(1991)7Μαρτίου, 1991 [ΠΙΚΗΣ.ΔΛπής] ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕΤΟΑΡΘΡΟ146ΤΟΥ ΣΥ1ΝΓΓΑΓΜΑΤΟΣ ΓΡΗΓΟΡΗΣΘΑΛΑΣΣΙΝΟΣ, Αιτητής, ν. ΤΗΣΚΥΠΡΙΑΚΗΣΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ,ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝΚΑΙ ΑΛΛΩΝ, Καθ'ων ηαίτηση. (Συνεκδικαζόμενες ΥποθέσειςΑρ. 345/90, 10/89, 747/89). Ακυρωτική απόφαση Ανωτάστον Δικαστηρίου — Αίτηση για τιμωρία λειτουργού τηςδιοίκησης γιακαταφρόνηση τουΔικαστηρίου λόγω παραχοής σε ακυρωτική απόφαση — Απόσυρση — Αναγκαία η άδεια τουΔικαστηρίου λόγω τηςφύσηςκαι τωνσυνεπειών τηςκα ταφρόνησης — Διακριτική ευχέρεια για τηνπαραχώρηση της—Η βούληση καιμόνο τουαιτητήδεν αρκεί. Δεδικασμένο — Δεσμευτικό προηγούμενο — Δέσμευση τουΔικαστη ρίου από αποφάσεις της Ολομέλειας σε περίπτωση ύπαρξης συγ κρουόμενων προγενέστερων αποφάσεων — Αρχές — Διάφορο το Θέματης άμεσης και καθοριστικής δέσμευσης λόγω απόφασης σε έφεση. Στα πλαίσια της διαδικασίας συνεκδίκασηςτων προσφυγών, εκκρεμούσεενώπιοντουδικαστηρίουαίτηματουαιτητήγιατηντι μωρία λειτουργούτης Διοίκησηςγια καταφρόνησητου Δικαστη ρίου λόγω παρακοής ακυρωτικής απόφασης που εκδόθηκε υπέρ τουαιτητή. Ο τελευταίοςόμωςζήτησετηνάδειατουδικαστηρίου να αποσύρει αυτήτηναίτηση,ωςαποτέλεσματηςπρόσφατης από φασηςτης ΟλομέλειαςστηνυπόθεσηΔημοκρατία ν. θαλασσινού, που κατάτηνκρίσητουαιτητήκατέστησετοαίτηματουάνευαντι κειμένου. Το ΑνώτατοΔικαστήριο,απορρίπτονταςτηναίτηση,αποφάσι σεότι:
(1)Ηάδεια τουδικαστηρίουείναιαναγκαίαγια νααποσυρθεί αίτησηγιακαταφρόνηση,ενόψειτηςφύσηςτηςκαι των συνεπειών 942 4Α.Α-Δ. 5 10 15 20 25 30 35 θαλασσινός ν.Δημοκρατίαςκ.ά. της καταφρόνησης στην υπόσταση καιαποτελεσματικότητα τηςδι καστικής λειτουργίας, καθώςκαιτηδιασφάλισηκράτουςδικαίου. Επομένως, η βούληση και μόνο του αιτητή να αποσύρει την προ σφυγή δεν επιφέρει τηδιακοπήτης διαδικασίας,ούτε συνεπάγεται αυτομάτως της απόρριψη της Η παραχώρηση άδειας ανάγεται στηδιακριτικήευχέρεια του Δικαστηρίου.
(2)Αυτό που απασχόλησε την Ολομέλεια, ήταν αν υπήρχε κώ λυμα να ακουστεί η Διοίκηση σε αίτησηγια αναστολή της εκτέλε σης ακυρωθείσας απόφασης λόγω παρακοής ή ανυπακοής στην απόφαση. Ως προς το αν πράγματι υπήρξε παρακοή, τόσο η πλειοψηφία όσο και η μειοψηφία κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι αυτήδεν συνέτρεχε αλλάυπήρξε συμμόρφωση. Ηδιαφωνίαπλειο ψηφίας και μειοψηφίας ήταν ως προς το δικαιϊκό πλαίσιο που οριοθετούν τα άρθρα 146 και 150 του Συντάγματος. Η πλεισψηφία, σε αντίθεση με την μειοψηφία,έκρινε ότι οι ακυρωτικές απο φάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου δεν έχουν τα χαρακτηριστικά της επιταγής ή διαταγής, και συνεπώς ο ανυπάκουων δεν υπόκει ται στις κυρώσεις για περιφρόνηση του Δικαστηρίου του άρθρου 150 του Συντάγματος. Το εύρημα περί μησυνδρομής της ανυπακο ^'» ^ π ε 0 ^ Μ-1 θέσεως τέτοιου θέματος είναι καθοριστικό για την τύχη της παρούσας αίτησης, οπότε το αίτημα για απόσυρση της κρίνεται δικαιολογημένο.
(3)Το δικαστήριο δεν αντιμετωπίζει στην υπόθεση αυτή το κατά πόσο, ως θέμα νομολογιακής τάξης (binding precedent), η απόφαση της Ολομέλειας το δεσμεύει ενόψα άλλων αποφάσεων της, προγενεστέρων, οι οποίες, τουλάχιστον εκ πρώτης όψεως, φαίνεταινασυγκρούονται μεαυτή,αφούαποδέχονταιτην επιβολή των κυρώσεων του άρθρου 150 του Συντάγματος σε περίπτωση μη συμμόρφωσης μεακυρωτικέςαποφάσειςδικαστηρίουαναθεωρητικήςδικαιοδοσίαςπουεκείκρίνεται ωςκαταφρόνησηδικαστηρίου. Οι αρχές που διέπουν τη δημιουργία δέσμευσης απόπροηγού μενες αποφάσεις της Ολομέλειας, όπου υπάρχουν συγκρουόμενες αποφάσεις της,δεν συναρτούν τηδέσμευση με την τελευταία χρο νολογικά απόφασηαλλάηεπιλογήγίνεται μεκριτήριο τηνορθότητα,κατά τηνκρίση του εκδικάζοντοςδικαστηρίου,τηςαρχήςπουη κάθε μία ενσωματώνει. Στην προκείμενη βέβαια περίπτωση, η απόφασητης Ολομέλειας είναικαθοριστικήγια την τύχη της αίτη σης γιακαταφρόνηση,όπως προεκτάθηκε,καισυνεπώς,δεν εγείρε ταιάλλοθέμαπρος εξέταση. 40 Ηαίτηση απορρίπτεται. Αναφερόμενεςυποθέσεις: Δημοκρατία ν. θαλασσινού
(1991)3AAA. 203· Χάαιχος και άλλοι ν. Χαραλαμπίδη (Πολιτική Έφεση 7414,από φαση εκδόθηκε στις283.90)· 943 θαλασσινόςν.Δημοκρατίαςκ.ά.
(1991)Republicv.Nissiotou
(1985)3CLR. 1335KyriacouandOthersv. TheMinisterofInterior
(1988)3C.LJi. 643' Δημοκρατίαv.ΠιτσιλλίδηκαιΆλλων(A.E. 1086, ημερ. 13.12.90). Αίτηση. Αίτησηγια τηντιμωρία ΛειτουργούτηςΔιοίκησης για 5 καταφρόνησητουΔικαστηρίου λόγωπαρακοής ακυρωτι κήςαπόφασηςπουεκδόθηκευπέρτουαιτητή. Λ.ΚληρίδηςκαιΓ.Τριανταφυλλίδης, γιατοναιτητή. Γ. Φράγκου(Κα.), ΑνώτεροςΔικηγόρος τηςΔημοκρα τίας, γιατουςκαθ'ωνηαίτηση. .Q Cur. adv.wit. Ο Δικαστής κ. Πικής ανάγνωσε τηνακόλουθηαπόφα ση. ΠΙΚΗΣ,Δ: Εκκρεμεί ενώπιον μου,απότις 15/11/90, η αίτησητου Γρηγόρη θαλασσινού γιατηντιμωρίαλειτουρ- 15 γού της Διοίκησης για καταφρόνηση του δικαστηρίου λόγω παρακοής ακυρωτικής απόφασης που εκδόθηκε υπέρτουαιτητή. Εκμέρους τουαιτητήζητήθηκεσήμεραη άδειατου δι καστηρίου να αποσύρει την αίτηση, ως αποτέλεσμα της 20 πρόσφατης απόφασηςτηςΟλομέλειας στην υπόθεση Δη μοκρατία ν. θαλασσινού*.Η απόφασηέχει καταστήσει, όπως αναφέρθηκε απότους δικηγόρους του αιτητή, την αίτησηγιαπεριφρόνησητουδικαστηρίουάνευαντικειμέ νου. Εκτιμάται ότι η άδεια του δικαστηρίου είναι ανα- 25 γκαίαγιανααποσυρθείαίτησηγιακαταφρόνηση,ενόψει τηςφύσης τηςκαιτων συνεπειών τηςκαταφρόνησηςστην υπόσταση και αποτελεσματικότητα της δικαστικής λει τουργίας, καθώς και τη διασφάλιση κράτους δικαίου. Επομένως, ηβούλησηκαιμόνο τουαιτητήνααποσύρει 30 την προσφυγή δενεπιφέρει τηδιακοπήτης διαδικασίας, •
(1991)3AAA. 203. 944 4ΑΛΛ, 5 θαλασσινόςν.Δημοκρατίαςκ,α. Πιχής,Δ. ούτεσυνεπάγεταιαυτομάτως τηναπόρριψητης. Απαιτεί ταιηέγκρισητουδικαστηρίουμετηνπαραχώρηση άδειας για την οποία ο αιτητής έχει αποταθεί. Ηπαραχώρηση άδειαςανάγεται στηδιακριτικήευχέρεια τουδικαστηρίου καιηάσκησητηςστηνπροκειμένηπερίπτωσηείναιό,τιθα μαςαπασχολήσει. Τοπρώτοσημείοπουθαεξετάσουμε,είναιανπράγμα τιηαπόφασητηςΟλομέλειας στηθαλασσινού(ανωτέρω), έχει εκθεμελιώσει (με την αποστέρηση του αντικειμένου) 10 την αίτηση για καταφρόνηση, ή; ακόμα ακριβέστερα,αν προοιονίζειτηναπόρριψητης.Ό,τιαπασχόλησετηνΟλο μέλεια,ήτανανυπήρχεκώλυμαναακουστείηΔιοίκησησε αίτησηγιααναστολήτης εκτέλεσηςακυρωθείσαςαπόφα σηςκάτωαπότοάρθρο146τουΣυντάγματος,λόγωπαρα15 κοήςήανυπακοήςστηναπόφαση. 20 25 30 35 Γιατηνεπίλυσητουθέματος, ηΟλομέλεια έκρινεανα γκαίονααποφανθείπρώταανυπήρξεπαρακοήστηναπό φαση.Ηπλειοψηφίατουδικαστηρίου(ΛΟΪΖΟΥ, Π., ΔΗ ΜΗΤΡΙΑΔΗΣ, ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ, ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, ΧΑΤΖΗΤΣΑΓΓΑΡΗΣ, ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΗΣ, ΔΔ.), έκρινε ότι οι ακυρωτικέςαποφάσειςτουΑνωτάτου Δικαστηρίου στοντομέατηςαναθεωρητικήςδικαιοδοσίαςδενέχουντα χαρακτηριστικά της επιταγήςή διαταγής, και συνεπώς ο ανυπάκουων δενυπόκειταιστις κυρώσεις για περιφρόνησητουδικαστηρίουπουπροβλέπειτοάρθρο150του Συν τάγματος. Οι δικαστές της μειοψηφίας (ΝΙΚΗΤΑΣ και ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ), κατέληξαν σεδιαφορετικάσυμπεράσματα αναφορικά μετο χαρακτήρακαιτις επιπτώσεις των ακυ ρωτικών αποφάσεωνπου εκδίδονταιβάσει τηςπαραγρά φου 4 του άρθρου 146, καιτις συνέπειες παρακοής τους. Οπαρακούων,σύμφωναμετιςαποφάσειςτους, καταφρο νεί το δικαστήριοκαιυπόκειταιστις κυρώσεις του αρθρ. 150του Συντάγματος.Παράτηναπόφασητους (δικαστές της μειοψηφίας) σε σχέση με το δικαιικό πλαίσιο που οριοθετούν τα άρθρα 146 και 150 του Συντάγματος, για καταφρόνηση του δικαστηρίου, και οι δυο κατέληξαν, μετά απόσυνεκτίμηση των γεγονότων που τέθηκαν ενώ πιον της Ολομέλειας, ότι δε σημειώθηκε απόταόργανα 945 Πικής,Δ. Θαλασσινόςν.Δημοκρατίαςκ.ά.
(1991)τηςΔιοίκησης ανυπακοήστη διαταγή του δικαστηρίου.Ο δικαστής Νικήταςαναφέρει στην απόφασητου ".... Άγο μαιστο συμπέρασμα ότικατάτοχρόνο αυτόυπήρξεσυμ μόρφωση", και ο δικαστής Αρτεμίδης, " Υπήρξε συμ μόρφωση με την υπόκρίση πρωτόδικη απόφαση." Και η 5 πλειοψηφία του δικαστηρίου φαίνεται από το πιο κάτω απόσπασμα, ότι στην τελευταία ανάλυση είχε αχθεί στο ίδιοσυμπέρασμα. "Για όλους τουςπιοπάνωλόγους δενυπάρχειθέμα περιφρόνησης "τουΔικαστηρίου στην υπόθεσηπουεξε- 10 τάζουμε επομένως δεν "τίθεται θέμα άρνησης απόμέ ρους μας να ακουσθούν οι "εφεσείοντες." (Βλ. σελίδα 21 τηςαπόφασης). Πρέπει,βέβαια, ναδιευκρινισθεί ότι τα προαναφερθέ ντα σχετίζονται με τη δυνατότητα επίκλησης των προ- 15 νοιών τουάρθρου 150γιατηνπαρακοήαπόφασηςπουεκ δίδεται βάσει του άρθρου 150 του Συντάγματος, χωρίς αναφοράστασυγκεκριμένα γεγονότα τηςυπόθεσης. Η ανάλυση στην οποία έχω προβεί, του κειμένου των αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου στη Θαλασσινού 20 (ανωτέρω),κρίθηκε αναγκαίαγιαναδιαπιστωθεί το απο φασιστικό μέρος της απόφασης,δηλαδή,ο λόγος (ratio) της απόφασης.Ο λόγος προσδιορίζεται μετά από άμεσο συσχετισμό του θέματος που τίθεται προς εκδίκαση,και 25 τηςεπίλυσης του*. Το θέμα που τέθηκε προς κρίση από την Ολομέλεια, συνίστατο στο αν υπήρχε κώλυμα ναακουστεί ο Γενικός Εισαγγελέας, ενόψειτων ισχυρισμών τουαιτητήγιαπερι φρόνηση του δικαστηρίου από τις διοικητικές Αρχές. Η απάντησηπουδόθηκε,και αυτήπροσδιόρισε την επίλυση 30 τουθέματος,ήτανότι δεν υπάρχεικώλυμα ναακουστεί ο Γενικός Εισαγγελέας. Στην κατάληξηότι δεν υπήρχεκώ* (Βλ. μεταξύ άλλων, Χάσικοςκαι άλλοιν.Χαραλαμπίδη - Πολιτική ΈφεσηΑρ. 7414- ηαπόφασηεκδόθηκεστις28/5/90. 946 35 4 ΑΛΛ. Θαλασσινός v. Δημοκρατίας κ.ά. Πιχής,Δ. λύμα,τοδικαστήριοήτανομόφωνο. 5 10 15 20 25 30 Συσχετίζοντας το επίδικοθέμα μετην επίλυση, διαπι στώνουμε ότι δεν υπήρξε ή δεν τίθεται θέμαανυπακοής τουαρμόδιουδιοικητικού οργάνουστην απόφασητουδικαστηρίου σεσχέσημετηνεκτέλεση τηςακυρωτικήςαπό φασηςπουδόθηκευπέρτουαιτητή.Τοεύρημααυτόείναι καθοριστικό για την τύχη της αίτησης για καταφρόνηση τουδικαστηρίου,ενόψει τηςάμεσηςταύτισηςτου θέματος που έχει τεθεί πρωτόδικα απότον αιτητή με την αίτηση για καταφρόνηση,και της απόφασης τουδευτεροβάθμιου δικαστηρίου στην ίδΐΛ υπόθεση αναφορικά με το ίδιο θέμα. Η απόφασητης Ολομέλειας επισφραγίζει και την έκβασητης αίτησης για καταφρόνησηπου εκκρεμεί ενώ πιονμου.Συνεπώς,κρίνεταιδικαιολογημένοτοαίτημανα αποσυρθεί. Ο λόγος γιατονοποίοέχωασχοληθεί σεκάποιαέκτα ση με τις επιπτώσεις της απόφασηςτης Ολομέλειας στη θαλασσινού,οφείλεται στην ανάγκηναδιαπιστωθεί ανη απόφασητης Ολομέλειας έχειεπιλύσει, στη συγκεκριμένη υπόθεση, το θέμα το οποίο εγείρεται πρωτοβάθμιαενώ πιον μου,οπότανη επίλυση με δεσμεύει και θέτει ουσιαατικάεκποδώντηναίτησηγιακαταφρόνησητου δικαστη ρίου. Δεν εξετάζω και δε θα ασχοληθώ σ' αυτή την υπόθεσηκατάπόσο,ωςθέμανομολογιακήςτάξης(binding precedent),η απόφαση της Ολομέλειας μεδεσμεύει να την ακολουθήσω ενόψει άλλων προγενέστερων αποφάσεων της ολομέλειας, οι οποίες,τουλάχιστο, εκ πρώτης όψεως, φαίνεται να συγκρούονται με αυτή. Στις προηγούμενες αποφάσεις της Ολομέλειας, Republic v. Nissiotou* και Kyriacou andOthers v.TheMinisterof theInterior**, υπο στηρίζεται ηθέση ότι ηανυπακοήσε ακυρωτικές αποφά σεις δικαστηρίου αναθεωρητικής δικαιοδοσίας συνιστά καταφρόνηση του δικαστηρίου, και εκθέτει εκείνο που τιςπεριφρονείστιςκυρώσεις πουπροβλέπειτοάρθρο 150 τουΣυντάγματος. *
(1985)3CL.R.1335. . 35 **
(1988)3CL.R.643. 947 Πιχής,Δ. θαλασσινόςν.Δημοκρατίαςκ.ά.
(1991)Οι αρχές που διέπουν τη δημιουργία δέσμευσης από προηγούμενες αποφάσεις της ολομέλειας, επισημαίνω, όπου υπάρχουν συγκρουόμενες αποφάσεις της ολομέ λειας,δεσυναρτούντηδέσμευσημετηντελευταίαχρονο λογικά απόφασητου δικαστηρίου. 'Οπως και πρόσφατα 5 είχατηνευκαιρίανααναφέρωστηΔημοκρατία ν. Πιτσιλλίοη και 'Αλλων*, η επιλογή μεταξύ προηγούμενων συγ κρουόμενων αποφάσεων τουδικαστηρίου,γίνεται μεκρι τήριο την ορθότητα, κατά την κρίση του εκδικάζοντος δικαστηρίου, της αρχής δικαίουπου ηκάθε μια ενσωμα- 10 τώνει. Το θέμα δε θα με απασχολήσει άλλο, επειδήστην προκειμένη περίπτωση,για τους λόγους που έχω αναφέ ρει,ηαπόφασητηςΟλομέλειας στη θαλασσινούείναικα θοριστική γιατηντύχητηςαίτησηςγιακαταφρόνηση, και συνεπώς,δενεγείρεταιάλλοθέμαπροςεξέταση. 15 Ηαίτησηαπορρίπτεται. *(ΑΝΑΘΕΩΡΗΉΚΗΕΦΕΣΗ1086-ηαπόφασηεκδόθηκεστις 13/12/90) 948