clr/1991/1991_4_4223.pdf

(1)του Νόμου αναφορικά με οποιαδήποτε γη εκτός περιοχής υδατοπρομήθειας, εκτός αν η 5 αρμόδια αρχή ικανοποιηθεί ότι τούτο θασυμβάλει στην ενοποίη­ ση ήβελτίωση υφιστάμενων οικισμών ήτησυμπλήρωση του οδι­ κού δικτύου εντός των υπό ανάπτυξη περιοχών ήεις ενδεδειγμέ­ νη τουριστική ή άλλη ενιαία ανάπτυξη — Οι πρόνοιες αυτές πρέπει να ερμηνεύονται και εφαρμόζονται σε αρμονία με τις 10 διατάξεις 23 του Συντάγματος — Απαιτείται ειδική αιτιολογία ιδιαίτερα όταν οι όροι που επιβάλλονται εμφανίζονται επαχθείς — Στοιχεία που πρέπει να αναφέρονται στην απόφαση της αρ­ μόδιας αρχής για να καθίσταται επαρκής ηαιτιολόγηση της. 15 20 25 Οι αιτητές προσέβαλαν με την προσφυγήτους αυτήτηναπόφάση των καθ* ων η αίτηση να τους επιβάλουν ως όρο στην άδειαδιαχωρισμούοικοπέδωνκαικατασκευήςδρόμωνπουτους χορηγήθηκε,την κατασκευήδρόμου πρωταρχικήςσημασίας του οποίου το κόστος κατασκευής υπολογίστηκε από τους αιτητές πάνω από£800,000. Εφαρμογήστην παρούσαπερίπτωσηείχαν «ι άρθρα 9(1Κγ)(ν) και 9

(4)(α) του περί Οδών και Οικοδομών Νόμου,, Κεφ. 96 που προβλέπουν την εξουσία της αρμόδιας αρχής να επιβάλλει όρους αναφορικά με την κατασκευή οδών κλπ και την επιφύλαξη πως στην περίπτωση που η γη κείται εκτός περιοχής υδατοπρομήθειας η αρμόδιααρχήθα πρέπει να ικανοποιείταιπλήρωςότι ηάδειαθασυμβάλει στην ενοποίηση ή τη βελτίωση υφιστάμενων οικισμών ή τη συμπλήρωση του οδι­ κούδικτύουεντός τωνυπόανάπτυξηπεριοχώνκλπ. Ηεπίδικηγηόντωςήταν εκτόςπεριοχήςυδατοπρομήθειας. 4223 Μιχαήλ«.α.ν.ΔήμουΣτροβόλον

(1991)Το Ανώτατο Δικαστήριο,ακυρώνονταςτην επίδικη απόφαση, αποφάσισεότι: ΟιδιατάξειςτουΝόμουπαρέχουνπλατιάεξουσία επεμβάσεως απότηδιοίκηση πάνωστασυμφέροντακαιδικαιώματατωνπο­ λιτών. Υπό την αίρεση ότι είναι μέσα στα πλαίσια του Νόμου 5 και του Συντάγματος, ηάσκηση τους επιβάλλει κατά τη γνώμη μου, τηλεπτομερή καιειδικήαιτιολόγηση τους,ανάλογα βέβαια με την κάθεπερίπτωση. Γιαναγίνω πιο σαφής,ηδιοίκησηδεν μπορεί ναπεριορίζεται στην αναφορά μόνο τωνδιατάξεωντου Νόμου, που τους παρέχουν εξουσία για την επιβολή όρων σε 10 άδειαοικοδομής,διαιρέσεωςγηςήκατασκευήςδρόμων,αλλάνα αιτιολογεί ειδικάκαιεμπεριστατωμένα τουςόρους που αποφα­ σίζει να επιβάλει, ιδιαίτεραόπουαυτοί εμφανίζονταιεπαχθείς. Η συμμόρφωση της διοίκησης σε αυτή την αρχή επιβάλλεται, γιατίτο διοικητικόΔικαστήριο δενελέγχειμόνοτοπλαίσιο της 15 διακριτικήςεξουσίαςτηςδιοίκησης μέσαστιςνομοθετικέςρυθ­ μίσειςαλλάκαιστιςπρόνοιες του Συντάγματος.Αναφορικά με αίτηση για διαίρεσηγης, στοιχεία όπως: ηπεριοχή στηνοποία προτείνεται ο διαχωρισμός,ηέκτασητης,ηφύσητουδιαχωρι­ σμού,τογειτόνεμα τηςμ£ άλλεςοικιστικές περιοχές,οι υφιστά- 20 μενες διευκολύνσεις ήαυτές που προβλέπονται για το μέλλον, τοκόστος πουθαεπιβαρυνθείοενδιαφερόμενοςκαιάλλα,είναι σχετικά στοιχεία που πρέπα να αναφέρονται σε μιααπόφαση γιανακαθίσταταιεπαρκήςηαιτιολόγησητης. Ο επίδικος δρόμος πρωταρχικής σημασίας δεν συνδέεται 25 άμεσαμετοέργοτηςδιαίρεσηςτηςγης,γιατίαυτόςθαεξυπηρε­ τεί όχι μόνο ταοικόπεδακαι τηγειτνιάζουσα περιοχήαλλά θα είναι παγκύπριαςχρήσηςκαιωφελιμότητας. Η άποψημουείναι πωςοι πρόνοιες τουάρθρου 9(ΐχγΧν)αναφέρονται ειδικάστην κατασκευή δρόμων που κρίνονται άμεσα κατάλληλοι από τη 30 διαίρεση της γης για οικοδομικούς σκοπούς. Μπορεί όμως να επεκταθείηεφαρμογήτους,ώστενακαθίσταταιηυπό διαχωρι­ σμό γη ένα ενιαίο σύνολο με τον υπόλοιπο γεωγραφικό χώρο, είτεαυτόςείναιοικιστικός ήθακαταστείμελλοντικά. Έχω τηγνώμη πως η δημιουργία του επίδικουδρόμου πρω- 35 ταρχικήςσημασίας πλάτους 80π, έναντι δαπάνης£800,000 που θα επωμιστούν,οι αιτητές, δεν εμπίπτει στις πρόνοιες του πιο πάνω άρθρουκαι επομένως δεν μπορούσε ναεπιβληθεί απότο Συμβούλιο. Επίδικηαπόφασηακυρώνεταιμεέξοδα. 40 Αναφερόμενηυπόθεση: Χριστοδσύλουκαιάλλην.Δημοκρατίας(Α.Ε.516, ημερ. 30β/90). _42?4 4ΑΛΛ. Μιχαήλ ΚΛ.ν.ΔήμονΣτροβόλον Προσφυγή. Προσφυγή εναντίον όρου που επιβλήθηκε στην άδεια διαχωρισμούοικοπέδωντωναιτητών,οοποίοςπροβλέπει τηνκατασκευήδρόμουπρωταρχικήςσημασίας. 5 Α.Σ.Αγγελίδης, γιατουςαιτητές. Π.Λυσάνδρου,γιατονκαθ*ουηαίτηση. Cur. adv. vult. ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, Δ. ανάγνωσε την ακόλουθη απόφαση. Οι αιτητές είναι ιδιοκτήτες μεγάλων εκτάσεων γης στο 10 Στρόβολογιατιςοποίεςυπέβαλαναίτησηστις23.7.87,για τη διαίρεση τους σε 521 οικόπεδα καθώς επίσης καιγια την κατασκευήδρόμων. Στις8.7.89εκδόθηκε απότοκαθ* ου η αίτηση Συμβούλιο η σχετική άδειααφούοι αιτητές • πλήρωσαν £15,059δικαιώματα.Δεν αναφέρομαιστηδια15 δικασία που ακολουθήθηκε μέχρι εκδόσεως της άδειας, γιατίτομόνοζήτημαπουαμφισβητείται,καιείναιεπίδικο στηνυπόεξέτασηπροσφυγή,είναιοόρος7που επιβλήθη­ κεσ' αυτήκαι οοποίος προβλέπει τηνκατασκευή δρόμου πρωταρχικής σημασίας. Ως συνέπεια αυτού του όρου 20 είναι η χρησιμοποίηση αφενός τεράστιου τμήματος της υπόδιαίρεσηγης,εκτόςτωνάλλωντμημάτωνπουθαχρη­ σιμοποιηθούν συμφωνά με τους υπόλοιπους όρους της άδειας,ενώαφετέρουθαστοιχίσειη κατασκευήτου πάνω από £800,000, όπως υπολογίζουν οι αιτητές. Η επιβολή 25 του όρου αυτούυπήρξε αντικείμενο διαφωνίαςστο Συμ­ βούλιο, του οποίου η επίδικη απόφαση ελήφθη κατά πλειοψηφία.Συγκεκριμένα,εκφράστηκεκαιηάποψη πως δενθάπρεπενατεθείτέτοιοςόρος,ήτουλάχιστοναπεριο­ ριστεί στην παραχώρησηαπότους αιτητές του τμήματος 3 0 της γης χους που είναι αναγκαίογια τη δημιουργία του δρόμου, αλλά να μην απαιτηθείκαι ηκατασκευή του με δική τους δαπάνη, ή να προταθεί η απαλλοτρίωση του. Επικράτησεόμως ηάποψη,μετάκαιαπόσχετικήγνωμά­ τευσητουδικηγόρουτουΣυμβουλίου, πωςσύμφωναμετο ,35 νόμοοεπιβληθείςόροςήτανκαθόλανόμιμοςκαιεφικτός. 4225 Αρτεμίδης, Δ. Μιχαήλ ΚΛ.ν.ΔήμουΣτροβόλον

(1991)Είναιπαραδεκτόγεγονός πωςοπροτεινόμενος δρόμος πρωταρχικής σημασίας προβλέπεται στο προκαταρκτικό τοπικό σχέδιο Λευκωσίας, που ετοίμασε η πολεοδομία απότο 1986, μολονότι μέχρι σήμεραδενέχειπάρει οποια­ δήποτε νομική ισχύ. Ο δικηγόρος των αιτητών κάμνει 5 αναφορά στην απόφαση της Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου Χριστοδούλου και άλλης ν. Δημοκρατίας, Α.Ε. 516 πουεκδόθηκεστις 30.3.90,γιαναυποστηρίξει τη θέσητου πως οι πρόνοιες του περί Ρυθμίσεως Οδώνκαι Οικοδομών Νόμου,Κεφ.96,όπως έχειτροποποιηθεί,πρέ- 10 πει ναεφαρμόζονταιμε τρόποπουνασυνάδει μετηνεπι­ ταγή του Συντάγματος, όπωςδιατυπώνεταιστοΑρθρο23. Ενώ βρίσκομαι σ' αυτότο σημείο διευκρινίζω πως ηπιο πάνω απόφασηαφορούσε σε άδειαοικοδομής, αντικείμε­ νο δεεξέτασης ήταντο άρθρο8(δ)τουΝόμουσεσυνδυα- 15 σμό μεταάρθρα 12και 13.Ταάρθρα12και 13προνοούν για τηδημοσίευση ρυμοτομικού σχεδίου καιτηνπαραχώ­ ρηση απότον ιδιοκτήτη,στον οποίο χορηγείται άδειαοι­ κοδομής, του τμήματος της γης του που επηρεάζεταιαπό αυτό. Ηυπόσυζήτηση υπόθεση όμως αφοράστην χορήγη- 20 ση άδειας διαιρέσεως κτήματος και κατασκευής δρόμων. Εφαρμόζονται επομένως τα άρθρα 9

(1)(γ)(ν) και 9(4Χα) τουΝ^μου,πουπροβλέπουνταεξής: "9

(1)Εν τη χορηγήσει αδείαςδυνάμει τωνδιατάξε­ ων του άρθρου 3, η αρμοδία αρχήκέκτηται εξουσίαν, 25 τηρουμένων των εκάστοτε εν ισχύϊ κανονισμών, ναεπιβάλλη όρους ως ακολούθως, εκτιθεμένους εν τη αδεία, ήτοι(γ)εν σχέσει, προςτηνδιάνοιξινήδιαίρεσινοιασδήποτέγαίαςδι'οικοδομικούςσκοπούςόρουςωςπρος- ^0 (ν) την κατασκευήν οδών, γεφυρών, μικρών γεφυ­ ριώνπαρόδιωνοχετώνκαιπεζοδρομίων.

(4)(α)Ουδεμίαάδειαθαεκδίδεταιυπότηςαρμοδίας αρχής δι' έργον προβλεπόμενον υπό της παραγράφου 35 4226 4ΑΑΛ. 5 10 ΜιχαήλΧΑ.ν.ΔήμουΣτροβόλον Α©τεμ14ης, Δ. (α) ή (γ) του εδαφίου

(1)του άρθρου 3,αναφορικώς προςοιανδήποτεγαίανκειμένην εκτόςπεριοχήςυδατοπρομηθείας,εκτός εάνηαρμοδίααρχή,αφούλάβη την συμβουλήν τουΔιευθυντούτουΤμήματοςΠολεοδομίας καιΟιχήσεως(εντοιςεφεξήςεντωπαρόντιεδαφίωκα­ λουμένου "ρηθείς Διευθυντής"), ικανοποιήται πλήοαχ ότι τούτοθασυμβάλη EICττινενοποίπσινήτηνΒελτίωσιν υφισταμένωνοικισμώνήτηνσυμπλήοωσιν τουοδι­ κού δικτύου εντός των υπό ανάπτυΕινπεριοχών ή εις ενδεδεινμένηντουοιστικήνήάλλττνενιαίανανάπτυΕιν." (Ηυπογράμμισηδικήμου). Ηεπίδικηγη είναιεκτόςπεριοχήςυδατοπρομήθειας. Όπως είναι διατυπωμένες οι πρόνοιες του άρθρου 9

(4)(α)τουΝόμου,παρέχουνευρεία εξουσία στιςαρμόδιες 15 αρχές να επιβάλλουν, γιατους προβλεπόμενους σ' αυτές σκοπούς, όρους στην άδεια διαίρεσης γης. Οι πρόνοιες όμως του άρθρου, επαναλαμβάνω,πρέπει να ερμηνεύο­ νται και εφαρμόζονται σε αρμονία με τις διατάξεις του Αρθρου23τουΣυντάγματος.Μεαυτήτηνπροϋπόθεση,οι 20 εξουσίεςπουπαρέχονταιστηδιοίκησηαπότοΝόμοείναι διακριτικής φύσεως και υπόκεινται κατά συνέπεια στον έλεγχοτηςδιοικητικήςδικαιοσύνης. Οι πρόνοιες του Νόμου αποσκοπούν, μεταξύ άλλων, στη ρύθμιση του γεωγραφικούχώρου και περιβάλλοντος 25 στο οποίοδιαβιούνοιπολίτες,ώστεναδιασφαλίζεταικαι βελτιώνεται ηποιότητατηςζωήςτους,σκοπόςπου καθη­ μερινάκρίνεταιωςκαθοριστικήςσημασίαςκαιαναγκαιό­ τητας. Η εξασφάλιση όμως αυτών των έργων δημόσιας ωφελείας επεμβαίνει ενίοτε στα ιδιωτικά συμφέροντα.Σ' 30 αυτήτότε τηνπερίπτωσηυπεισέρχεται ητήρησητωνπρο­ νοιών του Συντάγματος.Οι διατάξεις του Νόμουπαρέ­ χουν πλατιάεξουσία επεμβάσεως απότη διοίκησηπάνω στα συμφέροντα και δικαιώματατων πολιτών. Υπό την αίρεση ότι είναι μέσα στα πλαίσια του Νόμου και του 35 Συντάγματος, η άσκηση τους επιβάλλει κατά τη γνώμη 4227 Αρτεμΐοης,Δ. Μιχαήλ «.α. ν.ΔήμουΣτροβόλον

(1991)μου,τηνλεπτομερή καιειδικήαιτιολόγηση τους, ανάλογα βέβαια με την κάθεπερίπτωση. Για ναγίνω πιο σαφής,η διοίκηση δεν μπορεί ναπεριορίζεται στην αναφοράμόνο των διατάξεων του Νόμου, που τους παρέχουν εξουσία για τηνεπιβολή όρωνσε άδειαοικοδομής,διαιρέσεως γης 5 ή κατασκευής δρόμων, αλλά να αιτιολογεί ειδικά και εμπεριστατωμένα τους όρους που αποφασίζει ναεπιβά­ λει, ιδιαίτερα όπου αυτοί εμφανίζονται επαχθείς. Ησυμ­ μόρφωση της διοίκησης σε αυτή την αρχή επιβάλλεται, γιατί το διοικητικό Δικαστήριο δεν ελέγχει μόνο το πλαί- 10 σιο τηςδιακριτικής εξουσίας της διοίκησης μέσα στις νο­ μοθετικές ρυθμίσεις αλλά και στις πρόνοιες τουΣυντάγ­ ματος. Δεν θαήτανπρόσφορο νααναφερθώμε παραδείγματα για να δείξω ποια στοιχεία θαπρέπει νααναφέρονταισε 15 μιατέτοιααπόφασηγιανακαθίσταταιεπαρκήςηαιτιολό­ γησητης. Αυτό εξαρτάται από τα ιδιαίτερα περιστατικά τηςκάθευπόθεσης.Αναφορικά όμωςμεαίτησηγιαδιαίρε­ σηγης, στοιχεία όπως:ηπεριοχή στην οποία προτείνεται ο διαχωρισμός, ηέκτασητης,η φύσητουδιαχωρισμού,το 20 γειτόνεμα της με άλλες οικιστικές περιοχές, οι υφιστάμε­ νες διευκολύνσεις ήαυτές που προβλέπονται για τομέλ­ λον, το κόστος που θαεπιβαρυνθεί ο ενδιαφερόμενος και άλλα,είναι σχετικά. Στην εξεταζόμενη υπόθεσηαπόμιαπρώτηματιάεντυ- 25 πωσιάζει ηέκτασητης γηςπουθαπαραχωρηθείαπότους αιτητές στο δημόσιο, για τη δημιουργία ενός τμήματος δρόμουπρωταρχικήςσημασίαςπουθαέχεισυνολικό πλά­ τος 80π. Εξίσου εντυπωσιάζει και το κόστος κατασκευής του δρόμου με το οποίο θαεπιβαρυνθούν οι αιτητές,και 30 που ανέρχεται σύμφωνα με δικήτους εκτίμηση πάνω από £800,000.Ανάλογα βέβαιαεντυπωσιακό είναι το έργο της ανάπτυξηςπουθακάμουνοι αιτητέςστηγητους η οποία 6α διαιρεθεί σε 521 οιχόπεδα. Θα δημιουργηθεί δηλαδή 35 ολόκληρος οικισμός. Ο επίδικος όμως δρόμος πρωταρχικής σημασίας δεν συνδέεται άμεσα με το έργο της διαίρεσης της γης, γιατί 4228 4ΑΛΛ. Μιχαήλκ.α. ν.Δήμου Στροβόλον Αρτεμίοης,Δ. αυτός θα εξυπηρετεί όχι μόνο τα οικόπεδα και τη γειτ­ νιάζουσα περιοχή αλλά θα είναι παγκύπριαςχρήσης και ωφελιμότητας. Ηάποψη μου είναι πως οι πρόνοιες του άρθρου 9

(1)(γΧν) αναφέρονται ειδικά στην κατασκευή 5 δρόμων που κρίνονται άμεσα κατάλληλοι από τη διαί­ ρεση της γης για οικοδομικούς σκοπούς. Μπορεί όμως να επεκταθεί η εφαρμογή τους, ώστε να καθίσταται η υπό διαχωρισμό γη ένα ενιαίο σύνολο με τον υπόλοιπο γεωγραφικό χώρο, είτε αυτός είναι οικιστικός ή θακα10 ταστεί μελλοντικά. Ο δικηγόρος του Συμβουλίου εισηγείται πως ο επίδι­ κος όρος επιβλήθηκε σύμφωνα με τις διατάξεις του άρ­ θρου 9(4χα) του Νόμου, που παραθέτω πιο πάνω. Το άρθρο αυτό εφαρμόζεται ειδικά στις περιπτώσεις όπου 15 η υπό διαίρεση γη είναι εκτός περιοχής υδατοπρομήθειας, οπόταν μετά από συμβουλή του διευθυντή του τμήματος πολεοδομίας το Συμβούλιο πρέπει να ικανο­ ποιηθεί πως το σχέδιο θα συμβάλει στην ενοποίηση ή βελτίωση υφισταμένων οικισμών ή τη συμπλήρωση του 20 οδικούδικτύουεντός τηςυπόανάπτυξη περιοχής ήεις εν­ δεδειγμένη τουριστική ήάλλη ενιαίαανάπτυξη. Ησυμβο­ λή δηλαδή του σχεδίου στην ανάπτυξη,πουπροβλέπει το άρθρο,είναιπαρεπόμενητου,γεγονότος πωςηπεριοχήευ­ ρίσκεται εκτός υδατοπρομήθειας,όπωςκαιστην εξεταζό25 μένηυπόθεση. Έχω τηγνώμηπωςηδημιουργίατου επίδικουδρόμου πρωταρχικής σημασίας πλάτους 80π, έναντι δαπάνης £200,000πουθαεπωμιστούν οι αιτητές,δενεμπίπτει στις πρόνοιες τουπιοπάνωάρθρουκαιεπομένως δενμπορού30 σεναεπιβληθεί από τοΣυμβούλιο. Δεν επιθυμώναεκφράσωθεωρητικάάποψη κατάπόσο άλληθα ήτανηαπόφασημου, αν απαιτείτοαπό τουςαιτητές ναπαραχωρήσουν το τμήματης ιδιοκτησίας τους για να χρησιμοποιηθεί στην κατασκευή του δρόμου, χωρίς 35 ταυτόχρονα και να υποχρεωθούν να επωμιστούν το κό­ στοςτηςκατασκευής. 4229 Αρτεμίδης,Δ. Μιχαήλ χ,α.ν.ΔήμουΣτροβόλον

(1991)Τελειώνοντας θάθελα να πω ότι η γνώμη της Ολομέ­ λειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου πάνωστο επίδικο ζήτη­ μα, πουθεωρώ σοβαρό, θαήτανεπιθυμητή. Ηπροσφυγήγίνεταιαποδεκτήμεέξοδαυπέρτωναιτη­ τών. Προσφυγή επιτυγχάνει. 'Εξοδα υπέρτωναιτητών. 4230