συγ χωνευθεί στην τελική εκτελεστή πράξη που αποτελεί το αντικείμενο της παραγράφου 3της Αίτησης. Σε περίπτω ση,βέβαια, πουοιπράξειςαυτέςκριθούνπαράνομεςκαι/ή 25 ακυρώσιμες γιατουςλόγους πουαναφέρονταιστην Αίτη ση, συμπαρασύρουν σε ακυρότητα την τελική εκτελεστή απόφασητου Εφόρουπουπεριγράφεται στηνπαράγραφο 3τηςΑίτησης. Τανομικάσημεία πουαναφέρονται στηνΑίτησηείναι 30 ταεξής: "
- Η απόφασητωνκαθ'ωνη αίτησηείναιαντίθετημε τονΝόμο, τοΣύνταγμακαιτιςαρχέςτουΔιοικητικού Δι καίου.
- Ηαπόφασητων καθ' ων ηαίτησηελήφθηκαθ* υπέρ3581 Πογιατζής,Δ. Vassos Estates Ltd v. Δημοκρατίαςκ.ά.
(1991)βάσηκαι/ήκατάχρηση εξουσίας.
- Ηαπόφασητων καθ'ων ηαίτησηδεν είναικαθόλου και/ήδεόντωςαιτιολογημένη.
- Οι καθ'ων ηαίτηση τελούσαν υπόπλάνην ως προς τα πραγματικάγεγονότα και/ή δεναξιολόγησαν ορθάόλα 5 ταγεγονότακαιπεριστατικάτηςυπόθεσης.
- Η μεταβίβασητων μετοχών της ΕταιρείαςVASSOS ELIADES LTDαπότους μετόχους τηςπρος τουςαιτητές καθώς επίσης η έκδοση των μερισμάτων της εταιρείας VASSOS ELIADES LTD ήταν απόλυτα πραγματική 1 0 (Genuine)και δεν ήταν εικονική (Fictitious), επομένως οι καθ'ωνη αίτησηκακώςαπεφάσισαννατηναγνοήσουν. 6.Τοάρθρο33
(1)τουΠερί Βεβαιώσεως καιΕισπράξε ως ΦόρωνΝόμουδεν εφαρμόζεται στην παρούσαυπόθε- 1 5 ση." Μέσασταπλαίσιατωνπιοπάνωλόγωνακύρωσηςτων προσβαλλόμενων φορολογιών οκ.Τριανταφυλλίδηςυπέ βαλε τους ακόλουθους δυο βασικούς νομικούς ισχυρι σμούς: 1.Τοάρθρο33
(1)τωνπερί Βεβαιώσεως καιΕισπράξε- 20 ως Φόρων Νόμων 1978-1988 δεν εφαρμόζεται στην πα ρούσα περίπτωση και ηαπόφασητου Εφόρου ναθεωρή σει τις επίδικες μεταβιβάσειςτωνμετοχώνκαιτηνεπίδικη έκδοσημερίσματος σανεικονικές είναιεσφαλμένηγιαδύο λόγους. Πρώτο γιατί "η εταιρεία απόκτησε τις μετοχές 25 αυτές δι' αγοράς και είναι η πραγματικήκαι κατάνόμο ιδιοκτήτρια των μετοχών αυτώνκαι έχει όλα τα δικαιώ ματαπουαπορρέουν από τις μετοχέςαυτές,συμπεριλαμ βανομένου και οποιουδήποτε μερίσματος", και δεύτερο, γιατίλήφθηκεκάτωαπότοβάροςπλάνηςπερίταπράγμα- 3° τα. 2.Τοβάροςτηςαπόδειξηςότι οι μεταβιβάσειςτωνμε τοχών και ηέκδοσημερίσματος είναι πράγματι εικονικές 3582 4ΑΛΛ. VassosEstatesLtd τ.Δημοκρατίαςκ.ά. Πογιατζής,Δ. εντηέννοιατουάρθρου33
(1)τοέχειοΈφορος καιόχι η Αιτήτρια. θα εξετάσωπρώτατον ισχυρισμό πουαφοράτοβάρος της απόδειξης.Το συγκεκριμένο επιχείρημα του κ.Τρια5 νταφυλλίδηεπίτουπροκειμένου είναιότι,εφόσοστηνπα ρούσα περίπτωση η Αιτήτρια δε ζητάκάποιαέκπτωση ή αφαίρεσηαπό το φορολογητέο εισόδημα της, ο Έφορος είναι εκείνος που θαπρέπει να αποδείξει ότι η Αιτήτρια έχει νόμιμα φορολογηθεί με την προσβαλλόμενη πράξη 10 καιότι ηεπίμαχημεταβίβασητων μετοχών δεν είναιγνή σια αλλά είναι εικονική και ορθά, επομένως, την έχει αγνοήσει σύμφωνα μετο άρθρο33
(1)τουΝόμου. Η θέση αυτή,λέγει ο κ. Τριανταφυλλίδης,υποστηρίζεται απότη νομολογία καθώςκαι απότο λεκτικό του άρθρου 33
(1). 15 Αντίθετα, ο κ. Ευαγγέλου εισηγήθηκε ότι τόσο η νομολο γίαόσοκαιτοάρθρο21
(2)* τωνπερί Βεβαιώσεως καιΕι σπράξεως ΦόρωνΝόμων 1978 - 1990 εναποθέτουν στην Αιτήτρια τοβάροςτηςανατροπήςτουτεκμηρίουτηςνομι μότητας όλων των διοικητικών πράξεωνπεριλαμβανομέ20 νωνεκείνων μετιςοποίεςεπιβάλλεταιφορολογία.Η απά ντηση του κ. Τριανταφυλλίδηεπί του προκειμένου είναι ότι η γενική αρχή του διοικητικού δικαίου σύμφωνα με την οποίαηδιοικητικήπράξη τεκμαίρεται νόμιμη μέχρι νααποδειχθείτοαντίθετοκαιότιτοΔικαστήριοδενεπεμ25 βαίνει εφόσον η απόφασητου Εφόρου είναι λογικά επι τρεπτή,δεν εφαρμόζεταιστην παρούσα περίπτωσηεπειδή το άρθρο 33
(1)του Νόμου ρητά μεταθέτει το βάρος της απόδειξης για εικονικότητα πάνωστον Έφορο, θα ήταν άδικο,λέγειακόμαο κ. Τριανταφυλλίδης,ανη Αιτήτρια 30 εκαλείτο νααποδείξειτοαρνητικό, ότι δηλάδη η επίμαχη μεταβίβαση μετοχώνδενείναιεικονική. Τοάρθρο33
(1)τωνπερί Βεβαιώσεως καιΕισπράξεως ΦόρωνΝόμων1978-1988προνοείταεξής: *21
(2)Το βάρος τηςαποδείξεως ότι ηφορολογία αναφορικώς προς 35 ήνασκείται ηπροσφυγήείναιυπερβολική επιρρίπτεταιεπί τουαιτητουεντηπροσφυγή. 3583 Πογιατζής, Δ. Vassos Estates Ltd v. Δημοκρατίας κ-ά.
(1991)"33
(1)Οσάκις ο Διευθυντής κρίνη ότι αναφορικώς προςφορολογικόν τιέτοςτοαντικείμενον φόρου οιου δήποτε προσώπου μειούται εκ πράξεων αίτινες, κατά τηνγνώμην αυτού,δεν είναι γνήσιαι ήείναι εικονικοί, δύναται να αγνόηση οιανδήποτε τοιαύτην πράξιν και 5 να φορολόγηση τα ενδιαφερόμενα πρόσωπα επί του ορθούαντικειμένουφόρου." Τοεπιχείρηματουκ. Τριανταφυλλίδηότιτοπιόπάνω άρθρο,ορθάερμηνευόμενο,αποκλείει στηνπαρούσαπερί πτωση την εφαρμογήτου μαχητούτεκμηρίου της νομιμό- 10 τηταςτης επίδικηςδιοικητικήςπράξης,τοοποίοστηρίζε ται αποκλειστικά στη φράση "κατά την γνώμην αυτού" (τουΕφόρου)στοκείμενο τουάρθρου33
(1),δενευσταθεί. Δεν υπάρχει τίποτε στο άρθρο αυτό που να δικαιολογεί την εισήγηση που έχει υποβληθεί. Το άρθρο αυτό ούτε 15 αποκλείει ούτε τροποποιεί το τεκμήριο της νομιμότητας τωνδιοικητικώνπράξεωντοοποίοέχεικαθολική εφαρμο γή σύμφωνα με τις βασικές αρχές του διοικητικούδικαί ου. Προς υποστήριξη της πιο πάνω εισήγησης του ο κ. 20 Τριανταφυλλίδης παρέπεμψε το Δικαστήριο στααποσπά σματααπότις υποθέσειςπουπαραθέτωπιοκάτω. Στην υπόθεση ΑνδρέαςΧατζηγιάννης ν. Δημοκρατίας
(1966)3Α.Α.Δ. 338, ο Δικαστής Μουνίρ είπε ταεξής στη σ.350: 25 "It should be stated at the outset that it is a well established principle of income tax law that,just as in a disputed casethe onus to satisfy the Court as toliability to pay tax is on the taxing authority, so, where the tax payer claims any exemption or deduction from tax, the 30 onus is on him to support such claim for exemption or deduction.This principle is very clearly expressed in the following passage of thejudgment of the Supreme Court in the case of Charis Georghallides
(1958)23 C.L.R. p.249. atp.256: 35 3584 4 ΑΛΛ 5 10 15 Vassos Estates Ltd v.ΔημοκοοκΙας H.4, Πογιατζής,Λ. 'One dealing with fiscal legislation should carefully examine first, whether the tax payer is clearly within the words of the provisions by which he is charged with tax and,secondly, if he claims any exemption or deductionfrom tax to whichliability is eitheradmitted or established - whethersuchclaimisclearly supported by the relevant provision of the Law. In a disputed case theonusto satisfy theCourtas to liability to pay tax is ontheTax Authorities andtheonustosupporta claim for exemption or deductionallowance is on the tax payer.' The onus is thus on theApplicant to show thathe is entitled to a deductionunder a particular provision of Cap. 323, as regards the years of assessment 1959 and 1960, and under a particular provision of the legislation in question of the Greek Communal Chamber as regards the years of assessment 1961, 1962 and 1963." Στην υπόθεσηΠλουτής Κιττίδης ν.Δημοκρατίας
(1973)20 3Α.Α.Δ. 123, οΔικαστήςΧατζηαναστασίουαφούαναφέρ θηκε στις υποθέσειςΧάρης Γκύργαλλίδης (23 C.L.R. 249) και Χατζηγιάννης (ανωτέρω),είπετα εξήςστησ. 133: 25 "I think I ought to reiterate what has been said in a number of cases, that in a disputed case, the onus to satisfy the Court as to the liability to pay tax is on the Commissioner, whereas the onus to establish a claim for deduction orallowance is onthetax payer." Στην υπόθεση Γεώργιος Ιακώβου ν. Δημοκρατίας
(1987)3Α.ΑΑ 167,οΔικαστήςΚούρρηςείπεταεξήςστη 30 σ. 170: 35 "It is well established principle of Income Tax Law that where a taxpayer claims any exemption or de duction from tax, the onus is on him to support such claim for exemption or deduction. This principle was expounded by the Supreme Court in the case of Chans 3585 Πογιατζής,Δ. Vassos Estates Ltd v. Δημοκρατίας κ-ά.
(1991)Georghallides, 23 CLR. 249 at p.256 which reads as follows: 'One dealing with fiscal legislation should carefully examine first whether the tax payer is clearly within the words of the provisions by which he is charged 5 with tax and,secondly, if heclaims any exemption or deduction from tax - to which liability is either admitted or established - whether such claim is supported by therelevant provisions of the Law. Ina disputed case the onus to satisfy the Court as to 10 liability to pay tax is on the Tax Authorities andthe onus to support a claim for exemption or deduction allowance is onthe taxpayer.' Further, it was held in the cases of Andreas HadjiYiannis v. The Republic
(1966)3 C.L.R. 338 15 atpp.350, 371 andNina Rainbow v. The Republic
(1984)3 CLR. 846 that theburden to prove an exemption or deductioninfiscallawsisontheapplicants." Πριν αναφερθώστηνομολογία πουέχει επικαλεστεί ο κ. Ευαγγέλου για ν' αντικρούσει τηθέσητου κ.Τριάντα- 20 φυλλίδη, θα ήθελα να σχολιάσω τα αποσπάσματατων αποφάσεωντων τριώνυποθέσεωνπουέχωπαραθέσειπιο πάνωκάμνονταςδύοβασικέςπαρατηρήσεις.Ηπρώτη πα ρατήρησημου είναι ότι καιοι τρείς αυτέςαυθεντίες επα ναλαμβάνουν και εκ πρώτης όψεως φαίνεται ότι υιοθε- 25 τούν το απόσπασμα από την απόφαση στην υπόθεση Γίωργαλλίδη(ανωτέρω),το οποίο παραθέτουν αυτούσιο οι Δικαστές Μουνίρ και Κούρρης στα αντίστοιχα απο σπάσματα των αποφάσεων τους σταοποίαέχω ήδη ανα φερθεί. Η υπόθεση Γίωργαλλίδηεκδικάστηκε το 1958, 30 πριν τηνανεξαρτησίατηςΔημοκρατίας,ήτανδεη γνωμο δότησητουτότε Ανωτάτου Δικαστηρίουτηςαποικίαςτης Κύπρουπάνωσενομικόζήτημαδι'υπομνήματοςπουείχε παραπεμθεί σ' αυτό απότο Επαρχιακό Δικαστήριο στην κατ' έφεση δικαιοδοσία του κάτω από το άρθρο 39 του 35 περί Φόρου Εισοδήματος Νόμου,Κεφ.297 της παλαιάς
(1949)έκδοσηςτωνΝόμωντηςΚύπρου,όπωςείχε τροπο3586 4 ΑΛΛ Vassos Estates Ltd τ.Δημοκρατίας x.d. Πογιανζής, Α. ποιηθεί με το Νόμοαρ.31 του 1952 (αργότεραάρθρο 43 του Κεφ.323 των ΝόμωντηςΚύπρου Έκδοσης 1959). Το εδάφιο
(4)του άρθρου 39 προνοούσε ότι ο εφεσείων είχε τοβάροςτηςαπόδειξηςπωςηφορολογία είναι υπερβολι5 κή, το δε εδάφιο
(5)του ίδιου άρθρου προνούσε ότι το ΕπαρχιακόΔικαστήριο,στην κατ*έφεση δικαιοδοσίατου, είχεεξουσία ναμειώνει τοποσότης φορολογίας σε περί πτωση που αυτή ήταν υπερβολική, και να το αυξάνει σε περίπτωση που το ποσό ήταν μικρότερο του κανονικού. 10 Οινομοθετικές αυτέςπρόνοιες θεωρήθηκανστην υπόθεση Μικρομμάτηςν. Δημοκρατίας (2 R.S.C.C. 125) ότι είναι αντίθετες μετηνέννοιατουόρου"αποκλειστικήδικαιοδο σία" στο άρθρο 146 του Συντάγματοςκαι,ως εκ τούτου, κηρύχθηκανανεφάρμοστες.Αξίζει, εντούτοις,νασημειω15 θεί ότι στην υπόθεση Αίλιαν Γεωργιάδη ν. Δημοκρατίας
(1982)3Α.Α.Δ.659,ηΟλομέλεια τουΑνωτάτου Δικαστη ρίου είχε επισημάνει τη διαφοράστην έκταση των εξου σιών τουΔικαστηρίου κάτωαπότο νομικό καθεστώς που ίσχυε μέχρι το 1960σεσύγκριση μετονομικόκαθεστώςμε 20 βάση το άρθρο 146 του Συντάγματος. Η Ολομέλεια είχε τονίσει επί τουπροκειμένου ότι,αντίθεταμεότι ίσχυε με βάσητο Νόμο,Κεφ.233 ή279, σήμερα το Ανώτατο Δικα στήριο δεν έχει δικαιοδοσία να εξετάσει την ουσία της προσβαλλόμενης φορολογίας και να την αντικαταστήσει 25 μεδικήτουαπόφασηστιςπεριπτώσεις πουτοθεωρεί ανα γκαίο. Ηδεύτερη παρατήρησημουείναι ότι σεκαμιάαπότις αυθεντίες που επικαλείται οκ. Τριανταφυλλίδης δενέχει εφαρμοστεί τοπρώτοσκέλοςτης αρχήςόπως διατυπώθη30 κεστην υπόθεσηΓία)ργαλλίδης,ότι δηλαδήοΈφοροςέχει το βάροςτης απόδειξηςαναφορικάμε την υποχέωση του φορολογούμενου νακαταβάλειφόρο.Καιστις τρείς εκεί νες υποθέσεις οσκοπόςγιατον οποίο τοΔικαστήριο είχε παραθέσει το επίμαχο απόσπασμα από την απόφαση 35 Γίωργαλλίδη περιοριζόταν πάντοτε στην υποστήριξη της θέσης ότι εναπόκειται στον φορολογούμενο να αποδείξει ότι δικαιούταισε έκπτωση ή αφαίρεσηαπότο φορολογη τέοτουεισόδημα.Ηδιαφοράκαιστιςτρεις εκείνες υποθέ σειςαφορούσεαπαίτησητωνφορολογουμένων γιαέκπτω3587 Πογιατζής, Α. Vassos Estates Ltd v. Δημοκρατίας κ.ά.
(1991)σηαπότοφορολογητέοτουςεισόδημα.Καιστηνπερίπτω ση,επομένως, πουείναι δυνατόναυποστηριχθεί ότι στις τρείς εκείνες αυθεντίεςέχει λεχθεί οτιδήποτεπουείναιπι θανόναερμηνευθεί ότιδημιουργεί εξαίρεσηστηνκαθολι κήεφαρμογήτου τεκμηρίου της νομιμότητας των διοικη- 5 τικών πράξεων, λέχθηκε ως εκ του περισσού και, επομένως, δεν αποτελεί μέρος του αναγκαίου σκεπτικού, έχει δετημορφήαπλήςπαρατήρησης(obiter). Μετιςδύοπιοπάνωβασικέςπαρατηρήσειςκατάνουν αναφορικά μετιςαυθεντίεςπουεπικαλείταιοκ. Τριάντα- 10 φυλλίδης, προχωρώ τώρα να εξετάσω και να σχολιάσω τις αρχές που επικαλείται ο κ. Ευαγγέλου όπως και τις αυθεντίεςπουλέγειότιτιςυποστηρίζουν. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αποτελεί βασικήαρχήτου διοικητικούδικαίουότιοαιτητήςφέρειτοβάροςτηςαπό- 15 δειξης προκειμένου ναπειστεί το Δικαστήριο να επέμβει και να ελέγξει τη νομιμότητα της διοικητικής πράξης.Η αρχή αυτή διατυπώθηκε και εφαρμόστηκε στην υπόθεση ΓεώργιοςΚουοουμίδηςν. Δημοκρατίας
(1966)3Α.Α.Δ.1, στην οποίααντικείμενοτηςπροσφυγήςήτανπράξη επιβο- 20 λής φόρου εισοδήματος. Ηαρχήαυτήυιοθετήθηκε σεδε κάδες προσφυγές που ακολούθησαν και επιβεβαιώθηκε απότην Ολομέλεια τουΑνωτάτου Δικαστηρίου στηνυπό θεσηΛίλιαν Γεωργιάδη(ανωτέρω),απότην απόφασητης οποίας παραθέτωτο πιο κάτω απόσπασμα στις σσ.668- 25 669: "The power of the Supreme Court is limited, as indicated,tothescrutiny of thelegalityof theaction,and toas certain whether theadministration has exceeded the outer limits of its powers. Provided they confine their 30 action within theambit of theirpower,anorgan of public administration remains the arbiter of the decision necessary to give effect to the law; and so long as they make acorrect assessment of thefactual background and act in accordance with the notions of sound admi- 35 nistration, their decision will not be faulted. In the end, thecourts must sustain their decision if itwas reasonably 3588 4 ΑΛΛ, 5 10 15 20 Vassos Estates Ltd v.Δημοκρατίαςκ-ά. Πογιατζής,Α. open to them. The same approachwas sanctioned by the House of Lords with regard to the powers vested in the courts in England, to review decisions of an admi nistrative nature. In Zamirv.Secretaryof State [1980] 1 All E.R. 768, they decided that the administrative decision of an immigration officer could be impugned only on two grounds: (a) Absence of evidence on which he could reach his decision, and (b) where no reasonable person in the position of the immigration officer could reachthedecision taken.Theapproachof thecourttothe validity of a taxing decision is no different from its approach in respect of any other administrative decision liabletoreview underArticle 146.Therefore, the learned trial Judge rightly approached the decision, confining his review to ascertaining whether the decision taken by the Commissioner was one reasonably open to him. (See, also, Gift v. The Republic
(1965)3 C.L.R. 285, the Christidesv. The Republic
(1966)3 C.L.R. 732). The initial burden of establishing thatthedecision complained of is vulnerable to be set aside, is upon the party pro pounding its invalidity. (See, Coussoumides v. The Republic
(1966)3C.L.R.1)." Επισημαίνω δύο σημεία απότο πιο πάνωαπόσπασμα τηςαπόφασηςτηςΟλομέλειας,ταοποίαπιστεύωότισυνι25 στούν απάντηση στην εισήγηση του κ. Τριανταφυλλίδη,η οποία, επαναλαμβάνω,στηρίζεταισε μιαδιάκρισηπουεισήξε η υπόθεση Γιωργαλλίδης σε φορολογικές υποθέσεις αναφορικά με το βάρος της απόδειξης. Το ένα σημείο είναι ότι η Ολομέλεια τόνισε ότι το Δικαστήριο, στην 30 άσκηση της αναθεωρητικής του δικαιοδοσίαςπου είναι ακυρωτικής φύσεως,οφείλει να επικυρώσειτη διοικητική απόφαση αν η απόφαση αυτήείναι εύλογα επιτρεπτή για το όργανο πουτηνπήρεκαιότιτο αρχικόβάρος της από δειξης ότι η επίδικηαπόφασηθαπρέπειναακυρωθεί για 35 οποιοδήποτε λόγο το έχει εκείνος που επιδιώκειτην ακύ ρωση της. Το δεύτερο σημείο είναι ότι οι γενικές αρχές εφαρμόζονται και στις περιπτώσεις που το αντικείμενο τηςπροσφυγής είναιαπόφασηγιαεπιβολήφορολογίας. 3589 Πογιατζής,Δ. Vassos EstatesLtd v.ΔημοκρατίαςκΛ.
(1991)Δεσμεύομαι απότην απόφασητης Ολομέλειας του Δι καστηρίου στην υπόθεση Λίλιαν Γεωργιάδη (ανωτέρω). Επιπρόσθεταθαήθελανατονίσωότιδιαφωνώκαιαδυνα τώ ναυιοθετήσω καιναεφαρμόσωστην παρούσα υπόθε σηταόσαέχουνλεχθείστις τρεις υποθέσειςπουεπικαλεί- 5 ται ο κ. Τριανταφυλλίδης στην έκταση που είναιδυνατό ναερμηνευθούν ότι υποστηρίζουντηνεισήγηση τουότιτο τεκμήριο της νομιμότητας δεν εφαρμόζεται σ* όλεςανεξαίρετα τις διοικητικές πράξεις περιλαμβανομένων των φορολογικών. 10 Γιαόλους τουςπιοπάνωλόγους απορρίπτεταιηεισή γησητου κ. Τριανταφυλλίδηαναφορικάμε το ποιος έχει τοβάροςτηςαπόδειξηςστηνπαρούσαυπόθεση. Σχετικά με τον πρώτο νομικό ισχυρισμό του κ.Τρια νταφυλλίδηπουείναι ομόνος πουαπέμεινεναεξεταστεί, 15 τοερώτημα πουθαπρέπεινααπαντηθείείναικατάπόσο, εν όψει του άρθρου 33
(1)των περί Βεβαιώσεως και Ει σπράξεωςΦόρωνΝόμων 1978-1988 καιτηςνομολογίας,η απόφασητουΕφόρουνααγνοήσειτηνεπίδικημεταβίβαση των μετοχών ως εικονική ήτανεύλογα επιτρεπτήήόχι. Η 20 επίδικη αυτήαπόφασητεκμαίρεται εύλογα επιτρεπτή μέ χρις ότου τεκμηριωθεί (α) ότι ο Έφορος ενήργησε κάτω απόπλάνηπερίταπράγματαήπερίτονόμο,ή(β) ότικα νένα λογικό όργανο στη θέσητου Εφόρου δεν μπορούσε ναεκδώσει τέτοιααπόφαση. 25 Υπάρχει μεγάλη διαφοράμεταξύ των ευπαιδεύτωνδι κηγόρων των δύοπλευρών αναφορικά με την ορθήερμη νείατουάρθρου αυτούκαιτακριτήριαπουκαθορίζειγια το χαρακτηρισμό μιας πράξης ως εικονικής. Αναφορικά με το θέμα αυτό καταχωρήθηκαν μακροσκελείς γραπτές 30 αγορεύσεις και υποβλήθηκανπολλά επιχειρήματα και ει σηγήσεις στο στάδιοτων προφορικών διευκρινίσεων. Για να υποστηρίξουν τις δικές τους απόψειςκαιγιανααντι κρούσουν εκείνες του αντιδίκου τους οι δικηγόροι και των δύοπλευρών αναφέρθηκαν σε μεγάλο αρθμόαποφά- 35 σεων τόσο Αγγλικών όσο και Κυπριακών. Πολλές από τις Αγγλικές αποφάσεις είναι ιδιαίτερα μακροσκελείς, 3590 4 ΑΛΛ Vassos Estates Ltd v.Δημοκρατίαςκ.ά. Πογιατζής, Δ. αναφέρονται σε πολύπλοκα γεγονότα και μερικές φορές δίδουντηνεντύπωσηότιδενκαθορίζουντην ίδιαπροσέγ γιση.Ανάμεσα στις αυθεντίεςπουοι ευπαίδευτοισυνήγο ροιέχουναναφέρεικαισχολιάσειπεριλαμβάνονταιοι Αγ5 γλικές υποθέσεις TheCommissioner of InlandRevenue v. Dukeof Westminster [1936]A.C. 1, W.T. Ramsay Ltd v. I.R.C [1981] 2W.L.R. 449,καιCraven(InspectorofTaxes) v. White[1988] 3All E.R.495,καθώςκαιΚυπριακές υπο θέσεις KurtKJngsneld v.Republic
(1966)3 C.L.R.45,και 10 ΓεώργιοςΧατζηράκλης & Αλλος ν.ΔιευθυντήΦόρουΕι σοδήματος
(1984)3Α.Α.Δ.604. θα περιοριστώ στο παρόν στάδιο στην εξέταση του ισχυρισμού των Αιτητών ότι ο Έφορος ενήργησε κάτω από τοκράτοςπλάνηςπερί ταπράγματα. Εάνο ισχυρι15 σμόςαυτόςτων Αιτητών ευσταθεί η προσβαλλόμενη από φασηπρέπει να ακυρωθεί χωρίς να επιβάλλεταιπεραιτέ ρω εξέταση των νομικών επιχειρημάτων που έχουν προβληθεί αναφορικάμε την ερμηνεία και εφαρμογήτου άρθρου33
(1)τουΝόμουή τηςέκτασηςτων εξουσιών που 20 τοάρθροαυτόπαραχώρησεστον Έφορο. Καιοι δύοπλευρές συμφωνούν ότι έναςαπότουςλό γουςπουοδήγησαντον Έφοροναπάρειτηνεπίδικη από φασηήτανότι ηαγοράτων μετοχών δεν έγινε μεκαθαρά εμπορικά κριτήρια εφόσον η κάθε μετοχή φαινόταννα 25 είχε πωληθεί προς £4 ενώ η πραγματικήτης αξίαήταν, σύμφωνα με την εκτίμηση του Εφόρου, μεταξύ £13 και £
- Καιοι δύοπλευρές συμφωνούν επίσης ότι κατάτην καθορισμόαπότονΈφοροτηςαγοραίαςαξίαςτωνεπίδι κων μετοχών ο Έφοροςείχευποπέσει σε λάθος αναφορι30 κάμετον αριθμότων μετοχών καιότι τολάθοςαυτότον οδήγησε σε καθορισμό λανθασμένης αγοραίαςαξίαςτων μετοχών. Σύμφωνα με μεταγενέστερη εκτίμηση του κ. Ματέα, ειδικού εκτιμητή στο γραφείο του Εφόρου,που έγινεκατ* εντολήτουΕφόρου,ηαγοραίααξίατηςκάθεμε35 τοχήςυπολογίστηκε σεμόνο£
- Ο ευπαίδευτοςδικηγόρος του Εφόρουσυμφώνησε ότι ο Έφοροςενήργησε πράγματι κάτω απότοβάρος πλάνης 3591 Πσγιατζής,Δ. Vassos Estates Ltd v.Δημοκρατίαςκ.ά.
(1991)αναφορικάμετηνπραγματικήαγοραίααξίατωνεπίδικων μετοχών και ότι είναι τουλάχιστο πιθανόνο Έφορος να έχει οδηγηθεί στη λήψη της προσβαλλόμενης απόφασης απότηνπλάνητου αυτή. Τα πιο πάνω παραδεχτάγεγονότα που αναφέρονται 5 στονκαθορισμότηςαξίαςτωνεπιδίκωνμετοχώναφ'ενός μαρτυρούν ελλειπήέρευναηοποίαοδήγησεσεπλάνη του Εφόρου αναφορικάμε ουσιώδηγεγονότα και αφ*ετέρου συνιστούν αφ'εαυτώνλόγο ακύρωσης της προσβαλλόμε νηςαπόφασης. 10 Κάτωαπότις παρούσεςπεριστάσεις περιττεύει η εξέ τασητηςουσίαςτωνάλλωνλόγων ακύρωσηςπουοιΑιτητές έχουν επικαλεστεί ήτων νομικών επιχειρημάτων που έχουνπροβάλειαναφορικά μετηνερμηνείακαιτηνεφαρ μογήτουάρθρου33
(1)τωνπερί Βεβαιώσεως καιΕισπρά- 15 ξεωςΦόρωνΝόμων1978-1988. Ηπροσβαλλόμενη απόφαση ακυρώνεται. Οι Καθ'ωνη ΑίτησηναπληρώσουνστουςΑιτητές£200έναντιτωνεξό δωντους. Προσφυγήεπιτυγχάνει. £200.-έξοδασεβάρος τωνκαθ'ων ηαίτηση. 3592