(1991)13Φεβρουαρίου, 1991 [ΠΟΠΑΤΖΗΣ.Δ/στής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ 146ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ NINA Α. ΜΑΡΚΟΥΛΛΙΔΗ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ, Αιττπές, ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙΑΛΛΩΝ (ΑΡ.1), Καθ'ων ηαίτηση. (Υπόθεση Αρ. 616/89). Διοικητικό Δικονομικό Δίκαιο — Κανόνες 10
(2)και 19τον Διαδικα στικού Κανονισμού τον Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου 1962(όπως έχει τροποποιηθεί με τον Κανόνα 3 τον περί Ανωτά τουΔικαστηρίον (ΑναθεωρητικήΔικαιοδοσία) Διαδικαστικού Κα νονισμού 1975) — Ερμηνεία — Το χριπίριοπου το Δικαστήριο 5 Θαεφαρμόσει στην άσκηση τηςσχετικήςδιακριτικής τον ενχέρειας απορρέει από την ανάγκη επίτευξης τον δικαστικού ελέγχον της διοικητικής πράξης—Συνέπειες. Λέξεις και Φράσεις — Ηλέξη "αναγκαίος" — Καν. 10
(2)τον Διαδικαστιχσύ Κανονισμού τον Ανωτάτου-Συνταγματικού"Δικαστηρίου 1962— Έννοια και ερμηνεία. *" Διοικητικό Δίκαιο — Γενικές Αρχές — Το νόμιμο και το εύλογο των διοικητικών πράξεων κρίνονται με βάση τα στοιχεία που ήταν ενώπιον τηςδιοίκησης κατά τοχρόνο έκδοσης των πράξεων. Διοικητικό Δικονομικό Δίκαιο — Μαρτυρία — Τοζήτημα των ενόρ- 15 κων δηλώσεων εμπειρογνωμόνων στην ακυρωτική δίκη—Κανονι στικό πλαίσιο και ερμηνεία. Οι αιτητές, μετηνπροσφυγήαυτή,επεδίωξαντηνακύρωση της απαλλοτρίωσης μέρουςτηςακίνητης ιδιοκτησίαςτους που διενερ γήθηκε προς το σκοπό διαπλάτυνσης, κατά βάση, της Λεωφόρου 20 ΦραγκλίνουΡούσβελτστηΛεμεσό. Ένας απότουςλόγουςακυρώ σεωςήτανκαιημη επιλογήτηςολιγότεροεπαχθούςγιατουςαιτητέςλύσεως. Στα πλαίσια τηςδιαδικασίας ενώπιοντουΔικαστηρίου ανέκυ ψε,κατόπιν ενστάσεωςτωναιτητών,θέμαεπιτρεπτού τηςκαταθέ- 25 638 4 AAA. 5 ΜαρκουλλίΛη χ.ά.v.Δημοκρατίας*Λ. (Αρ.1) σεως ένορκης δήλωσης,απότην πλευρά των καθ' ων ηαίτηση (αρ. 3),εμπειρογνώμονα πολεοδόμου/αρχιτέκτονα,απότογεγονός ότι, κατάτοβασικόεπιχείρηματων αιτητών, συνέτρεχε περίπτωση πα ραβίασηςτηςαρχήςότι κατάκανόναοφάκελοςτηςδιοίκησηςπρέπει ναπεριέχει όλαταστοιχεία καιδεν μπορεί νασυμπληρωθεί εκ. τωνυστέρων μεεξωγενήμαρτυρία,ενώο ενόρκως δηλώνδενήταν κανστηνυπηρεσίατωνκαθ'ωνκατάτονουσιώδη χρόνο. Το Ανώτατο Δικαστήριο,αποδεχόμενο την αίτησητων καθ' ων ηαίτηση αρ.3,αποφάσισεότι: 10 15 20 25 30 35 40 45 1.Έχει ιδιαίτερη σημασία η ρητή αναφοράτου Κανόνα 10
(2)τουΔιαδικαστικούΚανονισμού τουΑνωτάτου ΣυνταγματικούΔι καστηρίου 1962, όπως έχει μεταγενέστερα τροποποιηθεί,στην ευ χέρεια του Δικαστηρίου να εκδώσει τις οδηγίες που θεωρεί αναγ καίες στη συγκεκριμένη υπόθεση. Η λέξη "αναγκαίο" αναφέρεται *αι έχει άμεσησχέση με την επίτευξη του δικαστικού ελέγχου της διοικητικής πράξης που αποτελεί το αντικείμενο της προσφυγής. Ηικανοποίησητης ανάγκηςαυτήςαποτελεί τοκριτήριο πουτο Δι καστήριο θα εφαρμόσει στην άσκηση της διακριτικής του ευχέ ρειας στην κάθε περίπτωση και συνάμα καθορίζει τη μορφή και την έκβαση των οδηγιών που θαεπιλέξει να εκδώσει {Theimphase Umitedv. Δημοκρατίας,ηΛ$.4Ώ/90.21Λ1.90). Γ αυτό το πλαίσιο εντάσσεται αρμονικά και ο Κανόνας 19 ο οποίος καθορίζει ως κριτήριο το συμφέρον της δικαιοσύνης που ταυτίζεται και εξυπηρετείται μόνο με την νομιμότητα τωνδιοικητικών πράξεων και τηδυνατότηταδιεξαγωγής πλήρους καιεπαρ κούς δικαστικούελέλγχου των πράξεωναυτών. Ηδιακριτικήευ χέρειατουΔικαστηρίου είναι επίτουπροκειμένουπολύπλατειά. 2. Το νόμιμο και το εύλογο των διοικητικών πράξεων κρίνο νται μεβάσηταστοιχεία που ήταν ενώπιον της διοίκησης κατάτο χρόνο έκδοσηςτωνπράξεων. Οι καθ'ων η αίτηση αρ. 3 έχουν κάθε δικαίωμανααντικρού σουν τηγνώμητου εμπειρογνώμονα των αιτητών επί τεχνικών θε μάτων,ανδιαφωνούνμεαυτή. Καιο μόνος τρόποςγια μιατέτοια αντίκρουση είναι να παρουσιαστεί μαρτυρία από άλλο εμπειρογνώμονα Προς τούτο μπορεί να χρησιμοποιηθεί εμπειρογνώμων που ήταν στο παρελθόν ή που είναι σήμερα στην υπηρεσία των καθ' ων η αίτηση, ή εμπειρογνώμων ιδιώτης από την ελεύθερη αγορά. Και υπό την προϋπόθεση ότι η γνώμη που θα εκφράσει στηρίζεται σε γεγονότακαιστοιχεία πουυφίσταντοκατάτο χρόνο έκδοσης της επίδικηςαπόφασης,ηγνώμηαυτήμπορεί νααποτελέ σει αντικείμενο αποδεκτήςμαρτυρίας. Αν ταπράγματα ήτανδια φορετικά,ηπρόνοια του Κανόνα 11θαήτανκαι περιττήκαιανε φάρμοστη. Ο Κανόνας 11 παρέχει εξουσία στο Δικαστήριο με δική του πρωτοβουλία να καλέσει οποιοδήποτε πρόσωπο να δώσει μαρτυ ρία ήναπροσαγάγει έγγραφακαι.ναδιορίσα εμπειρογνώμονα για 639 ΜαρκονλλίδηκΑ ν.Δημοκρατίαςκ.ά. (Αρ.1)
(1991)ναδιεξαγάγει έλεγχοήάλλη έρευναπου θαήταν αναγκαίαγια να δυνηθείτοΔικαστήριοναγνωμοδοτήσειστηνυπόθεση. Η εξουσία τουΔικαστηρίουυπότον Κανόνα11είναισαφέςότι δενπεριορί ζεταιστο διορισμό εμπειρογνώμοναπουείχεήδηδιεξαγάγειέρευ νακαιυποβάλει έκθεσηη οποίαήτανενώπιοντουοργάνουκατά 5 τοχρόνολήψηςτηςπροσβαλλόμενηςαπόφασης. Αίτησηεπιτυγχάνει. Διαταγήγιαέξοδαστο τέλοςτηςδιαδικασίας. Αναφερόμενεςυποθέσεις: Thermphase Limited ν.Δημοκρατίας (ΠροσφυγήΑρ. 411/90, ημερ. 10 21.11.90)Ξηρόςν.Δημοκρατίας
(1985)3Α.Α.Δ.971· ^τατίρονκαιάλλοςν.ΕΔΥ
(1991)4 ΑΛΛ.
- Αίτηση. Αίτηση από τονΔήμοΛεμεσούγιαέκδοσηαδείαςκαι/ή 15 οδηγιώντουΔικαστηρίου γιατηνκατάθεσηωςαποδειχτικούμέσουτηςένορκηςδήλωσηςτουΜ. Ιακωβίδη. Γ.Ποταμίτης, για τον αιτητή-καθ'ουηαίτηση. Λ. Παπαφιλίππον, για τουςκαθ'ων ηαίτηση-αιτητές. Γλ.Χατζτρζέτρον, για τουςκαθ'ων ηαίτηση 1 και
- 20 CUT. adv. vult. Ο Δικαστής κ. Πογιατζήςανάγνωσε την ακόλουθηεν διάμεσηαπόφαση. ΠΟΓΙΑΤΖΗΣ,Δ: Μετηνπροσφυγήτους αυτή 21πολί τες της Λεμεσού(πουστη συνέχεια θααποκαλώ"οι ίδιο- 25 κτήτες") αμφισβητούν τη νομιμότητα της απαλλοτρίωσης μέρουςτηςακίνητης ιδιοκτησίαςτους πουέγινεαπότους Καθ'ων ηΑίτησηγιαπολεοδομικούς σκοπούς που περι λαμβάνουν τη διαπλάτυνση της Λεωφόρου Φραγκλίνου Ρούσβελτ στη Λεμεσό. Για τους σκοπούς της ενδιάμεσης 30 αυτής απόφασηςδε χρειάζεται ναγίνει εκτενήςαναφορά στουςπολλούςκαιποικίλους λόγουςτους οποίους επικα λούνται οι ιδιοκτήτες για ναεπιτύχουν την ακύρωσητης 640 4ΑΛΛ. Μαρκουλλίόηκ.ά.ν.Δημοκρατίαςχ.ά. (Αρ.1) Πογιατζής,Δ. επίδικηςαπαλλοτρίωσης.Αρκείναγίνει αναφοράστογε γονός ότιανάμεσαστους λόγους ακύρωσηςπεριλαμβάνε ταιισχυρισμός ότιοι.καθ'ων.ηαίτηση δενεπέλεξαν,όπως είχανυποχρέωση σύμφωνα μετηναρχή τηςχρηστής διοί5 χησης, άλλη λιγότερο επαχθήγια τους ιδιοκτήτες λύση, και ότι η προτεινόμενη κατασκευή νησίδας πλάτους 11 ποδώνστομέσοτηςλεωφόρουαποτελείλανθασμένηενέρ γειαπουδυσκολεύει παράναδιευκολύνει τηνκυκλοφορία καιπεριορίζειτιςδυνατότητεςεπωφελούςχρήσηςτωνπε10 ριουσιών τουςαπότουςιδιοκτήτες. 15 20 25 30 35 Την καταχώρησητης προσφυγής ακολούθησε ησυνή θηςδιαδικασία.Οι καθ* ων η αίτησηυπέβαλαν τις Ενστά σειςτουςκαιστησυνέχεια οι ευπαίδευτοιδικηγόροι όλων τωνπλευρών καταχώρησαν τις γραπτέςτους αγορεύσεις. Στις 4 Ιουλίου 1990 ηπροσφυγήήτανορισμένηενώπιον μου για έκδοση τυχόν περαιτέρω οδηγιών αναφορικάμε τηνακροαματική τηςδιαδικασία. Κατάτηνημέραεκείνη οκαθ*ουηαίτηση αρ.3(πουστησυνέχεια θααποκαλώ"ο Δήμος") υπέβαλεπροφορικόαίτημαναπαρουσιάσειμαρτυρίαυπόμορφή ένορκης δήλωσης καιζήτησε τηνέκδοση σχετικών οδηγίων του Δικαστηρίου. Παρόμοιο αίτημα υπέβαλαν οι ευπαίδευτοι δικηγόροι των ιδιοκτητών και τηςΔημοκρατίαςηοποίαενάγεταιστηνπαρούσαυπόθεση μέσωτριών οργάνωντης,τουςκαθ' ων ηαίτηση αρ. Α, 1 και 2 αντίστοιχα. Το Δικαστήριο, με τησύμφωνη γνώμη όλων τωνπλευρών, ικανοποίησεόλατααιτήματαεκδίδο ντας τις αιτούμενες οδηγίες. Ακολούθησεη καταχώρηση εκμέρουςτουΔήμου τηςένορκηςδήλωσης τουδημοτικού μηχανικού Χριστόδουλου Στυλιανίδη ημερομηνίας 18 Ιουλίου 1990 και εκ μέρους των ιδιοκτητών της ένορκης δήλωσης του αρχιτέκτονα-πολεοδόμου Χρίστου Λοϊζίδη, απότηΛευκωσία, ημερομηνίας 19Οκτωβρίου
- ΗΔη μοκρατίαδεν έκαμεχρήση της άδειαςπουτης είχεπαρα χωρηθείεπίτουπροκειμένου. Τοπεριεχόμενο των δυοπιο πάνωενόρκων δηλώσεων περιορίζεται αποκλειστικά σε θέματα τεχνικής φύσεως που αναφέρονται ιδιαίτερα στη σκοπιμότητα της κατα σκευής της νησίδας πλάτους
- ποδών. Οι απόψεις των 641 Πογιατζής,Δ. ΜαοκουλλΙδηκ.ά.ν.Δημοκρατίαςχ.ά. (Αρ.1)
(1991)δύο εμπειρογνωμόνων είναι επί του προκειμένου εκδια μέτρουαντίθετες.Στηνπροσπάθειατουναυποστηρίξειτη δικήτουγνώμηοκ.Στυλιανίδηςισχυρίστηκε στηνένορκη δήλωση του ότι η Λεωφόρος ΦραγκλίνουΡούσβελτ, "ως έχειευρεθήκατόπιν ερεύνης, έχειτομεγαλύτεροκυκλοφο- 5 ριακόφορτίοαπότουςάλλουςδρόμουςτηςΚύπρου". Στη δικήτου ένορκη δήλωση ο κ. Λοϊζίδης αμφισβήτησετον πιοπάνω ισχυρισμό καιδιερωτήθηκε"πούκαιποιαείναι τα στατιστικά στοιχεία πουκαθορίζουνότι η λεωφόρος έχει το μεγαλύτερο κυκλοφοριακό φορτίο από τους άλ- 10 λους δρόμουςτης Κύπρου;" Στις 7Δεκεμβρίου 1990 ηυπόθεσηήτανορισμένη ενώ πιον μου για να αντεξεχαστεί από τους ιδιοκτήτες ο κ. ΣτυλιανίδηςκαιαπότοΔήμοοκ.Λοϊζίδης πάνωστοπε ριεχόμενο των αντιστοίχων ενόρκων δηλώσεων τουςκαι 15 για προφορικές διευκρινίσεις απότους δικηγόρουςόλων των διαδίκωνπάνωστο περιεχόμενο των γραπτώντους αγορεύσεων. Κατά την ημέρα εκείνη και πριν αρχίσει η αντεξέταση,οκ.ΠοταμίτηςυπόβαλεεκμέρουςτουΔήμου προφορικόαίτημαγιατηνέκδοσηπεραιτέρωοδηγιώνπου 20 να επιτρέπουντηνκαταχώρησηκαιδεύτερηςένορκηςδή λωσης,αυτήτηφοράαπότοΜιχάλη Ιακωβίδη,λειτουργό πολεοδομίας/αρχιτέκτονατου Δήμου. Ηένορκηαυτή δή λωση είχεγίνειστις5Δεκεμβρίου 1990. Ενόψειτης ένστα σηςπουήγειρεοκ.Παπαφιλίππου,οκ. Ποταμίτηςαπέσυ- 25 ρε το προφορικό του αίτημα και ζήτησε αναβολή της προσφυγήςώστενακαταχωρήσειστο μεταξύγραπτήαίτη ση. Η προσ<ρυγή αναβλήθηκε και η γραπτή αίτηση του Δήμου καταχωρίστηκεστις 13 Δεκεμβρίου 1990 και ορί στηκε στις 21 Δεκεμβρίου 1990. Αίτημα της εξακολουθεί 30 να είναιη έκδοση αδείαςκαι/ήοδηγιών του Δικαστηρίου για τηνκατάθεσηως αποδειχτικού μέσουτης ένορκηςδή λωσης του κ. Ιακωβίδη.Η αίτηση αυτή βασίζεται στους Κανόνες αρ. 10
(2)και 19τουΔιαδικαστικούΚανονισμού του Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου 1962, και 35 υποστηρίζεται από ένορκηδήλωσηπουέκαμεοκ.Ανδρέ ας Πολυκάρπου,δικηγόροςστογραφείοτουκ. Ποταμίτη. Στο μεταξύ,στις 19 Δεκεμβρίου 1990, η ένορκηαυτή δήίλωση καταχωρίστηκεστοΠρωτοκολλητείοκαιαντίγραφο 642 4Α.ΑΛ. Μαρκονλλί6ηκ.ά.ν.Δημοκ<}ατΙαςχ.ά.(Αρ.1) Πογιατζής,Δ. τηςδόθηκεσ*όλουςτουςδιαδίκους. Ο κ. Γλ. Χατζηπέτρου, εκ μέρους της Δημοκρατίας, είπε ότι δε φέρει ένσταση στην έκδοση της αιτούμενης άδειαςκαιδενπροτίθεταιναλάβει ενεργό μέροςστηνπε5 ραιτέρω διαδικασίατης ενδιάμεσης αυτής αίτησης. Ο κ. Παπαφιλίππου, εκ μέρους των ιδιοκτητών, καταχώρησε γραπτή ένσταση που υποστηρίζεται από ένορκη δήλωση που έκαμε ο κ. Χριστάκης Χριστοφίδης, δικηγόρος στο γραφείο του δικηγόρου των ιδιοκτητών. Ακολούθησαν 10 γραπτές αγορεύσεις και προφορικές διευκρινίσεις εκ μέ ρους των ευπαιδεύτων δικηγόρων του Δήμου και των ιδιοκτητών και τις 4 Φεβρουαρίου 1991 το Δικαστήριο επεφύλαξετηναπόφασητου. Ο Κανόνας 10
(2)τουΔιαδικαστικού Κανονισμού του 15 Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου 1962 όπως έχει τροποποιηθεί μετον Κανόνα3τουπερί ΑνωτάτουΔικα στηρίου (Αναθεωρητική Δικαιοδοσία)ΔιαδικαστικούΚα νονισμού, 1975,προνοείταεξής: 20 25 30 "10
(2)Κατάτηνδιάρκειαντηςτοιαύτηςακροάσεως το Δικαστήριον ήΔικαστής δύναταινα εκδώσητοιαύ τας οδηγίας αναφορικώς προς περαιτέρω εγγράφους προτάσεις, λεπτομέρειας, αποκάλυψιν ή επιθεώρησιν εγγράφων, αποδεικτικά μέσα, συμπεριλαμβανομένων ενόρκων ομολογιών αποδεικνυουσών τα γεγονότα εφ' ωνβασίζεταιέκαστος διάδικος,επιθεώρησιν τουεπιδί κουμέρους,διαδικασίάνσυμφώνωςπροςτηνπαράγραφον 2 του Αρθρου 134, ημερομηνίαν δημοσίας ακροά σεως, καταχώρισιν και ανταλλαγήν μεταξύ των διαδίκων εγγράφου επιχειρηματολογίας εντόςκαθοριζομένων χρονικών ορίων ως και την διάρκειαντυχόν μεταγενεστέρων αγορεύσεων, ήοιασδήποτεάλλαςοδη γίαςσχετικώς προς τηνδιαδικασίάν της υποθέσεως ως ήθελεκρίνηαναγκαίον". Ο Κανόνας αρ. 19 τον οποίο επίσης επικαλείται ο 35 Δήμος,προνοείταεξής: 643 Πογκιτζής,Δ. Μαρκθ\)λλί*ηχ.ά.ν.Δημοκρατίαςκ.ά. (Αρ.1)
(1991)"19. Καθ'οιονδήποτεστάδιοντηςδιαδικασίαςτοΔικαστήριον ή Δικαστής δύναται να εκδώση τοιαύτας οδηγίας,αι οποίαι απαιτούνται προς το συμφέρον της δικαιοσύνης." Πολύ πρόσφατα είχα την ευκαιρία να εξετάσω το 5 σκοπό του Κανόνα 10
(2)και τα κριτήρια πουκαθορίζει για την έκδοσηοδηγιών απότοΔικαστήριο. Στηναπόφα ση* μου ημερομηνίας 21 Νοεμβρίου 1990 στην Προσφυγή Αρ. 411/90Thermphase Limited ν. Δημοκρατίας είπα,με ταξύάλλων, ταεξήςστιςσελ.2και3: 10 "Η επίδικηαξίωση τωνΑιτητών στηρίζεται στονΚα νονισμό 10
(2)του Διαδικαστικού Κανονισμού του Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου 1962, όπως έχειμεταγενέστερατροποποιηθεί,οοποίοςπρονοεί ότι στο παρόνστάδιοτηςδιαδικασίαςτοΔικαστήριο μπο- 15 ρείναεκδώσειοδηγίεςπουθεωρείαναγκαίεςαναφορι κά, μεταξύ άλλων, μεαποκάλυψηήεπιθεώρηση εγγρά φων. Έχει ιδιαίτερη σημασία η ρητή αναφορά του Κανόναστην ευχέρεια τουΔικαστηρίου ναεκδώσειτέ τοιες οδηγίες που θεωρεί αναγκαίοστη συγκεκριμένη 20 υπόθεση.Κατά τηγνώμημουηλέξη'αναγκαίο' αναφέ ρεταικαιέχειάμεσησχέση μετηνεπίτευξητουδικαστι κού ελέγχου της διοικητικής πράξης που αποτελεί το αντικείμενο της προσφυγής. Η ικανοποίηση της ανά γκηςαυτήςαποτελείτοκριτήριο πουτοΔικαστήριο θα 25 εφαρμόσει στην άσκησητης διακριτικής του ευχέρειας στην κάθε περίπτωση και συνάμα καθορίζει τη μορφή και την έκτασητων οδηγιών πουθαεπιλέξει ναεκδώ σει." Τοπιόπάνωαπόσπασμακαθορίζεικαιεπεξηγείτονο- 30 μικόπλαίσιοαναφορικάμετοοποίοθαεξεταστείτοαίτη μα του Δήμου στην παρούσαυπόθεση. Μέσα σ' αυτότο πλαίσιο εντάσσεται αρμονικά και ο Κανόνας αρ. 19 ο οποίοςκαθορίζειωςκριτήριοτοσυμφέρον τηςδικαιοσύ- * Δεν έχει ακόμα δημοσιευτεί. 644 4ΑΑ.Δ. Μαρκονλλί6ηχ.α.ν. Δημοκρατίαςκ.ά. (Αρ.1) Πογιατζής,Δ. νηςτοοποίο,κατάτηγνώμημου, ταυτίζεταικαιεξυπηρε τείται μόνο με τη νομιμότητα των διοικητικών πράξεων _ και τη^δυνατότηταδιεξαγωγήςπλήρους και επαρκούςδι καστικούελέγχουτωνπράξεωναυτών,θαπρέπεινατονί5 σω ότι η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου επί του προκειμένου είναι πολύ πλατιά και είναι πεποίθηση μου ότι τοΔικαστήριο οφείλει να εκδώσει εκείνες τις οδηγίες στηνκάθεσυγκεκριμένη περίπτωση,οι οποίεςθαεξυπηρε τήσουνπληρέστερατοσυμφέροντηςδικαιοσύνηςεντη εν10 νοίατουπιοπάνω Κανόνα. Ενόψει τωνανωτέρω,τοβασικόερώτημαπου χρειάζε ται να απαντηθεί είναι κατάπόσο η προσαγωγή τουαι τούμενουαποδειχτικούμέσου τηςένορκης δήλωσης τουκ. Ιακωβίδηθα εξυπηρετήσει το συμφέρον της δικαιοσύνης 15 γιατίτείνειείτενααποδείξειταγεγονότα πάνωσταοποία βασίζεταιοΔήμοςείτενααντικρούσειγεγονόταπάνωστα οποίαβασίζονταιοι ιδιοκτήτες. Για να μπορέσω να απαντήσω το πιό πάνω ερώτημα έχωδιαβάσειμεπροσοχήτηνένορκηδήλωση τουκ.Ιακω20 βίδηηοποίαέχειωςεξής: "ΕγώοΜιχάληςΠ.Ιακωβίδης από τηΛεμεσόορκί ζομαικαιλέγωταακόλουθα: 1. Είμαι Λειτουργός Πολεοδομίας/Αρχιτέκτονας τουΔήμουΛεμεσού. 25 30 2. Είμαιδιπλωματούχοςαρχιτέκτονας D.P.LC.της Αρχιτεκτονικής Σχολής Μασσαλίας και Αστικός Χω ροτάκτηςDEAτουAix-en-Provenceτης Γαλλίας. 3.Διάβασα την ένορκηδήλωση τουκ.Χρίστου ΛοϊζίδηαπότηΛευκωσίαημερομηνίας 19Οκτωβρίου 1990 καιλέγωτακάτωθι: 4
(1)Στηνπαράγραφο5αυτήςαναφέρεταιότι ηυπε ρυψωμένη νησίδα πλάτους 14ποδών θααποκλείει την εγκάρσιαστροφήοχημάτων.Αυτόείναιγεγονός αλλάη 645 Πογιαχζής,Δ. Μαρχονλλί&ηχΛ. ν.Δημοκρατίαςκ.ά. (Αρ.1)
(1991)εγκάρσιαστροφήκαιη επαναστροφήαποτελεί ένααπό τους σημαντικούς λόγους τροχαίων δυστυχημάτωντης πόληςμας.Ηνησίδααυτήδενθααποκλείειτηνασφαλή διακίνησητων πεζών εγκάρσια του δρόμου αλλάαντί θετα δίνει την δυνατότητα ασφαλέστερης διασταύρωσης απότους πεζούςδιότι ηύπαρξητης νησίδας δίνει την ευκαιρία στους πεζούς να κάμουν μια ανάπαυλα και να βεβαιωθούν ότι τους έχουν αντιληφθεί ταδιερ χόμενααυτοκίνητα. 5
(2)Ηνησίδαδενθααποκλείειτηνμελλοντικήκατά- 10 σκευήπρόσθετωνστροφώναναυτόκριθή αναγκαίο.
- Αναφορικά με τις δηλώσεις για ανάγκη πρόσβα σηςκαιστάθμευσης δηλώνω ότι καθόλουδεν θα εμπο δίζεται ηπρόσβασημετην διαπλάτυνσητης Λεωφόρου σταεμπορικάτηςκαταστήματα.Η σημερινή κατάσταση 15 ύπαρξης στενής λωρίδας ασφάλτουστο μέσοκαιπλα τιών χωμάτινων παγκέτων εκατέρωθεν, δεν συντείνει στηνασφάλειατωνπεζώνούτεστηνανάδειξητης εμπο ρικότητας των καταστημάτωναλλά αντίθετασυντείνει στο να προσδίδει μια ακατάστατηόψη στην περιοχή 20 καιδημιουργούσε κινδύνουςστουςπεζούς.
- Ηύπαρξηπλατιώνπεζοδρομίων στην υπό κατα σκευήλεωφόρο διασφαλίζει την ανάδειξητων εμπορι κώνκαταστημάτωνκαιτηνανετότερηκαιασφαλέστερη διακίνησητωνπελατών. 25
- Η λεωφόρος Φραγκλίνου Ρούσβελτ είναι η πιο πολυσύχναστη σε αριθμό οχημάτων αρτηρία της Κύ πρου. Το αποτέλεσμα αυτόέδωσε μελέτηη οποίαέχει εκπονηθεί απφ το Υπουργείο Συγκοινωνιών και Έργων. 30
- Μετηνεκτέλεση τηςδιαπλάτυνσηςτηςλεωφόρου Φραγκλίνου Ρούσβελτ με βάση τα υπάρχοντα σχέδια τόσοηλεωφόρος όσοκαιηγύρωπεριοχήθααναβαθμι στεί και η διακίνηση οχημάτων και πεζών θα είναι ασφαλέστερηγρηγορότερη(δενθαπαρατηρείταιμποτι646 4ΑΛΛ. Μαρκουλλίδηκ,α.ν.Δημοκρατίαςκ.ά. (Αρ.1) Πογιατζής,Δ. 5 λιάρισμα αυτοκινήτων) και ανετότερη. Αλλωστε το όριο ταχύτητας στην συγκεκριμένη λεωφόρο θα είναι τα50-χιλιόμετρα ή30 μίλια ανά ώρακαι όχι τα65 χι λιόμετρα ή40 μίλια πουυφίσταταιστην λεωφόρο ΛεμεσούτηςΛευκωσίας." Από το περιεχόμενο της ένορκης αυτήςδήλωσηςπρο κύπτει ότι οκ. Ιακωβίδης,υπότην ιδιότητατουεμπειρο γνώμονα, αντικρούει σε ορισμένα σημεία τη γνώμη που υποστηρίζειοεμπειρογνώμοναςτων ιδιοκτητώνκ.Λοϊζί10 δης στη δικήτου ένορκη δήλωση, θα πρέπει στο σημείο αυτόναπαρατηρήσωότιταθέματαμεταοποία ασχολού νται οι εμπειρογνώμονες των δύοπλευρών στιςαντίστοι χες ένορκες δηλώσεις τους αποτελούν επίδικα θέματα στην παρούσαδιαδικασία καιδεν έχει προβληθεί ισχυρι15 ομός ότι οι προβαλλόμενες αντίστοιχες θέσεις τους είναι άσχετες μεταεπίδικαθέματα.Ενόψειαυτού,η απάντηση στο ερώτημαπουέχωθέσειπιοπάνωπρέπειναείναι κα ταφατική. Έπεται ότι ο Δήμος δικαιούται στην έκδοση τωναιτούμενωνοδηγιών,εκτόςανδεσμεύομαιναασκήσω 20 κατάτρόποαπορριπτικό τηδιακριτικήευχέρεια πουέχω επίτουπροκειμένου απόταεπιχειρήματαπουπροβάλλει ο κ. Παπαφιλίππου στην ένστασητουκαι/ή στη γραπτήή προφορικήεπιχειρηματολογίατου. Το βασικό επιχείρημα του κ. Παπαφιλίππου έχει ως αφετηρίατηναρχήτουδιοικητικούδικαίου,που κανένας δεναμφισβητεί,ηοποία καθορίζειότι κατάκανόναοφά κελος της διοίκησης πρέπει να περιέχει όλα τα στοιχεία καιδενμπορείνασυμπληρωθεί εκτωνυστέρων μεεξωγε νή μαρτυρία. Ηγνώμηπουεκφράζειοκ. Ιακωβίδηςστην 30 ένορκη δήλωση του, λέγει ο κ. Παπαφιλίππου, δεν μπο ρούσεναήτανενώπιοντουΔήμουότανλάμβανετην προ σβαλλόμενηαπόφαση,εφόσονοκ.Ιακωβίδης προσλήφθη κε στο Δήμο σε πολύ μεταγενέστερο χρόνο. Το γεγονός αυτό είναιαπό μόνοτουαρκετό,κατάτονκ.Παπαφιλίπ35 που,νααποκλείσειτηνκατάθεσητηςένορκηςαυτήςδήλω σης εφόσον ηκατάθεσητηςσυμπληρώνει εκτωνυστέρων τοπεριεχόμενοτουδιοικητικού φακέλου. 25 647 Πογιαγζής, Δ. ΜαρκονλλίοηκΛ. ν.Δημοκρατίαςκ.ά.(Αρ.1)
(1991)'Οτιτονόμιμοκαιτοεύλογοτωνδιοικητικώνπράξεων κρίνονται μεβάσηταστοιχείαπουήτανενώπιοντηςδιοί κησης κατά το χρόνο έκδοσης των πράξεων είναι θέση αναμφίβολα ορθή. Υπάρχει πλούσια νομολογία επί του προκειμένου. Αναφέρω ενδεικτικά την υπόθεση Ξηρόςν. 5 Δημοκρατίας
(1985)3Α.Α.Δ.971. Εκείνο που δεν αποδέ χομαι είναι ο ισχυρισμός ότι ηκατάθεσητης προτεινόμε νης ένορκης δήλωσης συνεπάγεται ήαποσκοπείσεανεπί τρεπτη συμπλήρωση του περιεχομένου του διοικητικού φακέλου.Εδώδεναντιμετωπίζουμεπερίπτωσηαπόπειρας ίο της διοίκησης να ερμηνεύσει με προφορικήμαρτυρίατην έννοια ήσημασία εγγράφων ήστοιχείων του διοικητικού φακέλουούτεκαινασυμπληρώσει ή προσθέσει στα υπάρ χοντα στοιχεία. Δέον να σημειωθεί ότι ούτε ηγνώμητου εμπειρογνώμονα των ιδιοκτητών, όπως εκφράζεταιστην 15 ένορκηδήλωσητουπουέχεικατατεθεί,ήτανποτέενώπιον του Δήμου. Ο Δήμος έχει κάθε δικαίωμα να αντικρούσει τη γνώμη του εμπειρογνώμονα των ιδιοκτητών πάνω σε τεχνικάθέματα,ανδιαφωνείμεαυτή. Καιομόνοςτρόπος να την αντικρούσει είναι να παρουσιάσει μαρτυρία από 20 άλλο εμπειρογνώμονα πάνω στο εγερθέν ζήτημα πουνα ανατρέπει εκείνητουκ.Λοϊζίδη. ΟΔήμος μπορεί επίτου προκειμένου να χρησιμοποιήσει εμπειρογνώμονα που ήτανστοπαρελθόνήπουείναισήμεραστηνυπηρεσίατου, ή εμπειρογνώμονα ιδιώτη από την ελεύθερη αγορά. Και 25 νοουμένου ότι η γνώμηπουθαεκφράσει στηρίζεται σεγε γονότα και στοιχεία που υφίσταντο κατάτο χρόνο έκδοσης τηςεπίδικης απόφασης,η γνώμηαυτή μπορείνααπο τελέσει αντικείμενο αποδεχτήςμαρτυρίας.Αν ταπράγμα τα ήταν διαφορετικά,ηπρόνοια του Κανόνα 11 θαήταν 30 και περιττή και ανεφάρμοστη. Ο Κανόνας 11 παρέχει εξουσία στο Δικαστήριο μεδικήτου πρωτοβουλία να κα λέσειοποιοδήποτεπρόσωποναδώσει μαρτυρία ήναπρο σαγάγει έγγραφακαι να διορίσει εμπειρογνώμονα γιανα διεξάγει έλεγχονήάλληέρευναπουθαήταναναγκαίαγια 35 ναδυνηθείτοΔικαστήριο ναγνωμοδοτήσει στηνυπόθεση. Σίγουρα ηεξουσία τουΔικαστηρίου κάτωαπότονΚανό να 11 δεν περιορίζεται στο διορισμό εμπειρογνώμονα ot οποίος είχεν ήδηδιεξάγει έρευνα και υποβάλει έκθεσηη οποία ήταν ενώπιον του οργάνου κατά το χρόνο λήψης 40 648 4ΑΛΛ. Μαρκουλλίδηκ.ά.ν.Δημοκρατίαςκ.ά. (Αρ.1) Πογιατζής,Δ. τηςπροσβαλλόμενηςαπόφασης. 5 Για να υποστηρίξει τη θέση του ο κ. Παπαφιλίππουπαρέπεμψε το Δικαστήριο στην πρόσφατηαπόφασητου Δικαστή κ. Πική, Σταύρου και άλλος ν. ΕΛΥ
(1991)4 Α.ΑΑ
- Δεν έχειαποφασιστείοτιδήποτεούτεέχειλε χθεί οτιδήποτεστην πιοπάνωυπόθεσηπουνα μπορείνα θεωρηθεί ότι το Δικαστήριο δεσμεύεται ήότι ενδύκνειται ναασκήσειτηδιακριτικήτουευχέρειαστηνπαρούσαυπό θεσηκατάτρόποαπορριπτικότουαιτήματοςτουΔήμου. 10 Γιατουςλόγους πουέχωεκθέσειπιοπάνω,ηένσταση τωνιδιοκτητώναπορρίπτεταικαιηαίτησητουΔήμουεπι τυγχάνει. Εκδίδω οδηγίες δυνάμει των οποίων νομιμο ποιείταιηκαταχώρησητηςεπίδικηςένορκηςδήλωσηςτου Μιχαήλ Ιακωβίδη,ημερομηνίας 5 Δεκεμβρίου 1990 που 15 είχεπαράτυπακαταχωριστείστοΠρωτοκολλητειοστις 19 Δεκεμβρίου
- Ταέξοδατης ενδιάμεσης αυτήςαίτησης να ακολουθή σουντοαποτέλεσματηςπροσφυγήςεκτόςαντο Δικαστή ριοεκδώσειάλληδιαταγή στοτέλοςτηςδιαδικασίας. 20 Η προσφυγή ορίζεταιστις 7Μαρτίου1991 καιώρα11 π.μ.γιααντεξέταση τωνεμπειρογνωμόνωνπουέκαναντις ένορκεςδηλώσειςκαιγιαπροφορικέςδιευκρινίσεις. Διαταγήωςανωτέρω. 649