4 AAA. 17Δεκεμβρίου, 1991 [ΑΡΤΕΜΙΛΗΣ,Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΑΝΝΑΣΩΤΗΡΙΟΥ ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗ, Αιτήτρια, ν. ΕΠΑΡΧΟΥ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΩΣΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΒΕΛΤΙΩΣΕΩΣ ΑΚΑΚΙΟΥ, Καθ'ον η αίτηση. (Υπόθεση Αρ. 262/90). 5 Οδοί χα*Οικοδομές — 'Αδεια οικοδομής—Αίτηση — Απαίτηση με τατροπών — Ο περί Οδών και Οικοδομών Νόμος, Κεφ. 96 — Άρθρο 8 — Προπαρασκευαστική διαδικασία πριν την έκδοση άοειας οικοδομήςμε την οποία παρέχεται δικαίωμα στην αρμόδια αρχή να ζητήσει μετατροπές — Λεν είναι εκτελεστή διοικητική πράξη — Δεν προσβάλλεται με προσφυγή βάσει τον άρθρον 146 τον Συντάγματος. Οδοί και Οικοδομές — Αδεια οικοδομής — Όροι — Οπερί Οδών και ΟικοδομώνΝόμος, Κεφ.96— Άρθρα 9
(1)φ) (xiii)και 12και 10 13—Δύναται να τεθούνόροι πον αφορούν τηνδιεύρυνση, συνέχι ση και κατασκευήτον οδικού δικτύον —Απαραίτητη προϋπόθεση η ύπαρξη έγκνρον ρυμοτομικού σχεδίου — Εκτός σε περιπτώσεις μικρών αναπροσαρμογών — Δηλαδή σε κατάλληλες περιπτώσεις όπως αναφέρεται στο άρθρο9
(1)(β) (xiii) — Απαιτείται ειδικήαι~ 15 τισλονία από την αρμόοια αρχή γιατί θεωρείται σε συγκεκριμένη νπόθεση κατάλληλη περίπτωση επιβολής των όρων — Στοιχεία πον πρέπει ναλαμβάνονταινπόψη. 20 25 30 Η αιτήτρια με την προσφυγήτης προσέβαλετο περιεχόμενο επιστολής του καθ' ου η αίτησημε την οποία την πληροφορούσε ότι επέμενεστην αρχικήτουθέσηότιγιατην έκδοσητηςαιτούμε νης άδειαςοικοδομής ηαιτήτρια θα έπρεπενασυμμορφωθείανά μεσασεάλλακαιστονόροπουεπιβλήθηκεσύμφωνα μετον οποίο θαπαραχωρούσεμέροςτουακινήτουτηςγιατοσκοπόδιεύρυνσης καισυνέχισηςτουοδικούδικτύουτουχωρίου. Από μέρουςτουδικηγόρουτηςΔημοκρατίαςυποβλήθηκε προ δικαστικήένστασηότιηπροσβαλλόμενηαπόφασηδενήτανεκτελε στήδιοικητικήπράξηκαι ωςεκτούτου δενμπορούσεναπροσβλη θείμεπροσφυγή. Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτοντας την προσφυγή, αποφάσισεότι: 4115 Μαυρομμάτην.ΕπαρχουΛ/σίας
(1991)
(1)Εκτελεστήδιοικητικήαπόφαση της αρμόδιαςαρχής,μετην οποία παράγονται έννομα αποτελέσματα που θίγουν άμεσα τα συμφέροντα ενδιαφερομένου στην έκδοση άδειας οικοδομής,δη μιουργείται με τηνχορήγηση της άδειας. Οι διατάξειςτουάρθρου 9 του περί Ρυθμίσεως Οδών καιΟικοδομών Νόμου,Κεφ.96,όπως 5 έχει τροποποιηθεί μεταγενέστερα, είναι σαφείς και υποστηρίζουν την άποψη αυτή. Όπως διατυπώνεται το άρθροαναμφισβήτητα τεκμαίρεται πως οι όροι που επιβάλλονται σε άδεια οικοδομής ισχύουν μετηχορήγησητης,στηνοποίακαιπεριέχονται. Η διαδικασίαπου ακολουθήθηκε στη συζητούμενη υπόθεση 10 είναι η προπαρασκευαστική, όπως προβλέπεται στο άρθρο 8 του Νόμου,καιεπομένωςηπροσφυγήκρίνεται απορριπτέα.
(2)Όσον αφοράτην ουσία της υπόθεσης, ηκαθ' ης η αίτηση, όπως αναφέρεται στην επίδικη επιστολή της, αντλεί την εξουσία της να επιβάλει τον επίδικο όρο από τις διατάξειςτου άρθρου 9 15 (ΐχβ) (xiii). Τα άρθρα 12 και 13 όμως του Νόμου προϋποθέτουν τηνύπαρξη ρυμοτομικού σχεδίου εκτός για μικρές αναπροσαρμο γές. Επομένως όπου οι αρμόδιες αρχές θέλουν να ασκήσουν την εξουσία που τους παρέχεται μετο άρθρο9
(1)(β)(xiii),ηαιτιολο γίατηςαπόφασηςγιατηνεπιβολήτωνόρωνπρέπεινααναφέρεται 2 0 ειδικάστο γιατίθεωρείται ωςκατάλληληπερίπτωσηγιατηνεπιβο λήτους. Το είδος της οικοδομής, η περιοχή στην οποία προτείνεται η κατασκευή,τουφιστάμενο οδικόδίκτυοτηςπεριοχής,ηέκταση,το κόστος της οικοδομής, και η έκταση του τμήματος της ακίνητης 25 ιδιοκτησίας που επηρεάζεται,και κατάπόσο ηοικοδομή είναι σε αστική περιοχή ή της υπαίθρου,είναι στοιχεία που λαμβάνονται υπόψηγιανακριθείκατάπόσο μιαπερίπτωσηείναικατάλληλη. Προσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 30 Αναφερόμενες υποθέσεις Χριστοδούλον και Άλλη ν.Δημοκρατίας (Α.Ε. 516,ημερ. 30/3/90)· PaphosPlantations v.Republic
(1983)3 C.L.R. 2745- Προσφυγή. Προσφυγήεναντίον όρουπουέθεσεο καθ*ου η αίτηση προκειμένου ναεκδώσειτην άδεια οικοδομής πουζήτησε 35 ηαιτήτριαστηνακίνητηιδιοκτησίατηςστοχωριόΑκάκι. Μ.Πελίδης,γιατηναιτήτρια 4116 4ΑΛΛ, Μαυρομμάτη ν. Επαρχου Λ/σίας Κλ. Θεοδούλου (χα) ΑνώτερηΔικηγόρος τηςΔημοκρα τίας,γιατονκαθ' ουηαίτηση. Cur. adv. vult. ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, Δ.ανάγνωσετηνακόλουθηαπόφαση. Η 5 προσφεύγουσα υπέβαλε στην αρμόδια αρχή απότο 1987 αίτηση για έκδοση άδειας οικοδομής στην ακίνητη ιδιο κτησία της στο χωριό Ακάκι. Ο καθ' ου απάντησε πως ήτανδιατεθειμένος ναεκδώσει τησχετική άδειαεφόσον η αιτήτρια συμμορφωνόταν με ορισμένους όρους που αφο10 ρούσαν στην οικοδομή,μεταξύαυτώνκαι ο επίδικος. Συ γκεκριμένα,και σύμφωνα με τον όρο αυτό, μέρος τουτε μαχίου της, όπως αυτό εμφαίνεται στα σχετικά αρχιτε κτονικάσχέδια,ναπαραχωρηθεί στο δημόσιογιατη διεύ ρυνση και συνέχιση του οδικού δικτύου του χωριού. Το 15 τμήμα αυτό θα διαμορφωνόταν σύμφωνα με τις υποδεί ξειςτηςαρχήςκαιβάσεισχεδίων τουΤμήματοςΠολεοδο μίας. Ηαιτήτριαδεν αποδέχτηκε τον όρο αυτό. Ακολού θησε αλληλογραφία μεταξύ του δικηγόρου της και της αρμόδιας αρχής. Η τελευταία όμως επέμεινε στην πιο 20 πάνω θέση τηςπουδιατυπώνεταιστην επιστολή τηςημερ. 13.2.90.Σ'αυτήτην επιστολή, εισηγείται ο δικηγόρος της αιτήτριας, περιέχεται ηεπίδικηκαι προσβαλλόμενη από φαση. Η δικηγόρος της Δημοκρατίας υποβάλλει ωςπροκα25 ταρκτικόζήτημαπωςηεπίδικηαπόφασηδενείναιεκτελε στή διοικητική πράξη. Εισηγείται πως στην επίδικη επι στολήεκδηλώνεται ηπρόθεση της καθ*ηςηαίτησηαρχής να επιβάλει τους υπόαμφισβήτησηόρους στην άδεια που θα χορηγηθεί και ερωτάται ταυτόχρονα η αιτήτρια κατά 30 πόσο είναι διατεθειμένη να τους αποδεχτεί.Στηνπροκεί μενη περίπτωση η εκτελεστή διοικητική πράξη,η οποία και κατά συνέπεια μπορεί να προσβληθεί μεπροσφυγή, συντελείται μετη χορήγησητηςάδειαςοικοδομής. Ο δικηγόρος τηςαιτήτριαςδιαφωνεί μετην πιο πάνω 35 θέση.Εισηγείται δεμετη σειράτουπωςστην επιστολήτης 13.2.90 εκφράζεται ηβούλησητηςκαθ' ης ηαίτηση,μετην 4117 Αρτεμίδηζ, Δ. Μανρομμάτη ν.ΕπαρχονΛ/σίας
(1991)οποία δημιουργούνται έννομα αποτελέσματα, τα οποία καιεπηρεάζουνάμεσατασυμφέροντατηςαιτήτριας. ΣυμφωνώμετηνεισήγησητηςδικηγόρουτηςΔημοκρα τίας. Εκτελεστήδιοικητικήαπόφασητηςαρμόδιας αρχής, με την οποία παράγονταιέννομα αποτελέσματα που θί- 5 γουν άμεσα τα συμφέροντα ενδιαφερομένου στην έκδοση άδειας οικοδομής, δημιουργείται με την χορήγηση της άδειας. Οι διατάξεις του άρθρου 9 του περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμου,Κεφ.96, όπως έχειτροπο ποιηθείμεταγενέστερα,είναισαφείςκαιυποστηρίζουντην ίο άποψη αυτή.Τοάρθροέχειωςεξής: "9
(1)Εντηχορηγήσει αδείαςδυνάμειτωνδιατάξεων του άρθρου 3, η αρμοδίααρχήκέκτηται εξουσίαν,τη ρουμένων των εκάστοτε εν ισχύϊ κανονισμών, να επιβάλλη όρους ως ακολούθως,εκτιθεμένους εν τηαδεία, 15 ήτοικ.λπ." Όπως διατυπώνεταιτο άρθροαναμφισβήτητατεκμαί ρεται πως οι όροι που επιβάλλονται σε άδειαοικοδομής ισχύουν μετηχορήγησητης,στηνοποίακαιπεριέχονται. Η διαδικασία που ακολουθήθηκε στη συζητούμενη 20 υπόθεση είναι η προπαρασκευαστική,όπως προβλέπεται στοάρθρο8τουΝόμου,πουπρονοείταεξής: "8. Προτης χορηγήσεως αδείας δυνάμειτου άρθρου 3,ηαρμοδίααρχήδύναταινααπαίτησητην προσαγωγήντοιούτων σχεδίων, σχεδιαγραμμάτωνκαιυπολογι- 25 σμών ήδύναταινααπαίτησηόπωςδοθήτοιαύτη περι γραφή της σκοπούμενης εργασίας ως ήθελε φανή αναγκαίον και επιθυμητόν εις αυτήν και δύναται να απαίτησητην μετατροπήντων τοιούτων σχεδίων,σχε διαγραμμάτων και υπολογισμών των ούτω προσαχθέ- 30 ντων κ,λπ." Ενόψει των όσων αναφέρωπιοπάνωηπροσφυγήκρί νεταιως απορριπτέαθα προχωρήσωόμωςναασχοληθώ με την ουσία της υπόθεσης γιατί τοζήτημαπου εγείρεται 4118 Μαυρομματη ν.ΕπαρχουΛ/σίας 4ΑΛΛ. ΑρτεμίΛης,Δ. σε αυτήαντιμετωπίζεταιεπαναληπτικά. Η καθ' ηςηαίτη ση, όπως αναφέρεταιστην επίδικη επιστολή της, αντλεί την εξουσία της ναεπιβάλει τον επίδικοόροαπότιςδια τάξεις του άρθρου 9
(1)(β) (xiii) που προβλέπεται πιο 5 κάτω: 9
(1)(Δεςπιο πάνω) (α) 10 . (β) εν σχέσει προς την ανέγερσιν οιασδήποτενέας οικοδομής ή προσθήκης, μετατροπής ή επισκευής επί οιασδήποτευφισταμένηςοικοδομής,όρουςωςπρος- (xiii) την διεύρυνσιν, συνέχισιν και κατασκευήν του οδικού δικτύου εις καταλλήλους περιπτώσεις(Η υπογράμμισηδική μου) 15 Οδικηγόροςτηςαιτήτριαςεπικαλούμενος τηναπόφα σητης Ολομέλειας τουΑνωτάτου Δικαστηρίου στηνυπό θεσηΧριστοδούλου κ.α. ν.Δημοκρατίας Α.Ε.516, (ηαπό φαση εκδόθηκε στις 30.3.90) υπέβαλε πως εφόσον δεν υπάρχει ρυμοτομικό σχέδιο δημοσιευμένο όπως προβλέ20 πει τοάρθρο 12τουΝόμου,ηεπιβολήτου επίδικουόρου είναιαυθαίρετηκαι παράνομη. Πράγματι,τοΑνώτατο Δικαστήριοστηνπιοπάνωυπό θεση συζήτησε τις πρόνοιες των άρθρων 8 και 9 του Νόμου,σε αντιδιαστολή με αυτέςτων άρθρων 12 και 13. 25 Είπεδε τα εξήςσχετικά: 30 "Οι δύο πιο πάνωνομοθετικές πρόνοιες έχουν εξε ταστεί απότο Δικαστήριο σε σειρά υποθέσεων αναφο ρικάμεάδειεςοικοδομήςκαι διαχωρισμού.Αναφορικά με τις άδειες οικοδομής, εκτός σε περιπτώσεις μικρών αναπροσαρμογών για υφιστάμενα οδικά δίκτυα, το άρθρο 8(δ) εφαρμόζεται μόνο σε συνδυασμό με τα άρθρα 12και 13.Δηλαδήηύπαρξηέγκυρου ρυμοτομι4119 Αρτίμδης,Δ. Μανρομμάτη ν.Επαρχου Λ/σίας
(1991)κούσγεδίου είναιαναγκαίαπροϋπόθεση."(Η υπογράμ μιση δική μου). Έχω τη γνώμη πως το Ανώτατο Δικαστήριο δεν είχε την κατάλληλη ευκαιρία να συζητήσει πιο εξειδικευμένα και διεξοδικά το συσχετισμό των προνοιών και εφαρμο- 5 γής των άρθρων8και 9 αφενόςκαι 12και 13αφετέρου, πουαπόμιαπρώτηάποψη δημιουργούν πρόβλημα συσχε τισμού τους.Νύξη πάνωσεαυτότοζήτημαέκαμεο δικα στής Α. Λοΐζου στην υπόθεση PaphosPlantations v. Republic
(1983)3Α.Α.Δ. 2745. ΣτηνυπόθεσηΧριστοδού' 10 λον, πουαναφέρεταιπιο πάνω,εισάγεται ηφράση"εκτός σεπεριπτώσεις μικρώναναπροσαρμογώνγια υφιστάμενα οδικά δίκτυα". Με αυτήδε, έχω την ταπεινήγνώμη,πως το Ανώτατο Δικαστήριο ήθελεναεξειδικεύσει τη διάταξη του άρθρου9(β) (xiii), που εφαρμόζεταιειδικά εις καταλ- 15 λήλουςπεριπτώσεις. Το άρθρο 12 του Νόμου θεσμοθετεί την εξουσία της αρμόδιας αρχής να ετοιμάζει ρυμοτομικά σχέδια γενικής και μακροχρόνιαςεφαρμογήςγιατηνεξασφάλισηκαλύτε ρων συνθηκών ζωής,άρρηκτα συνδεδεμένων με το γεω- 20 γραφικό περιβάλλον και των διευκολύνσεων διακίνησης των πολιτών. Ηεφαρμογή τους όμως,έστω καιαν αφορά τοδημόσιο ωςσύνολο,δυνατόναεπηρεάζειιδιωτικάσυμ φέροντα. Γι' αυτό και η ύπαρξητης ρητής πρόνοιας στο άρθρογιατηδημοσίευση στην επίσημηεφημερίδατου ρυ- 25 μοτομικού σχεδίου, ώστε να προσβάλλεται με ένδικο μέσο. Το άρθρο 9
(1)(β)(xiii)απότην άλλη, έχω την άποψη, πως παρέχει μιαπεριορισμένη πρόσθετη εξουσία στιςαρ μόδιες αρχές να επιβάλλουν σε κατάλληλες περιπτώσεις 30 ορισμένους όρους πουαφορούν στη διεύρυνση,συνέχιση καικατασκευή τουοδικούδικτύου.ΤοΑνώτατο Δικαστή ριο στην υπόθεση Χριστοδούλου εξειδίκευσε, κατά τη γνώμη μου, τις περιπτώσεις αυτές, εκφράζοντας την άποψη πωςαναφέρονταισε μικρέςαναπροσαρμογές. 35 Φρονώεπομένως,πωςόπουοι αρμόδιεςαρχέςθέλουν 4120 4ΑΛΛ. Μαυρομμάτην.ΕπαρχουΛ/σίας Αρτεμίδης,Δ. να ασκήσουν τηνεξουσία πουτουςπαρέχεταισύμφωναμε το άρθρο9
(1)(β)(χϊϋ), ηαιτιολογία της απόφασηςγιατην επιβολή των όρων πρέπει νααναφέρεταιειδικά στο γιατί θεωρείταιωςκατάλληληπερίπτωσηγιατηνεπιβολήτους. 5 Δεν επιθυμώ να αναφερθώ σε παραδείγματα για να δείξω ποίες περιπτώσεις πιθανόναθεωρούνταικατάλλη λες, γιατί η κάθε υπόθεση έχει τα ιδιαίτερα περιστατικά της.Όμως, το είδος της οικοδομής, ηπεριοχή στην οποία προτείνεται ηκατασκευή,τουφιστάμενο οδικό δίκτυοτης 10 περιοχής, ηέκταση,το κόστος της οικοδομής,και η έκτα σητου τμήματος της ακίνητης ιδιοκτησίας που επηρεάζε ται, καικατάπόσο ηοικοδομή είναι σε αστική περιοχή ή της υπαίθρου,είναι στοιχεία πουλαμβάνονται υπόψηγια να κριθείκατάπόσο μιαπερίπτωσηείναικατάλληλη. 15 Τέλος παρατηρώτα ακόλουθα. Ηορθήπορεία εξέτα σης τηςαιτήσεως τηςαιτήτριαςγιαχορήγηση άδειας οικο δομής θα ήταν η εξής: Η αρμόδια αρχή οφείλει, εφόσον εξαντλήθηκε ηδιαδικασίαπου προβλέπει το άρθρο 8,να χορηγήσειτηνάδειαοικοδομής επιβάλλοντας σ' αυτή τους 20 όρους που η ίδια επιθυμεί, αιτιολογώντας την απόφαση της.Η αιτήτριαασφαλώςθαέχειτοδικαίωμανα προσβά λει τουςόρουςπουθα επιβληθούν.Αν ηαρμόδιααρχήδεν εκδώσειτηνάδειαοικοδομής,γιατί επιμένειπρώταναγί νουν αποδεκτοί οι όροι που προτίθεται να επιβάλει, τότε 25 η αιτήτρια μπορεί να πάρει το ορθό ένδικο διάβημα γι' αυτήτηνάρνησηήπαράλειψη. Ηπροσφυγήαπορρίπτεται.Υπό τιςπεριστάσεις δενγί νεταιοποιαδήποτεδιαταγήγιαέξοδα. Προσφυγήαπορρίπτεται χιορίςδιαταγήγιαέξοδα. 4121