(1991)20Νοεμβρίου,1991 [Α.ΛΟΙΖΟΥ,Π.] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΡΑΒΑΛΗΣ, Αιτητής, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝΚΑΙ ΑΛΛΟΥ, Καθ' ων η αίτηση, (Υπόθεση Αρ. 1011/90). Τελωνειακοί Δασμοί και ΦόροιΚατανάλωσης — Ο περί Τελωνεια κών Δασμών και ΦόρωνΚαταναλώσεως Νόμος τον 1990(Ν. 5/90) —Άρθρο 11
(4)(γ) — Επαναπατρισθέντες Κύπριοι μπορούν να ει σάγουν αδασμολόγητο όχημα — Προϋπόθεση — Δεκαετής μόνιμη εγκατάσταση στο εξωτερικό — Μόνιμη εγκατάσταση αποτελεί την 5 πραγματική εγκατάσταση σε ένα τόπο με την πρόθεση ο τόπος αυτός να αποτελεί τημόνιμη κατοικία — Η κτήση άδειας για πα ραμονή απεριόριστης διάρκειας από τη χώρα του εξωτερικού δεν αποτελεί προϋπόθεση για την έναρξη υπολογισμού της δεκαετούς εγκατάστασης — Παραμονή μόνο για εκπαιδευτικούς λόγους δεν 10 αποτελεί μόνιμη εγκατάσταση. Ουσιαστικό θέμαπρος συζήτηση στην παρούσα υπόθεσηήταν κατά πόσο η δεκατριάχρονηπαραμονήτου αιτητή στο εξωτερικό πληρούσε ήόχι τις προϋποθέσειςτουάρθρου 11
(4)(γ)τουπερίΤε λωνειακών Δασμών και Φόρων Καταναλώσεως Νόμου του 1990 15 (Ν.5/90). Οι καθ1 ων η αίτηση ισχυρίστηκαν πως στήριξαν την απορριπτικήαπόφασητους στο γεγονός ότι ηπαραμονήτουαιτη τήστηνΕλλάδαείχε ως σκοπότιςσπουδέςτουκαιότιδεν εξασφά λισε ποτέ άδεια παραμονήςστην Αγγλία. Επίσης όσον αφορούσε την παραμονή του στη Γαλλία ισχυρίστηκαν ότι δεν είχε ποτέπα- 20 ραχωρηθείστον αιτητήδικαίωμαμόνιμηςεγκατάστασηςή Γαλλική υπηκοότητα όπωςείχε δηλώσει. Το Ανώτατο Δικαστήριο,ακυρώνονταςτην επίδικηαπόφαση, αποφάσισεότι:
(1)Η παραμονήενός προσώπου στο εξωτερικό δεν θεωρείται 25 μόνιμη, αν αυτήγίνεται για εκπαιδευτικούςλόγους, όταν όμως η πρόθεση μετάβασης του στο εξωτερικό είναι για μόνιμη εγκατά σταση,τότεέστωκαιανκατά τηδιάρκειατηςτοάτομοαυτόσπου3732 4AJLA. Καραβαλήςν.Δημοκρατίαςκ.ά. δάζει,ηιδιότητατηςμόνιμης εγκατάστασηςτουδεν διαφοροποιεί ται σε προσωρινή. 5 10 J5 20 25 Ο όρος 'μόνιμη εγκατάσταση' περικλείει δύο στοιχεία: ένα υλικό, την πραγματική δηλαδή εγκατάσταση σε ένα τόπο και την πρόθεση ενός προσώπου να έχει τον τόπο αυτό ως μόνιμη κατοι κίαγια απροσδιόριστο χρονικό διάστημα.Το νοητό στοιχείο μπο ρεί να συναχθεί από το δικαστήριο αφού συνεκτιμηθούν όλες οι σχετικές περιστάσεις. Όσον αφοράτη σχέσηανάμεσα στη μόνιμη εγκατάσταση και το καθεστώς διαμονής που επιτρέπει στο μετανάστη η χώρα που τον φιλοξένησε, οχρόνος γιατον υπολογισμό της δεκαετούς εγκα τάστασης δεν αρχίζει να μετρά απαραίτητααπό τη χρονολογία κτήσης άδειαςγιαπαραμονήαπεριόριστης διάρκειας.
(2)Όσον αφορά τα γεγονότα της υπό εξέταση υπόθεσης, η εγκατάστασητου αιτητήστο εξωτερικό γιασυνεχή περίοδο πουξε περνά ταδέκα χρόνια δεν μπορεί νααμφισβητηθεί. Οχρόνος πα ραμονής του στο εξωτερικό είναι ενιαίοςκαιέχει την απαιτούμενη συνέχεια. Οι επισκέψεις του στην Κύπρο κατά το διάστημα αυτό είναι ολιγοήμερες καιαραιές,οδεχρόνος των επισκέψεων του δεν συμπίπτει χρονικά με τη μετάβαση του απότην Ελλάδα στην Αγ γλίακαι μεταγενέστερα στη Γαλλία. Αναμφίβολα ουδέποτε του επετράπηκεηαπεριόριστηπαραμο νήστην Αγγλία απότις Βρεττανικές Αρχές,όμως τογεγονός αυτό δεν αλλοιώνει σε προσωρινή την πρόθεση του για μόνιμη εγκατάστάση στο εξωτερικό. Όσον αφορά την παραμονή του στην Ελλάδα δεν μπορεί να διαχωριστεί απότη μεταγενέστερη περίοδο,έστω κι ανήθελε θεω ρηθεί ότι ηπαραμονήτου εκεί ήτανγιασκοπούς σπουδών. Επίδικη απόφασηακυρώνεται χωρίς έξοδα. 30 Αναφερόμενεςυποθέσεις: Michael v. TheRepublic
(1986)3 CLR 2067Matsas v. TheRepublic
(1985)3 CLR 54· CoDStantinides v. TheRepublic
(1988)3 CLR2375· Δημοκρατία v. Αακαταμίτη (A.E. 843,ημερ.25/4/89)' 35 Μαλακουνίδης v.Δημοκρατίας (A.E. 920,ημερ. 29/10/90). 3733 Καραβαλής ν.Δημοκρατίας κ.ά.
(1991)Προσφυγή. Προσφυγή εναντίον πράξηςκαι/ήαπόφασηςτωνκαθ' ων η αίτηση με την οποία απέρριψαν αίτημα του αιτητή για παραχώρηση δασμολογικής ατέλειας σε αυτοκίνητο, το οποίοεισήξεσανΚύπριοςπουεπαναπατρίσθηκε. 5 Κλ. Χ "Πίττας,γιατοναιτητή. Λ. Καοντζάνη (χα),Δικηγόροςτης Δημοκρατίας, για τουςκαθ*ωνηαίτηση. Cur. adv. vult. Α. ΛΟΙΖΟΥ,Π.ανάγνωσε τηνακόλουθη απόφαση.Με 10 την προσφυγή του αυτήο αιτητής προσβάλλει την πράξη και/ήαπόφασητουκαθ'ουηαίτησηΔιευθυντήτουΤμήμα τος Τελωνείων -στη συνέχεια ο Διευθυντής -που κοινο ποιήθηκεσ'αυτόνμεεπιστολήημερομηνίας 18 Οκτωβρίου 1990, (Παράρτημα 5), και με την οποία ο Διευθυντής 15 απέρριψε αίτημα τουαιτητήγιαπαραχώρηση δασμολογι κής ατέλειας σε αυτοκίνητο,το οποίο εισήξεσαν Κύπριος πουεπαναπατρίσθηκε. Ο αιτητής είναι Κύπριος υπήκοος καικατάγεταιαπό την Κακοπετριά.Στις24 Σεπτεμβρίου 1990, υπέβαλεαίτη- 20 ση (Παράρτημα 1),στο Διευθυντή για απαλλαγήαπότην πληρωμή δασμών και φόρων καταναλώσεως για μεταχει ρισμένο αυτοκίνητο τύπου BMW 316 με ξένο αριθμό εγ γραφής468 FBE75 τοοποίοεισήξεμεπροσωρινή ατέλεια στις 25 Ιουλίου 1990, δυνάμει των προνοιών του άρθρου 25 11
(4)(γ) τουπερίΤελωνειακών Δασμών καιΦόρων Κατα ναλώσεωςΝόμουτου 1990 (Νόμος αρ.5 του 1990),- στη συνέχεια ο Νόμος - ως Κύπριος που επαναπατρίσθηκε μετάαπόσυνεχήδεκαετήτουλάχιστο μόνιμηεγκατάσταση στο εξωτερικό (Παράρτημα 1). Όπως δε δήλωσε ο ίδιος ^0 στην αίτησητουήτανεγκατεστημένος όπουεργαζόταν, με ταξύ της 3 Οκτωβρίου 1976 και 9Δεκεμβρίου 1978, στην Ελλάδα σε εστιατόριο^ζαχαροπλαστείο στην Αθήνα, στην Αγγλία σε δύο ξενοδοχεία της ιδίας εταιρείας αρχικά ως 3734 4ΑΑΔ. Καραβαλήςv. Δημοκρατίας κ.ά. Α. Λοΐζον,Π. ΒοηθόςΔιευθυντήςκαιμετάωςΔιευθυντής απότις 19Δε κεμβρίου 1978 έως τις 30 Μαρτίου 1981,καιστη Γαλλία, ως υπάλληλος εστιατορίου απότις 15 Μαΐου 1981,μέχρι την επάνοδοτου στην Κύπρο τον Οκτώβρητου 1989 για 5 μόνιμη εγκατάσταση.Κατάτο χρονικό διάστημα μεταξύ τουΟκτώβρητου 1976 καιτουΟκτώβρητου 1989,οαιτητέςεπισκεύτηκετηνΚύπρο,όπωςδήλωσεοίδιος,γιατου ρισμό για περιόδους που κειμένονταν μεταξύ δεκαπέντε έωςείκοσιημερώντο1977,1978,1983,1986καιγιασαρά10 ντα-τέσσερεις ημέρεςτο 1988. Κατά την εξέταση της αίτησης του αιτητή, από αρμό διους λειτουργούς του Κλάδου Απαλλαγών του Αρχιτελωνείου, όπως ισχυρίζεται ο καθ' ου ηαίτηση, διαπιστώ θηκανταακόλουθα: 15 20 25 30 "(α) Για το χρονικό διάστημα διαμονής του αιτητή στην Ελλάδα(1976-1978)δεν παρουσιάσθηκε οποιοδή ποτε στοιχείο που να αποδεικνύει την μονιμότητα της παραμονής του. Αντίθετα παρουσιάσθηκε αντίγραφο αποδεικτικούΑπολύσεωςτωνΙδιωτικώνΜέσωνΤεχνικώνΣχολώνΚοντοράβδηΑθηνών. (Παράρτημα2). (β)Γιατοχρονικό διάστημααπότον Δεκέμβριο του 1978 μέχρι το 1981,κατάτοοποίοοαιτητής βρισκόταν στην Αγγλία,απότον έλεγχοτωνδιαβατηρίων του που προσκόμισε στο Τμήμα διαφάνηκεότι, ουδέποτεαπόκτησε μόνιμηκατοικίαστην Αγγλία αφούκαιηπαρα μονήτουτελούσεκάτωαπόπεριορισμούς.(Παράρτημα 3). (γ) Όσον αφορά την παραμονή του στη Γαλλία (1981-1989) δεν φαίνεταιναέχειπαραχωρηθεί στοναιτητήδικαίωμαμόνιμηςεγκατάστασηςή Γαλλικήυπηκο ότητα, όπως και ο ίδιος δήλωσε σε σχετική επιστολή τουστοΤμήμαΤελωνείων. (Παράρτημα4)." Μεβάση ταπιοπάνωκαιεφόσον απόταστοιχείαπου προσκόμισε ο αιτητής θεωρήθηκε ότι δεν αποδείχθηκε ο 35 ισχυρισμός του ότιήτανμόνιμα εγκατεστημένος στο εξω3735 Α. Αοΐζου,Π. Καραβαλήςν.Δημοκρατίας χ.ά.
(1991)τερικόγιατησυνεχήπερίοδοτωντελευταίωνδέκατουλά χιστον χρόνων πριν την επάνοδοτου για μόνιμηεπανεγκατάστασηστη Δημοκρατία,όπωςπροβλέπεταιστησχε τική νομοθετική διάταξη (άρθρο 11
(4)(γ) του Νόμου, λήφθηκεηεπίδικηαπόφαση. Ο αιτητήςμετηνπροσφυγή του ισχυρίζεταιότι ηεπί δικη απόφαση είναι εσφαλμένη και προϊόν ελλειπούς έρευνας. Είναι η θέση του on ηπαραμονήτου στο εξωτερικό πληρούσε όλεςτις προϋποθέσειςτουάρθρου 11
(4)(γ) του 10 Νόμουγιαναθεωρηθεί ως μόνιμηκαιότι με ταστοιχεία πουπαρουσίασεκαιειδικάτογεγονόςότικαθόλητηνπα ραμονήτουεργαζόταν, αποδεικνύετοημονιμότηςτηςπα ραμονήςτουστοεξωτερικό. Η θέση των καθ' ων ηαίτησηείναι ότι έστω καιαν η 15 παραμονήτουστη Γαλλία, πουδενκάλυπτετηναπαιτού μενηδεκαετία,μπορούσεναθεωρηθείως μόνιμη, η παρα μονήτουστην Αγγλία καιΕλλάδαδενμπορούσε να θεω ρηθεί ως τέτοια δεδομένου ότι στην Αγγλία η παραμονή του ήτανυπόπεριορισμούς όσον αφορά το χρόνο πάρα- 20 μονήςτουεκεί καιμεαπαγόρευσηναεργαστεί στη χώρα, που κατά συνέπειαδεν μπορούσε ναθεωρηθείως μόνιμη υπό τις περιστάσεις. Η δε παραμονήτου στην Ελλάδα, ανεξάρτητααπότογεγονόςότιβρίσκεταιεκτόςτουχρονι κού διαστήματοςτης δεκαετίας,δεν μπορεί να θεωρηθεί 25 ως μόνιμη, δεδομένουότι οαιτητής δενπροσκόμισεκανέ ναστοιχείο εργασίας,παράμόνοότισπούδαζε. Οόρος "μόνιμοςεγκατάσταση",έχειερμηνευτεί απότο ΔικαστήριοστηνυπόθεσηMichaelv. TheRepublic
(1986)3 3 0 C.L.R.2067στησελ.2075ωςακολούθως: " Permanent establishment' is not synonymous to "residence'. Residence alone is not sufficient. Permanent establishment indicates aquality of residence ratherthan its length. The duration of the residence, i.e. regular physical presence in aplace, is only one of a number of 35 3736 5 4 ΑΛΛ. 5 10 Καραβαλής ν.Δημοκρατίας κ.ά. Α. ΛοΤζου,Π. relevant factors. An element of inten tion to reside and establish is required. Evidence of intention may be important where the period or periods of residence are such astopointtobothdirections. Itisnotpossiblefor a person to be permanently settled in the Republic andin another country. The intention of permanently settling may be gathered from the conduct and action consistent with such settlement. Though permanent settlement cannot be assimilated to domicile, it is akin to it and pronouncements on domicile are very relevant and helpful." Σχετικήαναφοράμπορεί επίσης ναγίνει στις υποθέ σεις Matsas v. The Republic
(1985)3 C.L.R. 54 σελ. 61, Constantinides v.TheRepublic
(1988)3C.L.R.2375, Δήμο15 κρατία v. Λακαταμίτης A.E. 843, απόφασηημερομηνίας 25 Απριλίου 1989, Μαλακοννίδηςν. Της Δημοκρατίας Α.Ε.920απόφασηημερομηνίας29Οκτωβρίου 1990). Το σκεπτικό των αποφάσεων του Δικαστηρίου στο θέμααυτό,όπωςσυνοψίστηκε στην υπόθεση Μαλακοννί20 6ης (πιο πάνω), την οποία οφείλω ναακολουθήσω,είναι ότι η παραμονήενός προσώπου στο εξωτερικό δεν θεω ρείταιμόνιμη, αναυτήγίνεταιγιαεκπαιδευτικούςλόγους, όταν όμως ηπρόθεση μετάβασηςτου στο εξωτερικό είναι για μόνιμη εγκατάσταση,τότε έστω και ανκατά τηδιάρ25 κειατηςτοάτομοαυτόσπουδάζει,ηιδιότητατηςμόνιμης εγκατάστασηςτουδενδιαφοροποιείταισεπροσωρινή. Ο όρος 'μόνιμη εγκατάσταση'όπως αναφέρτηκε σχετι κά στην απόφαση της πλειοψηφίας στη Μαλακοννίδης (πιοπάνω)"περικλείει δύοστοιχεία: έναυλικό,την πραγ30 ματική δηλαδήεγκατάστασησε ένατόποκαιτην πρόθεση ενόςπροσώπουναέχει τοντόποαυτόωςμόνιμηκατοικία για απροσδιόριστο χρονικό διάστημα.Το νοητό στοιχείο μπορεί να συναχθεί απότο δικαστήριο αφούσυνεκτιμη θούνόλεςοισχετικές περιστάσεις". 35 Όσοναφοράτησχέσηανάμεσαστημόνιμη εγκατάστα ση και το καθεστώς διαμονής που επιτρέπει στο μετανά3737 Α. Λοΐζου,Π. Καταβολήςν.Δημοκρατίας χΛ.
(1991)στη ηχώρα που τον φιλοξένησε αναφέρεισχετικά ηαπό φασηΜαλακοννίδης(πιοπάνω): "Δεν συμμεριζόμαστε την άποψη της πρωτόδικης απόφασης ότι ο χρόνος για τον υπολογισμό τηςδεκαε τούς εγκατάστασης αρχίζει να μετρά απαραίτητααπό 5 τη χρονολογία κτήσης άδειας για παραμονήαπεριόρι στης διάρκειας.Η γνώμηαυτή παραβλέπειόλαταάλλα στοιχεία πουσυνιστούν μόνιμη εγκατάστασησταπλαί σια του διατάγματος.Περαιτέρω δεν συνάδει με τους κοινωνικούς σκοπούςπουεπιδιώκειηδιάταξη." 10 Όσοναφοράταγεγονότα τηςυπόεξέταση υπόθεσης,η εγκατάσταση τουαιτητήστο εξωτερικό για συνεχή περίο δοπουξεπερνά ταδέκαχρόνια δενμπορεί να αμφισβητη θεί.Οχρόνος παραμονήςτουστο εξωτερικό είναι ενιαίος και έχει την απαιτούμενη συνέχεια. Οι επισκέψεις του 15 στην Κύπροκατάτοδιάστημααυτόείναιολιγοήμερες και αραιές,συνολικά πέντε επισκέψεις στην Κύπρο σε όλη τη διάρκειατων δεκατριών χρόνων παραμονήςτουστο εξω τερικό. Ο δε χρόνος των επισκέψεων του στην Κύπρο δεν 20 συμπίπτει χρονικά με τη μετάβαση του από την Ελλάδα στηνΑγγλία καιμεταγενέστερα στηΓαλλία. Αναμφίβολα ουδέποτε του επετράπηκε η απεριόριστη παραμονήστην Αγγλία απότις Βρεττανικές Αρχές, δεδο μένου ότι ηπαραμονή τουστηχώρααυτήήτανυπόπεριο- 25 ρισμούς, προφανώς δε η εργοδότησή του εκεί να ήταν χωρίς την άδεια των αρμοδίων αρχών, όμως το γεγονός αυτό δεν αλλοιώνει σε προσωρινή την πρόθεση του για μόνιμη εγκατάσταση στο εξωτερικό. Η πρόθεση του δε αυτή ενισχύεται από το γεγονός ότι δεν επέστρεψε στην 30 Κύπρο αλλά από την Αγγλία μετέβηκε απ* ευθείας στη Γαλλία όπου παράμεινε εκεί εργαζόμενος μέχρι την επιστοφήτουστην Κύπροτο 1989. Όσον αφοράτη παραμονήτου στην Ελλάδα παρόλο πουουσιαστικά ευρίσκεται εκτός της περιόδουτηςδεκαε- 35 3738 4 ΑΛΛ. 5 Καρα^αλήςν.Δημοκρατίαςχ.ά. Α. Λοΐζου,Π. τίας,σύμφωνα μετηνυπόθεση Μαλακοννίδη(πιο πάνω), αφού ηπαραμονήτουστοεξωτερικό ήτανσυνεχής, η πα ραμονήτουστην Ελλάδαδενμπορεί ναδιαχωριστείαπό τημεταγενέστερη περίοδο,έστωκαιανήθελεθεωρηθείότι ηπαραμονήτουεκείήτανγιασκοπούςσπουδών. Γιαόλους τουςπιοπάνωλόγους καιενόψειτωνγεγο νότων έχωκαταλήξειστοσυμπέρασμαότιη απόφαση του καθ* ου η αίτηση πρέπει ναακυρωθεί. Κατά συνέπεια η προσφυγή επιτυγχάνει καιη επίδικη απόφαση ακυρώνε10 ται,χωρίς οποιαδήποτεδιαταγήγιαέξοδα. Προσφυγήεπιτυγχάνει χο)ρίςδιαταγήγιαέξοδα. 3739