clr/1991/1991_4_4273.pdf

(1)Μερικοί απότουςβασικούςδείκτεςγιατον προσδιορισμό του χαρακτήρα μιας συναλλαγής ή σειράς συναλλαγών είναι η επανάληψη της πράξης,η μέθοδος χρηματοδότησης για την από­ κτηση της περιουσίας που διατέθηκε καθώς και οι περιστάσεις κάτωαπότιςοποίεςεκποιήθηκεηπεριουσία. 25

(2)Η απόφασητης φορολογικής αρχήςδεν.ανατρέπεται από τον ακυρωτικόδικαστή ανήταν εύλογαεπιτρεπτήστοπλαίσιοτου νόμουκαιτων ειδικώνγεγονότων τηςσυγκεκριμένης φορολογικής διαφοράς. 4273 Jokaro InvestLtd v.Δημοκρατίας

(3)To καθοριστικό στοιχείο της επανάληψης τηςσυναλλαγής έχειέντονη τηνπαρουσίατουστηνυπόθεση αυτή.Απ'αυτό συνά­ γεται πως η μεταπώλησητων μετοχών δεν απόβλεψε στην αξιο­ ποίησητουκεφαλαίουτων αιτητώναλλάστην επίτευξη κέρδους. Άλλωστε κεφάλαιο δεν υπήρχε. Ο τρόπος χρηματοδότησης της 5 αγοράςσεσυνδυασμόμετηνπαντελήέλλειψηκεφαλαίων,συνηγο­ ρούνυπέρτωνσυμπερασμάτωντουεφόρου.Τοελάχιστοπου μπο­ ρείναπεικανείςείναιπωςη απόφασητουήτανλογικά επιτρεπτή. Προσφυγήαπορρίπτεταιμεέξοδα. 10 Αναφερόμενεςυποθέσεις: Φιλίππουν.Δημοκρατίας

(1983)3AAA 1386Ιγνατίουν.Δημοκρατίας(ΠροσφυγήΑρ.145/84, ημερ. 18/3/89)· CD. HayProperties Ltd v.Republic (Προσφυγή Αρ.563/85, ημερ. 8/4/89)Ιγνατίουν.Δημοκρατίας(Α.Ε 921, ημερ.27.6.91)· 15 Αέρνην.Δημοκρατίας

(1991)3ΑΑΔ346· Δημοκρατίαν. Ακίνητα ΣτέφανουΙωαννίδη Λτδ

(1991)3 ΑΑΔ 398· Κόμμα Φιλελευθέρων & Άλλοι ν. ΡΙΚ (Προσφυγή Αρ. 837/88, ημερ. 9/2/89)· 2 0 Ρούσουν.Δημοκρατίας

(1991)4ΑΑΔ. 2208AmaniEnterprisesLtdν.Δημοκρατίας(A.E.438, ημερ. 27/3/90)· Νικολάου&Άλλην.Δημοκρατίας

(1991)4ΑΛ.Δ. 3106Χατζημιτσήςν.Δημοκρατίας

(1991)3ΑΑΔ 40· Griffithsv. JJ>. HarrisonLtd[1962] 1AllEX.

1. 25 Προσφυγή. Προσφυγήεναντίοντηςαπόφασηςτου ΕφόρουΦόρου Εισοδήματος με την οποία έκρινεπως το κέρδοςαπότην πώλησημετοχώνήτανεμπορικόκέρδοςκαιόχι απλώςκε­ φαλαιουχικόκέρδος. · Κ. ΤσιρίδηςκαιΑ.Σ. Αγγελίδης,γιατουςαιτητές. 4274 30 4ΑΛΛ. Jokoro Invest,Ltd v. Δημοκρατίας Γ. Λαζάρου, Δικηγόρος τηςΔημοκρατίας, γιατον καθ' ουηαίτηση. Cur. adv. vult ΝΙΚΗΤΑΣ, Δ. ανάγνωσε την ακόλουθη απόφαση. Η 5 κρινόμενη περίπτωση ανήκει στην κατηγορία φορολογι­ κών υποθέσεων που το μοναδικό ερώτημα είναι κατά πόσονκέρδοςπουέχειπροκύψει από συγκεκριμένηδοσο­ ληψία αποτελεί εμπορικό κέρδος ή είναι απλώς ρευστο­ ποίηση κάποιαςεπένδυσης. Το θέμα είναι θεμελιακό για 10 χοφορολογούμενο γιατί,σύμφωναμετιςσχετικές νομοθε­ τικές διατάξεις, μόνο στην πρώτη περίπτωση μπορεί να καταλογιστεί φόρος εισοδήματος· ενώ τοκεφαλαιουχικό κέρδοςαπαλλάσσεταιτουφόρουαυτού. Ας δούμε όμως πώς δημιουργήθηκε εδώ η διαφορά. 15 Μόνοτα βασικάγεγονότα θα μας απασχολήσουν.Ενπρώ­ τοις οι αιτητέςλειτουργούν υπότημορφήιδιωτικήςμετο­ χικής εταιρείαςπεριορισμένης ευθύνης. Ηαιτήτρια ιδρύ­ θηκε στις 21.5.
2. Κύριος σκοπός της, όπως συνάγεται από το ιδρυτικόέγγραφο και καταστατικό,είναιηεπενδυ20 τική δραστηριότητα. Το ονομαστικό της κεφάλαιο είναι μόνο £100 διαιρεμένο σε 100 μετοχές της£
3. Μέχρι σήμε­ ρα εκδόθηκαν και πληρώθηκαν 2 μετοχές πουκατέχουν ανά μίακάποιοςκ. Γ. Καρμιώτης και ησύζυγος του.Οι δύο μέτοχοιείναικαι σύμβουλοι της εταιρείας. 25 Η επιχειρηματική δραστηριότητατων αιτητών απότο 1979 μέχρι το 1985 εξαντλήθηκε σε αγοραπωλησίες μετο­ χών της εταιρείαςASTARTI DEVELOPMENT CO. LTD. Οι λογαριασμοί που υπέβαλανκατάκαιρούς οι ελεγκτές της εταιρείαςδεν έδειξαν πως πραγματοποιήθηκεκέρδος 30 από τις συναλλαγές αυτέςήαπό οποιαδήποτε άλλη πηγή. Δηλώθηκανμόνοζημιέςυπότύποτων ετήσιωνδικαιωμά­ των πουκαταβλήθηκανστους ελεγκτέςγιατις υπηρεσίες τους. Οι λεπτομέρειες πουαφορούνστις μετοχέςαναφέρο35 νται αναλυτικά στον πίνακα της παραγράφου8(ε) της 4275 Νικήτας, Δ. JokaroInvest.Ltd v.Δημοκρατίας

(1991)γραπτής ένστασης. Επισημαίνεται ότι στις 25.1.85 και 28.2.85 οι αιτητές πώλησαν 14,500μετοχές τηςεταιρείας ASTARTI για £16,

1. Στην περίπτωση αυτή το κέρδος ανερχότανσε£6,
2. Οι αιτητέςτοθεώρησανκεφαλαιου­ χικόκέρδοςκαιδεντοκατεχώρησανστολογαριασμόκερ- 5 δοζημιώνπουκατέθεσανστονέφορο. Τοποσόσυμπεριλή­ φθηκε στον ισολογισμό ως κεφαλαιουχικό αποθεματικό. Οέφοροςόμωςέκρινεπωςήτανκέρδοςπουείχεπροέλθει απόεμπορίαμετοχώνκαιτοφορολόγησε. Είναι ακριβώς αυτή η απόφασητου εφόρου που προσβάλλεται με την 10 προσφυγή. Είναι ακόμηένα θέμα που αποτελεί αντικείμενο της αίτησης. Εγείρεται ως εξής: στις 9.6.80οι αιτητές πώλη­ σαν5,000 μετοχές της ίδιαςεταιρείας πραγματοποιώντας κέρδος£500καιπρόσθετοκέρδος£1,269απότηνπώληση 1 5 άλλων τόσων μετοχώνστις 20.7.
3. Γιατησχετική περίο­ δοείχεδηλωθείζημία£200.Έχονταςυπόψητουτα παρα­ πάνω ποσά ο έφορος έκρινε πως δεν υπήρχε ζημιά(τα κέρδη ήτανπολύμεγαλύτερα) καιεπομένωςδενυφίστατο δικαίωμα μεταφοράς ζημιάς για συμψηφισμό με τυχόν 20 κέρδη σταεπόμεναοικονομικά έτη. Η κοινοποίηση της τελικής απόφασης τηςΦορολογι­ κής Αρχής στους αιτητές έγινε στις 4.6.90.Προηγήθηκε στις29.5.90η ένστασητουςστηνοποίαοιελεγκτέςτωναι­ τητών ανέπτυξαντις θέσειςτους κατάτης ορθότηταςτης 25 επίδικηςαπόφασης.Αναφέρθηκεσυγκεκριμέναότι:

(1)τοκέρδοςπουέκαμανοιαιτητέςδενείχεεμπορι­ κήυφή,

(2)η εμπορία μετοχών εξέρχεται των σκοπών της εταιρείαςκαι

(3)η πώληση των μετοχών κρίθηκε αναγκαία για την εξόφληση οφειλομένων δόσεων μετοχών πουαπο­ κτήθηκανκατάτο

1. Μετηνεπιστολήτουοέφοροςαπάντησεστουςισχυρι4276 4ΑΛΛ. JokaroInvest Ltd v.Δημοκρατίας Νικήτας,Δ* σμούς αυτούς, παρέχοντας συνάμα και τα αιτιολογικά ερείσματα της απόφασηςτου.Θαταπαραθέσω. Άλλωστε αποτελούν και το επίκεντο των εκατέρωθεν επιχειρημά­ των: 5 10 (α) Ηκατ' επανάληψηαγοράκαι πώληση μετοχών αποτελεί εμπορίαμετοχών. (β) Το μετοχικό κεφάλαιο της εταιρείας ανέρχεται σε δύο μετοχές μόνο. Γι' αυτό είναι εμφανές ότι δεν υπάρχεικεφάλαιογιασκοπούςεπένδυσης μεσκοπότην παραγωγήεισοδήματοςκαι (γ)Ηεξόφληση τουδανείουτουσυμβούλου Γ.Καρμιώτη (με το οποίο αγοράστηκαν οι μετοχές) μόνο με τηνπώληση μετοχών ήτανδυνατή. Ο έφορος πληροφόρησε επίσης τους αιτητές ότι δεν 15 επιτράπηκε ημεταφοράτηςζημιάςμέχρι καιτο 1981 για συμψηφισμό με τα κέρδητης χρήσης του 1985 με τηναι­ τιολογία ότι το ποσό της ζημιάς υπερακοντίζεται κατά πολύ απότακέρδηπουπραγματοποιήθηκαναπότηνπώ­ λησημετοχών κατάτο
2. 20 Ηκύριααγόρευσητουδικηγόρουτωναιτητώναφιερώ­ νεται ουσιαστικά στις αρχές που έχει διαπλάσει στην Κύπρο και την Αγγλία το νομολογιακό δίκαιο. Η τελευ­ ταία περίπτωση ενδιαφέρει ιδιαίτερα γιατί ηαγγλικήνο­ μολογία ερμήνευσε ταυτόσημες ήπαραπλήσιες νομοθετι25 κές διατάξεις.Είναι δεθεμιτήηερμηνευτική βοήθειαπου παρέχουν οι αποφάσεις αυτές. Η αγόρευση των αιτητών παραθέτει αρκετά χωρία από αποφάσεις που εντόπισαν τα κριτήρια τα οποία εφαρμόζει το φορολογικό μας δί­ καιο για να προβεί στην διάκρισηανάμεσα στην εμπορία 30 καιτηνεπένδυσησεσυγκεκριμένες περιπτώσεις: Φιλίππουν.Δημοκρατίας{\9Μ) 3Α.Α.Δ.1386,145/84 Α. Ιγνατίου ν. Δημοκρατίας απόφαση ημερ. 18.3.89, 563/85 CD. Hay Properties Ltd v. Republic ημερ. 8.4.89.Βλέπε επίσης A.E.921Α. Ιγνατίου ν. Δημοκρατίας 4277 Νικήτας, Δ. JokoroInvest Ltd v. Δημοκρατίας

(1991)ημερ.27.6.91 στην οποίαγίνεται αναφοράστις δύο πρό­ σφατες αποφάσεις της Ολομέλειας του Δικαστηρίου επί τουθέματοςπουμαςαπασχολείδηλαδήστηνΛέρνην. Δη­ μοκρατίας

(1991)3ΑΑ.Δ. 346,καιΔημοκρατίαςν.Ακίνη­ τα ΣτέφανουΙοχχννίδηΛτδ

(1991)3Α.ΑΑ 398. 5 Τα ιδιαίτερα επιχειρήματα που στρέφονται κατάτου κύρουςτηςεπίδικηςαπόφασηςείναιταακόλουθα:

(1)Ηφορολογία είναιαυθαίρετη καιπαραβιάζειτη συνταγματική αρχή που κατοχυρώνει το άρθρο 24.1 του Συντάγματοςγιατί δεν στηρίζεται σε συνεισφορά 10 ανάλογητων δυνάμεωντης αιτήτριαςήτου πραγματι­ κούεισοδήματοςτης.

(2)Τα κριτήρια που εφάρμοσε ο έφορος εδώ δεν στηρίζονται σε γεγονότα, αλλά είναι αποτέλεσμααυ­ θαίρετης μεταχείρισης καικρίσης, αντίθετης στα δεδο- 15 μένατουσκοπούίδρυσηςτηςεταιρείαςκαιτωνεπενδύ­ σεωνπουέκαμνε,ταοποίαδενσυνιστούν εμπορία

(3)Ακόμηκαιοίδιοςοκαθ'ουηαίτησηέφοροςείχε τις αμφιβολίες του για τη φύσητων πράξεωνπουέγι­ ναν. Επικαλούμενος δε τον αυστηρό τρόπο ερμηνείας 20 των φορολογικών διατάξεωνκαιτις αποφάσεις 837/88 Κόμμα ΦιλελευθέρωνκαιΆλλοι ν.ΡΙΚημερ.9.2.89και Γεώργιος Χρ. Ρούσουν. Δημοκρατίας

(1991)4Α.Α.Δ. 2208, οδικηγόροςτωναιτητώνεισηγήθηκεπωςηαμφι­ βολίαπουενυπάρχεικαιστιςθέσειςπουανέπτυξεοδι- 25 κηγόρος της Δημοκρατίας στη γραπτή του αγόρευση, δικαιολογεί τηνανατροπήτηςεπίδικηςαπόφασης. Τα αγγλικά δικαστικά προηγούμενα στο πεδίο αυτό τουδικαίουκαικατ'επέκτασηκαιηκυπριακήνομολογία διαμορφώθηκανμεβάση τουςπαράγοντεςπουδιατύπωσε 30 το 1954 η Royal Commission on Taxation. Τα στοιχεία αυτά αποκλήθηκαν με γραφικότητα "τα εμβλήματα της εμπορίας" -the bodges of trade. Η παραπάνω Επιτροπή επεξεργάστηκε 6κριτήριακαιπαρότιμεταγενέστερες απο­ φάσεις πρόσθεσαν και άλλα,τα 6 αποτελούν τους βασι- 35 4278 4ΑΛΛ. Jokaro Invest.Ltd v. Δημοκρατίας Νικήτας,Δ. κούς δείκτες για τον προσδιορισμό του χαρακτήραμιας συναλλαγής ήσειράςσυναλλαγών.Έναςτέτοιος σημαντι­ κόςθα έλεγαδείκτηςείναιηεπανάληψητης πράξης. Ένας άλλος είναι ημέθοδος χρηματοδότησηςγιατηναπόκτηση 5 της περιουσίας που διατέθηκε,όπως και οι περιστάσεις κάτωαπό τις οποίεςηπεριουσίαεκποιήθηκε.ΒλέπεΑ.Ε. 438 AmaniEnterprises Ltd ν. Δημοκρατίας ημερ.27.3.90 και ΓιαννάκηςΝικολάου καιΆλλη ν.Δημοκρατίας

(1991)4Α.ΑΛ. 3106. 10 Η φύση και έκταση των εξουσιών του Δικαστηρίου απέναντι σε αποφάσειςτης διοίκησης πάνωσε φορολογι­ κά ζητήματαεπαναπροσδιορίστηκε στην πρόσφατη από­ φασητηςΟλομέλειας ΛεωνίδαςΧατζημιτσής ν. Δημοκρα­ τίας

(1991)3ΑΛΛ. 40 ωςεξής: 15 "Πρέπει νατονισθεί προκαταβολικά πως ηδικαστι­ κή προσέγγιση σε θέματαπου άπτονταιτης εγκυρότη­ τας καταλογισμούφόρουδιέπεταιαπό τοβασικόκανό­ να ότι η απόφαση της φορολογικής αρχής δεν ανατρέπεταιαπό τονακυρωτικόδικαστήανήτανεύλογα επιτρεπτή στο πλαίσιο του νόμου και των ειδικών γεγονότων τηςσυγκεκριμένης φορολογικήςδιαφοράς" 20 Τοεπιχείρημαπωςεξ ορισμού ηεταιρείαδεν ασκούσε εμπορικήδραστηριότητα,σχετική μόνο αξίαέχει. Η προ­ σέγγισηέχειπάντοτεαντικειμενικό χαρακτήρα.Η απόφα25 ση του Δικαστηρίου της Βουλής των Λόρδων στην Griffiths v.LP. Harrison Ltd[1962J1 A11.E.R. 909,921 πα­ ρατηρεί: 30 35 "No doubt if it is established that a transaction is entered into with the evident intention of making a profit, thatmay be astrongindication thatthe company was trading. But thecorollary by no means follows,that the absence of an intention to make a profit or the intentiontomake alossnegativestrading. Thetest isan objectiveone. Thequestion tobeaskedis not, quoanimo was the transactionenteredintobutwhatinfactwas done by the company (see InlandRevenue Commissioners v. 4279 Νικήτας, Δ. JokaroInvest.Ltd v. Δημοκρατίας

(1991)Incorporated Council of Law Reporting, per COLE­ RIDGE,C.J.3Tax Cas.atp.113;Carnoustie GolfCourse Committee v.InlandRevenue Commissioners, per Lord President CLYDE 14TaxCas. atp.510". Έχω ήδηπεριγράψει τασυναφήπεριστατικά της κρι- 5 νόμενης απόφασης.Τοκαθοριστικόστοιχείο της επανάλη­ ψης της συναλλαγής έχει έντονη την παρουσία του στην υπόθεσηαυτή.Απ' αυτόσυνάγεται πωςη μεταπώλησητων μετοχών δεν απέβλεψε στην αξιοποίηση του κεφαλαίου των αιτητών,αλλάστην επίτευξηκέρδους.Αλλωστεκεφά- ^ λαιο δεν υπήρχε. Ο τρόπος χρηματοδότησης της αγοράς σε συνδυασμό μετηνπαντελήέλλειψηκεφαλαίων συνηγο­ ρούν υπέρ των συμπερασμάτων του εφόρου.Το ελάχιστο που μπορεί να πει κανείς είναι πως ηαπόφασητουήταν λογικά επιτρεπτή. Πρέπει στο σημείο αυτό να τονισθεί πως δεν υπήρξε αμφιταλάντευσηστηλήψητηςεπίδικηςαπόφασηςαπότον καθ' ου. Το σχετικό επιχείρημα του δικηγόρου των αιτη­ τών βασίστηκε στηλέξη"μάλλον" στηφράσητουκ.Λαζά­ ρουότι "ημέθοδος χρηματοδότησης είναιτέτοιαπουμάλ- 20 λον δείχνει εμπορίαπαράεπένδυση." Δεν ήτανόμωςαυτό το πνεύμα της αγόρευσης του, με την οποία υποστήριξε σθεναρά την ορθότητακαιτοκύρος τηςαπόφασης. Εξάλ­ λου εκείνο που ενδιαφέρει είναι η διατύπωση της υπό αναθεώρηση απόφασης που δεν αφήνει περιθώρια αμφι- 25 βολίας. Καταλήγοντας βρίσκω πως ηαπόφασηαυτήβρί­ σκει έρεισμα στα στοιχεία που είχε ο έφορος. Επομένως καιη μομφήαντισυνταγματικότητας είναιαπορριπτέα. Η προσφυγή αποτυχαίνει. Η επίδικη απόφασηεπικυ­ ρώνεται.Ταέξοδατηςδίκηςθαεπωμιστούν οιαιτητές. ^0 Προσφυγήαπορρίπτεται. 'Εξοδαεναντίοντωναιτητών. 4280 5