(1991)16Δεκεμβρίου,1991 [ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ,ΔΛπής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΧΡΥΣΤΑΛΛΑ ΛΥΣΑΝΔΡΟΥ ΧΡΙΣΤΟΦΗ, Αιτήτρια, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩΕΠΑΡΧΟΥ ΠΑΦΟΥ, Καθ'ων ηΑίτηση. (ΥπόθεσηΑρ. 781/87). Αναγκαστική Απαλλοτρίωση — Επίτευξη σκοπού απαλλοτρίωσης — Ο περί Αναγκαστικής Απαλλοτρίωσης Νόμος 1962,(Ν.15/62) — Άρθρο 15
(1)— Το απαλλοτριω&έν κτήμα επιστρέφεται στον αρχι κό ώιοκτήτη αν ο σκοπός της απαλλοτρίωσης δεν επιτευχθεί ή εγκαταλείπεται τρία χρόνια μετά την απαλλοτρίωση — Ο σκοπός 5 της απαλλοτρίωσης όπως καθορίστηκε στη Γνωστοποίηση ήταν η δημιουργία Συνοικισμού Αυτοστέγασης Εκτοπισθέντων — Η χρη σιμοποίηση του κτήματος νια δημιουργία χώρου πρασίνου περι λαμβάνεται στον πιο πάνω σκοπό της απαλλοτρίωσης — Η μη αποπεράτωση τον έργον δεν συνεπάγεται εγκατάλειψη τον σκοπού 10 της απαλλοτρίωσης. Το κτήματης ααήτριας είχε απαλλοτριωθεί μαζί με άλλακτή ματα για τη δημιουργία του Συνοικισμού Αυτοστέγασης Εκτοπι σθέντων Τίμης. Εννέα χρόνια περίπου μετά την απαλλοτρίωση με αίτημα της προςτον ΕπαρχοΠάφου,βασισμένο στις πρόνοιες του 15 άρθρου 15
(1)τουπερί Αναγκαστικής Απαλλοτριώσεως Νόμουτου 1962 (Ν.15/62), ζήτησεόπωςτο κτήματηςεπιστραφεί.Τηναπορρι πτικήαπόφασητου Επαρχου στο αίτηματηςαυτόπροσέβαλε η αι τήτρια μετηνπαρούσα προσφυγή. Στην επίδικηαπόφασητου Επαρχουαναφερότανότι το κτήμα 20 προοριζόταν ναγίνει χώρος πρασίνουκαιταδενδρΰλιαγιατη φύ τευση όλων τωνχώρων πρασίνου είχανήδη αγοραστεί απότη ΧωριτικήΑρχήΤίμης. Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτονταςτην προσφυγή, απο φάσισεότι: Η δημιουργία χώρων πράσινου ή δημόσιων ανοικτών χώρων δεν αναφέρεταιρητάστη Γνωστοποίηση όμως δε χωρεί αμφιβολία 4076 25 4 AAA. 5 Χριστοφή v.Δημοκρατίας ότι περιλαμβάνεται στον πιο πάνω σκοπό της απαλλοτρίωσης, όπωςκαθορίζεταιστη Γνωστοποίηση. Το γεγονός ότι ο χώρος δεν είχε δενδροφυτευτεί ή ειδικά διαμορφωθεί ως ανοικτός χώρος, κατά το χρόνο που είχε ζητήσει η αιτήτριατην επιστροφή του δε σημαίνει ότι ο σκοπός είχε εγκαταλειφθεί,όπως ισχυρίζεται ηαι τήτριαήότικατέστηανέφικτος. Προσφνγή απορρίπτεται χωρίςέξοδα. Αναφερόμενηνπόθεση: 10 Ιερωνυμίδον και άλλος ν.Δημοκρατίας
(1990)3AAA. (ημερ. 23/7/ 90) Προσφυγή. Προσφυγήεναντίον άρνησης του καθ'ου ηαίτησηνα επιστρέψει κτήμα της αιτήτριας που απαλλοτριώθηκε αλλάοενχρησιμοποιήθηκεγιατουςσκοπούςτης απαλλο15 τρίωσης. Κ.Λοΐζον,γιατηναιτήτρια. Τ.Πολνχρονίδου0Μς), Δικηγόροςτης Δημοκρατίας Α\ γιατουςκαθ'ωνηαίτηση. CUT. adv. vult 20 ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ,Δ. ανάγνωσε την ακόλουθη απόφα ση.Μετηνπροσφυγήαυτή η αιτήτριαπροσβάλλει τηνάρ νησητου'ΕπαρχουΠάφου,μεημε^.25/7/1987, νατηςεπι στραφείκτήματηςπουαπαλλοτριώθηκε. Ηαιτήτριαήταν ιδιοκτήτριατουκτήματοςυπ'αρ. τε25 μαχίου217,Φ/Σχ. L.I.30στηνΤίμη. Σύμφωνα με Γνωστοποίηση Απαλλοτρίωσης με αρ. 1312, ημερ. 16/11/1978,που δημοσιεύτηκε στο ΤρίτοΠα ράρτημα, Μέρος II της Επίσημης Εφημερίδας της Δημο κρατίας, ημερομηνίας 8/12/1978,το κτήμα της αιτήτριας 30 περιλαμβάνετο μεταξύ άλλων κτημάτων πουαπαιτούντο για τηδημιουργία του Συνοικισμού Αυτοστέγασης Εκτο πισθέντωνΤίμης. Ηαιτήτριαυπέβαλεένστασημεαποτέλεσμαναεξαιρε4077 Δημητριάδης,Δ. Χριστο^ήν.Δημοκρατίας
(1991)θεί μέρος του τεμαχίου της (βλέπε το Διάταγμα Απαλλο τρίωσης Αρ. 1206 πουδημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημε ρίδατηςΔημοκρατίαςημερ.9/11/1979, ΠαράρτημαΤρίτο, ΜέροςII). Επειδήτο μέρος του κτήματος της το οποίο απαλλο- 5 τριώθηκε δε χρησιμοποιήθηκε για τους σκοπούς, όπως ισχυρίστηκε, τηςαπαλλοτρίωσης,μεεπιστολή του δικηγό ρουτηςημερ. 18/5/1987προςτον ΈπαρχοΠάφουη αιτή τρια ζήτησε να της επιστραφεί Το αίτηματης η αιτήτρια βάσισε στις πρόνοιες τουάρθρου 15
(1)τουπερί Ανάγκα- ίο στικής Απαλλοτριώσεως Νόμου του 1962, Νόμος 15/62 (πουστησυνέχεια θααναφέρεταιωςοΝόμος). Ο 'Επαρχοςζήτησεσχετικάτις απόψειςτουΤμήματος Πολεοδομίαςτοοποίομεεπιστολήτουημερ.3/7/1987τον πληροφόρησεότι:- 2. Το υπό αναφορά τεμάχιο πράγματι βρίσκεται μέσα στα όρια του Σχεδίου Γενικής Διάταξης του συ νοικισμού Αυτοστεγάσεως Εκτοπισθέντων Τίμη (Πε ριοχή Ά') και προορίζεται να αναπτυχθεί ως χώρος 20 πρασίνουκαιόχι ως Εμπορικό Κέντρο όπως αναφέρε ταιστηνεπιστολήσας. 3.ΕίναιγεγονόςπωςσεαρκετούςΣυνοικισμούςΑυ τοστεγάσεως δεν έχουν αναπτυχθεί οι προβλεπόμενοι χώροιπρασίνουόμωςτοΤμήμααυτόδενμπορείναθε- 25 ωρήσει τους χώρους αυτούς σαν πλεονάζοντες καινα συγκατατεθείστην επιστροφήαπαλλοτριωθέντωνιδιω τικών ιδιοκτησιών. Η συγκεκριμένη περίπτωση δεν μπορεί να αποτελέσει εξαίρεση και άποψητουΤμήμα τοςαυτούείναιτοαίτημανααπορριφθεί." 30 Ο Έπαρχοςμε επιστολή τουημερ.25/7/1987 πληροφό ρησετοδικηγόροτης αιτήτριαςότι το αίτημα τηςπελάτιδάς του δεν μπορούσε να ικανοποιηθείδιότι ηΧωριτική ΑρχήΤίμης είχε ήδηαγοράσει ταδενδρύλλια για τηφύ τευσηόλων των χώρων πράσινου που θαφυτεύονταντο 35 4078 15 4ΑΛΛ. Χριστοφήν.Δημοκρατίας Δημητριάδης, Δ. χειμώνα. Εναντίοντης απόφασηςαυτήςηαιτήτρια καταχώρησε τηνπροσφυγή αυτή. Είναι ο ισχυρισμός της αιτήιριας ότι η άρνηση του Έπαρχουαντιβαίνει τις πρόνοιες του 'Αρθρου 233 του Συντάγματοςκαιτουάρθρου 15
(1)τουΝόμου,ότι οσκο πός τηςαπαλλοτρίωσης που ήτανηεπίλυσητουστεγαστι κούπροβλήματοςτωνπροσφύγωνσυμπληρώθηκε,καιότι παράμενε αχρησιμοποίητο το απαλλοτριωθέν μέρος του 10 κτήματοςτης και ότι ηπροτεινόμενη δενδροφυτευσή του δεν καλύπτεται από τους σκοπούς της απαλλοτρίωσης όπωςδημοσιεύτηκε. 5 Η θέση των καθ' ων η αίτηση αντίθετα είναι ότι το μέρος τουτεμαχίουτηςαιτήτριας,τοοποίο τελικάαπαλ15 λοτριώθηκε, αποτελεί αναπόσπαστο τμήματων δημόσιων ανοικτών χώρων του Συνοικισμού Τίμης και είναι απα ραίτητο "διαταςανέσεις" των εκτοπισθέντων όπως ανα φέρεται στη Γνωστοποίηση Απαλλοτρίωσης, γιατί η σωστήπολεοδομική ανάπτυξη,και η ανάγκηάνεσης των 20 κατοίκων του Συνοικισμού, καθιστά αναγκαίακαι απα ραίτητητηνύπαρξηανοικτώνχώρων οι οποίοι θαχρησι μοποιηθούνωςχώροι πράσινου,καισυνεπώς,ότι ηέκτα ση που απαλλοτριώθηκε είναι απαραίτητηγια τον πιο πάνωσκοπό. 25 Κριτήριοστη συγκεκριμένηπερίπτωσηγιατη χρησιμο ποίηση ή μη της απαλλοτριωθείσας έκτασης, όπως ανα φέρθηκεαπό τουςκαθ' ωνηαίτηση,δενείναιη δενδροφυ τευσή ή εκτέλεση άλλων έργων στο χώρο, αλλά πραγματικήχρήση της απότους κατοίκους του Συνοικι30 ομού. Το δικαίωμα ιδιοκτησίας προστατεύεται από το Άρθρο23 του Συντάγματοςτου οποίου οι παράγραφοι4 και 5 επιτρέπουντηναπαλλοτρίωσηακίνητηςιδιοκτησίας κάτω απόσυγκεκριμένους όρους. Ηπαράγραφος 5προ35 νοεί:4079 Δημητριάδης,Δ. Χριστοφήν.Δημοκρατίας
(1991)"5. Οιαδήποτε ακίνητος ιδιοκτησία, ή δικαίωμα ή συμφέρον επί τοιαύτης ιδιοκτησίας απαλλοτριωθείσα αναγκαστικώς θαχρησιμοποιηθή αποκλειστικώς προς τονδι*οναπηλλοτριώθησκοπόν.Εάνεντός τριώνετών απότηςαπαλλοτριώσεως δενκαταστή εφικτόςοτοιού- 5 τος σκοπός, η απαλλοτριώσασα αρχή, ευθύς μετά την εκπνοήντης ρηθείσηςπροθεσμίαςτωντριών ετώνυπο χρεούται να προσφέρη την ιδιοκτησίαν επί καταβολή της τιμής κτήσεως εις το πρόσωπον παρ'ου απηλλοτρίωσεν αυτήν.Το πρόσωπον τούτο δικαιούται εντός 10 τριών μηνών απότης λήψεωςτης προσφοράς ναγνω στοποίησητηναποδοχήνή μηταύτης. Εφ'όσονδεγνω στοποίησηότιαποδέχεταιτηνπροσφοράν, η ιδιοκτησία επιστρέφεται ευθύς άμααποδοθήπαρά τουπροσώπου το τίμημα εντός περαιτέρω προθεσμίας τριών μηνών 15 απότηςτοιαύτηςαποδοχής." Το άρθρο 15
(1)τουΝόμου,σε όση έκτασηείναισχετι κό,προβλέπει:"5
(1)Οσάκις ακίνητος ιδιοκτησία απηλλοτριώθη μετά την έναρξιν της ισχύος του Συντάγματος, και 20 εντός τριών ετών,από τηςημερομηνίας καθ' ην η ιδιο κτησία περιήλθεν εις ην απαλλοτριούσαν αρχήν, δεν επιτεύχθηο σκοπόςδι'ονεγένετοη απαλλοτρίωσιςή η επίτευξις του τοιούτου σκοπού εγκατελείφθη υπό της απαλλοτριούσης αρχής,ήτοόλονή μέροςτηςτοιαύτης 25 ιδιοκτησίας απεδείχθη ότι υπερβαίνειτας πραγματικάς ανάγκας της απαλλοτριούσης αρχής, θα εφαρμόζωνται αιακόλουθοιδιατάξεις,ήτοι(α) η απαλλοτριούσα αρχή δι' εγγράφου αυτής γνωστοποιήσεως προσφέρει την ιδιοκτησίαν ..., εις 30 τοπρόσωπονειςοαύτηανήκεπροτηςαπαλλοτριώ σεως...." Ο σκοπός της απαλλοτρίωσης, όπως καθορίστηκε στη ΓνωστοποίησηΑπαλλοτρίωσηςέχειωςεξής:"Δια του παρόντοςγνωστοποιείται ότι η εν τω πα- 35 ρατιθεμένω Πίνακι περιγραφόμενη ακίνητος ιδιοκτη4080 4 ΑΛΛ, Χριστοφή ν.Δημοκρατίας Δημητριάδης,Δ. σία είναι αναγκαία δια τον ακόλουθον σκοπόν δημο σίας ωφελείας, ήτοι οικιστικόν σκοπόν προς στέγασιν εκτοπισθέντων καιη απαλλοτρίωσιςαυτήςεπιβάλλεται διατουςακολούθουςλόγους,ήτοι: 5 10 15 (α) Την κατασκευήν οδών και υπονόμων, την εγκατάστασιν αγωγών ηλεκτρικού και υδρευτικού δικτύουκαιτον διαχωρισμόν αυτήςυπότης Κυβερ νήσεως εις οικόπεδαπροςανέγερσιν κατοικιώνυπό των εκτοπισθέντων δι' αυτοστέγασιν είτε κατόπιν παραχωρήσεωςυπό της Κυβερνήσεως χρηματικής ή άλληςβοηθείαςείτεάνευτοιαύτηςβοηθείας,και (β) την τυχόν ανέγερσιν υπό της Κυβερνήσεως καταστημάτωνκαιάλλων οικοδομών,σχολικών και υγειονομικών κτιρίων και άλλων ιδρυμάτων, δια ταςανέσεις,χρήσινκαιδιευκόλυνσιν τωνεκτοπισθέ ντων." Το βασικό ερώτημα που εγείρεται στην υπό εξέταση υπόθεση είναι κατάπόσο οσκοπός γιατον οποίοθέλειη Απαλλοτριούσα Αρχή να χρησιμοποιήσει το τεμάχιο της 20 αιτήτριαςείναι άλλος απότοσκοπόοοποίος καθορίστη κεστη Γνωστοποίηση. Στοσημείο αυτό θεωρώαπαραίτητονααναφερθώστο άρθρο 9 του περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμου,Κεφ. 96,όπωςτροποποιήθηκε. 25 30 Το εδάφιο ΟΧα) του άρθρου 9 προβλέπει μεταξύ άλλωνταακόλουθα:"9
(1)Εν τηχορηγήσει αδείαςδυνάμει των διατάξε ων του άρθρου 3, η αρμοδία αρχήκέκτηται εξουσίαν, τηρουμένωντωνεκάστοτεενισχύϊ κανονισμών,να επιβάλλη όρους ως ακολούθως εκτιθεμένου εν τη αδεία, ήτοι(α)ενσχέσειπροςτηνδιάνοιξινήκατασκευήν οδού, όρουςωςπρος4081 Δημητριάδης,Δ. Χριστοφήν.Δημοκρατίας
(1991)ω-(νΐ) (νϋ) την εξασφάλισιν δημοσίων χώρων πρασί νου. (viii) την φύτευσιν δένδρων και θάμνων ειςκα ταλλήλουςπεριπτώσεις. (ix)-(
- xi)" Τοεδάφιο(ΐχγ) τουάρθρου9προβλέπειταακόλουθα:"(γ) εν σχέσειπροςτηνδιάνοιξιν ήδιαίρεσινοιασ δήποτε γαίας δι* οικοδομικούς σκοπούς, όρους ως ίο προς(i)-(vii) (viii) την εξασφάλισιν δημοσίων χώρων πρασί νου. (
- ix)τηνφύτευσινδένδρωνκαιθάμνωνειςκαταλ- 15 λήλουςπεριπτώσεις. (x)-(Xi) " Αναμφίβολα στην προκειμένη περίπτωση δεν τίθεται θέμα αίτησης απόοποιοδήποτε ιδιώτηπρος τον αρμόδια αρχή για χορήγηση άδειαςσύμφωνα με τις πρόνοιες του 20 πιοπάνωάρθρου,όμωςθαήτανπαράλογοεάνηΔιοίκηση εφάρμοζεδιαφορετικά κριτήριαστις περιπτώσειςδιαχω ρισμού γης από ιδιώτες και στις περιπτώσεις διαχωρι σμού Κυβερνητικής περιουσίας από την ίδια, για τους ίδιους η παρόμοιους σκοπούς. 'Οπως αναφέρεται στο 25 άρθρο 8 του Κεφ. 96, ηαρμόδιααρχήκατά τη χορήγηση άδειας διαχωρισμού,οικοδομής,διάνοιξης ή κατασκευής οδού δυνάμει του άρθου3 του Κεφ. 96 λαμβάνει υπόψη της μεταξύ άλλων τη διασφάλισηκατάλληλων συνθηκών υγείαςκαιασφάλειας,επικοινωνίας,ανέσεων καιδιευκο- 30 λύνσεων. 4082 5 4ΑΛΛ. Χριστοφήν.Δημοκρατίας Δημητριάδης,Δ. Η δημιουργία χώρων πράσινου ή δημόσιων ανοικτών χώρωνδεναναφέρεταιρηΐάστηΓνωστοποίηση πουπαρα τέθηκεπιοπάνωόμωςδεχωρεί αμφιβολίαότιπεριλαμβά νεταιστονπιοπάνωσκοπότηςαπαλλοτρίωσης,όπωςκα5 θορίζεταιστη Γνωστοποίηση. Τογεγονός ότι οχώροςδεν είχε δενδροφυτευτεί ή ειδικά διαμορφωθεί ως ανοικτός χώρος,κατάτοχρόνοπουείχεζητήσειη αιτήτριατηνεπι στροφήτου δε σημαίνει ότι ο σκοπός είχεεγκαταλειφθεί, όπωςισχυρίζεταιηαιτήτριαήότικατέστηανέφικτος. 10 15 20 Αναφέρονται ταακόλουθασχετικάστην ΥπόθεσηΑρ. 130/86,Ιερωνυμίδον κ.ά. ν.Δημοκρατίας, απόφαση ημερ. 23/7/1990. "Στηνπαρούσα υπόθεσηδενμπορείναευσταθήσει ο ισχυρισμός ότι "ο σκοπός κατέστηανέφικτος".Αντίθετα είναι φανερόν ότι ένα μεγάλο μέρος του έργου για το οποίο έγινε η απαλλοτρίωση έχει συμπληρωθεί και ασφαλώς θα συμπληρωθεί και το υπόλοιπο μέρος, όπως λογικά εξάγεται απότην έκτασητων μέχριτώρα εργασιών, των υπευθύνων δηλώσεων των ιθυνόντων γιατιςπροθέσειςτηςδιοικήσεως αλλάκαιαπότηνίδια τηφύσητουέργου,ηδεσταδιακήεκτέλεσητουδενμπο ρεί παρά να είναι ζήτημα οικονομικού προγραμματι σμού." Γιατους πιο πάνωλόγους έχω καταλήξει στο συμπέ25 ρασμα ότι η απόφασητων καθ'ων η αίτηση για μη επι στροφή του απαλλοτριωθέντος κτήματος της αιτήτριας είναιορθήκαινόμιμηκαισυνεπώςηπροσφυγή αποτυγχά νει καιαπορρίπτεται. Δεγίνεται όμωςοποιαδήποτεδιαταγήγιαέξοδα. 30 Προσφυγήαπορρίπτεται χωρίςδιαταγήγιαέξοδα. 4083