(1991)8Φεβρουαρίου, 1991 [ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ,ΔΛπής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ G.E.D.METALINDUSTRYLTD., Αιτητές, v. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΟ ΚΕΝΤΡΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΠΡΟΣΦΟΡΩΝΚΑΙ ΑΛΛΟΥ, Καθ'ων ηαίτηση. (Υπόθεση Αρ. 677/89) Διοικητική Πράξη— Ανάκληση — Ηαπλή επαναφορά γιαεπανεξέτα ση τον θέματος δεν αποτελεί ανάκληση διοικητικής πράξης από μέρους τον διοικητικού οργάνου όταν η δήλωση βουλήσεως του οργάνου δεν έχει εξ&τερικενθεί ούτεδημοσιευθεί ούτεκοινοποιη θεί στους ενδιαφερομένους αλλά παραμένει έναinternum τηςΔιοίκησης που ματαιώθηκε σε κάποιο μεταγενέστερο στάδιο — Δεν ισχύουν σε τέτοιες περιπτώσεις οι αρχές για την ανάκληση των διοικητικών πράξεων. 5 Προσφορές — Διαδικασία — Κεντρικό Συμβούλιο Προσφορών — Αρμοδιότητες — Μειοδοτικός διαγωνισμός — Κατακύρωση — Ισχύς τηςαρχής της νομιμότητας και τον δημοσίον δικαίου. 10 Προσφυγή βάσει του άρθρου 146τον Συντάγματος — Αόγοι ακυρώ σεως—Πλάνη περί ταπράγματα — Βάροςαποδείξεως. Προσφορές—Διαδικασία — Ηπροσφερόμενη τιμή σεμια προσφορά είναι σημαντικό στοιχείο κρίσεως αλλά δεν είναι το μόνο ούτε το 15 αποφασιστικό — Απόρριψη όμως της χαμηλότερης τιμής πρέπει να αιτιολογείται. Διοικητικό Δίκαιο — Αρχές της φυσικής δικαιοσύνης — Δεν έχουν εφαρμογή σεκαθαράδιοικητικές διαδικασίες. Διοικητικό Δίκαιο — Διακριτική ευχέρειατηςΔιοίκησης—Ακνρωτικός Έλεγχος — Σεπεριπτώσεις άσκησηςδιακριτικής εξουσίας της Διοίκησης, το Δικαστήριο δεν υποκαθιστά τηδική του κρίση στην κρίση του αρμόδιου οργάνου εφόσον αυτή δεν ασκήθηκε κατά πα ράβαση νόμου ήκατά κατάχρησηήυπέρβασηεξουσίας. 5S4 20 4A.A.A. G.E.D. Metal Industry v.Δημοκρατίας ΗΛ. Οι αιτητές,με την προσφυγή αυτή,ζήτησαντην ακύρωση από φασης των καθ'ων η αίτηση με την οποία κατακυρώθηκε στο ενδιαφερόμενο μέρος αντί στους-ιδίους; ηπροσφοράγια κατασκευή σχολικών επίπλων. 5 10 15 20 25 30 35 40 45 Το Ανώτατο Δικαστήριο, απορρίπτονταςτην προσφυγή, απο φάσισε ότι:
- Αρχικά, το Συμβούλιο Προσφορών είχε αποφασίσει πως όσον αφοράτην κατασκευή των σχολικών επίπλων,τα θρανίακαι οι καρέκλες θακατακυρώνοντανστους πιο φθηνούςπροσφοροδότες. Βάσει αυτού,η φθηνότερη προσφορά στα θρανίαήταν αυτή της αιτήτριας εταιρείας. Όμως ενόψει των όρων που συνόδευαν την προσφορά αυτή, το θέμα επαναφέρθηκε για επανεξέταση στο Συμβούλιο. Αυτήη επαναφορά για επανεξέταση του θέματος δεν αποτελεί ανάκληση διοικητικής πράξης από μέρους του διοικητικού οργάνου διότι ηδήλωσηβουλήσεως που περιεχόταν στην αρ χικήαπόφασητου Συμβουλίου δεν εξωτερικεύτηκε ούτε δημοσιεύ τηκε ούτε κοινοποιήθηκε στους αιτητές, αλλά παρέμεινε ένα internum τηςΔιοίκησης, το οποίο ματαιώθηκεσεκάποιο μεταγενέ στεροστάδιο. Επομένως,δενθαπρέπει να ισχύσουν στην παρούοαυπόθεση οι αρχές για την ανάκληση των διοικητικών πράξεων, λύσηπουυποστηρίζεται καιαπότηνομολογία καιθεωρία
- Το Συμβούλιο Προσφορών διαχειρίζεται δημόσιο χρήμα. αποφασίζει την κατακύρωση κρατικών προσφορών με κύριο άξονατο δημόσιο συμφέρον. Μετη μέθοδο των μειοδοτικών διαγωνισμων εκλέγεται το ικανότερο πρόσωπο στο οποίοανατίθεται ηεκτέλεσητου έργου και εξασφαλίζεται τοκύρος των διοικητικών οργάνων εναντίον κάθε υπόνοιας μεροληπτικής άσκησης τωνκα θηκόντων τους. Η πράξητου διοικητικού οργάνουκατάτηνκατα κύρωση μιας προσφοράς,διέπεται από την αρχήτης νομιμότητας ΧΟΙ ηδιαδικασίαρυθμίζεται απότις αρχές που διέπουν το δημό σιο δίκαιο. Με βάσητο υλικό και το σύνολο των στοιχείων ενώ πιον τουΔικαστηρίου αλλάκαι την αιτιολογία πουδόθηκε απότο Συμβούλιο στην κρίσιμηαπόφασητου, κρίνεται ότι οι καθ'ων η αίτησηδεν ενήργησαν υπόκαθεστώς πλάνηςπερί ταπράγματα,ερμηνεύοντας όπως ερμήνευσαν τους όρους της προσφοράς των αιτητών. Εξάλλου, και σύμφωνα με την νομολογία, το βάρος της απόδειξης ότι μιαδιοικητική πράξηήταναποτέλεσμα πλάνης περί ταπράγματατοφέρει τοαιτητής.
- Οσον αφοράτο θέμα της προσφερόμενης τιμής σε μια προσφορά,τούτο είναι σημαντικό στοιχείοκρίσεως, χωρίς να είναι το μόνο ήτο αποφασιστικό. Απόρριψηόμως της χαμηλότερης τιμής πρέπει να αιτιολογείται για γνώση του προσφοροδότη και ευχέ ρεια στο δικαστικό έλεγχο της καλής άσκησης της διακριτικής εξουσίας της Διοίκησης. Οι αιτητές δεν απέδειξανότι ηενδιαφερόμενηεταιρεία δεν διέθετε το κατάλληλο προσωπικό ήτακαταλ- 585 G.E.D. Metal Industry v.ΔημοκρατίαςκΛ.
(1991)ληλα υποστατικά και μηχανήματα για την καλή εκτέλεση του έργου. ΤοΣυμβούλιο αναθέτονταςτηνπροσφοράστον πιοφθηνό προσφοροδότη, ενήργησε μέσα σταπλαίσια τηςδιακριτικήςτου εξουσίας και σύμφωνα μετιςνομολογιακές αρχέςπουδιέπουντις προσφορές. 5
- 'Οσογιατις αρχές τηςφυσικής δικαιοσύνης, έχει σε σειρά αποφάσεων νομολογηθεί, ότιδεν έχουν εφαρμογήσεκαθαρά διοι κητικέςδιαδικασίες.
- Σεπεριπτώσεις άσκησης διακριτικής εξουσίας της Διοίκησης, το Δικαστήριο δεν υποκαθιστά την κρίση του σε εκείνητου 10 αρμόδιου οργάνου, εφόσον αυτή δεν ασκήθηκε κατά παράβαση νόμου ήκατά κατάχρηση ήυπέρβαση εξουσίας, παραβάσεις που δενσυντρέχουν στην υπόκρίσηυπόθεση. Ηπροσφυγή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. 15 Αναφερόμενες νποθέσεις: Panayides v.Republic
(1972)3CL.R.467· Σαζεΐδης Λ Υιός Ατδ. ν. Δήμον Αθηαίνον (Προσφυγή359/88, ημερ. 30.9.89)Platntisv.Republic
(1969)3C.L.R. 366· Kozakis v.Republic
(1967)3C.L.R. 265- 20 Republicv.Ekkesbis
(1975)3C.L.R. 548Χρίστου v.Δημοκρατίας (Προσφυγή Αρ. 324/86, ημερ. 23.9.89)· PremixcoAsphaltingCo.Ltd. καιΆλλοι v.Δημοκρατίας (Προσφυ γήΑρ. 97/76, ημερ. 13.11.90)Αποφάσεις Συμβουλίου Επικρατείας της Ελλάδος Αρ. 1216/1954 25 και 1863/1959Kynakides (No.l) v. TheCouncil for Registration of Architects& Gvti Engineers
(1965)3C.I.R. 151· HadfiLouca v.Republic
(1969)3C.LR.570Kontemeniotis v. C.B.C
(1982)3CLJ?. 1C27Pierides v.Republic
(1969)3C.L.R. 274· Mouzouiisv.Republic
(1972)3 CLJi. 43Coostantimdes v.Republic
(1973)3C.LR.508Kyriakou&anotherv.P.S.C
(1974)3CLR. 358. 586 30 4ΑΛ.Λ. G.EJ).MeUIIndustryv.Δημοκρατίας*A. Προαφυνή. 5 Προσφυγήεναντίοντη^αποφασηςτωνκαθ*ων η αίτη ση νακατακυρώσουνστο ενδιαφερόμενο μέρος τηνπρο σφοράγιακατασκευήσχολικών επίπλωναντίστους αιτητές. Α.Σ.Αγγελίδης, για τουςαιτητές. Α Βασιλειάδης, Δικηγόρος της ΔημοκρατίαςΑ\ για τουςκαθ'awηαίτηση. Cur. adv. vult. 10 ο Δικαστής κ. Χρυσοστομής ανάγνωσε την ακόλουθη απόφαση. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ, Δ: Οι αιτητές μετηνπαρούσα προ σφυγή, ζητούν δήλωση του Δικαστηρίου ότι ηαπόφαση των καθ' ων η αίτηση να κατακυρώσουν στην εταιρεία 15 G.P.IronMakers(Μεταλλικές Κατασκευές)Λτδ,τηνπρο σφοράγιακατασκευήσχολικών επίπλων,αντίστουςαιτητές,είναιάκυρη,παράνομηκαιχωρίςνομικόαποτέλεσμα. Ο Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου Παιδείας μ' επιστολήημερομ. 14.3.89 (ΠαράρτημαΑ),ζήτησεπροσφο20 ρέςγιο τηνκατασκευήσχολικών επίπλων,οι οποίεςπερι λάμβαναν τους τεχνικούς όρους και τις άλλες υποχρεω-( σεις των εργολάβων σχετικά με την κατασκευή, α) Σχολικών επίπλων (Τεύχος Α της προσφοράς),β) Επί πλων νηπιαγωγείου (Τεύχος Β)και γ)Επίπλωνγραφείου 25 (ΤεύχοςΓ).ΕντόςτουΤεύχουςΑ υπήρχαν,μεταξύάλλων, καιοιακόλουθοιόροισχετικάμετηνκατασκευή τωνσχο λικώνεπίπλων. 30 "Ζ. Δεν αποτελεί υποχρέωση των προσφοροδοτών εργολάβων να υποβάλουνπροσφοράνγιαόλα ταείδη των σχολικών επίπλων, αλλά μπορούν να περιορι σθούν εις όσααπόαυτάείναι ειδικευμένοι στην κατα σκευήνήπώληση. 587 Χρναοοτομής,Δ. G.E.D. MetalIndustry ν.Δημοκρατίαςκ.ά.
(1991)Οι προσφορές θακατακυρωθούν για κάθε είδος ξε χωριστά. Στην περίπτωση που θα γίνει κατακύρωση στον αυτόν προσφοροδότη για περισσότερα του ενός είδους σχολικά έπιπλα,τότε θαγίνειενιαίο συμβόλαιο. Η ταχύτητα παραδόσεως των επίπλων τούτων δεν θα 5 επηρεάζεταικατ'ουδένατρόπον. θ. Το Συμβούλιο Προσφορών δεν είναι υπόχρεον να δεχθεί την χαμηλότερη ή οποιανδήποτε άλλη προσφοράν. Έχει δε τοδικαίωμανακατακυρώσει οιονδή ποτε είδος εργασίας εις περισσότερους του ενός έργο- 10 λάβους.
- ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Οι προσφοροδότες ΔΕΝ μπορούν ναυποβάλουνπροσφοράγιαέπιπλαδιαφορετικούτρό που κατασκευής καιυλικών απότους παρόντες Τεχνι- 15 κούς'Ορουςκαιτασχέδια". Οι προσφορές υποβλήθηκαν στο Κεντρικό Συμβούλιο Προσφορών. Υποβλήθηκαν συνολικά 8 προσφορές από5 προσφοροδότες, μεταξύ των οποίων και των αιτητών, οι οποίες παραδόθηκαν στον αντιπρόσωπο του Υπουργείου 20 Παιδείας για μελέτη και υποβολή εισηγήσεων προς το Συμβούλιο Προσφορών (ΠαράρτημαΒ). Ο Γενικός Διευ θυντής του.Υπουργείου Παιδείας,απέστειλε στον Πρόε δρο του Συμβουλίου Προσφορών στις 2.6.89,την έκθεση αξιολόγησης του Τμήματος του (Παράρτημα Γ), η οποία 25 τέθηκε υπόψη του Κεντρικού Συμβουλίου Προσφορών στησυνεδρία τουμεημερομ. 16.6.89(ΠαράρτημαΔ). Το Κεντρικό ΣυμβούλιοΠροσφορώνκατάτησυνεδρία του της 16.6.89, αφού μελέτησε την έκθεση του Υπουρ γείου Παιδείας, αποφάσισε όπως τα θρανία κατακυρω- 30 θούν στον πιο φθηνόπροσφοροδότηπουήτανοι αιτητές, στην πιο χαμηλή τιμή που πρόσφερε, οι δε καρέκλες να κατακυρωθούν επίσης στον πιο φθηνό προσφοροδότη, αφούτου παραχωρηθείάδειαεισαγωγής ξυλείας. Σχετικά με τα υπόλοιπα είδη, αποφασίστηκε να κατακυρωθούν 35 σύμφωνα με τις εισηγήσεις του Γενικού Διευθυντή του Υπουργείου Παιδείας. 588 4 ΑΛΛ. G.E.D.MetalIndustry v. Δημοκρατίαςκ.ά. Χρυσοστσμής,Δ. Στις7:7.89τοθέμαεπαναφέρθηκεστοΣυμβούλιο,όπου και-αναφέρθτριαν-τα-εξής-σχετικά-με_την_προσ^ράχων αιτητών: "ΚατασκευήΣχολικώνΕπίπλων 5 10 Το θέμα επαναφέρεταιενόψειτων όρων πουπεριέ χονται στην προσφορά των κ.κ. G.E.D.Metal Industry Ltdαναφορικά: α.Ταέπιπλαγραφείουείναι σύμφωνα μετα μοντέλλα του εργοστασίου του και κατ' ακολουθία όχι με βάση τιςπροδιαγραφές. β.Ότισεπερίπτωσηπουταθρανίακαιοι καρέκλες μαθητών κατακυρωθούν σε άλλο προσφοροδότη δεν αποδέχεταικατακύρωσηάλλων επίπλων. 15 20 γ. Αφού γίνει επί μέρους κατακύρωση οι τιμές που θαπρέπει να ληφθούν υπόψη είναι εκείνες της στήλης Β. Με βάση τις τιμές της στήλης Α η προσφορά των κ.κ. G.E.D.είναι πιο φθηνήμόνο στα θρανίαέτσιπου με βάση το β ανωτέρω δεν αποδέχεται κατακύρωση άλλων επίπλωνκαιηπροσφοράτηςαγνοείται." Την απόφασητους να κατακυρώσουν στο ενδιαφερό μενο μέρος τηνπροσφορά,κοινοποίησαν OL καθ' ων η αί τησηστους αιτητέςμεεπιστολή ημερομ.14.7.
- 25 Εναντίοντηςπιοπάνωαπόφασηςκαταχωρίστηκε η παρούσαπροσφυγή,η οποίαβασίζεταιστους πιοκάτωνομι κούς λόγους:
- Ηαπόφασηλήφθηκεκατόπινπλάνηςπερί τα πράγ ματα λόγω της λανθασμένης ερμηνείας που δόθηκε από τους καθ' ων η αίτηση, στον όρο ' μεμονωμένα έπιπλα', 30 που τέθηκε στην προσφορά των αιτητών, με αποτέλεσμα τοΣυμβούλιο ναμηκατακυρώσει τηνπροσφοράστονκα589 Χρυσοσνομής,Δ. G.E.D. MetalIndustry ν.Δημοκρατίαςκ.ά.
(1991)λύτερο προσφοροδότη,δηλ. τουςαιτητές.
- Ηαπόφαση του Συμβουλίου λήφθηκε κατόπινπλά νηςκαιγιατολόγοότι μετην αναφοράτης αιτήτριαςότι τα μοντέλλα του εργοστασίου τους βρίσκονταν στη διάθε σητου Συμβουλίου για επιθεώρηση,αυτόδενσήμαινε πως 5 ταμοντέλλα αυτάδεντηρούσαντιςπροδιαγραφές. 3.Δενδόθηκεηδέουσααιτιολογίαγιατηνεκτων υστέ ρων απόρριψη της προσφοράς των αιτητών πουαρχικά είχεγίνειαποδεκτή.
- Οι καθ' ων ηαίτησηδεν έδωσαν και στέρησαν από 10 τους αιτητέςτοδικαίωμαακροάσεως, παρόλοότιεπηρεά στηκαν τα οικονομικά τους συμφέροντα λόγω της δυσμε νούς γι' αυτούς διαφοροποίησης της αρχικής απόφασης τωνκαθ'ωνηαίτηση.
- Ηφθηνότερηπροσφοράδενέπρεπεν' αποτελέσει το 15 αποφασιστικότερο κριτήριο επιλογής, αλλά θαέπρεπενα ληφθεί υπόψηκαιηπείρατων αιτητών,στοιχεία πουδεν ερευνήθηκαν απότουςκαθ'ωνηαίτηση. Οδικηγόρος τουκαθ'ουηαίτησηστηγραπτή του αγό ρευσηήγειρε προδικαστική ένσταση, ότι ηαιτήτρια εται- 20 ρείαδεν υπόβαλε επαρκήστοιχεία γιατηναξιολόγηση της προσφοράςτης παραπέμπονταςτο Συμβούλιο στα μοντέ λα του εργοστασίου της αναφορικά μεταέπιπλατουΤεύ χους Β,πράγμαπου,σύμφωνα μετηνομολογία,κατέστη σε την προσφορά της εκτός προδιαγραφών και στέρησε 25 από την ίδιατο έννομο συμφέρον ναπροσβάλει τημη κα τακύρωσητηςπροσφοράςσ'αυτήν. 'Ομως οδικηγόρος τηςαιτήτριαςεταιρείας, στην αίτη σηκαιτηγραπτήτου αγόρευση,περιόρισε το αντικείμενο της προσφυγής του στην κατακύρωση απότο Συμβούλιο 30 Προσφορών των.θρανίων και καρεκλών του Τεύχους Α στην ενδιαφερόμενη εταιρεία, αντί στην αιτήτρια και δεν πρόσβαλε με την προσφυγή του τη μη κατακύρωση σ' αυτήντων επίπλων τουΤεύχους Β. 590 4 ΑΛΛ. G.E.D.MetalIndustry v. Δημοκρατίαςκ.ά. Χρνσοστομής,Δ. Γιατολόγοαυτόηπροδικαστική ένσταση δεν ευσταθεί. -Ηαιτήτριαεταίρεία,-υποβάλλοντας_την_προσφορά_της (βλ.ΠαράρτημαΕτηςένστασης), ανάφερε,μεταξύ άλλων, ταακόλουθα: 5 10 "Επειδή ηεταιρεία μας έχει την δυνατότητα να κα τασκευάζει όλαταέπιπλα,πουζητούνται στις προσφο ρές,σας παραθέτουμεν δύοτιμές. Στηστήλη Α είναι οι τιμές για κατακύρωσιν όλων των επίπλων, και στη στήλη Βείναιγιαμεμονωμένα έπιπλα. Α.Α. Είδος ΣΤΗΛΗΑ ΣΤΗΛΗΒ Τιμή Μετά- Ολικό ΤιμήΜετά-Ολικό φορά φορά
- θρανίαΑΒ 1050 0.25 10.75 11.65 0.25 11.90 15 2." ΓΔ 11.55 0.25 11.80 13.25 0.25 13.50 3." ΕΣΤ 11.55 0.25 11.80 13.25 0.25 13.50 Οδικηγόρος της αιτήτριαςυποστήριξε στηγραπτήτου αγόρευση, μεταξύ άλλων, πως οι πιο πάνω στήλες αντι προσώπευαν τιςτιμές πουπίστωνε ηαιτήτριατα διάφορα 20 £ίδηανάτεμάχιοκαιπιοσυγκεκριμμένα, πωςστηστήληΑ αναγράφονταν οι τιμές που θα ίσχυαν σε περίπτωση που το Συμβούλιο θακατακύρωνε όλα τατεμάχια του συγκεκριμμένου είδους,π.χ. όλα ταθρανία,στην αιτήτριαεται ρείακαιστηστήληΒτις τιμές πουθαίσχυαν,σεπερίπτω25 σηπουηαιτήτριαεταιρεία θααναλάμβανετην κατασκευή ενός μόνο αριθμού τεμαχίων ενός συγκεκριμμένου είδους, ενώταυπόλοιπα τεμάχιατουείδους αυτούθακατακυρώ νοντανσεκάποιοάλλο προσφοροδότη. Περαιτέρω,ανάφερεοδικηγόρος τηςαιτήτριας,μετον 30 όρο' μεμονωμένα έπιπλα',πουέθεσεηαιτήτριαστηνπρο σφορά της,εννοείτο μέρος απόέπιπλα πουπεριλάμβαναν περισσότερα του ενός μεγέθη και η διαφοροποίηση στις 591 Χρνσοστομής,Δ. G.E.D. MetalIndustry ν.Δημοκρατίαςκ.ά.
(1991)τιμές των δύο στηλών, έγινε ενόψει του όρου θ σελίς 4 τουΠαραρτήματοςΑ,πουπαράθεσαπιοπάνω. Αντικρούοντας τον πιοπάνωισχυρισμό, ο δικηγόρος του καθ' ου η αίτηση ανάφερεπως η ερμηνεία αυτή,δεν ανταποκρίνεταιπροςτονόροπουέθεσανστην προσφορά 5 τουςοι αιτητέςκαιότι στηστήλη Α,σύμφωναμετην προ σφοράτης αιτήτριας,αναγράφοντανοι τιμές πουθαλαμ βάνοντανυπόψησεπερίπτωσηπουηκατακύρωσηγιαόλα τα σχολικά έπιπλα γινόταν στην αιτήτρια εταιρεία, ενώ στηστήληΒαναγράφοντανοι τιμές πουθαλαμβάνονταν ιθ υπόψησε περίπτωσηπουθακατακυρώνοντανστηναιτή τρια εταιρεία ορισμένα μόνο είδη.Αιτιολογώντας τηνερ μηνεία αυτή,ο δικηγόρος του καθ'ου η αίτησηανάφερε πως, αν η προσφορά υποβλήθηκε απότην αιτήτριαεται ρεία με το σκεπτικό που ανάφερε ο δικηγόρος της, τότε 15 γιαποιολόγοδόθηκαντιμέςκαιστηστήλη 'Β'γιαείδητου ιδίουμεγέθους,π.χ.πίνακες,ερμάρικαιέδρες; Επίσης ο δικηγόρος τουκαθ' ουηαίτηση υποστήριξε, πως ηαπόφασητου Συμβουλίου,λήφθηκε μετάαπόορθή εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών και στοιχείων 20 και ήτανπλήρωςαιτιολογημένη. Έχοντας εξετάσει με προσοχή τόσο τα γεγονότα όσο και τους νομικούς λόγους πουπλαισιώνουν την παρούσα προσφυγή,έχωναπαρατηρήσωταακόλουθα: Αρχικά, το Συμβούλιο Προσφορών,στη συνεδρία του 25 μεημερομ. 16.6.89(ΠαράρτημαΔστηνένσταση),είχε απο φασίσει, πως όσον αφοράτην κατασκευή των σχολικών επίπλων, τα θρανία και οικαρέκλες θα κατακυρώνονταν στους πιο φθηνούςπροσφοροδότες.Βάσειτούτου,η φθη νότερη προσφορά στα θρανία ήταν αυτή της αιτήτριας 30 εταιρείας. 'Ομως ενόψειτων όρωνπουσυνόδευαντην προσφορά τηςαιτήτριαςεταιρείας,τοθέμαεπαναφέρθηκεγια επανε ξέταση στο Συμβούλιο στις 7.7.89,για τους λόγους που αναφέρονταιστοΠαράρτημαΣτ,σελίς2. 592 35 4ΑΛΛ. 5 10 15 20 25 30 35 G.E.D.Metal Industry v.Δημοκρατίας*A. Χρυσοστομής, Δ. Αυτή η επαναφορά για επανεξέταση του θέματος δεν αποτελεί ανάκληση διοικητικής πράξης από μέρους του διοικητικού"οργάνουΓΟπως-είχε-ισχυρισθεί-ο-δικηγόρος της αιτήτριας, και ο λόγος είναι ότι η δήλωση βουλήσεως που περιείχετο στην απόφαση του Συμβουλίου ημερομ. 16.6.89,δεν εξωτερικεύτηκε, ούτε δημοσιεύτηκε, ούτε κοι νοποιήθηκε στους αιτητές, αλλά παρέμεινε ένα internum της Διοίκησης, το οποίο ματαιώθηκεσε κάποιομεταγενέ στερο στάδιο.Επομένως,δεν θαπρέπει να ισχύσουν στην παρούσαυπόθεσηοι αρχέςγιατην ανάκλησητωνδιοικη τικών πράξεων. (Βλ., μεταξύ άλλων, Στασινόπουλου Δί καιο Διοικητικών Πράξεων
(1951)στη σελίδα 366, Panayidesv. Republic
(1972)3 C.L.R. 467, στη σελ. 482, όπουαναφέρεταιότι): "An administrative act as it has been stated, is a declaration of thewillof theadministrative organ. Before it is declared thewill has to take shape towards thestage of the formulation of the administrative will. The administrative procedure for its production corresponds andresults to its issuing,i.e. to the drafting, the insertion of the date and thesigningby the appropriate organ. See Stassinopoulos (supra) 359. Hence, 'issuing' is called the formulation with certainty of thewill which is intendedto be declared by the administrative act. Only when thewill is declared, i.e. when outward direction is given to it towards one or more persons, with the purpose that by its will their position will be affected, it is that this will has social significance and the law is interested in it and its consequences. Until so declared, the administrative act constitutes internum of the administration. After however of its communication,itbecomes binding onthe administration and it is then that the act, in our case the act of pro motion, came into existence. Being as such a favourable administrative act,it cannot be freely revoked thereafter. Whereas before that the administration can freely amend or abandon, the intended but never completed admi nistrative act." 593 Χφυσοστομής,Δ. G.E.D. MetalIndustry ν.Δημοκρατίας κ.ά.
(1991)Ηαρχικήκατακύρωσητων θρανίωνκαικαρεκλών είχε στηριχθεί πάνω στη χαμηλότερη τιμή και βάσει τούτου η χαμηλότερη προσφορά στα θρανία ήταν αυτή της αιτήτριαςεταιρείας. Ηπροσφοράτηςαιτήτριαςδενήτανηπιοχαμηλήστις 5 καρέκλες, για τις οποίες είχε επίσης αποφασιστεί απότο Συμβούλιο όπωςκατακυρωθούνστον πιοφθηνόπροσφο ροδότη. Η ίδια η αιτήτρια εταιρεία είχε θέσει στην προσφορά τηςόρουςκαισυγκεκριμμένα ότι: 10 (α)"Στηνστήλη Α είναιοι τιμές γιακατακύρωσηόλων των επίπλων"και (β) "Σε περίπτωση πουταθρανίακαι οι καρέκλες μα θητών κατακυρωθούν σε άλλο προσφοροδότη,η εταιρεία μαςδεναποδέχεταικατακύρωση άλλων επίπλων". 15 Εφόσον η προσφορά της αιτήτριας στις καρέκλες δεν ήταν ηπιο χαμηλή,ένεκα του όρου (β),ανωτέρω,δεν ετί θετοθέμακατακύρωσηςόλων των επίπλων στηναιτήτρια, γιατί η ίδια η αιτήτρια το είχεαποκλείσει με τους όρους πουείχεθέσει. 20 Εξάλλου, σε σχέσημετο ερώτημα πουέθεσεοδικηγό ρος τηςαιτήτριαςως προςτογιατί θεωρήθηκανσαν τιμές προσφοράς αυτές της στήλης 'Β', είναι φανερόν πως οι τιμές ορισμένων επίπλων που αναγράφονταν στη στήλη Ά', ήτανπιοψηλές απόαυτέςάλλων προσφοροδοτών και 25 δεδομένου του όρου (α)ανωτέρω, που η ίδια ηαιτήτρια είχε θέσει στην προσφορά της, λήφθηκαν υπόψη από το Συμβούλιο για σκοπούς αξιολόγησης, οι τιμές της στήλης 'Β'. Το Συμβούλιο Προσφορών διαχειρίζεται δημόσιο 30 χρήμα. Αποφασίζει την κατακύρωση κρατικών προσφο ρών μεκύριο άξονατο δημόσιο συμφέρον. Μετη μέθοδο των μειοδοτικών διαγωνισμών εκλέγεται το ικανότερο 594 4ΑΛΛ. G.E.D.MetalIndustryv. Δημοκρατίαςκ.ά. Χρυσοσιομής,Δ. πρόσωπο στο οποίο ανατίθεταιηεκτέλεση του έργουκαι εξασφαλίζεται το κύρος των διοικητικών οργάνων ενα—ντίον κάθευπόνοιαςμεροληπτικής άσκησης των καθηκό^ ντων τους. Η πράξητου διοικητικού οργάνου κατάτην 5 κατακύρωσημιαςπροσφοράς,διέπεταιαπότην αρχή της νομιμότητας και η διαδικασίαρυθμίζεται από τις αρχές που διέπουν to δημόσιο δίκαιο. (Βλ., μεταξύ άλλων,Σαζεΐδης& Υιός Λτδ ν. ΔήμουΑθηαίνου, Υπ. Αρ. 359/88, απόφασηεκδόθηκε30.9.89).Μεβάση τουλικόπουτέθηκε 10 ενώπιον μουκαιτην αιτιολογία πουδόθηκεαπότοΣυμ βούλιοστην απόφαση τουμεημερομ.7.7.89, ανωτέρω, δεν θεωρώ πως ο καθ' ου η αίτηση ενήργησε υπό καθεστώς πλάνηςπερί ταπράγματα,ερμηνεύοντας όπωςερμήνευσε τονόρο 'μεμονωμένα έπιπλα* καθώςκαιτουςυπόλοιπους 15 όρους που συνόδευαν την προσφοράτης αιτήτριαςεται ρείας. Εξάλλου, έχει νομολογηθεί σε σειρά αποφάσεων πως το βάρος της απόδειξης πως μια διοικητικήπράξη ήταν αποτέλεσμα πλάνης περί τα πράγματαείναι στους ώμουςτου αιτητή. (Βλ. μεταξύάλλων Platritis v. Republic 20
(1969)3 C.L.R. 366, Kozakisν Republic
(1967)3 C.L.R. 265,Republicv. Ekkeshis
(1975)3C.L.R. 548, Στασινόπου λου "ΔιοικητικόνΔίκαιον"
(1951)σελ. 304). Όσοναφοράτοθέματηςπροσφερόμενης τιμήςσεμια προσφορά,αναφέρω πως τούτο είναι σημαντικόστοιχείο 25 κρίσεως, χωρίς να είναι το μόνο ή το αποφασιστικό. Απόρριψη όμως της χαμηλότερης τιμής πρέπει νααιτιο λογείται για γνώσητου προσφοροδότη και ευχέρεια στο δικαστικό έλεγχο της καλής άσκησης της διακριτικής εξουσίας τηςΔιοίκησης (Βλ. XαρίκL·ιαΧρίστου ν. Δημο30 κρατίας Υπ. Αρ. 324/86, ημερομ. απόφασης 23.9.89, PremixcoAsphaltingCo. Ltdχ.α. v.Δημοκρατίας, Υπ. Αρ. 97/76, ημερομ.απόφασης 13.11.90,πουδενδημοσιεύτηκαν επίσημα, Απόφαση 1216/1954 (Ολ.) των Αποφάσεων του ΣτΕ1954ΒΊ467). 35 Επίσης, στο 2ο Συμπλήρωμα Νομολογίας 1953-60, Τόμος 1ος (α-κ), σελ. 490, παραγρ. 40, γίνεταιαναφορά στην απόφασητουΣτΕ 1863/59, στην οποίαειπώθηκαντα εξής: 595 Χρυσοστομής,Δ.G.E.D. MetalIndustry ν.Δημοκρατίαςκ.ά.
(1991)'To συμφέρον ή μη της προσφοράς δεν εξετάζεται μόνον εν σχέσει προς την δοθείσαν τιμή, αλλά και εν σχέσειπροςτουςλοιπούς όρους,ουςδέονναπληροί το προσφερόμενον είδος, υποχρεούμενης της διοικήσεως μόνον υπότουςαυτούςόρουςνααιτιολόγηση επαρκώς 5 την προτίμησιν προσφοράς περιεχούσης υψηλοτέραν τιμήνέναντιτων άλλων." Οιαιτητέςδεναπέδειξαντον ισχυρισμότουςπωςη εν διαφερόμενη εταιρεία δενδιέθετε τοκατάλληλο προσωπι κό ή τα κατάλληλα υποστατικά και μηχανήματαγια την ίο καλή εκτέλεση της εργασίας που είχε αναλάβει. Το Συμ βούλιο αναθέτοντας την προσφορά στο πιο φθηνό προ σφοροδότη, ενήργησε μέσα στα πλαίσια της διακριτικής τουεξουσίας καισύμφωνα μετις νομολογιακές αρχέςπου διέπουν τις προσφορές. Για τους πιο πάνωλόγους και ο 15 ισχυρισμόςαυτόςθαπρέπειν'απορριφθεί. Ο ισχυρισμός των αιτητών πως οι καθ'ων η αίτηση στέρησαν απότους αιτητές το δικαίωμα ακροάσεως,παρόλον ότι επηρεάστηκαν ταοικονομικά τους συμφέροντα και μ' αυτό τον τρόπο ενήργησαν κατά παράβαση των 20 αρχώντης φυσικής δικαιοσύνης θαπρέπει επίσης ν'απορριψθεί. 'Οπως έχεινομολογηθείσεσειράαποφάσεων,οιαρχές της φυσικής δικαιοσύνης δεν έχουν εφαρμογή σεκαθαρά διοικητικές διαδικασίες(Βλ., μεταξύάλλων, Kynakides ν. 25 The Council for Registrationof Architects & Civil Engineers
(1965)3 C.L.R. 159, HadjiLouka v. Republic
(1969)3 C.L.R.570, καιKontemeniotis v. C.B.C.
(1982)3 C.L.R.1027,στιςσελ. 1033και1034). Έχει επανειλημμένα νομολογηθείπως σε περιπτώσεις 30 άσκησης διακριτικής εξουσίας τηςΔιοίκησης, τοΔικαστή ριο δεν υποκαθιστάτηνκρίση του μετηνκρίσητουαρμό διου οργάνου,εφόσον αυτήδεν ασκήθηκεκατά παράβαση νόμου ήκατάκατάχρησηήυπέρβασηεξουσίας. (Βλ.,μετα ξύ άλλων, Piendes v. Republic
(1969)3 C.L.R. 274, 35 Mouzouris v.Republic(\9T2) 3C.L.R. 43,Constantinides ν 596 4ΑΛΛ. G.E.D.MetalIndustry v.Δημοκρατίαςκ.ά. Χρυσοστομής, Δ. Republican) 3C.L.R. 508, Kyriakou &Another vP.S.C
(1974)3C.L.R. 358). Στην παρούσαυπόθεση ηπροσφεύγουσα εταιρεία, δεν έδειξεκανέναλόγοβάσει του οποίου ηαπόφασητου καθ' 5 ουηαίτηση θαμπορούσε νακριθεί σανπλημμελής. Δεν έχωεντοπίσει κανέναστοιχείο πουνααποδεικνύειπωςτο Συμβούλιο υπερέβη ταακραία όρια τηςδιακριτικήςτου εξουσίας ήπωςηαιτιολογία πουδόθηκε στην απόφαση ήτανβασισμένη σελανθασμέναή πεπλανημέναγεγονόταή 10 πωςηαπόφαση εστερείτο νόμιμης ή επαρκούς αιτιολο γίας. Για τους πιοπάνωλόγους ηπροσφυγήαπορρίπτεται. Δεν επιδικάζονταιέξοδα. Προσφυγήαπορρίπτεταιχωρίςέξοδα. 597