(1991)27Νοεμβρίου, 1991 [ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ.Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ Μ.Κ.ΣΤΑΥΡΙΝΟΣΛΤΔ, Αιτητές, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΦΑΡΜΑΚΩΝ, Καθ'ων η αίτηση. (Υπόθεση Αρ. 417/90). Διοικητική Πράξη — Ανάκληση — Ρητή ή σιωπηρή — Δύναται να συναχθεί χωρίς τηχρησιμοποίηση πανηγυρικών εκφράσεων — Οι διοικητικές αρχές περί ανάκλησης ισχύουν όπου δεν νπάρχει ρητή νομοθετική πρόβλεψη. Διοικητική Πράξη—Αιτιολογία — Ηαπαίτηση ύπαρξης τηςπιο επι- 5 τακτική σε αποφάσεις δυσμενείς για τοδιοικούμενο — Δυνατό να συμπληρώνεται από το υλικό των φακέλων — Στοιχεία, που δεν αποδεικνύεται πως ήταν ενώπιον του οργάνου κατά την έκδοση της απόφασης, δεν μπορούν να συμπληρώσουν την αιτιολογία εκ , Q των υστέρων. Στις 1/11/89 το Συμβούλιο Φαρμάκων εξέδοσε ανανεωτική άδεια εμπορίαςτου επίδικουσκευάσματοςαφούπροηγουμένως η αιτήτρια εταιρεία ανέλαβεγραπτώςτην υποχρέωση ότι δεν θα ει σήγαγε το σκεύασμα αυτόπριν απότην τελική απόφασητουΣυμ βουλίου. Με επιστολή των καθ'ων η αίτηση ημερομηνίας 8/3/90 15 κοινοποιήθηκεστους αιτητέςαπόφασητουςγια μηανανέωσητης άδειας εμπορίαςτου εν λόγω σκευάσματοςγιαλόγουςαναποτελε σματικότητας.Ωςαποτέλεσμαακολούθησεηπαρούσαπροσφυγή. Το Ανώτατο Δικαστήριο,ακυρώνονταςτην επίδικηαπόφαση, _~ αποφάσισεότι: *-Ό
(1)Ηυπογραφήτηςδήλωσηςαπότηναιτήτριαεταιρείαπεριό ρισε, κατάτην άποψημου,την έκτασητης άδειαςεμπορίαςτης· ο περιορισμός όμως αυτός αφορούσε μόνο το μέρος εκείνο της εμπορίας,τοοποίο,βάσειτουπροεκτεθέντοςορισμού,τηςέδινετο δικαίωμα να "καθιστάτούτο εμπορρΐώς διαθέσιμον ....διάτης .... 25 εισαγωγής αυτού."Η αιτήτρια,δηλαδή, είχε δεσμευτεί μόνο όσον αφορά το "import", την εισαγωγή του σκευάσματοςκαι είχε βάσει 3790 4 ΑΛΛ, Μ.Κ. Στανο,ινος Ατ6. ν. Δημοκρατίας της άδειας της, κάθε νόμιμο δικαίωμα να εμπορεύεται το ήδη υπάρχον σκεύασμα 5 10 15 20 25 30 35 40 Εάν η αιτήτρια είχε χρησιμοποιήσει την εκδοθείσα άδεια με σκοπό ναεπιτύχειτηνκυκλοφορίατου ήδηυπάρχοντοςσκευάσματος ή του σκευάσματος που βρισκόταν αποθηκευμένο στις τελω νειακές αποθήκες, αυτό ήταν επιτρεπτό και βρισκόταν μέσα στα εξουσιοδοτικά πλαίσια της έγκυρης σε τύπο και περιεχόμενο άδειαςεμπορίαςπουκατείχε.
(2)Ηεπίδικη απόφασηαποτελούσε ανάκλησητηςάδειαςεμπορίας της αιτήτριας. Η ανάκληση μπορεί να είναι "είτε ρητή είτε σιωπηρά"και μπορείνα συναχθείηδήλωσητηςβούλησης του διοι κητικού οργάνου χωρίς τη χρησιμοποίηση πανηγυρικών εκφράσε ων όπως "ανακαλούμεν** ή "ακυρούμεν". Στηνυπό κρίση υπόθεση ο ανακλητικός χαρακτήραςτης προσβαλλόμενης απόφασηςπροκύπτειαπότο ίδιοτο περιεχόμενοτης. Οι διοικητικές αρχές που ρυθμίζουν το θέμα της ανάκλησης έχουν εφαρμογή μόνο στις περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει ειδική νομοθετική διάταξη που να προβλέπει και να ρυθμίζει ρητά το θέμα της ανάκλησης. Στην υπό εξέταση υπόθεση, το θέμα της ανάκλήσηςάδειας εμπορίας ρητάπροβλέπεται και ρυθμίζεται από τις πρόνοιες του άρθρου 8 του περί Φαρμάκων (Έλεγχος Ποιότητος, Προμηθείας καιΤιμών) Νόμου του 1967,όπως τροποποιήθηκε. Έχωεξετάσει μεπροσοχήταέγγραφαπουκατατέθηκανστο Δι καστήριο και δεν υπάρχει τίποτε σε αυτά που να δεικνύει ότι οι επιτασσομενες από το νόμο διαδικαστικές προϋποθέσεις τηρήθη καναπό τους καθ' ων η αίτηση.Το ζήτηματης αντικειμενικής νο μιμότητας μιας διοικητικής πράξης είναι ζήτημα που εμπίπτει στονακυρωτικό έλεγχο τουΑνωτάτουΔικαστηρίουκαι εξετάζεται αυτεπάγγελτα
(3)Ηαπαίτησηγιαύπαρξηεπαρκούς αιτιολογίας είναιαυστη ρότερη σε περιπτώσεις αποφάσεων δυσμενών για τον πολίτη. Η αιτιολογία δυνατόν να συμπληρώνεται από το υλικό που βρίσκε ταιστο φάκελο της υπόθεσης. Στην παρούσαυπόθεση το αρμόδιο όργανοδεναιτιολόγησε επαρκώςτηναπόφασητου,ούτεκαι εξέθεσε τα πραγματικά γεγονότα, στοιχεία και κριτήρια, με βάση τα οποία άσκησε τη διακριτική του ευχέρεια Η αιτιολογία στην υπό κρίση υπόθεση δεν συμπληρώνεται από τα στοιχεία του φακέλου της διοίκησης. Τα τεκμήρια -παραρτήματαVII καιVIII,που επι σύναψε στην ένσταση του ο δικηγόρος των καθ* ων η αίτηση, δεν είναι δυνατόν να συμπληρώσουν την αιτιολογία, για το λόγο ότι δεν υπάρχει οποιαδήποτε απόδειξη ότι βρίσκονταν ενώπιον της Επιτροπής Φαρμάκων και συνεκτιμήθηκαν από αυτήν κατά τη λήψητης επίδικης απόφασης. Επίδικηαπόφαση αχμρώνετα»χωρίς έξοδα. 3791 M.K. Σταυρινός Λτδ. ν.Δημοκρατίας
(1991)Αναφερόμενες υποθέσεις: Δημοκρατία ν. θαλασσινού
(1991)3ΑΑΔ 423Α &SAatoniades & Co v.Republic
(1965)3 CLR 673CUTZODTobaccoCo. Ltdv.Republic
(1979)3CLR 151- 5 Andreou v.Republic
(1985)3 CLR809· Τσάππας και άλλος v. Δήμου Λεμεσού (Προσφυγή Αρ.565/89, ημερ. 12/9/90)· Orphanides v. Improvement BoardAyios Dhometios
(1979)3 CLR 466· 10 Petrondasv. Attorney-General
(1969)3 CLR 214Soteriadcs v.Republic
(1977)3 CLR 52· Eleftheriou&Others v.CentralBank
(1980)3CLR85KMC Motors Ltd v. TheMunicipalityof Larnaca
(1986)3CLR
- Προσφυγή. 15 Προσφυγήεναντίον απόφασηςτωνκαθ*ωνηαίτηση με την οποίααρνήθηκανναανανεώσουν τηνάδειατωναιτητώνγιατην εμπορίατουφαρμακευτικούσκευάσματος IRS 19SoluCaccine(LTM). Χρ. Βάχης, γιατον αιτητή. 20 Π. Κληρίδης,ΑνώτεροςΔικηγόρος της Δημοκρατίας, γιατουςκαθ'ωνηαίτηση. Cur. adv.wit. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ,Δ. ανάγνωσετην ακόλουθη απόφα ση. Μετην υπόκρίσηαίτησηηαιτήτρια εταιρεία ζητάδή- 25 λωσητουΔικαστηρίουότι,ηαπόφασητωνκαθ'ωνηαίτη ση, που κοινοποιήθηκεσ' αυτήν μεεπιστολήημερ.8.3.90 καιμετηνοποίαοικαθ'ωνηαίτησηαρνήθηκανναανανε ώσουντηνάδειαεμπορίας της γιατοφαρμακευτικόσκεύ ασμα IRS19Solu Vaccine (LTM) γιαλόγους αναποτελε- 30 3792 4 ΑΛΛ. Μ.Κ. Στανρινός Ατ
- ν.Δημοκρατίας Χρνσοστομής,Δ. σματικότητας, είναι άκυρη, ανύπαρκτηκαι χωρίς νομικό αποτέλεσμα. Η αιτήτρια εταιρεία ασχολείται με την εισαγωγήκαι διανομήφαρμάκωνκαιφαρμακευτικώνσκευασμάτων. 5 Περίτην26.2.83,ηαιτήτριαείχευποβάλει αίτηση για έκδοσηάδειαςεμπορίαςγιατο σκεύασμα IRS
- Η αίτη σηαυτήεγκρίθηκεαπότοΣυμβούλιοΦαρμάκων,τοοποίο στις 6.7.84 εξέδωσε την υπ*αρ. 9445 άδεια εμπορίας,η οποία και έληξε μετά την πάροδοπενταετίας και συγκε10 κριμμένα,στις5.7.89.(Βλ. ΠαραρτήματαΙ,IIκαιIIIστην ένσταση). Ηαιτήτριαεταιρεία,μετάτηλήξητηςπιοπάνωάδειας καιπροτούεξασφαλίσει ανανέωσητης,παράγγειλεποσό τητα του φαρμακευτικού σκευάσματος IRS
- Στις 15 20.10.89 υπόβαλε αίτηση για ανανέωση της άδειαςεμπο ρίας του επίδικουσκευάσματος (Παράρτημα IV) και στις 1.11.89 η αιτήτρια εταιρεία υπόγραψε δήλωση προς το Συμβούλιο Φαρμάκων ότι,δενθαεισήγαγε το φαρμακευ τικό σκεύασμα IRS 19 πριν απότην τελική απόφασητου 20 ΣυμβουλίουΦαρμάκων(Παράρτημα V). Στις 1.11.89το Συμβούλιο Φαρμάκων εξέδοσε την με αριθμό 2568 ανανεωτική άδεια εμπορίας του επίδικου σκευάσματος γιαπερίοδο5 ετών, από6.7.89μέχρι5.7.94 (ΠαράρτημαVI). 25 Στησυνεδρίασητουμεημερομηνία 14.2.90το Συμβού λιο Φαρμάκωναποφάσισε να εγκρίνει την εισήγηση της Υπεπιτροπής,ηοποίασύστησετημηανανέωσητηςάδειας εμπορίαςτουσκευάσματοςIRS19SoluVaccine(LTM)για λόγους αναποτελεσματικότητας(ΠαραρτήματαIXκαι Χ). 30 Ηαπόφασηαυτήκοινοποιήθηκεστην αιτήτριαμεεπι στολήτωνκαθ'ωνηαίτησηημερ.8.3.90(ΠοιράρτημαXI). Εναντίοντηςπιοπάνωαπόφασηςηαιτήτριακαταχώ ρισετηνπαρούσαπροσφυγή, επικαλούμενητουςακόλου3793 Χρυσοστομής,Δ. Μ.Κ. Στανρινός Ατό. ν.Δημοκρατίας
(1991)θουςλόγους ακύρωσης: α)Παράβασηνόμουκατ*ουσία. β)Κατάχρησηκαιυπέρβασηεξουσίας. γ)Παράβασητωνκανόνωντηςφυσικήςδικαιοσύνης. δ)Πλάνηπερίταπράγματακαιτονόμο. 5 ε)Παράλειψηδιεξαγωγήςτηςδέουσαςέρευνας. στ)Έλλειψη επαρκούςαιτιολογίας. Ο δικηγόρος των καθ' ων ηαίτηση,στην ένσταση και γραπτή του αγόρευση, εισηγήθηκε πως η ανανέωση της άδειας εμπορίας της αιτήτριας εταιρείας ήτανμιαεικονι- 10 κήανανέωσηπουέγινεγιαναδιευκολυνθεί ηαιτήτρια να εκτελωνίσει μιαποσότητατουεπίδικου σκευάσματος που βρισκόταν αποθηκευμένηστις τελωνειακές αποθήκες, έτσι ώστε να αποφευχθεί η αλλοίωση του. Επίσης εισηγήθηκε πως, ηανανέωση της άδειαςέγινεαφούπροηγουμένως η 15 αιτήτρια εταιρεία ενημερώθηκε από τις Φαρμακευτικές Υπηρεσίεςότι τοθέματηςανανέωσηςτηςάδειαςεπρόκει το να τεθεί ενώπιον του Συμβουλίου Φαρμάκων, για το λόγοότι κάποια στοιχεία πουπροέκυψανέθετανεναμφι βάλω την αποτελεσματικότητα του και υποστήριξε πως, 20 άνκαι η ίδιαηεταιρείαυπέγραψε σχετική δήλωση ότι δεν θαχρησιμοποιούσε τηνεκδοθείσαάδεια,αυτήεκμεταλλευ όμενητην ευκολία πουτηςέγινεκαι μησεβόμενη τηνίδια την υπογραφή της,χρησιμοποίησε την άδειαγιαναεπιτύ χει τηνκυκλοφορίατουσκευάσματος. 25 Ο δικηγόροςτωνκαθ'ωνηαίτησηπρόβαλετον ισχυρι σμό πως η άδεια που εκδόθηκε στην αιτήτρια δεν ήταν άδεια εμπορίας με την έννοια που δίδεται στον όρο στον περί Φαρμάκων (Έλεγχος Ποιότητος, Προμήθειας και Τιμών) Νόμο, Νόμος6/67, όπωςτροποποιήθηκεκαιπωςη 30 μονήεκτελεστήπράξηήτανηάρνησητηςαρχήςγιαανανέ ωση της άδειας,η οποίακοινοποιήθηκε στην αιτήτρια με 3794 4ΑΛΛ. Μ.Κ. Σταυο>νόςΛτ6.ν.Δημοκρατίας Χρυσοστομής,Δ. τηνεπιστολήημερ.8.7.90καιτηνοποίαηαιτήτριαπροσέ βαλεμετηνπαρούσαπροσφυγήτης.Προςυποστήριξητου ισχυρισμού τουαυτούοδικηγόροςτων καθ*ων ηαίτηση παράπεμψε το δικαστήριο στην επιστολή ημερ. 1.11.89, 5 την οποίαυπέγραψεηαιτήτριακαιμετηνοποία αναλάμ βανε ναμηεμπορεύεται το σκεύασμα μέχρι τηντελική απόφαση του Συμβουλίου καιυπέβαλε πως, η δήλωση αυτήισοδυναμούσε μεαποδοχήτηςαιτήτριαςπωςηάδεια Cεμπορίαςημερ. 1.11.89, πουτηςπαραχωρήθηκε,δεν ήταν 10 ητελικήεπίτουθέματοςαπόφασητουΣυμβουλίου. Επεκτείνοντας τον πιο πάνω ισχυρισμό, οδικηγόρος των καθ' ων ηαίτηση εισηγήθηκε περαιτέρω πως,ενόψει της αποδοχήςαπόμέρους τηςαιτήτριαςνα μηεμπορεύε ται το σκεύασμα μέχρι την τελικήαπόφασητουΣυμβου15 λίου,αυτήέχασετοέννομο συμφέρον της,γιατολόγοότι δεννοείται προσβολή έννομου συμφέροντος ότανοίδιος οδιοικούμενοςαπεκδύεταιτουσυμφέροντοςαυτού. Ο δικηγόροςτηςαιτήτριας,στηγραπτήτουαγόρευση, εισηγήθηκε πωςηανανέωσητης άδειαςεμπορίαςπουεκ20 δόθηκε στις 1.11.89, συνιστούσε μια νόμιμη καικαθόλα έγκυρηδιοικητικήπράξηκαιπωςηπροσβαλλόμενη από φασηισοδυναμούσε καιαποτελούσε στην ουσίαανάκληση της πράξηςαυτής.Οδικηγόροςτηςαιτήτριας τόνισεπως στην νπόκρίση υπόθεσηηανάκλησηρυθμιζόταναπό τις 25 ίδιες τιςπρόνοιες του νόμου και ημητήρηση απότους καθ' ων ηαίτησητων προνοιών αυτών,όσον αφορά την ανάκληση της άδειαςεμπορίας της αιτήτριας, κατέστησε τηνεπίδικηαπόφασηαυτοδίκαιαάκυρη. Ο δικηγόρος της αιτήτριας ισχυρίστηκε περαιτέρω 30 πως,η εισήγηση της Υπεπιτροπής να μη ανανεωθεί η άδεια, μετηγενική και αόριστη αιτιολογία, γιαλόγους αναποτελεσματικότητας και χωρίς αναφορά σε οποιαδή ποτε συγκεκριμένα γεγονότα, λόγους ή στοιχεία, καθώς και ηυιοθέτηση και έγκριση της εισήγησης αυτήςαπό το 35 Συμβούλιο χωρίς οποιαδήποτε περαιτέρωέρευνα ή αξιο λόγηση,αποτέλεσανεπιπρόσθετους λόγους ακύρωσηςτης πράξης. 3795 Χρνσοστομής,Δ. M.ECΣταυρινός Ατδ. ν.Δημο»$ατίας
(1991)Από τασχετικά έγγραφα τηςδιοίκησης,ταοποία τέθη καν ενώπιον του Δικαστηρίου, είναι φανερόπως ηαιτή τριαεταιρείαστις 1.11.89, ημερομηνίακατάτηνοποίαεκ δόθηκε η ανανεωτική άδεια, είχε υπογράψει δήλωση απευθυνόμενη προς το Συμβούλιο Φαρμάκων, με την 5 οποία αναλάμβανε να μη εισάξει το επίδικο σκεύασμα πριν από την τελική απόφασητου Συμβουλίου Φαρμά κων. Αυτούσια ηδήλωσηείχεωςεξής: "Iherebydeclare onbehalfof Μ.Κ.StavrinosLtdthat 10 Iwillnotimport thepreparation I.R.S.19beforethefinal decision oftheDrugs Council." Την ίδιαημερομηνία,δηλαδήστις 1.11.89,τοΣυμβού λιο Φαρμάκωνανανέωσετηνάδειαεμπορίαςτουεπίδικου σκευάσματος(ΠαραρτήματαVκαιVI). 15 Η υπογραφή, εκ μέρους της αιτήτριας, της πιοπάνω δήλωσης, ενισχύει εκ πρώτηςόψεως στησκέψητουΔικα στηρίου, την άποψη ότι ηαιτήτριαήτανόντως εν γνώσει των προβλημάτων που αφορούσαντο επίδικο σκεύασμα και είχε αποδεχθεί ότι η τελική απόφαση για το θέμα 20 τούτοθαελαμβανετο σεκάποιο άλλο μεταγενέστερο στά διοτηςημερομηνίαςέκδοσηςτηςάδειας. Η λεκτική όμως διάσταση μεταξύ του περιεχομένου της δήλωσης καιτου περιεχομένου τηςάδειας παρουσιά ζει τέτοια ιδιομορφία, ώστε να καθίσταται δυσχερής η 25 εξαγωγή οποιουδήποτε συμπεράσματος,χωρίς περαιτέρω προβληματισμό. Στημεν δήλωση της ηαιτήτριαεταιρεία χρησιμοποιεί τηλέξη "import" -"εισάγω"-καιδηλώνει ότι δενπροτίθε ται ναεισάξει τοσκεύασμα IRS 19 μέχρι την τελική από* 30 φάσητου Συμβουλίου.Ηεκδοθείσα,όμως,απότουςκαθ* ων ηαίτησηάδεια,αφορούσετηνεμπορία,το "marketing" του σκευάσματος και έδινε στην αιτήτρια το δικαίωμα εμπορίαςτουγιαπερίοδοπέντεετών. 3796 4 ΑΛΛ. 5 Μ.Κ. Στανρινός Λτ*. ν.Δημοκρατίας Χρυσοστομής,Δ. Στο άρθρο2 τουΝόμου 6/67, ηλέξη"εισαγωγή"ερμη νεύεται ως εξής: "'εισαγωγεύς', εν αναφοράπροςιατρικός προμηθείας,σημαίνειπρόσωπον,όπερφέρειεντόςτηςΔη μοκρατίας τοιαύτας ιατρικός προμήθειας εξ οιασδήποτε ετέρας, εκτόςτηςΔημοκρατίαςκειμένης,χώρας." Στο ίδιοάρθροτουΝόμουη λέξη"εμπορία"ερμηνεύε ται ως εξής: "'εμπορία',εν αναφοράπρος φαρμακευτικόν τι σκεύασμα,σημαίνει τοκαθιστάντούτο εμπορικώςδιαθέσιμον εν τηΔημοκρατίαδιάτης κατασκευήςήεισαγω10 γήςαυτού* τοδε'εμπορεύεσθαι'ερμηνεύεταιαναλόγως". Οικαθ*ωνηαίτησηισχυρίστηκανπωςηαιτήτριαεκμε ταλλεύτηκε την εικονική ανανέωσητης άδειαςτης γιανα επιτύχει την εισαγωγήνέων ποσοτήτων του σκευάσματος IRS19καιναπροωθήσειτηνκυκλοφορίατου. 15 Η αιτήτριαισχυρίστηκε πωςείχεσταχέριατηςμιανό μιμηκαιέγκυρηάδειαεμπορίας, πουτηςέδινετοδικαίω μα να εμπορεύεται το επίδικο προϊόν για περίοδο πέντε ετών. Στην υπό εξέταση υπόθεση δεν μπορεί να γίνει δεκτό 20 ότιη υπογραφήαπότοδιοικούμενο τηςσχετικής δήλωσης έθεσετηνάδειαεμπορίαςτουυπόαίρεση,γιατολόγοότι, χωρίςτηνπλήρωσητηςαίρεσης,μιαδιοικητικήπράξηδεν παράγει οποιαδήποτεέννομααποτελέσματα. Κάτιτέτοιο, όμως,θασήμαινε πως ηάδειαεμπορίαςδεν μπορούσενα 25 χρησιμοποιηθεί,πράγμαπουβρίσκεταισεπλήρηαντίθεση προς το ίδιο τοπεριεχόμενο της δήλωσης- ηδήλωσηπου αφορούσε δέσμευσημόνο ως προς την εισαγωγή και όχι ωςπροςτηνεμπορίατουσκευάσματος. Καταλήγωλοιπόν στο συμπέρασμα πως ηδεύσμευση, 30 την οποίαανέλαβε ο διοικούμενος με τη σχετική δήλωση του, αποτελούσε κάποιαμορφή όρου, βάσει του οποίου είχεαποδεχτείμεντηνέκδοσητηςάδειας,αυτοδεσμεύτηκε όμως ως προς ένα μέρος της,αυτόπουαφορούσετην ει σαγωγήνέαςποσότηταςτουσκευάσματος,μέχρι τηντελι35 κήαπόφασητηςαρμόδιας Επιτροπής. 3797 ΧρυσοστομήςΔ. Μ.Κ. ΣταυρινόςΛτ4. ν.Δημοκρατίας
(1991)Η υπογραφή της δήλωσης από την αιτήτρια εταιρεία περιώρισε, κατά την άποψη μου, την έκταση της άδειας εμπορίας της- ο περιορισμός όμως αυτός αφορούσε μόνο το μέρος εκείνο της εμπορίας,το οποίο,βάσει τουπροεκτιθέντος ορισμού, της έδινε το δικαίωμα να "καθιστά 5 τούτο εμπορικώς διαθέσιμον .... δια της εισαγωγής αυτού." Η αιτήτρια, δηλαδή, είχε δεσμευτεί μόνο όσον αφορά το "import", την εισαγωγή του σκευάσματος και είχεβάσει τηςάδειαςτης, κάθενόμιμο δικαίωμαναεμπο ρεύεταιτοήδηυπάρχονσκεύασμα. 10 Από τοαποδεικτικόυλικό του φακέλουτης υπόθεσης. που τέθηκε ενώπιον τουΔικαστηρίου, δεν υπάρχειοτιδή ποτετοοποίοναστοιχειοθετεί τον ισχυρισμό τωνκαθ'ων ηαίτηση, πωςηαιτήτριαχρησιμοποίησε τηνάδειατηςγια ναεισάξει νέεςποσότητες απότοεπίδικοσκεύασμα,ενερ- 15 γώνταςαντίθεταπροςτοπεριεχόμενο τηςδήλωσης της. Εάν η αιτήτρια είχε χρησιμοποιήσει την εκδοθείσα άδεια με σκοπό να επιτύχει την κυκλοφορία του ήδη υπάρχοντοςσκευάσματος ήτουσκευάσματοςπουβρισκό ταν αποθηκευμένο στις τελωνειακές αποθήκες, παρόλο 20 πουούτε κάτιτέτοιο δεναποδεικνύεται μεβάσητο διαθέ σιμοαποδεικτικόυλικό,αυτόήτανεπιτρεπτόκαιβρισκό ταν μέσα στα εξουσιοδοτικά πλαίσιατης έγκυρης σετύπο καιπεριεχόμενο άδειαςεμπορίαςπουκατείχε. Τοδεύτεροβασικόνομικόερώτημα,πουεγέρθηκε στην 25 προσφυγή αυτή, αφορούσε στη νομική υπόσταση του πε ριεχομένου της προσβαλλόμενης απόφασης ημερ.8.3.90, μετηνοποίαοι καθ*ωνη αίτησηπληροφόρησαν τηναιτή τρια πωςτοΣυμβούλιοΦαρμάκωναποφάσισεναμη ανα νεώσειτηνάδειαεμπορίαςτουεπίδικουσκευάσματοςγια 30 λόγους αναποτελεσματικότητας. Από όσαλεπτομερώς εξέθεσαπιοπάνω,προκύπτειότι ηάδειαημερ. 1.11.89, ήτανμια έγκυρησε τύποκαιπεριε χόμενο άδειαεμπορίας,πουέδινε τοδικαίωμαστηναιτή τρια εταιρεία να εμπορεύεται το επίδικο σκεύασμα για 5 35 χρόνια 3798 4 ΑΛΛ. Μ.Κ. ΣταυρινοςΛτδ. ν.Δημοκρατίας Χρυσοστομής,Δ. Όσον αφοράτην επίδικηαπόφαση,έχω τηγνώμηπως, αυτή αποτελούσε ανάκλησητηςάδειαςεμπορίαςτηςαιτήτριας.'Ομως,ηανάκλησηαυτήήτανέγκυρη; 5 10 15 20 25 30 ΣτηνπρόσφατηαπόφασηΔημοκρατία ν.Γρηγόρη θαλασσινου
(1991)3Α.Α.Δ. 423,ηΟλομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου αποφάσισεότι: "Ηνομιμότητα μιαςδιοικητικής πράξηςκρίνεται με βάσητη φύση της και όχι σύμφωνα με την περιγραφή την οποία μπορεί να δώσει σ' αυτή η διοίκηση και η οποίαδεναλλοιώνει τον πραγματικόνομικό τηςχαρα κτήρα. Η επίδικη πράξη ακύρωσε προγενέστερη που προκλήθηκεαπότονπολίτηπαράνομακαιβρίσκειέρει σμαγιατηνστήριξητηςστιςγενικές αρχέςπουδιέπουν την ανάκληση προγενέστερης διοικητικής πράξης. (Christodoulides v. The Republic
(1984)3 CLR 1297, 1303,Pikisv. TheRepublic
(1967)3CLR562,575.) Επιπλέον στην εξέτασητουτύπουμιαςανακλήσεως ο ίδιος συγγραφέας αναφέρει στη σελ. 455 ότι ηανακλητικήπράξημπορεί ναείναι 'είτερητήείτεσιωπηρά' και συνεχίζει: 'ηπερί ανακλήσεως ωρισμένης πράξεως δήλωσις της βουλήσεως της Διοικήσεως κατάκανόνα μεν εκφράζεται ρητώς, και δη δια της χρήσεως των όρων 'ανακαλούμεν' ή 'ακυρούμεν* ή 'καταργούμεν', είναι όμως επίσης δυνατόννασυναχθήηπερίανακλή σεως (ορισμένης πράξεως δήλωσις της βουλήσεως του διοικητικού οργάνου και άνευ των ως άνωπανηγυρι κών εκφράσεων,εξάλλων διατάξεων,καιδηεκτουπε ριεχομένου ετέρων διοικητικών πράξεων, αι οποία ; άγουνειςτοαυτόαποτέλεσμα.' Στηνυπόεξέταση υπόθεσηο Έπαρχοςδενπεριγρά φει την απόφαση του ή κάμνει νομική ταξινόμηση αυτής, απλώς αναφέρεται στο αποτέλεσμα αυτής που είναι η ακύρωση της προηγούμενης τροποποίησης της 3799 Χρυσοστομής,Δ. Μ.Κ. Στανρινός Λτ6. ν.Δημοκρατίας
(1991)εγγραφής διά της διοικητικής οδού. Αλλά άσχετα με αυτόκαι αν ακόμημπορούσε ναθεωρηθεί ότι μιλούσε περί ακυρώσεως και όχι ανακλήσεως καμιάδιαφορά δεν θαυπήρχε γιατί όπωςέχειλεχθείανδεν προβλέπει ο νόμος συγκεκριμένο τύποηανάκλησημπορεί ναγίνει 5 είτεκαι σιωπηρά είτε με τη χρήση των λέξεων 'ανακα λούμεν ήακυρούμενήκαταργούμεν'. Γι' αυτούςτουςλόγους ηαπάντησηστοπρώτοερώ τημα είναι ότι η επίδικη πράξη αποτελούσε ανάκληση καισαντέτοιαδιέπεταιαπότις γενικές αρχέςτουδιοι- 10 κητικούδικαίου." Ο καθηγητής Δαγτόγλου στο σύγγραμμα του "Γενικό Διοικητικό Δίκαιο",Τόμος Α', σελίς 178, αναφέρειότι: "ο ανακλητικός χαρακτήραςτηςπράξεως δεν εξαρτάται από την ονομασία της, αλλά συνάγεται από το περιεχόμενο 15 της". Επίσης, στα "Πορίσματα Νομολογίας του Συμβου λίου Επικρατείας", στη σελίδα 199, αναφέρεται ότι: 'Το ανακλητικόναποτέλεσμα δενσυναρτάταιαναγκαίωςπρος την χρήσιν ρητής σχετικής διατυπώσεως εν τηανακλητική πράξη,αλλάδύναταιναπροκύπτηκαιεμμέσωςεξαυτής". 2 ° Στην υπό κρίση υπόθεση, ο ανακλητικόςχαρακτήρας της προσβαλλόμενης απόφασηςπροκύπτει απότο ίδιοτο περιεχόμενο της. Όμως, έχει επανειλημμένα νομολογηθεί πως,οι γενι κέςαρχέςπουδιέπουντοθέματηςανάκλησηςτωνδιοικη- 25 τικών πράξεων έχουν εφαρμογή μόνο στις περιπτώσεις εκείνες όπου δεν υπάρχει ειδική νομοθετική διάταξηπου να προβλέπει και να ρυθμίζει ρητά το θέμα τηςανάκλη σης. (Βλ., μεταξύ άλλων, Α & SAntoniades & Co. v. R.
(1965)3 CLR 673, 682, Curzon Tobacco Co. Ltd v. R. 30
(1979)3CLR 151,157,PhotwiAndreou v.R,
(1985)3 CLR 809,819,820καιΠορίσματαΝομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας,σελίς198και 199). Στην υπό εξέταση υπόθεση το θέμα της ανάκλησης άδειαςεμπορίαςρητάπροβλέπεταικαιρυθμίζεται απότις 35 3800 4Α.Α.Δ. Μ.Κ. Στανρινός Λχδ. ν.Δημοκρατίας Χρνσοστομής,Δ. πρόνοιες του άρθρου 8 του περί Φαρμάκων (Έλεγχος Ποιότητος,ΠρομηθείαςκαιΤιμών)Νόμουτου 1967,όπως τροποποιήθηκε. Τα εδάφια 1 και 2 του άρθρου 8 ορίζουν σαφώς τις 5 διαδικαστικέςπροϋποθέσεις πουπρέπεινατηρηθούναπό το Συμβούλιο Φαρμάκωνκατάτην ανάκληση μιαςάδειας εμπορίας. Αυτέςείναι: η "προσήκουσα γνωστοποίηση της προς τούτο προθέσεως αυτού", η "εύλογος δυνατότητα ακροάσεωςτου αδειούχουκαιηέκθεσητωνπραγματικών 10 γεγονότων εφ' ωναύτηεδράζεται". Έχω εξετάσει με προσοχή τα έγγραφα που κατατέθη καν στο Δικαστήριο και δεν υπάρχει τίποτε σε αυτάπου ναδεικνύει ότι οι επιτασσόμενες απότο νόμοδιαδικαστι κές προϋποθέσεις τηρήθηκαν απότους καθ'ων ηαίτηση. 15 Τοζήτηματης αντικειμενικής νομιμότητας μιας διοικητι κής πράξης είναι ζήτημα που εμπίπτει στον ακυρωτικό έλεγχο του Ανωτάτου Δικαστηρίου και εξετάζεται αυτε πάγγελτα. (Βλ., Χριστάκης Τσάππας κ.α.ν. Δήμον Λεμε σού, Υπ. Αρ. 565/89,ημερ. 12.9.90,που δεν έχει επίσημα 20 δημοσιευτεί.) Ηαιτήτριαέχεικατορθώσει νακάμψειτοτεκμήριονο μιμότηταςκαιορθότηταςτηςεπίδικηςδιοικητικήςαπόφα σης. Έναςάλλος λόγοςακυρότηταςτηςεπίδικης απόφασης 25 αφοράτηναιτιολογία.Τοδιοικητικό όργανοέχεικαθήκον αιτιολόγησης της διοικητικής απόφασης,στην οποίακα ταλήγει. Η αιτιολογία μιας διοικητικής πράξης αποτελεί την έκθεση των πραγματικών και νομικών λόγων, που οδήγησαν τη διοίκηση στην απόφασητης, καθώς και την 30 παράθεσητωνκριτηρίων μεβάσηταοποίαάσκησετη δια κριτικήτηςευχέρεια. Η απαίτηση για ύπαρξη επαρκούς αιτιολογίας είναι αυστηρότερη σε περιπτώσεις αποφάσεων δυσμενών για τονπολίτη. 3801 Χρναοστομής,Δ. Μ.Κ.ΣτανρινόςAt*, ν.Δημοκρατίας
(1991)Ηαιτιολογίαδυνατόννασυμπληρώνεται απότουλικό που βρίσκεται στο φάκελο της υπόθεσης. (Βλ., μεταξύ άλλων, Orphanides v. ImprovementBoardAyios Oho· metios
(1979)3CLR466,Petrondas v.A G
(1969)3 CLR 214, Soteriadesv. R.
(1977)3 CLR52,BeftheriouA Others 5 v.CentralBank
(1980)3CLR85,KMCMotorsLtdv.The MunicipalityofLarnaca
(1986)3CLR1925). Στην παρούσαυπόθεσητοαρμόδιοόργανοδεναιτιο λόγησε επαρκώς τηναπόφασητου,ούτε καιεξέθεσε τα πραγματικά γεγονότα, στοιχεία καικριτήρια,μεβάσητα 10 οποία άσκησε τηδιακριτικήτουευχέρεια Ηαιτιολογία στην υπόκρίσηυπόθεσηδενσυμπληρώνεται απότα στοι χεία του φακέλου της διοίκησης. Τα τεκμήριαπαραρτήματα VIIκαιVIII, πουεπισύναψε στην ένσταση του οδικηγόρος τωνκαθ'ων ηαίτηση,δενείναιδυνατόν 15 να συμπληρώσουν την αιτιολογία, γιατο λόγο ότι δεν υπάρχει οποιαδήποτε απόδειξη ότι βρίσκονταν ενώπιον της ΕπιτροπήςΦαρμάκωνκαισυνεκτιμήθηκαν από αυτήν κατάτηλήψητηςεπίδικηςαπόφασης. Για τους πιοπάνω λόγους, ηπροσφυγή επιτυγχάνει 20 και η επίδικη απόφαση ακυρώνεται. Δενεπιδικάζονται έξοδα Προσφυγήεπιτυγχάνειχωρίςέξοδα, 3802