4 ΑΛΛ 13Δεκεμβρίου, 1991 [ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ, ΔΛπής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ CARAMONDANI BROSLTD., Αιτητές, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ,ΜΕΣΩ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ, Καθ'ων η Αίτηση. (Υπόθεση Αρ. 512/90). 5 Αναθεωρητική Δικαιοδοσία — Διχαστικός Έλεγχος — Τεχνικά θέ ματα — ΤοΔικαστήριο επεμβαίνει στην εκτίμηση γεγονότων από τηΔιοίκησηαν υπάρχει πλάνη περί ταπράγματα ήτο νόμοήυπέρ βαση ορίων διακριτικής εξουσίας — θέματα τεχνικής φύσης — Δεν ελέγχονται από τοΔραστήριο — Ηκρίση τηςΔιοίκησηςσε τε χνικά θέματαήθέματαειδικών γνώσεωνείναι γενικά ανέλεγκτη. Διοικητική Πράξη — Γνωμάτευση — Τοδιοικητικό όργανοδεσμεύε ται να ακολουθήσει τη γνωμοδότηση πάνω σε τεχνιχά ζητήματα εκτός αν αιτιολογήσει ειδικά την απόφαση του. 10 Προσφορές — Έννομο Συμφέρον — Ελλείπει όταν η προσφορά δεν πληροί ουσιώδη όρο τωνπροσφορών. 15 φή 20 25 Οιαιτητέςπροσέβαλανμετηνπροσφυγήτουςτηνκατακύρωση• τηςπροσφοράςγιατηνπρομήθειααντλιών νερούκαισυστημάτων ελϊγχου στο αντλιοστάσιο του χωριού Νατά στα ενδιαφερόμενα μέρηαντίσε αυτούς. Από μέρους των καθ* ων η αίτηση προβλήθηκεπροδικαστική ένσταση ότι οι αιτητέςδεν είχαν έννομο συμφέρον προσβολήςτης επίδικηςαπόφασηςγιατίηπροσφοράτουςήτανεκτόςπροδιαγρα t w v ΟΤ αο P · ^ ^* δεν πληρούσε τον ουσιώδηόρο 55 τωνπροσφορών όπως το Τμήμα είχε γνωμοδοτήσει και η Τεχνική Επιτροπήσυμ φώνησε. Ο δικηγόρος των αιτητών ισχυρίστηκε πως η τεχνική αυτή αξιολόγηση αποτελούσε πλάνηπερί τα πράγματα και ότι ηερμη νεία που δόθηκεστον όρο "maximum power required" στην παράγράφο5.5τωνπροδιαγραφώνήτανεσφαλμένη. 4003 Caramondanl Ltdv.Δημοκρατίαςκ.ά.
(1991)To Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτονταςτηνπροσφυγή, απο φάσισεότι:
(1)Ηεκτίμηση των γεγονότων ανήκει στηΔιοίκηση και το Αναθεωρητικό Δικαστήριο επεμβαίνει μόνο αν υπάρχει πλάνη περί ταπράγματαήτονόμο ήη Διοίκηση υπερβαίνειταόριατης 5 διακριτικήςτηςεξουσίας. ΤοΔικαστήριο δενελίγχειQt\iaxaτεχνικήςφύσηςπου λήφθη καν υπόψη απότη Διοίκηση στην έκδοση της προσβαλλόμενης απόφασης,γιατίηΔιοίκησηείναιοκαλύτεροςγνώστηςκαικριτής. ΗκρίσητηςΔιοίκησης σεζητήματατεχνικήςφύσηςήειδικώνγνώ- 10 σεωνείναιγενικάανέλεγκτη.
(2)Τοζήτηματης μηπλήρωσης όρου των προσφορών είναι καθαρά τεχνικό. Το Κεντρικό Συμβούλιο Προσφορών είχε ενώ πιοντουτηγνωμοδότησηδύοοργάνων-τουΤμήματοςκαιτηςΤε χνικήςΕπιτροπήςκαιήτανδεσμευμένο ναακολούθησατιςγνωμο- 15 δοτήσεις πουείχεενώπιοντου.Σεπερίπτωσηπαραγνώρισηςτους έπρεπε ναδώσει ειδική αιτιολογία. Οόρος που δενπληρούσε η προσφοράτωναιτητώνήτανουσιώδης. Η προσφοράτωναιτητών δενήτανσύμφωνημετιςπροδιαγραφέςκαι,ωςεκτούτου, οι αιτητέςδενέχουνέννομο συμφέρον. 20 Προσφυγήαπορρίπτεταιχωρίςέξοδα. Αναφερόμενεςυποθέσεις: Νικολάου ν. Δημοκρατίας (Προσφυγή Αρ. 1065/87, ημερομηνίας 10/1/90)· Λαμπριανίόη ν.ΔήμονΛάρνακας(ΠροσφυγήΑρ. 1031/87, ήμερο-25 μηνίας28/2/90)· Crown Insurance Agencies Ltd ν. ΤηςΔημοκρατίας και Άλλον (ΠροσφυγήΑρ. 138/86, ημερομηνίας 17/2/90)· Αιμίλιος Έλληνας &Σία Λτδ ν. Υπουργείου Οικονομικών και » η J U Άλλον (ΠροσφυγήΑρ.64/89, ημερομηνίας27/1/90). Προσφυγή. Προσφυγές εναντίον τηςαπόφασης τωνκαθ'ωνη αί τησημε τηνοποία οι προσφορές γιατηνπρομήθεια αντ λιών νερού και συστημάτων ελέγχου στο αντλιοστάσιο των χωριών Νατάκαι Γεροσκήπου πουκατακυρα>θηκαν 35 στουςCY.E.M.S.Co.Ltd.αντίστουςαιτητές. Γ.ΜιχαηλΙδης,γιατουςαιτητές. 4004 4 ΑΛΛ. C&ramondanl Ltd v.Δημοκρατίαςκ.ά. Α. Βασιλειάδης, Δικηγόροςτης Δημοκρατίας Α', για τουςκαθ*ωνηαίτηση. Cur. adv. vult. ΣΤΥΑΙΑΝΙΔΗΣ, Δ. ανάγνωσετην ακόλουθηαπόφαση. 5 Οιαιτητέςμετηνπροσφυγήαυτήζητούντηνακύρωσητης απόφασηςτουΚεντρικού ΣυμβουλίουΠροσφορώνημερο μηνίας4 Απριλίου, 1990, μετην οποίαοι προσφορέςγια την προμήθεια αντλιών νερού και συστημάτων ελέγχου στο αντλιοστάσιο των χωρίων Νατάκαι Γεροσκήπουκα10 τακυρώθηκανστους CY.E.M.S. Co.Ltd., πουκοινοποιή θηκεστουςαιτητέςμεεπιστολήημερομηνίας20 Απριλίου, 1990. Στις29Αυγούστου, 1989,τοΤμήμαΑναπτύξεως Υδά των, (το 'Τμήμα"),ζήτησε προσφορές για τηνπρομήθεια 15 αντλιών νερού και εξοπλισμού για τηνυδατοπρομήθεια τωνχαμηλώνχωρίωνΠάφου. Ηδιακήρυξη των προσφορώνδημοσιεύτηκε στηνΕπί σημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας Αριθμός 2437,ημερο μηνίας 1ης Σεπτεμβρίου, 1989, Αριθμός Γνωστοποίησης 20 2478καισεδύοημερήσιες εφημερίδες. Οιπροσφορές,μεπαράτασηχρόνουπουδόθηκε αργό τερα,έπρεπεναφθάσουνστοκιβώτιοπροσφορώνόχιαρ γότερααπότις 9.00π.μ.της27ηςΟκτωβρίου, 1989. Οι όροικαιοιπροδιαγραφέςπεριέχονταιστοέγγραφο 25 GeneralConditions ofTender-Τεκμήριο 1 στηνένσταση. Οιαιτητέςκαιάλλοιυπέβαλανέγκαιραπροσφορές. Οι προσφορές στάληκαν στο Τμήμαγιατεχνικήαξιο λόγηση. ΣτησυνέχειαοιπροσφορέςκαιηέκθεσητουΤμή ματοςστάληκανστηνΤεχνικήΕπιτροπήΠροσφορών. 30 Το Κεντρικό Συμβούλιο Προσφορών συζήτησε το θέμα σεδύοσυνεδρίες - 9Φεβρουαρίου, 1990,και 13 Φεβρουα4005 ΣτνλιανΙόης,Δ. Caramondani Ltd ν.Δημοκρατίαςκ.ά.
(1991)ρίου, 1990 - και αποφάσισε, γιαλόγους δημόσιου συμφέ ροντος, την ακύρωση των προσφορών, αφούηπερίοδος ισχύος τουςείχελήξεικαιτηνζήτησηπρόχειρωνγραπτών προσφορώναπότους ίδιουςπροσφοροδότες. Οι προσφορές που υποβλήθηκαν ανοίχθηκανστις 23 5 Φεβρουαρίου,1990(Τεκμήριο9),καιστάληκανστοΤμήμα για μελέτη. Το Τμήμα μεεμπεριστατωμένη έκθεσητου (ημερομη νίας 15Μαρτίου, 1990, Τεκμήριο 10),εισηγήθηκε την κα τακύρωση γιατο αντλιοστάσιο του χωρίου Νατά στους 10 Electric House - C.Y.E.M.S. Co.Ltd. καιγιατοαντλιοστά σιο τουχωρίου Γεροσκήπου στους κ.κ.Σπύρο Σταυρινίδη Λίμιτεδ.Η προσφοράτωναιτητώνκρίθηκεότι ήταν εκτός προδιαγραφώνγιατίδενπληρούσε ουσιώδηόρο. Η Τεχνική ΕπιτροπήΠροσφορών με επιστολή ήμερο- 15 μηνίας2 Απριλίου, 1990, πληροφόρησε τον Πρόεδροτου Κεντρικού ΣυμβουλίουΠροσφορών ότι συμφωνεί με την τεχνικήαξιολόγηση τουΤμήματος. Στις 4 Απριλίου, 1990, τοΚεντρικό ΣυμβούλιοΠρο σφορών μελέτησε την αξιολόγηση του Τμήματος και την 20 έκθεσητηςΤεχνικής ΕπιτροπήςΠροσφορών, άκουσεδιευ κρινίσεις απόαρμόδιολειτουργό καικατέληξε στηνπρο σβαλλόμενη απόφαση,αφού αιτιολόγησε τηναπόρριψη τηςπροσφοράςτωνκ.κ. Σπ.ΣταυρινίδηΛίμιτεδ. Οιαιτητέςπαραιτήθηκαναπότομέροςτηςπροσφυγής 25 πουαμφισβητούσε τηνομιμότητατηςαπόφασης αναφορι κά με τηνπροσφοράγιατοαντλιοστάσιο τουχωρίου Γε ροσκήπου. Οι λόγοι ακυρότηταςπουπρόβαλαν καιανάπτυξανοι αιτητέςείναι:1.Πλάνηπερίταπράγματα. 2.Έλλειψηδέουσαςέρευνας. 3.Υπέρβαση καικατάχρησηεξουσίας. 4006 3 0 4Χ.ΑΛ. Caramondani Ltd v.Δημοκρατίαςκ.ά. Στυλιανί&ης,Δ. Ο δικηγόρος τωνκαθ' ωνηαίτησημεπροδικαστική έν στασηυπέβαλεότιη προσφυγή είναι απαράδεκτηγιατίοι αιτητές δενέχουν έννομο συμφέρον επειδή η προσφορά τουςήτανεκτόςπροδιαγραφών,δηλαδή,δενπληρούσε ου5 σιώδη όροτωνπροσφορών. Ο όρος5.5 τωνπροσφορώνέχει:- 10 15 "5.5. Motors shall be adequately rated for the duty they have to perform particularly in respect of the starting duty. The motor output shall be sufficient to drive theirload underallconditions without overloading and they shall be maximum continuously rated at least 10% in excess of themaximum power required. They shall be suitable for an average of at least 6 starts per hour." ToΤμήμαγνωμοδότησεκαιη ΤεχνικήΕπιτροπή συμ φώνησε ότι ηπροσφοράτωναιτητώνδενπληρούσετον παραπάνωόρο. ΣτηνέκθεσητουΤμήματοςδιαβάζουμε:"Α.ΝΑΤΑ PUMPING STATION 20 25 30 The cheapest tenderis Alternative (b) of Tender N.l by messrs Caramondani Bros at the price of 55,456 pounds. This tender is outside specification since the pump motor is notrated as specified in Par. 5.5 ofthe tender specifications. Please note that therating ofthe motoroffered is225 KWwhichisonly 7.5%inexcess of the maximum power absorbed by thepump (210 KW), instead of theminimum excess of 10%specified in the above clauseofthespecifications. Forthesamereasonall other alternatives offered by the same tenderer are outside specification andthus cannot be recommended for consideration.Inadditiontothe above deviationthe pumps offered arehigh speed running 3000rpm whichis a serious disadvantage forthissizeofpumpas compared to pumps running at 1450 rpm. (Lower speed pump 4007 Στνλιανίδης, Δ . Caramondani Ltd ν.Δημοκρατίας κ.ά.
(1991)ensures longer life for the pump motor and also less maintenanceexpenses)." Ο δικηγόρος των αιτητών ισχυρίστηκε ότι η τεχνική αυτή αξιολόγηση αποτελεί πλάνηπερί τα πράγματα και ότι η ερμηνεία που δίδεται στον όρο "maximum power 5 required" στην παράγραφο 5.5 των προδιαγραφών είναι εσφαλμένη. Στηνγραπτήτουαγόρευσηοδικηγόροςτωνκαθ'ωνη αίτησηεισηγήθηκε ότι ηισχύς των αντλίων τηςπροσφο ράς των αιτητών στο σημείο λειτουργίας των αντλίων 10 "duty point" ήταν 180 KW και η ιπποδύναμητου μοτέρ (pumpmotor)225 KW,όμωςη μεγίστη ισχύςπουαπαιτεί ταιγιατηλειτουργίατηςαντλίας,σύμφωναμετηνκαμπύ λη ισχύος (power curve) της αντλίας Ritz τύπου4912/3 που υποβλήθηκε από τους αιτητές, είναι μόνο 210 KW. 15 Τούτο προκύπτει από την καμπύλη ισχύος της αντλίας πουυπέβαλανοιαιτητές.Στηνπρώτηγραφικήπαράσταση φαίνεται ότι η μέγιστη απορροφούμενη ισχύς είναι 3 Χ 70= 210, ενώ,σύμφωναμετουςόρουςτωνπροσφορών,η ισχύς του ηλεκτρικού κινητήρα έπρεπε να είναι 10%πε- 20 ρισσότερη της μεγίστης ισχύος. Δηλαδή,σύμφωνα με το powercurveτηςαντλίαςRitzτύπου4912/3, ηαπορροφού μενηισχύςτηςαντλίαςστο "dutypoint"είναι 180KW ενώ ημεγίστη απορροφούμενηισχύς είναι210 KW και επομέ νως ηπροσφοράτων αιτητώνδενπληρούσε τον όρον5.5 25 και ειδικά το στοιχείο "Rating of the motor should be at least 10%inexcessofthemaximumpowerrequired". Ο δικηγόροςτωναιτητώνισχυρίστηκε ότι οιυπολογι σμοί έπρεπεναέχουν αφετηρίατηναπορροφούμενηισχύ στο σημείο κανονικής λειτουργίας της αντλίας "duty 30 point". Τοζήτημαπουεγείρεται είναι καθαράτεχνικό.ΤοΚε ντρικόΣυμβούλιοΠροσφορώνείχεενώπιοντουτην γνω μοδότησηδύο οργάνων- τουΤμήματοςκαιτηςΤεχνικής Επιτροπής. 4008 35 4ΑΛΛ. CaramondaniLtdv.Δημοκρατίας χ.ά. ΣχνλιανΙδης,Δ. Έχει πάγια νομολογηθεί ότιηεκτίμησητωνγεγονότων ανήκει στη Διοίκηση καιτο Αναθεωρητικό Δικαστήριο επεμβαίνειμόνοανυπάρχει πλάνηπερίταπράγματαή το νόμοήηΔιοίκησηυπερβαίνειταόριατηςδιακριτικήςτης 5 εξουσίας.(Βλ., μεταξύάλλων,ΜαρίαΑ. Νικολάου v.Κυ πριακής Δημοκρατίας, Υπόθεση Αρ. 1065/87 (Απόφαση δόθηκε στις 10 Ιανουαρίου, 1990, δε δημοσιεύτηκε ακόμα)). ΣτηναπόφασηΜιχαλάκηΛαμπριανίόη ν.ΔήμονΛάρ10 νακος, Υπόθεση Αρ. 1031/87, (Απόφαση δόθηκε στις 28 Φεβρουαρίου,1990),στησελ.9 ειπώθηκε:- 15 20 25 "Το Δικαστήριο δεν ελέγχει θέματα τεχνικής φύσης πουλήφθηκανυπόψηαπότηΔιοίκησηστηνέκδοσητης προσβαλλόμενης απόφασης,γιατί η Διοίκηση είναι ο καλύτερος γνώστης καικριτής. Ηκρίση της Διοίκησης σε ζητήματατεχνικής φύσης ήειδικών γνώσεων είναι γενικά ανέλεγκτη - (Βλ. Antigoni G. Eraclidou and Another v. Compensation Officer (Minister of Labour and SocialInsurance)
(1968)3 C.L.R. 44, σελ.54* Stavnnou v.Republic
(1986)3C.L.R. 1195·Πορίσματα Νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας19291959, σελ.227* Κυριακοπούλου Έλληνικόν ΔιοικητικόνΔίκαιον',4ηΈκδοση,ΤόμοςΓ,σελ. 376).Το Δικα στήριο εξετάζει,βέβαια,εάνηΔιοίκηση ενήργησε σύμφωναμετοΣύνταγμακαι τοΝόμοκαι αν άσκησε τη διακριτικήτηςευχέρειαχωρίςυπέρβασηκαι/ήκατάχρη ση εξουσίας." (Βλ., επίσης, Crown Insurance Agencies Ltd v. 1. Της Δημοκρατίας της Κύπρου και Αλλου, Υπόθεση Αρ. 30 138/86, (Απόφαση δόθηκε στις 17 Φεβρουαρίου,1990, δε δημοσιεύτηκεακόμα)). Το Κεντρικό ΣυμβούλιοΠροσφορώνήτανδεσμευμένο να ακολουθήσει τιςγνωμοδοτήσεις πουείχεενώπιοντου. Σεπερίπτωσηπαραγνώρισηςτους έπρεπεναδώσει ειδική 35 αιτιολογία. 4009 Στνλιανίδης,Δ, Caramondani Ltd ν.Δημοκρατίαςκ.ά.
(1991)Στην απόφαση Αιμίλιος Έλληνας & Σία Ατό. ν.
- Υπουργείου Οικονομικών,
- ΓενικούΛογιστή ο)ς Προέ δρου Κεντρικού Συμβουλίου Προσφορών, ΥπόθεσηΑρ. 64/89, (Απόφασηδόθηκεστις 27 Ιανουαρίου, 1990, δε δη μοσιεύτηκε ακόμα), αναφορικάμετιςγνωμοδοτήσεις το 5 Δικαστήριουιοθέτησεταπιοκάτωαποσπάσματα:ΠΛ. Δαγτόγλου - "Γενικό Διοικητικό Δίκαιο" α'
(1977),σελ. 143:"Η γ ν ω μ ο δ ό τ η σ η μπορεί να προβλέπεται ω ς ε κ ο υ σ ί α ή υ π ο χ ρ ε ω τ ι κ ή , αναλόγως ίο εάν το αποφασίζον όργανο υποχρεούται εκ του νόμου νατηνζητήσει. Ηυποχρεωτική γνωμοδότηση μπορεί να είναι απλή, όταν το αποφασίζονόργανο δικαιούται ν' αποφασίσεικατάδιάφορο τρόπο, και σ ύ μ φ ω ν η , όταν το αποφασίζονδενδικαιούται 15 να αποφασίσει χωρίς την σύμφωνη γνώμη τουσυμ βουλευτικού (αν και μπορεί να απόσχει από κάθε ενέργεια). Σεόλες αυτές τις περιπτώσεις η απόφαση λαμβάνεται απόμόνο τοαποφασιστικόόργανο,ώστε η γνωμοδότηση έχει συμβουλευτικό μόνο, άραμηδε- 20 σμευτικό χαρακτήρακαιδενείναι διοικητική πράξη. Το γεγονός ότιδημιουργεί την νομική υποχρέωση στο αποφασίζον όργανο νααιτιολογήσει την π α ρ έ κ κ λ ι σ η τ ο υ απότην γνωμοδότηση επί ποινή ακυρότητοςτηςπράξεωςτουαποτελείέμμεση μόνοεξωτε- 25 ρική επιρροή,που δεναρκεί γιαναπροσδώσει στην γνωμοδότησηχαρακτήραδιοικητικήςπράξεως." ΜΑ Στασινόπουλου-"ΜαθήματαΔιοικητικού Δικαί ου", στησελ. 242:Τ ν ω μ ο δ ό τ η σ ι ς είναιη έκφρασιςτηςαντιλή- 30 ψεως του οργάνου,συνήθως συλλογικού,διαθέτοντος δε κατάκανόνατεχνικός γνώσεις, επί τηςσκοπιμότητος ήτηςνομιμότητος τηςεπικείμενης εκτελεστήςδιοι κητικής πράξεως. Κατάκανόνα,ονόμος αρκείται εις τονδιάτηςπαροχήςτηςτεχνικήςαντιλήψεωςδιαφωτι- 35 σμόν τουαρμοδίου οργάνου, αναθέτει δε ειςτούτο, 4010 4ΑΛΛ. 5 10 Caramondani Ltd v.Δημοκρατίαςκ.ά. Στνλιανίοης, Δ. όπωςπεραιτέρωεπιχείρηση ήμη την πράξιν, έστωκαι εναντίον τηςεκφρασθείσης γνωμοδοτήσεως. Υπάρχει τότε η 'απλή ή συμβουλευτική' γνωμοδότησις, της οποίας ηθέσπισις έχει την συνέπειαν ότιτο αποφασίζονόργανον οφείλει μενπάντως ναπροκαλέσηκαι ακούση την γνωμοδότησιν, δενοφείλει όμως να συμμορφωθήπρος αυτήν.Εν τούτοις,ητυχόνασυμφωνία της επιχειρούμενης πράξεως προς την γνωμοδότησιν δημιουργεί κατάκανόναυποχρέωσιν προςαιτιολογίαν αυτής." ΤοΔικαστήριο ερευνάανυπάρχειπλάνηπερίταπράγ ματαήυπέρβασηήκατάχρηση εξουσίας. Τοεπίδικοθέμαείναιτεχνικής φύσεως. Το Κεντρικό ΣυμβούλιοΠροσφορώνείχεενώπιοντου 15 τιςγνωμοδοτήσεις πουπροαναφέρθηκαν. Μεβάση τιςπιοπάνωαρχέςκαιταενώπιοντουΔικα στηρίου στοιχεία, τοΔικαστήριο έχει ικανοποιηθεί ότι η Διοίκηση ενήργησε σύμφωνα με τοννόμο χωρίς πλάνη περίταπράγματα. 20 Οόρος που δενπληρούσε ηπροσφορά των αιτητών ήτανουσιώδης. Η προσφορά των αιτητών δεν ήταν σύμφωνη με τις προδιαγραφέςκαι,ως εκτούτου,οιαιτητές δεν έχουν έν νομοσυμφέρον. 25 Ηπροσφυγήείναιαπαράδεκτηκαιαπορρίπτεται. Καμιάδιαταγήγιαέξοδα. Προσφυγήαπορρίπτεται. Καμιάδιαταγή γιαέξοδα. 4011